Welkom

Welkom
Ter oriëntatie
Kennismaking, Amsterdam in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1 Het kloppende hart van de stad – de Dam
Op de Dam, de koninklijke huiskamer van de Amsterdammers, komen de meest uiteenlopende activiteiten samen.

 2 Een traditioneel glaasje – proeflokalen
Eigen stooksels proeven in een huiselijke sfeer.

 3 Symbolen van de grachtenstad – bruggen
Amsterdam telt ruim 1500 bruggen, vier keer zoveel als Venetië.

 4 Vernieuwde stadsgeschiedenis – Amsterdam Museum
Voor een boeiende wandeling door de eeuwen kunt u terecht in het Amsterdam Museum, ondergebracht in een voormalig weeshuis.

 5 Fantastische inkijkjes – grachtenrondvaart
Amsterdam vanaf het water bekijken is de beste en meest toepasselijke manier om de grachtenstad te leren kennen.

 6 Wereldberoemde rosse buurt – de Wallen
Het oudste deel van de stad en het oudste beroep van de wereld – in Amsterdam zijn deze twee onafscheidelijk verbonden.

 7 Verborgen kerk – Ons' Lieve Heer op Solder
Achter de gevel van het mooie grachtenhuis schuilt een geheim: een huiskerk van in het nauw gedreven katholieken.

 8 Sfeervol winkelen – de Negen Straatjes
Negen historische straatjes tussen de chique grachten vormen een van de geliefdste winkelgebieden.

 9 Volmaakte elegantie aan de gracht – de Gouden Bocht
De duurste grachtenhuizen vormen een erehaag voor de bezoeker.

10Het Joodse verleden – Mokum Alef
Een wandeling langs de weinige getuigenissen van Joods leven in de Amsterdamse binnenstad.

11Heringerichte kunstpromenade – Museumplein
Grootste plein van de hoofdstad en culturele hotspot.

12'Groene long' van Amsterdam – Vondelpark
Voor veel Amsterdammers het dierbaarste stadspark.

13Multiculti-Amsterdam – De Pijp
Het levendige straatbeeld weerspiegelt de grote variatie aan nationaliteiten, samengepakt in de voormalige arbeiderswijk.

14Muziek en levenslust – de Jordaan
Smalle stegen, een knusse sfeer en veel kroegen en winkeltjes drukken een stempel op de Jordaan – Amsterdams leukste buurt?

15Verborgen idylle – hofjes in de Jordaan
Vroeger woonden hier armen en andere behoeftigen – nu zijn de meeste binnenplaatsen een oase van rust.

Nog meer Amsterdam
Gebouwen, straten, grachten en pleinen
Musea
Parken en tuinen

Excursies
De Bazaar Beverwijk
Haarlem
Kennemerduinen en Bloemendaal Waterland

Te gast in Amsterdam

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Welkom

In Amsterdam voelt iedereen zich snel thuis. Juist dit beeld roept dat gevoel op: onze lievelingsgracht de Prinsengracht, met haar scheefgezakte punt- en klokgevels, de aan de kade vastgelegde, vaak weelderig opgesmukte woonboten, het opgewonden gerinkel van een fietsbel als voetgangers op een smalle brug weer eens hun plaats niet weten. En de wetenschap dat de Westertoren met de zware keizerskroon in de top er nog staat en over iedereen de wacht houdt, ook als we niet in de stad zijn…

Ter oriëntatie

Metropool in zakformaat

Amsterdam, de grootste historische binnenstad van Europa, telt meer dan 7000 monumentale gebouwen uit de 16e-20e eeuw, meer dan 80 musea en rond de 100 galerieën. Het mooie is dat de meeste bij elkaar in de buurt liggen, de meerderheid zelfs binnen de grachtengordel – wat betekent dat de stad en de -bezienswaardigheden met gemak lopend zijn te ontdekken. In welke andere hoofdstad is dat het geval? Wereldberoemde monumenten mogen dan ontbreken, Amsterdam maakt dat meer dan goed doordat de gehele binnenstad, dus het oude centrum, de grachtengordel en de Jordaan, zich aan de bezoeker presenteert als een opengeslagen fotoboek over de geschiedenis en architectuur van de stad.

Stadslandschap

In de hoofdstad liggen de verschillende lagen van de stad concentrisch om elkaar heen, zoals de schillen van een ui. Rond het oude centrum krommen zich als halve manen de drie ringen van de beroemde grachtengordel – in 2010 door UNESCO bestempeld als Cultureel Werelderfgoed. Voordat men de ringen op het IJ kon laten aansluiten, was de stad buiten adem geraakt, het geld was op. Gelijk met het noordelijke deel van de grachtengordel (tot aan de Leidsegracht) ontstond in het westen van de stad een toen gehate uitbreiding, de Jordaan, nu een van de populairste woonwijken van Amsterdam.

Waar de grachtengordel in het oosten van de stad eigenlijk in volle pracht had moeten doorlopen, ontstond later het ontspanningsgebied de Plantage, waaromheen zich een woonwijk voor de gegoede burgerij ontwikkelde. Daaraan grenst in het noorden het haven- en scheepswerfgebied Entrepotdok, nu een geslaagde stadsvernieuwingsbuurt.

Oude centrum Kaart 2

Het oude centrum, begrensd door Singel, Amstel, Oude Schans en IJ, vormde tot aan de stadsuitbreiding in de 17e eeuw de kern van de stad. Het stratenpatroon met de talrijke trappen en stegen doet nog middeleeuws aan. Behalve zeer veel bezienswaardigheden liggen in dit stadsdeel de Nieuwmarkt, de Dam, Oude en Nieuwe Kerk, de Wallen en de Chinese buurt.

Grachtengordel E-G 2-6

De grachtengordel, UNESCO Werelderfgoed, ontstond in het kader van de stadsuitbreiding in de Gouden Eeuw, de 17e eeuw, in twee fasen tussen Brouwersgracht en Amstel. Hij omsluit het oude centrum als een halve maan. Hier domineren de versierde gevels van de met veel variatie gebouwde grachtenhuizen uit de 17e en 18e eeuw.

Jordaan D/E 2-5

Ooit was de huidige droomwijk aan de voet van de Wester, tussen Singel, Brouwers- en Prinsengracht, het woongebied van middenstanders, handwerklieden en arbeiders. Inmiddels wonen en werken hier veel creatieven en yuppen en zijn er talrijke galeries, winkeltjes en boetieks geopend. De schilderachtige Jordaan is een levendige buurt, niet in de laatste plaats door de markten, de festivals en de vele gezellige kroegen en terrasjes.

Museum- en Spiegelkwartier D/E 6/7

In het Spiegelkwartier tussen de Herengracht en het Rijksmuseum domineren galerieën en kunst- en antiekzaken. Rijks-, Van Gogh- en Stedelijk Museum worden omgeven door brede straten die uitkomen op het Museumplein, het grootste plein van Amsterdam. Met de P.C. Hooftstraat heeft deze buurt een van de elegantste winkelcentra van de stad.

De Pijp E-G 7/8

De Pijp is ongetwijfeld het kleurrijkste deel van Amsterdam – en niet alleen omdat hier alle nationaliteiten samenleven. Ook de vele buitenlandse winkels, snackbars en restaurants en natuurlijk de zeer internationale Albert Cuypmarkt, Nederlands beroemdste markt, kenmerken de wijk.

Plantagebuurt H/J 5/6

De Plantage in het oosten van de stad heeft met de Hortus Botanicus en Artis veel van het oorspronkelijke karakter van een gegoede buurt behouden.

Nieuwe Oostelijke Eilanden Kaart 3

Het ontstaan van deze nieuwbouwwijk heeft internationaal veel aandacht getrokken. Het werd de dichtstbevolkte stadswijk van Nederland. Dit Oostelijke Havengebied, met de kunstmatige eilanden KNSM, Java, Borneo en Sporenburg, raakte eind jaren 70 in onbruik. Pas begin jaren 90 werd begonnen met de uitvoering van een grootscheeps saneringsplan. Monumentale en gedurfde architectuur is gecombineerd met lage bouwblokken die betaalbare eengezinswoningen bevatten – zo schaars in Amsterdam.

En nog meer

Een eerste verkenning van Amsterdam betreft vooral de buurten in en bij het centrum. Maar als u wat ruimer in de tijd zit, is er nog veel meer te beleven, zoals in Noord, waar het filmmuseum EYE pal aan het water staat. En grote veranderingen zijn ook te zien op de idyllische Westelijke Eilanden en IJburg, een nieuwe wijk die uit het water oprijst.

Kennismaking, Amsterdam in cijfers

Stad op palen

De aankomst per trein is de mooiste manier om een eerste indruk van Amsterdam op te doen, want zo zagen zeevaarders eeuwen geleden Amsterdam ook voor het eerst. In een laatste grote boog rijdt de trein naar de grootste paalnederzetting ter wereld, hij lijkt soms enkele meters boven het water te zweven, om vervolgens langzaam het indrukwekkende Centraal Station (CS)binnen te glijden. Waar ooit alleen het water en de lucht waren, scheidt nu het station de stad van het IJ, het door sluizen van het IJsselmeer afgesneden meer. Zoals de hele stad staat ook het monumentale station op palen in de veengrond. Dat CS spuugt als een middeleeuwse stadspoort dagelijks vele honderdduizenden bezoekers uit.

Waren het vroeger houten palen die zo'n 10 m de grond in werden geboord, nu wordt beton gebruikt. Er wordt 20 tot 60 m diep geboord om de betonnen pijlers op een harde zandlaag te laten rusten. Een smal huis had een paar honderd palen nodig; onder het Centraal Station staan er bijna 9000 en het Paleis op de Dam rust op 13.659 palen.

Leven en laten leven, tot nu toe

Sinds het ontstaan van Amsterdam, ruim 700 jaar geleden, kwamen mensen uit alle windrichtingen om zich hier te vestigen. De spreekwoordelijke vrijheid en tolerantie hadden een grote aantrekkingskracht op geleerde buitenlandse humanisten en op vluchtelingen en emigranten. In de loop van de tijd werd de stad een smeltkroes van culturen. In vroeger eeuwen kwamen Vlamingen, hugenoten en joden – overwegend religieuze vluchtelingen – naar Amsterdam. In de 20e eeuw waren het vooral inwoners van de (voormalige) koloniën en gastarbeiders uit Zuid-Europa en Noord-Afrika.

Vandaag de dag is de helft van de Amsterdammers van buitenlandse afkomst. Marokkanen, Turken, Britten, Surinamers, Duitsers, Chinezen, Ghanezen – allemaal hebben ze hun culturele identiteit meegenomen. De stad telt maar liefst 180 nationaliteiten, meer dan welke metropool dan ook. Die unieke bevolkingssamenstelling maakt van Amsterdam een bruisend, kosmopolitisch centrum, maar zorgde het afgelopen decennium ook voor lastig oplosbare problemen als angst, spanningen en frustratie. Stemmen voor een terughoudend immigratiebeleid en een hardere opstelling ten opzichte van nieuwkomers hoopten zich op in de afgelopen jaren.

Levend verleden

Naast de ca. 800.000 inwoners bevolken jaar in jaar uit miljoenen binnen- en buitenlandse bezoekers de stad, zij het meestal kort. Hen wacht de grootste historische binnenstad van Europa – met meer dan 7000 monumentale bouwwerken uit vijf eeuwen. Bescheiden hoeft Amsterdam niet te zijn: geen andere stad ter wereld heeft per vierkante meter zo veel bezienswaardigs te bieden als de hoofdstad van Nederland. Amsterdam krijgt wel eens de kritiek dat het geen monumenten van wereldformaat bezit, maar een stad waarin om de paar meter iets moois valt te ontdekken, heeft die grootsheid helemaal niet nodig. Hier zit de schoonheid in details, heel veel details. Het geheim van Amsterdam is dat het historische erfgoed hand in hand gaat met het leven van alledag.

Monumentenzorg en pragmatisme

De idyllische grachtengordel is het belangrijkste toeristische kapitaal van de stad. Ook de wat uit het lood hangende grachtenhuizen, waarvan de gevel soms gevaarlijk naar voren lijkt te neigen, spreken tot ieders verbeelding. Carillons en klokken in de talrijke kerktorens laten hun melodieën horen en daar zit ook wel eens een popdeuntje tussen. Totdat Napoleon het systeem van huisnummers invoerde, meldden de gevelstenen wie in een huis woonde en welk beroep hij had. De hofjes beschikken alle over hun intieme eigen wereldje. De woonboten, ontstaan uit woningnood en vrijbuiterij, bieden exclusief woongenot. Het omvangrijke culturele erfgoed wordt met zorg en liefde onderhouden. De monumentenzorg is overigens functioneel, nuchter en pragmatisch: liever wordt een kerk, waar zowel kerkgangers als geld ontbreken, omgebouwd tot eigentijdse kantoorunits dan dat het oude gebouw wordt afgebroken en plaatsmaakt voor een nieuw kantoorgebouw. Terwijl de gevels van vervallen panden worden gerestaureerd, verrijzen daarachter geheel nieuwe gebouwen.

Gezelligheid en eigenzinnigheid

Naast de monumentale pracht werkt ook het gezellige Amsterdamse stadsleven als een magneet op de bezoekers. Amsterdammers heten open en gastvrij te zijn, en ze spreken hun talen. Tekenend voor hun instelling is de vergelijking die vaak wordt gemaakt tussen Amsterdammers en Rotterdammers: die laatsten zouden zakelijke, harde werkers zijn die het geld verdienen dat die eersten, de levensgenieters, maar al te graag uitgeven. Bovendien hebben de hoofdstedelingen de naam eigenzinnig en nogal brutaal te zijn. Die eigenschappen zijn bijvoorbeeld goed in de gemeentepolitiek waar te nemen. Inspraak en tegenspraak zijn een hoog goed; ze horen bij de Amsterdamse politiek als zout op een ei en genieten bijna een heilige status. Zelden wordt een politiek besluit genomen zonder dat daarover van tevoren in brede lagen van de bevolking gedebatteerd en geruzied is.

Amsterdammers zijn niet lastig om lastig te zijn, ze hebben nu eenmaal weinig sympathie voor een autoritaire manier van besturen. Eigenlijk willen ze vooral het gevoel hebben dat hun belangen naar behoren worden behartigd. Is dat niet het geval, dan is de bevolking maar al te graag bereid in opstand te komen. Uiteindelijk is het dan de gemeente die water bij de wijn moet doen. Zo hebben actievoerende Amsterdammers onlangs bereikt dat het voormalige gebouw van de Volkskrant aan de Wibautstraat niet wordt gesloopt, maar een nieuwe bestemming krijgt. Nu biedt het ruimte aan ateliers, muziekstudio's, kantoren voor kleine zelfstandigen in de creatieve sector, een hotel, een nachtclub, en een bar.

De afgelopen decennia zijn vrijwel de gehele binnenstad en de oudere wijken daaromheen grondig aangepakt. Dat wil overigens niet zeggen dat iedereen nu naar tevredenheid woont. Vooral in het oude centrum, de Jordaan en De Pijp zijn veel oude huizen omgetoverd tot peperdure appartementen; daar wonen lijkt nu voorbehouden aan de happy few. De minder draagkrachtigen zijn in die gebieden verdrongen en staan vaak jarenlang op wachtlijsten voor gewilde buurten of nemen de wijk naar betaalbare plaatsen als Almere, Purmerend en Zaanstad.

Grotestadsproblemen

Steeds meer inwoners organiseren zich om het toenemende vliegverkeer boven de stad een halt te kunnen toeroepen. Of zij daarmee op termijn kansrijk zullen zijn, is zeer de vraag. Amsterdam plukt de vruchten van de nationale luchthaven – Schiphol is de grootste werkverschaffer van de stad – maar het is wel duidelijk dat de groei ook schaduwkanten heeft.

Op de grond baart een andere dreiging de bewoners en de bezoekers zorgen: de drugscriminaliteit. De gedoogpolitiek die jarenlang door de stad en het land is gevoerd leidde tot een ware invasie van buitenlandse verslaafden. Onder druk van de buurlanden is het beleid aangepast. Vaak zien die buitenlandse politici over het hoofd dat er verfijnde hulpprogramma's bestaan en dat het stadsbestuur verslaafden niet op voorhand bestempelt als criminelen, maar ze laat behandelen als hulpbehoevende zieken. Door een openlijk offensief tegen het drugsprobleem werd bereikt dat de hulpprogramma's door de doelgroep werden geaccepteerd en zo effect konden sorteren. Zo is het aantal aidsgevallen onder drugsverslaafden het laagste van heel Europa. Door de aanscherping van het drugsbeleid is Amsterdam niet meer het Europese mekka van de drugsgebruikers en is de toestroom van drugstoeristen zichtbaar afgenomen.

Einde van het drugstoerisme?

Sinds de jaren 70 wordt in Nederland een zeer vooruitstrevend beleid ten aanzien van drugs gevoerd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen harddrugs en softdrugs. Softdrugs zoals marihuana en hasjiesj mogen in zogenaamde coffeeshops worden verhandeld en door iedereen worden gebruikt. Op straat is het bezit van maximaal 5 gram niet strafbaar; dat wordt beschouwd als een hoeveelheid voor eigen gebruik.

Tegen het bezit van en de handel in harddrugs treedt de politie streng op. In de coffeeshops staat het aanbod aan softdrugs op speciale menukaarten vermeld. Behalve in rookbare vorm serveert men ook vaak spacecake en bonbons, respectievelijk cake en chocola waarin een soft drug is verwerkt. Daarnaast is veelal met hasj gezette thee verkrijgbaar.

Het laten ontstaan en tolereren van de coffeeshops was vanuit de overheid ook een oorlogsverklaring aan de moeilijk grijpbare straathandel. Het tegengaan daarvan lukte echter maar ten dele. Inmiddels is het aantal coffeeshops drastisch teruggelopen omdat ze tot hangout van met name jonge buitenlandse toeristen waren geworden. Bewoners in de omgeving van coffeeshops ondervonden overlast van rondhangende jongeren. Vanuit het buitenland wordt ook met regelmaat druk uitgeoefend om het Nederlandse gedoogbeleid aan te scherpen. Met de invoering van de wietpas leek de strijd in een volgende fase te komen. Niet-ingezetenen zouden dan niet meer in een coffeeshop kunnen kopen. Najaar 2012 legde het nieuwe kabinet Rutte II echter de uitvoering en handhaving van de regels in handen van de gemeente. Er komt geen wietpas en toeristen bliven voorlopig welkom in de Amsterdamse coffeeshops. Het belang van de stad is groot: van de ruim 6 miljoen buitenlandse bezoekers die jaarlijks naar Amsterdam komen, bezoekt maar liefst een kwart een coffeeshop.

Een levende stad die aan zijn toekomst werkt

Amsterdammers hebben geleerd om met drugs en andere problemen om te gaan. De liberale houding voorkomt dat de stad vertrut en de ruimte die wordt geboden om te experimenteren zorgt voor een spanningsveld waarin politiek, cultuur en kunst kunnen gedijen. Op die manier probeert de hoofdstad zijn naam en faam als belangrijkste culturele en toeristische centrum van het land hoog te houden.

Met name Rotterdam probeert Amsterdam in dat opzicht de loef af te steken. Op enkele gebieden zoals film en moderne architectuur heeft Rotterdam inderdaad internationale erkenning verworven en Amsterdam overvleugeld. De hoofdstad laat het daar echter niet bij zitten en heeft inmiddels zelf ook enkele grootschalige en futuristisch ogende sanerings- en nieuwbouwprojecten ontwikkeld. Zo groeit de Zuidas, een projectgebied langs de zuidelijke ringweg A10, de scheiding tussen de oude stad en de naoorlogse wijken richting Amstelveen, uit tot het duurste en opvallendste kantorenpark van Nederland. Je zou het van een on-Nederlandse allure kunnen noemen en vergelijkingen met de Londense Docklands en het Parijse La Défense kunnen opkomen. Voordat de financiële crisis in 2009 de wereld in zijn greep nam, werd het prestigueuze karakter van de bankgebouwen door een grote groep mensen nog wel gewaardeerd. Nu de financiële instellingen in het beklaagdenbankje zitten, slaat bij sommigen de beoordeling van de architectuur om en hoor je kwalificaties als 'schaamteloze praalzucht'.

Daarvan is geen sprake bij een ander ambitieus project, de herontwikkeling van de IJ-oevers die geruime tijd braak hebben gelegen. In oude pakhuizen aan het water, die al jaren leeg stonden, zijn inmiddels vele luxe appartementen, winkels, restaurants en theaters gevestigd. Tussen de gerenoveerde complexen is er ook plaats voor opvallende nieuwbouw. Blikvanger is voorlopig het in 2012 geopende filmmuseum EYE op de noordoever, een markant wit gebouw.

Met veel energie wordt ook gewerkt aan verbetering van de infrastructuur, zodat er comfortabele verbindingen ontstaan tussen binnenstad en buitenwijken. Voor een gekozen stadsbestuur, onderhevig aan verkiezingen en politieke kwetsbaarheid, zijn zulke projecten soms hoog gegrepen. Bij de Noord-Zuidlijn, een metrolijn tussen Amsterdam-Noord en de Zuidas, via het Centraal Station, zorgden technische onvolkomenheden en onzorgvuldigheden voor verzakkingen van historische gebouwen en onrust en onvrede onder de inwoners. De aanvankelijke begroting van 1,5 miljard euro staat nu op ruim 3 miljard en de oplevering in 2011 is in stapjes verschoven naar 2017. Voor de traditionele arbeidersbuurt Amsterdam-Noord, op de andere IJ-oever, zijn plannen voor herontwikkeling en uitbreiding.

Ondanks tegenslagen en economisch mindere tijden toont Amsterdam duidelijk dat het leeft en dat het aan zijn toekomst werkt.

Feiten en cijfers

Bevolking: Amsterdam is de grootste stad van Nederland. De stad heeft ca. 800.000 inwoners, de agglomeratie Groot-Amsterdam ca. 1,6 miljoen inwoners en de Amsterdamse regio ca. 2,3 miljoen inwoners. Met 180 verschillende nationaliteiten staat Amsterdam wereldwijd aan de top, zelfs New York haalt dat niet. Zo'n 50% van de bewoners is allochtoon; voor heel Nederland ligt dat rond 21%. De grootste groepen zijn Marokkanen, Surinamers, Turken en Antillianen (inclusief Arubanen).

Religie: ruim meer dan de helft van de Amsterdammers geeft op geen geloof te hebben, 17% is lid van een christelijke kerk (10% rooms-katholiek, 5% protestants), 1 % van de stadsbevolking is joods. Met ruim 14% is de islam de op een na grootste religie in de stad en lijkt door te groeien naar de eerste plaats. De grote aanwas van Ghanezen en Nigerianen zorgde voor een groot aantal Afrikaanse kerken in de stad. Voorts zijn boeddhisme, confucianisme en hindoeïsme vertegenwoordigd.

Oppervlakte: ca. 219 km², waarvan 167 km² land en 52 km² water. De bevolkingsdichtheid is 3652 inwoners per km².

Bestuur en politiek: Amsterdam is de hoofdstad van Nederland; de regering zetelt echter in Den Haag. De door regering en koning benoemde burgemeester en de gekozen gemeenteraad besturen gezamenlijk de stad. De zeven stadsdelen worden door de gekozen stadsdeelraad betrekkelijk autonoom bestuurd. De huidige burgemeester is Eberhard van der Laan (PvdA). Vanouds was de PvdA altijd de grootste partij in de stad, maar die positie heeft zij bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 verloren.

Economie: Schiphol, 12 km zuidwestelijk van het centrum, is met 51 miljoen passagiers per jaar de 4e luchthaven van Europa en is de grootste banenmachine van de stad, nog vóór de haven. Onder de havensteden van Europa neemt Amsterdam de 4e plaats in, ver achter Rotterdam dat als 4e haven ter wereld en 1e van Europa de echte economische hoofdstad van Nederland is. Amsterdam daarentegen is wel 's lands financiële centrum. Het toerisme is met ca. 6,4 miljard euro omzet een belangrijke pijler van de Amsterdamse economie. De stad telt meer dan 8 miljoen overnachtingen per jaar en er is nog sprake van een stijgende tendens.

Op de goede weg

Onder de noemer Amsterdam Smart City zijn burgers, bedrijven en overheden een samenwerkingsverband aangegaan. Doel is om de energiezuinigste stad van Europa te worden. Innovatieve technologie wordt ingezet, getracht wordt een gedragsverandering bij de bevolking te bereiken en economische investeringen moeten duurzaam zijn. De maatregelen moeten uiteindelijk leiden tot een reductie van de CO2-uitstoot.

Zo is het gemeenschapsproject Onze Energie erop gericht in Amsterdam-Noord langdurig energie te gebruiken die op duurzame wijze wordt verkregen (windmolens) en die relatief goedkoop is. Bewoners kunnen lid worden van een coöperatie en zijn dan mede-eigenaar van de windmolens en klant van de duurzaam opgewekte energie. Zeven windmolens moeten straks 20% van de huishoudens in Noord kunnen voorzien.

Zakenmensen, ondernemers en de gemeente Amsterdam willen samen bereiken dat de Utrechtsestraat onder de noemer 'Klimaatstraat Utrechtsestraat' op het gebied van economie en milieubewustzijn een vooraanstaande straat in Europa wordt.

Water, vuur en pest

Het stadswapen van Amsterdam toont een door twee leeuwen gedragen schild met drie andreaskruisen en erboven een keizerskroon. Daaronder zijn de drie woorden Heldhaftig – Vastberaden – Barmhartig te lezen. Over de precieze betekenis van het wapen bestaan verschillende theorieën. Een daarvan wil dat de drie kruisen staan voor de plagen die Amsterdam (in de middeleeuwen) steeds weer bedreigden: overstroming, de pest en branden. In 1489 verleende de Duitse koning en latere keizer Maximiliaan I de stad het recht om zijn kroon aan het wapen toe te voegen, mogelijk als dank voor de financiële ondersteuning die hem door de rijke inwoners werd verleend. Die keizerskroon siert ook de spits van de Westertoren.

Geschiedenis, heden, toekomst

Hollandse graven

In de 13e eeuw wordt een dam in de Amstel gelegd en dat is het begin van een nederzetting. Die krijgt in 1275 van graaf Floris V van Holland een tolprivilege. Iets na 1300 krijgt Amsterdam stadsrechten. Handel en scheepvaart ontwikkelen zich snel. Rond 1400 wordt een stenen stadsmuur met torens gebouwd.

Bourgondische tijd

Omstreeks 1500 komt de stad in handen van de Habsburgers. Koning, later keizer, Maximiliaan staat de stad toe zijn kroon in zijn wapen te voeren. Op wrede wijze bestrijden Karel V en Filips II het opkomend protestantisme. Prins Willem van Oranje leidt vanaf 1568 de opstand van de protestantse Nederlanden tegen Spanje. Daarmee begint de zogeheten Tachtigjarige Oorlog. Pas na 10 jaar schaart Amsterdam zich aan de zijde van de prins en wordt officieel protestants.

Verenigde Nederlanden

Door zijn tolerante instelling wordt Amsterdam een toevluchtsoord voor vervolgde minderheden. Grote delen van de Joodse bevolking van Spanje en Portugal ontvluchten hun land en na de val van Antwerpen verlaten duizenden vermogende protestanten de stad aan de Schelde om zich met hun kennis, geld en contacten in Amsterdam te vestigen. Tussen 1570 en 1640 groeit de stad van 30.000 naar 140.000 inwoners. In 1613 wordt met de planmatige uitbouw van de stad begonnen: met de aanleg van de Heren-, Keizers- en Prinsengracht ontstaat het eerste deel van de grachtengordel.

Gouden Eeuw

Holland heeft inmiddels de hegemonie over de wereldzeeën verworven en ontwikkelt zich tot de belangrijkste handelsnatie van de 17e eeuw. Speciale compagnieën richten zich op de handel op Oost- en West-Indië en vergaren grote rijkdom. Er wordt veel geld geïnvesteerd in de kunst en in de bouw van grachten- en buitenhuizen. De Nederlandse schilderkunst bereikt met onder anderen Rembrandt en Vermeer een ongekende bloeitijd. Bij de Vrede van Münster in 1648 wordt de vrede met Spanje bezegeld. De welvaart en de macht van de stad worden gesymboliseerd door de bouw van het grootse stadhuis op de Dam.

Verval

In de 18e eeuw raakt Nederland verwikkeld in een reeks zeeoorlogen met Engeland en een invasie vanuit Frankrijk dreigt. De financiële reserves slinken snel. De Nederlandse oorlogsvloot wordt in 1784 door de Engelsen vernietigd. De handelsblokkade die Napoleon begin 19e eeuw opwerpt voor Engeland treft het nog steeds welvarende Amsterdam hard.

Franse tijd