Welkom

Welkom
Ter oriëntatie
Kennismaking, Brugge & de Belgische kust in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg in Brugge & Belgische kust

Brugge en Brugse ommeland
Brugge, Damme, Lissewege, Oudenburg, Torhout

De kust
Knokke-Heist, Zeebrugge, Blankenberge, De Haan-Wenduine
Bredene, Oostende, Middelkerke, Koksijde, De Panne

Westhoek
Ieper, Poperinge, Veurne, Koekelare

De 15 hoogtepunten

 1 Brugge en kant – van antiek tot hedendaagse haute couture
Een eeuwenoude traditie die niet alleen tijdloos maar inmiddels ook weer trend is.

 2 Bier in Brugge – van Brugse Zot en Straffe Hendrik tot Fortenbier en Femme Fatale
Goedgevulde kuipen voor alle smaken en alle zinnen.

 3 Het Zwin – vogeltrefpunt achter de duinen
Slikken en schorren, een rijk buffet voor ooievaars, wulpen en scholeksters; het water zorgt voor wisselende decors.

 4 Kunst aan de kust – kijken of kopen in Knokke
Volop in de openbare ruimte, daarnaast een groot aanbod galeries vol moois aan en bij de Zeedijk.

 5 Zeebrugge – uitwaaien op de kaaien
Boten kijken, Visserslatijn horen en een verrassend wijkje bezoeken.

 6 Belle époque – terug naar gouden tijden in De Haan
Le Coq-sur-Mer blijft een goudklompje aan de kust.

 7 Ostendaise – koningin met goede smaak
Niet alleen de Oostendse oester is er van hoge klasse; ook niet te versmaden zijn de garnalen, verrassende bijvangsten, het bier en chocolade.

 8 Atlantikwall – verborgen oorlogsverleden in de duinen van Raversyde
Ondergrondse blik op de beide wereldoorlogen.

 9 Nieuwpoort – wandeling van jachthaven naar Ganzenpoot
Volg de IJzer, rode draad in goede en slechte tijden.

10Sint-Idesbald – de magische onderwereld van Paul Delvaux
De klassieke oudheid, de trein en de vrouw; de drie-eenheid van Delvaux.

11De Panne – begin- en eindpunt van de kusttram
Alle badplaatsen op één tramlijn, nooit meer tobben met parkeren.

12Ieper – The Last Post
De Eerste Wereldoorlog blijft het zwarte handelsmerk van Ieper, de trompetten besluiten het dagelijkse herdenkingsritueel.

13Hopvelden in de Westhoek – fietsen langs scheuten en bellen
De beste hop voor de beste bieren, maar zonder bier is het nog fijner fietsen.

14Diksmuide – Heldentoren en dodengang
Monument voor Vrede en een blik op de herstelde loopgraven.

15Het romantische slot Beauvoorde – speuren met ridder Arthur
Boeiend voor volwassenen en super speels familieparcours.

Culinaire woordenlijst
Colofon
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Welkom

De kust. Verbinding van land en zee, zand en water.
Het bijzondere drieluik 'Altar' van Kris Martin kadert het uitzicht – zonder de weidsheid te verliezen. Onmiskenbaar doet het aan een altaarstuk denken, het Lam Gods van Van Eyck, de retabels van Memling in het Sint-Janshospitaal van Brugge. Maar dit venster kijkt enerzijds uit op zee, van de andere kant is er het achterland en het hotel Thermae Palace Oostende. Mystiek aan de kust.

Ter oriëntatie

Middeleeuws Brugge

Brugge ( E 4) is een van de drukstbezochte steden van België. De voertaal op de reien, waar de meeste toeristen zich heen spoeden, is er vaker Spaans en Amerikaans dan Vlaams. Die aandacht is overigens terecht: het middeleeuwse karakter van Brugge is eigenlijk nergens in België zo authentiek en sfeerrijk.

In de 12e-14e eeuw bloeiden haven en handel. Aan zee ligt de stad niet meer sinds de verzanding van Het Zwin aan het einde van de 15e eeuw. Industrie bleef de stad bespaard en zo bleef ook het historische beeld bewaard. Het complete oude centrum is in 2000 tot UNESCO-Werelderfgoed uitgeroepen.

Bezoekers komen er niet alleen voor de tijdreis of monumentale geneugten. Ze kopen kanten kleedjes en bonbons, doorkruisen de stadsstegen- en grachten per paardenkoets, huurfiets of boot, drinken bier en eten mosselen met frieten of kiezen een hoger culinair plan. Vrijwel elk historische pand lijkt een hotel, pension, café of chocolaterie te herbergen. Het doet niet af aan de schoonheid van Brugge. Overtuig uzelf daarvan als u 's avonds laat of 's ochtends vroeg, op een doordeweekse dag in herfst of winter door de straten slentert – op gezette tijden lijkt de tijd in Brugge gewoonweg stil te zijn blijven staan.

Brugse Ommeland E 3-F 4

Rond Brugge bevindt zich een landeljke, groene regio van recreatief belang, het Brugse Ommeland ( B 4 / C 4). Ten noorden van de stad is dat het op zee gewonnen landschap van de Zwin-streek, rond het oude plaatsje Damme, ooit de overslaghaven van Brugge. Het is vooral een open polderlandschap, doorsneden door rechte waterwegen. Karakteristieke hoeves zijn er wit. Ten zuiden van Brugge is een bosrijkere, groene gordel. In Oudenburg zijn Romeinse sporen aangetroffen.

De kust

In geen land wordt de lengte van de kustlijn zo nadrukkelijk genoemd als hier: 67 kilometer. Over vrijwel de hele lengte vindt u brede zandstranden. Met uitzondering van Bredene ( C 3), dat een duinstrook heeft, vindt u in alle dertien badplaatsen wandelboulevards. Een tweede groot duingebied bevindt zich in De Panne.

Wereldhaven Zeebrugge ( E 2), zie  5  blz. 70, heeft nog een levendig visserskwartier. Flaneerplaats bij uitstek is het grote en elegante Knokke ( F 2). Levendig is Blankenberge ( E 3), met bovendien een zeer grote jachthaven. Gemoedelijk en een van de geliefde gezinsbestemmingen is Wenduine; het aangrenzende De Haan ( D 3),  6  blz. 76, heeft een bijzonder architectonisch tintje uit de vroege 20e eeuw kunnen bewaren en is een van de weinige kustplaatsen zonder hoge appartementcomplexen.

Vis en visserij spelen nog altijd een grote rol in Oostende ( C 4), waar het Belgische vorstenhuis graag kwam. Nieuwpoort verbindt de rivier de IJzer met de Noordzee; daarover leest u bij uitstek in  9  blz. 92. Bij De Panne ( A 5) valt vooral het reliëf op: duinen worden er klippen. Al deze plaatsen worden onderling verbonden door de kusttram, zie 11 blz. 100.

Westhoek

De streek van Veurne tot Ieper wordt vooral geassocieerd met de Eerste Wereldoorlog. De grote aantallen gedenkplaatsen – monumenten en begraafplaatsen – trekken onverminderd bezoekers. Het ooit bloeiende lakenstadje Ieper ( C 8, 12 blz. 104) is uitzonderlijk getroffen en vormt het hart van het oorlogstoerisme. Daarnaast is de Westhoek een uitstekende streek om te onthaasten. Het landschap glooit, hier en daar flink, wat fiets- en wandelroutes (13 blz. 110) uitzichten en uitdagingen geeft. De beste hop in verre omstreken gedijt hier en draagt bij aan de faam van het palet Belgische bieren.

Kennismaking, Brugge & de Belgische kust in cijfers

Vlaamse landschappen

België is een van de dichtstbevolkte landen ter wereld – in de statistieken komt het op de 24e plaats. Daardoor is er van het oerlandschap weinig overgebleven. Vlaanderen is veeleer een cultuurlandschap, dat teruggrijpt op een intensieve voorgeschiedenis. Een brede strook land langs de kust werd aan zee onttrokken. Het ontwateren gebeurde met een geraffineerd systeem van grachten, kanalen en windmolens. Eenmaal drooggelegd en in cultuur gebracht verschenen er de blinkend witte boerderijen.

Zonder de sluis van Nieuwpoort zou het er in korte tijd weer zo uitzien als tweeduizend jaar geleden: moeras, modder, slib. Het cultuurlandschap ligt er zo opgeruimd en geordend bij – zeker uit de verte – dat het wel een speelgoedland lijkt. Hier en daar detoneren de tekenen van de moderne tijd: industrie en een dicht net van 's nachts verlichte straten en snelwegen die het groene landschap doorsnijden.

Een van de voornaamste troeven van het landschap van West-Vlaanderen is het brede zandstrand, vrijwel over de hele lengte van de kust, en enkele nog onbebouwde duinpartijen. Watergeweld wordt daar door mensenhanden geweerd.

Tussen Knokke en De Panne

De bebouwing langs de Belgische kust verscheen aanvankelijk met groot respect voor het duinreliëf. Mooie voorbeelden daarvan zijn nog altijd te zien in De Haan, Knokke, Bredene en De Panne: prachtige villa's uit de belle époque, toen de Belgische kust favoriete bestemming was van welgestelden, die er ook vertier zochten. Toen het kusttoerisme zo grootschalig werd dat de verspreid liggende villa's veelal plaats moesten maken voor hoge appartementencomplexen, verloren veel badplaatsen aan charme. Als u goed naar de hoogbouw aan de boulevards van Knokke en Koksijde kijkt, ziet u ook daar verrassende, ook fraaie, uitwassen van architectuur tussen. Het tweedehuizenbezit is groot, evenals het aanbod vakantiewoningen die voor een kort – of langer – verblijf te huur zijn.

Als vakantiebestemming is de Belgische kust nog steeds een aanrader. Het kleurrijke leven in de badplaatsen met caféterrassen, restaurants, casino's, souvenirwinkels en fietsverhuurstations heeft zijn aantrekkingskracht. Vooral voor kinderen is dit een waar paradijs. Maak een lange strandwandeling of verken het duinlandschap; het zand is fijn en wit, geknipt om in te scheppen en te graven. Brede wandelboulevards – hier zeedijken genoemd – vindt u in vrijwel alle badplaatsen.

Feiten en cijfers

Ligging en grootte: de Belgische kust maakt deel uit van Vlaanderen, het volledige in deze gids beschreven gebied valt in de provincie West-Vlaanderen. Het is de enige provincie die aan zee ligt. De Noordzeekust beslaat 546 km².

Hoogste punt: de hoogste top heeft de Kemmelberg (156 m) in het West-Vlaams Heuvelland.

Bevolking: het aantal inwoners van de West-Vlaanderen bedraagt ongeveer 1.175.500. Het dichtst bevolkt is het in en rond Brugge en Oostende, de laagste bevolkingsdichtheid hebben gemeenten in de Westhoek.

Taal: het Nederlands is de officiële taal; het West-Vlaamse dialect is algemeen omgangstaal.

Bestuur en politiek: de hoofdstad van de provincie West-Vlaanderen is Brugge. De provincie wordt bestuurd door een coalitie van CD&V, sp.a en Open Vld: christen-democraten, socialisten, Vlaamse liberalen en democraten.

Karakteristiek is de landelijke architectuur van de Zwinstreek door de hoevestijl: villa's die eruit zien als een boerenhoeve, met witschilderde gevels en rode pannendaken met dakkapellen. Een ander bijzonder element zijn de zomerkapellen: badgasten zorgden voor een extra vraag aan godshuizen in de zomer. Mooie voorbeelden daarvan hebben Zeebrugge en Knokke-Duinbergen.

Kunst in de openbare ruimte

In mondaine badplaatsen als Knokke-Heist en Oostende heeft kunst een zichtbaar aandeel in de openbare ruimte gekregen. Daaraan leverden veel gevestigde kunstenaars hun bijdrage. Zo heeft Oostende blikvangende kunststof blokken van Arne Quinze (zie blz. 79); in Knokke vindt u veel galeries, zie  4  blz. 64. Diverse objecten hadden hun coming-out tijdens Beaufort, een driejaarlijkse kunsttentoonstelling waarbij de hele Belgische kust tot podium voor hedendaagse kunst dient. Tussen duinen en zee ontdekken bezoekers van de Vlaamse badplaatsen installaties die verwijzen naar mythologie of plaatselijke geschiedenis, soms een aanklacht tegen de maatschappij, steeds bedoeld om tot nadenken aan te zetten. Zo verschenen in het kustbeeld figuren die bij vloed in zee verdwenen, beelden die aan gotische kerken of containerterminals doen denken en cryptische tekstboodschappen.

Kleurrijk wapperend voorbeeld uit de Beauforttentoonstelling is het windvanenpark van Daniel Buren bij de jachthaven van Nieuwpoort. Het origineel van Wim Delvoyes Caterpillar, een architecturale tractorsculptuur van cortenstaal, verhuisde naar Ground Zero (en is inmiddels door een particulier gekocht); een kopie maakte de kunstenaar voor Westende. Eveneens van Delvoye is Rose des vents II, op het Driehoeksplein van Knokke. De glanzende reuzenschildpad van Jan Fabre (Op zoek naar Utopia) zoekt nog zijn eindbestemming – daarvoor is het nieuwe Fabreplein van Nieuwpoort bedoeld.

De Grote Oorlog

Van 1914-1918 was de Westhoek volledig in de greep van de oorlog. De impact hiervan was in deze contreien veel groter dan die van de Tweede Wereldoorlog. Hier spreekt men veeler van de Grote Oorlog – La Grande Guerre –in plaats van de Eerste Wereldoorlog. Nooit eerder hadden zoveel naties zoveel opofferingen van hun bevolking gevraagd. Uit alle bevolkingslagen werden levens geofferd voor de vrijheid. Omwille van de gelijkheid in de dood mochten Britse en Amerikaanse gesneuvelden niet gerepatrieerd worden. In de jaren na 1918 werden daarom enorme begraafplaatsen ingericht en van herdenkingsmonumenten voorzien. Die hebben de afgelopen eeuw een niet-aflatende stroom bezoekers ontvangen. Nog steeds komen nazaten van slachtoffers en veteranen hun eer betonen. Als icoon voor een oorlog die niet meer mag voorkomen, zijn de monumenten nog altijd drukbezocht. Juist nu de verschillende veldslagen hun eeuwherdenking hebben, zijn er bijzondere evenementen in de regio.

Het reliëf van het landschap verraadt ook nog veel uit die periode: heuvels en greppels zijn niet zelden oude oorlogscontouren. Overigens wordt nog altijd – vooral in het voorjaar, als het land wordt omgeploegd – oorlogsmateriaal aangetroffen als niet-onplofte granaten, hulzen en resten van vervoermiddelen.

Belforts

In veel Vlaamse steden troont een toren boven een wirwar van huizen. Deze klokkentorens of belforts zijn geen lof aan de Heer maar aan de vrije handel en ter meerdere eer van de burger zelf. Ze vormen de bekroning van lakenhal of stadhuis. Daarin kwam de stadsraad bijeen, werden belangrijke documenten bewaard, in de kelder bevond zich de kerker en bovenop stond een wachter die brand of naderende vijanden meldde. Het belfort moest niet alleen goed verdedigbaar zijn maar ook representatief en concurreerde met de hoogste kerktorens en naburige belforts. Vooral in Brugge staat een trotse stadstoren. In 1999 zijn dertig Belgische belforts uitgeroepen tot UNESCO-Werelderfgoed.

Fijnproevers

Aan het uitgebreide culinaire palet dat wordt aangeboden blijkt dat de smaakpapillen in West-Vlaanderen kieskeurig zijn en uitstekend bediend worden. Brugge is een stad met recordaantal chocolatiers, hoewel zoetekauwen ook in Knokke en Oostende zeer hoogwaardige adresjes vinden. De vis kan niet vers genoeg zijn en traditionele recepten worden geëerd, beproefd en verbeterd. En met de beste hop ter wereld staan de Vlaamse brouwers stevig op de wereldbierkaart.

Vlaanderen fietsland

Het blijft niet bij de jaarlijkse Ronde van Vlaanderen. Fietsen is op alle niveaus populair. In 2016 is het knooppuntennetwerk opgefrist een nieuwe fase ingegaan. Daarnaast zijn er veel themaroutes, waarbij historische, landschappelijke en culinaire onderwerpen op twee wielen verkend kunnen worden.

Geschiedenis, heden, toekomst

'Van alle Gallische volkeren zijn de Belgen het dapperste ...'

Toen de Vlamingen nog Kelten waren, kregen ze geregeld met vreemd volk te maken. Julius Caesar onderwierp het volk der Belgen en schreef in zijn oorlogsgeschrift De Bello Gallico: 'Van alle Gallische volkeren zijn de Belgen het dapperste ...' Toen de Romeinen verdwenen waren, kwamen de Franken, wier rijk onder Karel de Grote een omvangrijk oppervlak besloeg. Na diens dood viel het rijk uiteen; een van de breuklijnen lag parallel aan de huidige grens tussen Vlaanderen en Wallonië.

Graaf Boudewijn

In de 9e eeuw was Vlaanderen een aanzienlijk graafschap dat door Boudewijn I werd geregeerd. Er heerste voorspoed, gevoed door de productie van fijne wollen stoffen en linnen. Brugge en Ieper ontwikkelden zich tot strategische en zeer bedrijvige handelssteden.

Gouden sporen

De steden groeiden, welvaart en aanzien stegen. In de 14e eeuw telde Brugge 35.000 inwoners. De steden wilden daarop een grotere politieke zelfstandigheid. Het beroemdste, nog altijd gevierde bewijs daarvan is de Guldensporenslag, die op 11 juli 1302 plaatsvond. Toen traden de burgers van Ieper, Gent en Brugge gezamenlijk op tegen een leger van zwaarbewapende Franse ridders dat Vlaanderen wilde veroveren. In de zware kleigronden van de akkers rond Kortrijk bleven de trotse ridders met hun blinkende uitrusting letterlijk steken. Aan het eind van de bewuste dag zouden er op het slagveld zevenduizend gouden sporen zijn achtergebleven.

Het Vlaamse hof

In het jaar 1384 verviel Vlaanderen aan de hertogen van Bourgondië. Hun hofhouding gaf een grote impuls aan de productie van luxeartikelen, zoals wandtapijten, schilderijen en kantwerk.

De schilderkunst maakte een eerste bloeitijd door. Tot de beroemdste vroege Vlaamse meesters behoorden schilders als Rogier van der Weyden (Rogier de la Pasture) en Hans Memling. Hun portretten laten een uitzonderlijk inlevingsvermogen zien.

Van Bourgondiërs tot Habsburgers

De heerschappij van de Bourgondiërs eindigde in 1479. Maria van Bourgondië, dochter van Karel de Stoute (in 1477 bij de Slag van Nancy omgekomen), was uitgehuwelijkt aan Maximiliaan I van Oostenrijk. Vlaanderen werd deel van het grote Habsburgse rijk. De handel breidde fors uit, maar de gouden eeuw van Brugge en Ieper was voorbij.

De Reformatie

Intussen vond in Europa de grote omwenteling van de Reformatie plaats. Bij de werelds georiënteerde burgers van de handelssteden vielen die ideeën in goede aarde. Dat duldden de vroom katholieke Habsburgers niet. Met alle middelen werd gepoogd het katholicisme opnieuw tot 's lands godsdienst te maken. Een decennialange geloofsstrijd van de Nederlanden tegen Spanje volgde. Het restultaat was dat de Noordelijke Nederlanden hun religieuze vrijheid hervonden, terwijl de Zuidelijke Nederlanden – het huidige België – onder Spaanse, dus katholieke, heerschappij bleven.

Havensluiting

De Hollanders sloten de monding van de Schelde af, waardoor de handel vanaf zee stil kwam te liggen. De nederlaag trof daarentegen heel Vlaanderen. Duizenden kooplieden, handwerkers, onderzoekers en geleerden gingen in ballingschap. Het land verloor zijn glans, de welvaart doofde, het kunstzinnige en intellectuele klimaat verstarde en zelfs de taal werd getroffen: het Vlaams was geen handels- en schrijftaal meer, maar slechts het idioom van de plattelandsbevolking.

Napoleon

In 1713 kwam Vlaanderen onder Oostenrijks bewind. Het revolutionaire Frankrijk kwam in 1794 als bezetter. Napoleon scheidde spoedig een deel van het land af en voegde het bij Frankrijk, het Frans-Vlaanderen met de stad Lille (Rijsel). Daarentegen hief Napoleon de versperring van de Schelde op en zorgde voor uitbreiding van de Antwerpse haven.

Eindelijk onafhankelijk

Nog eenmaal moest een vijftien jaar durende vreemde heerschappij worden doorstaan. Bij het Congres van Wenen in 1815, na de beslissende nederlaag van Napoleon bij Waterloo, werden diverse landsgrenzen van Europa opnieuw gedefinieerd. De Zuidelijke Nederlanden werden aan het koninkrijk der Nederlanden toegekend. Na een korte en pijnloze revolutie werd België in 1830 uiteindelijk onafhankelijk en kon het zijn eigen koning kiezen. Het werd Leopold van Saksen-Coburg-Gotha, een Duitse prins. In De Panne zette hij voor het eerst voet aan wal in zijn nieuwe koninkrijk.

Wereldoorlogen

Tussen 1914 en 1918 was de IJzerlinie het decor van een huiveringwekkende loopgravenoorlog, waarbij honderdduizenden slachtoffers vielen. Dat waren vooral militairen: 42.000 aan Belgische zijde, de Britten betreurden 700.000 gesneuvelden, waarvan ruim 70% tussen de 16 en 29 jaar. In totaal vielen in WO I ongeveer 10 miljoen doden. Daarbij kwamen nog de enorme aantallen gewonden en verminkten.

Tijdens WO II waren burgers veel meer bij de directe strijd betrokken, er werd niet zozeer op het land gevochten maar op – en vooral onder – zee en vanuit de lucht. Ook vanuit België zijn veel Joodse burgers naar concentratiekampen gebracht en ter dood gebracht.

Spaanse griep

De cijfers van oorlogsslachtoffers zijn gruwelijk. Maar in aantallen heeft de Spaanse griep van 1918-1919 wereldwijd nog meer levens geëist, in België vermoedelijk het dubbele aantal van die van WO I.

Op zoek naar het compromis

Sinds de onafhankelijkheid van België voert Vlaanderen strijd om zijn culturele identiteit. De ambtelijke taal van de nieuwe staat was Frans; pas na veel strijd werd het Nederlands als gelijkwaardige tweede landstaal erkend. Tussen 1970 en 1993 werd België door een reeks grondwettelijke wijzigingen een federale staat; de twee delen, Vlaanderen en Wallonië, raakten steeds verder van elkaar verwijderd. Het was de aanleiding van tal van regeringscrises, waarbij de koning steeds weer als bemiddelaar moest optreden. Sinds 2013 is Filip, oudste zoon van Albert II, Belgisch staatshoofd.

Bij de parlementsverkiezingen van 2014 kwamen de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), de Vlaams-nationalistische en liberaal-conservatieve partij, en de Franstalige rechtse partij Mouvement Réformateur als winnaars uit de bus. De recente terreuraanslagen en -dreigingen door IS hebben de verhoudingen nog extra op scherp gezet.

Overnachten

Onderdak zoeken

In Vlaanderen, ook in de kunststeden, is het niet moeilijk een onderkomen te vinden. Dat kan in de stad zijn of op het platteland – overal worden kamers in alle prijsklassen aangeboden.

Voor een eenvoudige tweepersoonskamer moet u aan de kust op circa € 70 rekenen, in Brugge of Oostende op minstens € 80. In het hoogseizoen (Pasen, zomervakantie) liggen de tarieven doorgaans minimaal 50% hoger. Vanaf € 120 per tweepersoonskamer mag u een hoge mate van luxe verwachten. Het ontbijtbuffet is vaak, maar niet altijd, bij de prijs inbegrepen.

Op de website van Toerisme Vlaanderen (zie blz. 25) staat een uitgebreide databank met gedetailleerde informatie over overnachten, in allerlei vormen en prijsklassen.

Hotels

Hotels worden in België volgens Beneluxnormen met sterren geclassificeerd. Het aantal sterren zegt evenwel uitsluitend iets over de inrichting, niet over de ligging en aantrekkelijkheid en is zelfs geen directe maat voor de prijs.

1 ster: eenvoudig hotel (kamer met wastafel, toilet en douche op de gang).

2 sterren: standaardhotel (kamer met bad/douche en toilet, receptie).

3 sterren: middenklassehotel (bureau, telefoon, radio, bedlamp).

4 sterren: eersteklashotel (24-uurs receptie, tv, minibar, kluis).

5 sterren: luxehotel (minibar, parkeer- en bagageservice).

Het aantal sterren staat op een blauw bord bij de ingang van het hotel vermeld. De prijzen voor een tweepersoonskamer gelden doorgaans per kamer. Eenpersoonskamers kosten hetzelfde of slechts weinig minder dan een tweepersoonskamer. In het hoogseizoen geldt vaak een minimum verblijfsduur van drie dagen of een toeslag bij korter verblijf. Standaard staat in een tweepersoonskamer een (groot) tweepersoonsbed met tweepersoonsdekbed; litsjumeaux is in grootschalige hotels doorgaans ook aanwezig.

Bed & Breakfast

Kamers met ontbijt worden in alle plaatsen aangeboden. Vaak zijn die kamers comfortabel en individueel ingericht, is de verhuurder vriendelijk en het ontbijt uitgebreid. Het is tevens een goede manier om contact te maken met de lokale bewoners. Enkele honderden adressen in West-Vlaanderen staan vermeld op www.bedandbreakfast.eu. Ook zijn steeds meer kleinschalige adressen aangesloten bij boekingscentrales als www.booking.com, hoewel aan de kust een opvallend aantal verhuurders onafhankelijk wenst te blijven. In het hoogseizoen zijn veel goede adressen reeds lang tevoren volgeboekt.

Vakantie op de boerderij

Vooral met jonge kinderen is vakantie op een boerderij aantrekkelijk; vaak zijn daar pony's, konijnen of andere aaibare dieren en de accommodatie is doorgaans zelfvoorzienend. Informatie over zogeheten hoeve- of plattelandstoerisme vindt u op www.hoevetoerisme.eu.

Vakantiewoningen

Aan de kust bevinden zich ongeveer 70.000 appartementen die als vakantiewoning verhuurd worden. Die vindt u hoofdzaak in minder aantrekkelijke flatgebouwen; vaak is er wel een mooi uitzicht over zee of het groene achterland. De woningen zijn compleet uitgerust, maar bedlinnen, hand- en theedoeken moet u doorgaans zelf meenemen.

Veel vakantiewoningen zijn in het hoogseizoen alleen voor minstens twee weken te huur. In juli en augustus zijn de prijzen niet zelden tweemaal zo hoog als van oktober tot januari. Bij de prijs inbegrepen zijn gas, licht en water. Behalve de huurprijs wordt een borg berekend. Behalve via de individuele verhuurders is er aanbod bij Eurorelais, Belvilla en VillaXL.

Bungalowparken

Aan de kust zijn ook logiesmogelijkheden in vakantiedorpen en bungalowparken. Sunparks heeft locaties bij Oostduinkerke en De Haan. Roompot vindt u bij Lombardsijde-Bad en Nieuwpoort. Daarnaast zijn er op veel campings bungalows en stacaravans te huur. Voor gezinnen zijn ze doorgaans een ideaal alternatief voor een hotelverblijf.

Jeugdherbergen

Jeugdherbergen en andere voordelige jeugdverblijven zijn te vinden in Brugge, Dudzele, Maldegem, Blankenberge, Oostende en Oostduinkerke. Daar zijn reizigers van alle leeftijden welkom. Lidmaatschap is niet verplicht, maar daarmee hebt u wel een korting van 10%. Het onderkomen is eenvoudig; behalve slaapzalen zijn er meestal ook een paar twee- en vierpersoonskamers. Een gemeenschappelijke badkamer/toilet bevindt zich doorgaans op de gang. Een lijst met adressen van alle jeugdherbergen is verkrijgbaar bij de Vlaamse Jeugdherbergen v.z.w., Beatrijslaan 72, 2050 Antwerpen, tel. 03 232 72 18, www.jeugdherbergen.be.

Behalve officiële jeugdherbergen zijn er in de grote steden ook particulier gerunde hostels, die wat prijs en comfort betreft vergelijkbaar zijn met de jeugdherbergen maar waar wat soepelere openingstijden gelden.

Campings

De meeste kampeerterreinen hebben goede faciliteiten. Veel terreinen zijn evenwel sterk ingericht op caravans en niet op kampeerders met tent.

Veelal zijn ook trekkershutten te huur, met slaap- en kookgelegenheid voor maximaal vier personen. Wild kamperen is in Vlaanderen verboden.

Op www.kamperen-aan-zee.be vindt u een zoekmachine voor kwalitatief goede campings aan zee, staanplaatsen voor caravans, campers, huren van chalets, tentweides. U kunt er ook een campingkaart downloaden.

Eten en drinken

Vlaamse keuken