Welkom

Bonghjornu

Ter oriëntatie

Kennismaking, Corsica in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Overnachten

Eten en drinken

Praktische informatie

Onderweg op Corsica

Het noordoosten van Corsica
Cap Corse, Bastia,
Saint-Florent,
Plaine orientale

Het noordwesten van Corsica
L’Ile-Rousse, Speloncato,
Calvi, Golf van Porto,
Evisa, Golf van Sagone

Het dak van het eiland
Ponte-Leccia, Ascodal,
Boven Golodal, Corte,
Tavignanodal, Restonicadal,
Venaco en Vivario

Het zuiden van Corsica
Ajaccio, Propriano,
Sartène, Alta Rocca,
Bonifacio, Porto-Vecchio

De 15 hoogtepunten

1
Van toren naar toren – het douanierspad van Macinaggio
Een wandeling langs baaien, kapen en torens.

2
Zon, zee en druiven – de wijnroute van Patrimonio
Wijn proeven bij de wijnhuizen van de streek.

3
Ommetje door de wildernis – Désert des Agriates
Omgeven door macchia door het rots- en duinlandschap.

4
De dorpen van Casinca – van Vescovato naar Castellare
Hoge torenhuizen en kronkelige stegen.

5
Corsicaanse monumenten – dwars door de Castagniccia
In het thuisland van de Corsicaanse vrijheidsstrijders.

6
Weg der ambachtslieden – ontdekkingstocht in de Balagne
Kunst en kunstnijverheid in de dorpen van de Balagne.

7
Fantasievol verweerd – de Calanche
In het avondrood oplichtende rotsen boven de Golf van Porto.

8
Over oude Genuese bruggen – door de Gorges de Spelunca
Welk geheim bewaart de oude weg door de kloof?

9
In het spoor van de oorspronkelijke Corsicanen – in de Niolu
Getuigen van de megalithische cultuur in het Corsicaanse hooggebergte.

10
Symbool van het verzet – de citadel van Corte
Zwaar bevochten bastion op hoge stadsrots.

11
De Corsicaanse Spoorwegen – excursie naar Vizzavona
De comfortabelste manier om het panorama te bewonderen.

12
De alomtegenwoordige – Napoleoncultus in Ajaccio
Straten, pleinen, cafés en souvenirs – alles herinnert aan Napoleon.

13
Excursie naar de prehistorie – Filitosa en Cauria
Menhirs en dolmen op prehistorische locaties.

14
Over de kliffen naar de kaap – de Straat van Bonifacio
Langs de steile kust naar de zuidpunt van Corsica.

15
De Dolomieten van Corsica – wandelen in het Bavellamassief
Het fascinerende kleurenspel van de Bavellatorens.

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Colofon

Paklijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Bonghjornu – Welkom

Het is avond en de Bar Moderne is eigenlijk al gesloten. De oude mannen zitten echter nog aan de tafels en kijken uit over de bouwplaats. Een huis dat lang leeg stond, wordt gerenoveerd. Men weet dat daar het volgende seizoen een brasserie opent, die La Voûte – de kluis – zal heten. Het wordt iets hypermoderns voor jonge mensen en toeristen. Goed voor het dorp, vinden de ouderen, en zij zullen dan nog steeds voor hun bar zitten, waar ’s middags de pastis wordt geschonken en 's avonds het trottoir helemaal van hen is.

Ter oriëntatie

‘Gebergte in de zee’

Zo karakteriseerde de Duitse geograaf Friedrich Ratzel (1844-1904) Corsica. Met een gemiddelde hoogte van 568 m en een groot aantal tweeduizenders is Corsica het meest bergachtige eiland in de Middellandse Zee. De hoogste toppen Monte Cinto (2706 m), Monte Rotondo (2622 m) en Monte d’Oro (2389 m) liggen op een bergkam, die van het noordwesten naar het zuidoosten loopt en de hoofdwatergrens vormt. Vanaf deze ruggengraat buigen talrijke bergkammen af in westelijke en oostelijke richting, die de valleien van elkaar scheiden. In het westen storten de bergketens zich uit in een gespleten kust, met een reeks van baaien en kapen. Naar het oosten, tussen Ponte Leccia en Corte, lopen ze uit in een kom, waarachter zich het middelgebergte van Castagniccia verheft. Dit zet zich met geringere hoogte voort in Cap Corse (Monte San Petrone 1767 m, Monte Stello 1307 m) en daalt in terrassen verder af naar de oostelijke laagvlakte, die met zijn verzande riviermondingen en lagunes (étangs) een tot 12 km brede slikkenkust vormt.

Stranden en verblijfplaatsen

De toeristen bereiken het eiland via de veer- resp. luchthaven van Bastia, Calvi en Ajaccio en maar zelden via het vliegveld van Figari helemaal in het zuiden. Vervolgens nemen ze de kustweg naar de meer of minder dichtbij gelegen stranden. De mooiste en meest uitgestrekte stranden liggen langs de Plaine orientale ( F-G 6/7), tussen L´Ile-Rousse ( D 3) en Calvi ( C 4), ten zuiden van Propriano ( D 10) en rond Porto-Vecchio ( F 10). Kleinere, maar zeer mooie strandgebieden zijn ook te vinden bij Saint-Florent ( F 3) en in de Golf van Sagone ( B-C 7).

Omdat Corsica rondom het hele eiland prachtige stranden heeft, hangt de keuze van de verblijfplaats vooral af van omgevingsfactoren. Is er een stad in de buurt met historische charme en cultureel aanbod? Ajaccio, Bastia, Corte, Calvi en in mindere mate ook Porto-Vecchio voldoen aan dit criterium. Hoe ver is het naar de bergen? Wie tijdens de vakantie veel wil wandelen, beperkt zich niet tot dagexcursies en wil lange ritten naar het startpunt vermijden. Vanaf de noordwestkust komt u sneller in het centrale hooggebergte dan vanaf de noordoostkust, het zuiden is het verste weg, maar biedt met het Bavellamassief ( E 9) en de Alta Rocca ( E 9) eigen wandelgebieden met een grote aantrekkingskracht.

Vier regio’s

Deze gids is onderverdeeld in vier regio's, die elk op hun eigen manier geschikt zijn voor een afwisselende vakantie. Het noordoosten biedt ten zuiden van de welhaast Italiaanse stad Bastia ( F 3) gezinsvriendelijke stranden en schitterende bestemmingen voor verschillende landschappelijke uitstapjes in alle richtingen: Cap Corse ( F 1-3), Casinca ( F 4/5), Castagniccia ( F 5) en Désert des Agriates ( E 3).

Deze laatste grenst aan het noordwesten met het schilderachtige Calvi ( C 4), dat tussen het lieflijke Balagne en de wilde kliffen van Porto ( C 6) ligt, en meteen ook de poort naar het hooggebergte vormt.

Het ‘dak van het eiland’ is de regio ten oosten van de hoofdkam, met Corte ( E 5/6) als geheime hoofdstad en met spectaculaire dalen (het Asco-, Golo-, Tavignano- en Restonicadal) die onderaan de hoogste toppen liggen, en met een spoorweg, die een belevenis op zich is.

Ten slotte het zuiden, het grootste gebied met Ajaccio ( C 8) en Porto-Vecchio ( E/F 10), maar ook Sartène ( D 10) en Bonifacio ( E 12) met zijn bijzondere stedelijke hoogtepunten, heeft niet alleen prachtige stranden maar ook eersteklas prehistorische vondsten en een bergachtig achterland met dorpjes en bossen waar de tijd lijkt stil te staan.

Autowegen en routes voor uitstapjes

Veertien dagen is naar onze mening het minimum voor een echte Corsicareis. Alleen al voor de heen- en terugreis gaan er twee dagen af. De op het eiland af te leggen afstanden zijn door de vele bochten erg intensief en nemen veel tijd. Het is daarom verstandig bij het kiezen van een bestemming te focussen op een regio en uitstapjes naar verder gelegen bestemmingen goed te doseren.

De snelste noord-zuidverbinding is de nationale weg van Bastia naar Porto-Vecchio. Goed zijn ook de wegen van Porto-Vecchio naar Propriano en van Bastia naar de Balagne, evenals de route Bastia-Ajaccio dwars over het eiland via Corte en de Vizzavona Pass. Het is een bijzonder attractieve route, met name het gedeelte langs de spoorlijn, en geschikt bij een wisseling van verblijfplaats of in het kader van een noord-zuid rondreis in meerdere etappes.

Een andere route die dwars over het eiland voert, loopt tussen Corte en Porto via de Col de Vergio. Deze vormt in combinatie met een uitstapje naar de Balagne een prachtige rondreis, die de spectaculaire panoramaweg langs de noordwestkust omvat. Andere klassieke excursieroutes leiden rondom de Cap Corse en van Porto-Vecchio naar de Zonza Bavella Pass.

Kennismaking, Corsica in cijfers

De geur van de macchia

De Corsicaanse macchia is de weelderigste en soortenrijkste van het Middellandse Zeegebied. Haar naam komt van de rotsroos (Cors. mucchiu) die hele hellingen met kniehoge struiken overwoekert. Daarnaast behoren mirte, mastiekstruik en brem tot de hoofdplanten van het typische macchia-struikenbos, dat gemengd met boomheide en aardbeibomen tot 5 m hoog kan worden. Samen met tal van kruiden zoals munt, salie, marjolein, rozemarijn en lavendel dragen deze aan etherische oliën rijke struiksoorten bij aan het unieke aroma dat in de ochtend bij de aankomst per boot al op een kilometer voor de kust is waar te nemen. Men kan dus de vaak geciteerde bewering van Napoleon geloven, dat hij het ‘Ile parfumée’ aan zijn geur herkende.

Mannengezang

Het heeft iets griezeligs wanneer een gezellig onderonsje plotseling verstomt en allen als betoverd luisteren. Dat gebeurde ons op een avond in het Tartaginedal, waar we met een groep wandelaars op het terras van een gîte aan het eten zaten. ‘C´est Jacques!’, fluisterde de gastheer en wendde zich vol ontzag van de grill naar de bergen. Vanuit de verte, uit het andere dal, klonk gezang, een doorklinkende mannenstem, zo zuiver en intens, als was hij afkomstig uit een enorme kerkhal. Het was voor ons de oer-Corsicaan, een herder die net als vijfhonderd jaar geleden in het dunbevolkte berglandschap over de dalen heen bekend was, ook al zag men hem soms een halfjaar niet. Soms, als we onderweg zijn op Corsica, zetten we een cd op van I Muvrini en dan is hij er weer, deze ongelooflijke bergstem. Jacques is nu Jean-François Bernardini, hij zingt niet solo, maar meerstemmig met zijn broers, en de drums en keyboards doen geen afbreuk aan de aandachtige stemming. Men vermoedt dat de paghjella, het traditionele Corsicaanse mannengezang, is voortgekomen uit het gregoriaanse koorgezang.

Waterbeheer

De van noord naar zuid lopende bergkam van het Corsicaanse hooggebergte fungeert als weer- en waterscheiding, die een aanzienlijke hoeveelheid neerslag over de beide eilandhelften verdeelt. Met een jaarlijks gemiddelde van 8 miljard m³ is Corsica een wateropslagplaats, groter dan Oostenrijk of Zwitserland. Desondanks is er in de zomermaanden regelmatig een gebrek aan water, vooral in de Balagne en in het zuiden. Dit is te wijten aan de eenzijdige verdeling van de regenval, die eind september inzet met zware onweersbuien en vanaf april maandenlang uitblijft. Om zich van een regelmatige toevoer van water te verzekeren, hebben de Corsicanen reeds van oudsher putten, kanalen en reservoirs, en tegenwoordig ook stuwmeren. De capaciteit loopt echter niet gelijk op met het toegenomen verbruik, dat juist in de zomer (irrigatievoorzieningen, hoteldouches, zwembaden) omhoogschiet.

Bosbranden

Elk jaar verwoesten branden vele hectaren bos, die helemaal niet of slechts langzaam weer teruggroeien. De ’s zomers kurkdroge vegetatie staat in een oogwenk in lichterlaaie zodra er een vonk rondvliegt. Daarom is barbecuen en het maken van vuur in de vrije natuur over het algemeen verboden. Het onnadenkend weggooien van sigaretten behoort tot de handelingen die 10% van de branden veroorzaken. 90% van de gevallen zijn terug te voeren op brandstichting, waarbij de pyromanen vooral de verontwaardiging afleiden van de hoofdschuldigen, die als herders en speculatieve bouwers tot de lokaal bekende profiteurs van de branden behoren. De veehouders hebben in het voorjaar vers gras voor hun kuddes, als ze de weelderig woekerende macchia voor de winterregens verbranden. En kopers van afgebrand terrein krijgen gemakkelijker bouwvergunningen voor hun land.

Ontvolking van het platteland

Vanwege de moeilijke verbindingen waren de dalen in het binnenland lange tijd afgesloten leefgemeenschappen, waar de plattelandsbevolking bijna zelfvoorzienend was. De agro-pastorale levenswijze, die een door de seizoenen bepaalde wisseling tussen bergdorp en zomer- of winterweiden inhield, wordt tegenwoordig nog door weinig Corsicanen gepraktiseerd. Het wordt echter beschouwd als cultureel erfgoed en als zodanig bevorderd en gekoesterd. Vanuit de bergenclaves is de bevolking naar de kust verhuisd, waar men vooral werk vindt in de dienstverlenende en toeristische sector, uiteraard vaak in seizoensverband. Voor hotels en vakantiedorpen, maar ook bars, restaurants en souvenirwinkels concentreert zich het bedrijfsmatige jaar op slechts enkele maanden. De familiehotels en privé-appartementen in het binnenland profiteren nauwelijks mee van deze hoogtijdagen, en slechts enkele geboortestreekminnende creatievelingen brengen met innovatieve projecten enig leven in de dorpen. In de Plaine Orientale wordt een efficiënte vorm van landbouw bedreven, waar in de op export gerichte monoculturen (wijn, clementines, avocado's, kiwi's) Noord-Afrikaanse landarbeiders, moderne machines en opbrengstvermeerderende meststoffen worden ingezet.

Leegstaande huizen

De Corsicanen spreken van désertification (verwoestijning) en denken aan de leegstaande huizen in het binnenland. In de getroffen dorpen loont het steeds minder om als timmerman, slager of bakker in een steeds verder verweesd gehucht stand te houden. Met hun afgemeten aantal baguettes en ‘Corse-Matin’-exemplaren maken inmiddels de ‘rijdende winkels’ (commerçants ambulants) de dienst uit, het handjevol scholieren wordt door speciale bussen opgehaald, en voor de grotere aankopen, doktersbezoeken en overheidsinstanties blijft ook voor de overige dorpelingen alleen de reis naar de stad over. Het zijn – afgezien van forenzen en veehouders met bijverdiensten – vooral oudere mensen die de sprong nooit gewaagd hebben of na twintig, dertig jaar staatsdienst in den vreemde als gepensioneerde zijn teruggekeerd naar de geboortestreek. Nu wonen ze vaak alleen in een ruim torenhuis en zitten net als vroeger op de piazza, waarvan het café misschien al weg is. Alleen in de zomer komt er een bedriegelijk leven in de dorpen, als de op het continent wonende kinderen met de kleinkinderen overkomen om de jaarlijkse vakantie als een traditionele familiereünie te beleven. Maar zelfs dan blijven veel huizen leeg en vervallen geleidelijk, terwijl de geëmigreerde bezitters uit loyaliteit aan hun ouderlijke huis de verkoop afwijzen.

Feiten en cijfers

Ligging: Corsica ligt 170 km van Frankrijk en 82 km van Italië, in de noordelijke Middellandse Zee. Vanaf de zuidelijke punt is het naar Sardinië slechts 12,5 km.

Oppervlakte en omvang: met 8720 km² is Corsica het op vier na grootste mediterrane eiland na Sicilië, Sardinië en Cyprus, net vóór Kreta. Van noord naar zuid is het 183 km, de grootste oost-westbreedte bedraagt 83 km, de lengte van de kust is 1047 km.

Hoogste punt: van de vijftig toppen boven de 2000 m is de Monte Cinto met 2706 m de hoogste. Meer dan 85% van het eiland is bergachtig.

Inwoners: het dunstbevolkte mediterrane eiland heeft ca. 280.000 inwoners, ca. 115.000 wonen in de grote steden Ajaccio en Bastia en omgeving. In het binnenland leven op sommige plaatsen slechts nog zeven inwoners per km².

Hoofdstad en bestuur: Corsica is onderverdeeld in de departementen Haute Corse met de hoofdstad Bastia en Zuid-Corsica met de hoofdstad Ajaccio. Ajaccio is de zetel van het regionale parlement voor het hele eiland.

Steden: Ajaccio 59.000, Bastia 54.000, Porto-Vecchio 10.300, Corte 6700, Sartène 3400, Calvi 5270 en Bonifacio 2660 inwoners.

Produits corses

De supermarkten hebben alles wat men ook op het vasteland kan krijgen, hooguit wat duurder dan in Frankrijk. Maar op één plank staat produits corses en hier vindt u exclusief lokale honing, wijn, kaas, kastanjetaart, enz. Soms staat er ook ambachtelijk bewerkt glas, olijfhout en leer. Deze specialiteiten zijn duurder dan de ingevoerde goederen omdat het geen massaproducten zijn. De producenten die volgens traditionele recepten en methoden werken, brengen hun producten ook zelf naar de lokale markten en gaan achter de kraampjes in gesprek met de klant. In toenemende mate openen ze ook hun werkplaatsen en bedrijven en nodigen belangstellenden uit het productieproces te bekijken en de producten ter plaatse te proeven. Zoals gezegd, ze zijn niet goedkoop. Maar het zijn zaken die de toerist thuis niet vindt en het zijn leuke souvenirs. Bovendien ondersteunt men de mensen die het Corsicaanse patrimoine (cultureel erfgoed) tot bron van bestaan maken en het verlaten binnenland revitaliseren. Ze zijn namelijk in hun geboortedorp gebleven of vanuit de stad teruggetrokken naar het dorp om daar in een half vervallen huis hun atelier in te richten, een oude kastanjemolen weer in bedrijf te nemen of de rijpingskelder van een bergerie te saneren.

Het regionale park

In 1972 werd het Parc Naturel Régional de Corse (PNRC) in het leven geroepen. Het regionale park strekt zich uit over het gehele binnenste bergland, inclusief het westelijke deel van Castagniccia. Naast het schiereiland Scandola vormen drie kleine eilandengroepen (de Finocchiarola-, Cerbicale- en Lavezzi-eilanden) afgezonderde beschermde natuurgebieden. Er liggen 138 gemeenten in de omgeving van het park en ze zijn betrokken bij de projecten van milieubeheer, waarvan zestig medewerkers voortdurend onderweg zijn. Hun missie is vooral de bescherming van landschap en biodiversiteit. Rotskliffen en pozzines, duinen en lagunes, zelfs de secundaire struikbossen zijn biotopen met ongeveer 10% inheemse planten. De nog grotendeels intacte mediterrane en alpine ecosystemen worden al jaren door wetenschappers van de Zuid-Franse universiteiten geïnventariseerd. In het Ascodal en het Bavellamassief heeft men het bestand van de met uitsterven bedreigde moeflons veiliggesteld. Tegenwoordig kunnen de zeldzame visarenden, aalscholvers en Adouins meeuwen ongestoord broeden in het ontoegankelijke meerreservaat. ‘De natuur is ons rijkste bezit’, vindt men op Corsica en men vertrouwt op het tourisme vert.

Geschiedenis, heden, toekomst

Prehistorie

Corsica heeft een oeroude bevolkingsgeschiedenis. De oudste skeletvondst – de ‘Dame van Bonifacio’ – kon worden gedateerd op 6750 v.Chr. De oerbewoners uit het stenen tijdperk waren nomaden die in natuursteengrotten woonden en leefden van vis, wild en bosvruchten. De prehistorische bloeitijd was de neolithische periode (4000 v.Chr.) met de zogenaamde megalithische cultuur, waarvan de vele dolmens en menhirs getuigen. Tijdens de bronstijd (2000 v.Chr.) werd deze vervangen door de Torreaanse cultuur, waarbij de vestingachtige opgestapelde rotshopen karakteristiek zijn.

Pisanen en Genuezen

De Corsicaanse feodale heren waren geïmporteerde roofridders die burchten bouwden op daarvoor geschikte rotsen, de in de omgeving wonende boeren en herders tot hun onderdanen maakten en onderling bloedige vetes uitvochten. Aan deze adellijke oorlogen werd door de met elkaar rivaliserende stadsrepublieken Pisa en Genua een einde gemaakt, beide door de paus belast met het beheer van het eiland. Uit een zeeslag in 1284 kwam Genua als beschermende macht naar voren en ontstond er rondom Corsica een verdedigingsgordel van wachttorens. Deze moest de voor Ligurië bestemde graanschuren en wijngaarden beschermen tegen piraten.

Vader van de natie

Moe van de Genuese uitbuiting en het paternalisme, schaarden de Corsicanen zich graag bij de rebellen, die als vrijheidsstrijders de geschiedenis in zijn gegaan. Roemrijke namen zijn Sampiero Corso, Gianpetro Gaffori en Pasquale Paoli. De laatste werd de oprichter van de natie. Met een bont samengeraapt leger van patriotten en buitenlandse soldaten drong hij de Genuezen terug, speelde slim rivaliserende clanhoofden tegen elkaar uit en begon in Corte de fundamenten van een moderne staat op te bouwen: een grondleger, een bestuur met onafhankelijke rechterlijke macht, openbaar onderwijs en een universiteit.

De intellectuelen van Europa juichten omdat in de beroemde grondwet van 1755 de beginselen van volkssoevereiniteit en de scheiding der machten bindend waren geformuleerd. Zo regeerde Pasquale Paoli veertien jaar lang als ‘eerste generaal van de natie’, die verantwoordelijk was voor een permanente consulta van het Corsicaanse volk – tot zijn leger bij de Golorivier in 1769 door de Fransen vernietigend werd verslagen. Deze hadden Corsica een jaar daarvoor als onderpand afgenomen van de Genuezen als inlossing van hun schuld.

Corse française

De dagen van het ancien régime waren echter geteld. Toen het nieuws van de Parijse revolutie de kolonie bereikte, bezetten herders de domeinen van de adel en Paoli keerde in triomf uit ballingschap terug. Hij kwam al snel in conflict met de ‘Franse partij’, die toebehoorde aan een zekere Carlo Bonaparte, de vader van Napoleon. In 1793 stapelden de gebeurtenissen zich op: Paoli werd verdacht van contrarevolutionair separatisme, zijn aanhangers brandden het huis van Bonaparte in Ajaccio plat, Napoleon vluchtte naar Frankrijk en Paoli wendde zich in open afscheiding tot de Engelsen. De tijd van Napoleon was gekomen, die als eerste consul, en vervolgens als keizer, het lange, pijnlijke hoofdstuk van de Corsicaanse inlijving in de Franse staat opende. Het eiland werd streng centralistisch in twee departementen verdeeld, die door in Parijs benoemde prefecten werden bestuurd. En Corsica kreeg een hoofdstad, een seculier schoolwezen, een modern wegennet, een eilandspoorweg …

Emigratie en terrorisme

De bevolkingsaantallen schoten omhoog, maar de jeugd zag steeds min- der toekomst in Corsica – dat was het probleem dat in de 20e eeuw tot een onoplosbare, permanente situatie van emigratie en terrorisme leidde. Aan de ene kant waren de interessante bestuursposten bezet door Fransen van het vasteland, aan de andere kant kon men nauwelijks spreken van een industrie. En vervolgens beschadigden ook nog de druifluis en de prijsconcurrentie tussen de Middellandse Zeelanden de landbouweconomie. Met duizenden verlieten de jonge Corsicanen hun geboortestreek. Met de opkomst van de nieuwe groeisectoren (plantages, toerisme) creëerde Parijs in de jaren 60 en 70 niet alleen banen, maar ook nieuwe problemen, die leidden tot een keten van terreuraanslagen. De boodschap was steeds dezelfde: beschermd door het ‘koloniale’ bestuur en ‘corrupte’ clanleiders deden ‘buitenlandse speculanten’ op Corsica zaken, terwijl de lokale bevolking zijn middelen van bestaan verloor. Toen echter Mitterrand het Corsicaanse parlement uitgebreide rechten verleende viel de onafhankelijkheidsbeweging uiteen: veel van de oude strijders bemoeiden zich in de partijen en commissies met het bewaren van de ‘Corsicaanse identiteit’, de versplinterde resten verloren het draagvlak onder de bevolking en geraakten in de onderwereld in de invloedssfeer van de eilandmaffia. Ten slotte was het de Europese eenheid die Corsica bevrijdde: gelden uit Brussel en het behoud van identiteit, dat is het 21e-eeuwse perspectief.

Overnachten

Vakantieaccommodaties zijn voornamelijk te vinden aan de kust, in het oosten aan de lange zandstranden en baaien, in het westen meer in de badplaatsen en omgeving. Grote betonnen hotelblokken zijn Corsica bespaard gebleven. Goed uitgeruste, aangenaam van grootte, veelal familiebedrijven overheersen het aanbod en er is een grote keuze aan vakantieparken en vakantiehotels, die per week worden verhuurd. Touroperators bieden een uitgebreide keuze aan pakketreizen met hotels en vakantiedorpen voor een vaste prijs, waarvan sommige echt voordelig zijn. Bij enkele kan men hotelcoupons voor een rondreis krijgen met één tot twee overnachtingen per hotel.

Prijzen en kortingen

De prijzen van de accommodaties variëren afhankelijk van het seizoen. Hotels en vakantiedorpen onderscheiden tussen de wintermaanden, april/mei, juni/september, juli en de piekmaand augustus; prijzen in augustus kunnen wel drie keer zo hoog zijn als in mei, de prijzen voor appartementen en vakantiehuizen bijna vier keer. De meeste campings kennen twee fasen, de laagseizoensprijs van april tot begin of half juni en vanaf begin/half september en het hoogseizoen van juni tot augustus.

Ook wie slechts een nacht blijft kan in veel hotels kiezen uit halfpension, een overnachting met diner en ontbijt. Ten opzichte van de losse tarieven bespaart men daarmee 10-15%. Wie langer dan een week blijft of in het laagseizoen reist kan bij halfpension vaak onderhandelen over een goede korting (réduction).

Hotels

Hotels zijn eerder spaarzaam over het eiland verspreid en vooral in het binnenland schaars. Beter toegerust zijn Ajaccio en Bastia, de toeristische centra aan de kust, evenals Corte. Wie tussen half juni en begin september spontaan ergens wil overnachten, stuit vaak op een spijtig complet! (vol) – het is daarom aan te raden van tevoren te boeken. Het klassieke Corsicaanse hotel, een beetje karig, maar vriendelijk en goedkoop, behoort steeds meer tot het verleden. Men stuit steeds vaker op een luxueuze inrichting, met elegante badkamers en zwembad met bijbehorende prijzen. Een tweepersoonskamer (2 pk) voor onder de € 50 is er nauwelijks nog te vinden.

Vakantiedorpen en -hotels

Overvloedig is het aanbod aan résidences en villages de vacances (vakantiehotels en vakantiedorpen, die per week worden verhuurd) met kamers, appartementen, studio's, of de zogenaamde minivilla's op een groot terrein met zwembad en verschillende sport- en recreatiemogelijkheden, vaak met een excursie- en kinderprogramma. Veel aanbieders bieden verschillende prijsklassen aan. Het voordeligst zijn de op het terrein klaargezette tenten of houten hutten (chalets) met kookgelegenheid: weliswaar zonder badkamer of toilet, maar met gemeenschappelijke sanitaire gebouwen. De prijs stijgt met het comfort en met elke vierkante meter. Vaak kunt u ook dagelijkse hotelservice boeken. Informatie over de afzonderlijke hotels op Corsica vindt u op internet via www.locationscorse.com.

Onder de naam Casa Toia nodigt een groep van onafhankelijke, karakteristieke landelijke hotels uit de traditionele Corsicaanse gastvrijheid te leren kennen. De accommodaties liggen verspreid over het hele eiland, de meeste in het binnenland: Auberges Casa Toia, chez Jean Massiani, 20, cours Général Leclerc, 20000 Ajaccio, tel. 04 95 51 07 29, www.auberges-casa-toia.com.

Vakantiehuizen

Het aanbod aan vakantiehuizen is veelzijdig en groeit gestaag. Goedkoop zijn de huizen niet, in het hoogseizoen moet men minstens € 600 per week rekenen en naar boven toe is er geen prijslimiet. Het merendeel wordt geboekt via internet, bijvoorbeeld via www.corsica.net of www.locationscorse.com.

Gîtes de France: gîtes zijn landelijke accommodaties voor vier tot zes personen en vanaf € 400 relatief goedkoop, maar vaak heel eenvoudig ingericht. Ze zijn te vinden in de brochure ‘Gîtes de France’, die ook chambres d'hôtes heeft, dat wil zeggen Bed & Breakfast: Relais Régional de Gîtes de France, 77, cours Napoléon, 20000 Ajaccio, tel. 04 95 10 54 30, www.gites-corsica.com.

Kamperen

Op Corsica zijn bijna tweehonderd campings te vinden, vaak landelijk pittoresk en in de buurt van stranden, meestal schaduwrijk, met een goede service en schoon; er is een supermarkt of een bakkerij die ’s ochtends open is. De prijzen liggen meestal tussen € 14 en 25 voor twee personen, tent en auto. Vanwege brandgevaar is het verboden te barbecuen. Wild kamperen is nergens toegestaan en het verbod wordt streng gecontroleerd. Informatie vindt u op www.campingcorse.com en www.campingfrance.com.

Eten en drinken

Verse regionale producten

Op Corsica kunt u op vele manieren genieten van smulpartijen met een stevige inheemse keuken die flink uitpakt met regionale producten. De mediterrane groentetuinen en fruitboomgaarden leveren verse producten van aubergine tot walnoot, die op de lokale markten in overvloed zijn uitgestald.

Al vroeg in de morgen worden op de vismarkt verse zeevissen en schaaldieren van zee aangevoerd, niet alleen (zoals vroeger) op Cap Corse, maar in alle havens op Corsica. Er zijn zelfs echte Corsicaanse mosselen en oesters, gekweekt in de étangs van de oostkust. En de Corsicaanse zee-egels gelden onder kenners als de beste ter wereld.

Het vlees stamt traditioneel af van semi-vrijgrazende schapen, kalveren, runderen, geiten en varkens, in uitzonderlijke gevallen van het Corsicaanse wilde zwijn. De varkens worden volgens de regels van de kunst verwerkt tot charcuterie corse, als vleeswaren het klassieke voorgerecht. Het palet reikt van prisuttu (rauwe ham) tot de lonzu (gerookte ham) en coppa (ingerolde schouderham) tot de figatelli (gerookte leverworst) en salsiccie (droge worst). De vele gerechten en de kazen ontlenen hun kenmerkende smaak aan de macchiakruiden.

Een heel karakteristiek, nog altijd belangrijk onderdeel van de keuken zijn de edelkastanjes (châtaignes), als bijgerecht of vulling, in de polenta of in het gebak, verwerkt tot confiture of consumptieijs.

Kaas

In het land van de bergerieën is de kaas van uitzonderlijke kwaliteit en van grote verscheidenheid. Hij wordt uitsluitend gemaakt van de melk van schapen (brebis) en geiten (chèvre), varieert afhankelijk van de microregio in de productie en smaakt in al zijn nuances intens tot mild romig. Een bijzondere delicatesse is de brocciu (uitgesproken als ‘brutsch’), een heerlijke zachte kaas gemaakt van schapen- en/of geitenmelk, die vaak wordt gebruikt voor vullingen voor ravioli, omeletten en gebak (beroemd zijn de warme fiadone-kaastaartjes). Tot in juni is hij er vers, in de hoogzomer gezouten (brocciu passu), gezoet tot dessert en met drank. Let op het kwaliteitslabel fromage fermier.

Uit eten

Een warme maaltijd kan ’s middags van 12 tot 14.30 uur worden genuttigd; ’s avonds zijn de restaurants open vanaf ca. 19 uur. Het is gebruikelijk en goedkoper een menu te bestellen. Menu's en porties worden samengesteld (vanaf drie gangen en met keuzemogelijkheden) tot een goed afgeronde maaltijd die in het beste geval € 15-30 kost. Een menu corse bestaat uit lokale specialiteiten, als voorgerecht meestal charcuterie corse, potage corse (groentesoep) of aziminiu (bouillabaisse), als hoofdgerecht afhankelijk van de micro-regio een vlees- (vaak ragout) of visgerecht (fritture) en als toetje typisch gebak (bijv. kastanjecake). Traditionele restaurants bieden voornamelijk in het binnenland alleen een vast menu aan, wat in de regel niet alleen typisch regionaal, maar ook overvloedig en lekker is. Bij bestellingen à la carte moeten de gerechten afzonderlijk worden besteld, alle bijgerechten (ook aardappelen, rijst en pasta) worden extra berekend. Voor de kleine trek zijn er salades voor onder de € 10, steenovenpizza‘s, groentetaarten en crêpes.

Drinken

Wat zou een Corsicaanse maaltijd zijn zonder de lokale kwaliteitswijn? In acht gebieden worden, meestal in kleine percelen, AOC-wijnen (appellation d´origine contrôlée) geperst die voldoen aan strenge productie-eisen. Ze moeten voor ten minste 50% bestaan uit de Corsicaanse druivenrassen niellucciu of sciacarellu (rood), vermentinu of muscat (wit). Wijnen, die aanvullend een plaatsaanduiding zoals ‘Figari’ of ‘patrimonio’ en het predikaat ‘Vin de Corse’ dragen, zijn strikt beperkt tot 45 hl/ha. In de restaurants krijgt u de huiswijn uit de kruik (pichet) aangeboden. De rosé is als ‘zomerwijn’ bij alle gerechten erg populair.

In opkomst zijn ook de lokale bieren: het kastanjebier Pietra, het blonde Serena of Pasquale Paoli en het witbier Colomba.

Als aperitief resp. digestief laat men met citrusvruchten of macchiakruiden bereide likeuren resp. vruchtenbrandewijn van eilandspecifieke vruchten (bijv. van de aardbeiboom, in het Fr. arbouse) op de tong smelten.

Bekend is ook het Corsicaanse mineraalwater. Het bekendste met zijn natuurlijke koolzuur en hoog ijzergehalte is het merk Orezza, uit een bron in de Castagniccia. Als koolzuurvrije watersoorten zijn Zilia en Saint George te krijgen.

Praktische informatie

Reizen naar Corsica

Met het vliegtuig

De Corsicaanse luchthavens Ajaccio, Bastia, Calvi en Figari worden vanaf eind april tot half oktober door verschillende chartermaatschappijen rechtstreeks aangevlogen. Lijnvluchten gaan echter meestal via Parijs of Nice. Met een pakketreis verzorgt de organisator de transfer naar het vakantieadres, in Bastia en Ajaccio rijden luchthavenbussen, in Figari en Calvi moeten individuele reizigers een taxi nemen of samen met de vlucht een auto huren. Meer informatie op www.bastia.aeroport.fr, www.calvi.aeroport.fr en www.2a.cci.fr (voor Ajaccio en Figari).

Met de veerboot

De oversteek naar Corsica kan men vanuit Frankrijk of Italië maken. Het snelste, maar vrij duur, is de Expressveerdienst (vaartijd 2-3 uur, afhankelijk van vertreklocatie). Het langste doen de nachtboten erover, waarop u een hut kunt reserveren en ’s morgens vroeg de Corsicaanse haven van bestemming binnenloopt. Van Savona, Genua, Livorno en Piombino vertrekken veerdiensten naar Bastia. Veerboten van Marseille, Nice en Toulon sturen aan op Ajaccio, Bastia, Calvi, L’Ile-Rousse, Porto-Vecchio en Propriano. De prijzen variëren sterk per seizoen en dag van de week; door het vooruit boeken van de heen- en terugreis kan de reis tot 50% goedkoper uitvallen. Informatie op internet: www.corsicaferries.com, www.mobylines.nl, www.sncm.fr.

Naar de veerhaven: alle havens van waaruit veerboten naar Corsica varen, zijn per trein en natuurlijk met de auto bereikbaar. Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Zwitserland heffen tolgeld op de snelwegen. Vignetten en de in Italië als alternatief voor contant geld bruikbare ‘Viacard’ zijn verkrijgbaar bij de ANWB of plaatselijke automobielclubs.

Douane

Identiteitsbewijzen: voor ingezetenen van de EU is een geldige identiteitskaart of paspoort voldoende. Ook kinderen van alle leeftijden hebben een eigen reisdocument nodig en mogen niet meer bijgeschreven staan in het paspoort van hun ouders.

Voor automobilisten is het bij zich dragen van het nationale rijbewijs en kentekenbewijs verplicht. Het meenemen van de internationale groene kaart als verzekeringsbewijs wordt aanbevolen.

In- en uitvoerbepalingen: binnen de EU gelden de volgende invoerregels voor persoonlijk gebruik: 200 sigaretten, 100 cigarillo‘s, 50 sigaren, 250 gram tabak, 1 l sterkedrank, 2 l likeurwijn (bijv. sherry of port), 2 l mousserende wijn, 4 l wijn en 16 l bier. Verdere exacte bepalingen zijn te vinden op www.douane.nl.

Reizen op Corsica

Met de trein

Het Corsicaanse smalspoortreintje schommelt over een enkelspoor in een ontspannen tempo over de ruggengraat van het eiland door tunnels en over avontuurlijke viaducten. De trein Ajaccio-Bastia rijdt viermaal daags in beide richtingen; de reistijd voor de bijna 158 km is een kleine 4 uur. In Ponte-Leccia is er tweemaal dagelijks een verbinding van en naar Calvi, reistijd 90 min. Op het traject Bastia-Casamozza (21 km) dient de trein als een voorstedelijk vervoermiddel, dat ook wordt gebruikt door forensen. Dienstregelingen (horaires) zijn verkrijgbaar op de treinstations (gare), in de Offices de Tourisme en online op www.train-corse.com.

Tramway de Balagne: op het traject Calvi-L’Ile-Rousse rijdt een pendeltrein van baai naar baai, die op deze 22 km wel 21 keer stopt. In het hoogseizoen rijdt hij vijftienmaal daags, daarbuiten tienmaal. Bij de gewenste halteplaats hoeft u alleen maar te wenken, zodat de trein stopt.

Met de bus

Veel openbare bussen rijden slechts een- of tweemaal per dag van plaats tot plaats, zodat u uw reizen goed moet plannen. Informatie op de busstations (gares routières) of via internet op www.corsicabus.org.

Met de auto

Afgezien van de tot Route Nationale ontwikkelde tracés zijn de wegen kronkelig, smal, vaak niet gemarkeerd en langs de hellingranden niet afgeschermd door vangrails. Reken op een gemiddelde snelheid van ongeveer 40 km/u, meer niet. De lokaal bekende Corsicanen rijden over het algemeen een stuk sneller. U kunt het best rechts houden en u laten inhalen. Bestuurders met caravan kunnen het best van tevoren controleren of de voorgenomen route breed genoeg is. Tankstations zijn in het binnenland nogal dun gezaaid, dus zorg dat u met een volle tank vertrekt als u aan een langere reis begint.

Autoverhuur: op de luchthavens, in de grote steden en in enkele hotels en vakantiedorpen. Het aanbod varieert van kleine personenauto‘s tot minibussen. Wilt u voor een week of langer een auto huren, dan kunt u het best vooruit boeken.

Met de motor

Voor motorrijders is het eiland met zijn bergen, dalen en bochten ideaal terrein. Op veel plaatsen kunt u scooters en bromfietsen huren. Beginners zijn echter gewaarschuwd: het vergt oefening om over de steile, kronkelige, op veel plaatsen slecht geasfalteerde wegen te rijden. Vooral wanneer ze nat zijn, kunnen ze gevaarlijk worden.

Verkeersregels

De maximumsnelheid op de provinciale wegen is 90 km/u, op de snelweg 110 km/u en in de bebouwde kom 50 km/u. Het dragen van de autogordel is verplicht, het maximale alcoholpromillage is 0,5. Voor onoverzichtelijke bochten is toeteren toegestaan.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar

Maart/april: Paasmaandag

1 mei: Dag van de Arbeid

8 mei: Wapenstilstand 1945

Mei / juni: Hemelvaartsdag

Mei / juni: Pinkstermaandag

14 juli: Nationale Feestdag

15 augustus: Maria Tenhemelopneming (Assumption)

1 november: Allerheiligen

11 november: Wapenstilstand 1918

25 december: Eerste Kerstdag

Feesten en festivals

Notre-Dame-de-la-Miséricorde:

18 maart. Ajaccio viert met een grote parade en feestverlichting zijn patroonheilige.

Heilige Week: spectaculaire boetprocessies in Calvi, Erbalunga, Corte, Sartène en Bonifacio.

Brocciumarkt: laatste week van april. In Piana in de Golf van Porto staat het maken en proeven van de verse brocciu-kaas in het middelpunt.

Nautival: laatste weekend van mei of eerste van juni. Festival van de Zee, met vele voorstellingen in Macinaggio.

Festival van St. Erasmus: begin juni. De havensteden Ajaccio, Bastia, Calvi en Propriano vieren de patroonheilige van de vissers.

Corsica Raid Aventure: begin juni. Van Porticcio startende extreme sportenrace door de bergen en op de zee, te voet, per mountainbike en kajak

San Ghjuva, Johannesdag: 24 juni. Bastia viert de patroonheilige van de stad met een processie en stadsfestival.

Festival de Jazz: laatste week van juni. Tot ver buiten het eiland bekend jazz-festival in Calvi met ’s middags concerten in de straten.

Foire du vin: eerste weekend van juli. Wijnmakers en wijnliefhebbers van het hele eiland komen naar Luri om aan de Cap Corse te proeven en te vergelijken.

Grand Raid inter-Lacs: begin juli. In Corte start de tweedaagse wedstrijd rond de zeven hooggebergtemeren van het eiland.

Estivoce: eerste helft van juli. In Pigna en andere plaatsen in de Balagne vindt het festival rond de traditionele polyfone zangkunst plaats.

Nuits de la Guitare, Classic et Jazz: derde week van juli. Gitaarfestival in Patrimonio.

Festa di u mare: eind juli. Spelen en wedstrijden aan de kusten, daarbij ook de één week durende regatta rond Corsica en Sardinië met als inzet de Mediterranean Trophy.

Festival de Musique, Jazz et Guitare: eerste week van aug. Vijf dagen durend muziekfestival in Erbalunga.

Maria Tenhemelopneming (Assumption): 15 aug. Bijzonder belangrijke datum op de Corsicaanse feestdagenkalender, want de Maagd Maria is de belangrijkste schutspatroon van het eiland. In Ajaccio (13-15 aug.) en Calvi (15-18 aug.) is er altijd een driedaags volksfeest, in Bastia en Rusio wordt op 15 aug. de paghjella gevierd – polyfone zang, mis en processie.

Geboortedag Maria: 8 sept. Tweede Mariafeest met processies en jaarmarkten, bijzonder mooi is de driedaagse jaarmarkt Santa di u Niolu met zangconcoursen in Casamaccioli.

Rencontres polyphoniques: half sept. Internationale polifoniebijeenkomst in de citadel van Calvi.

La Paolina: eerste za. in sept. Internationale race vanuit de haven van L‘Ile-Rousse naar Morosaglia (72 mijl).

Musicales de Bastia: half okt. Breed geschakeerd muziekfestival.

Fiera di a castagna: half dec. Driedaagse kastanjemarkt in Bocognano.

Geld

De meeste hotels, restaurants, benzinestations en winkels accepteren creditcards (Eurocard, VISA, American Express enz.). De kleine kruidenierszaken in het binnenland van het eiland, wandelherbergen en veel campings accepteren alleen contant geld. Met een pin-of creditcard kan men bij een groot aantal banken en postkantoren 24 uur per dag geld pinnen. Geldautomaten (distributeurs de billets) zijn gemakkelijk te vinden in de steden en badplaatsen, maar aan de Cap Corse en in het bergland zijn ze zeldzaam.

Gezondheid

Met de European Health Insurance Card EHIC heeft u recht op medische behandeling; de kosten moet u echter voorschieten. U wordt naar Frans recht vergoed, hetzij door de bevoegde lokale Caisse Primaire d’Assurance Maladie (CPAM), resp. de Caisse Générale de Sécurité Sociale (CGSS), of thuis door uw ziektekostenverzekering. Ziekenhuizen zijn er in Ajaccio, Bastia, Corte, Sartène, Bonifacio, Porto-Vecchio. Apotheken zijn te herkennen aan een groen kruis.

Informatie

Frans verkeersbureau

Atout France: kantoor gesloten voor publiek, gratis algemene brochures af te halen bij de ingang van het Maison Descartes (Institut Francais), Vijzelgracht 2A, Amsterdam, of te bestellen via de website http://nl.rendezvousenfrance.com

Op internet

www.toute-la-corse.com: uitgebreide portal voor Corsica; ook in het Engels.

www.corsica.startpagina.nl: Nederlandse portal, met een uitgebreide reeks links naar officiële en andere informatieve websites.

www.visit-corsica.com: officiële website van de Corsicaanse verkeersbureaus. Biedt alle nuttige informatie over het eiland, van accommodatie en het culturele en vrijetijdsaanbod tot onlinebrochures; ook in het Engels.

www.corsica-isula.com: indrukwekkend overzicht van alle facetten van het eiland (in het Engels).

www.outil-culturel.corse.fr: officiële site van de regionale overheid met de culturele agenda.

Ter plaatse

Agence du Tourisme de la Corse: 17, bd. du Roi Jérôme, BP 19, 20181 Ajaccio Cedex 01, tel. 04 95 51 00 00, www.visit-corsica.com.

Parc Naturel Régional de la Corse: 2, rue Major Lambroschini, BP 417, 20184 Ajaccio, tel. 04 95 51 79 10, www.parc-naturel-corse.com.

In bijna elke plaats verzorgt een toeristenbureau (Office de Tourisme) of toeristenvereniging (Syndicat d´Initiative) regionale informatie en heeft gratis informatiefolders beschikbaar.

Kinderen

Stranden, rivieren, bossen, klimrotsen, wilde zwijnen – Corsica heeft voor kinderen telkens weer nieuwe belevenissen in petto en het stabiele zomerweer doet de rest om een gezinsvakantie op het eiland heerlijk ongecompliceerd te houden.

Als u met kinderen reist, zijn vakantiedorpen en vakantiehotels (résidences) geschiktere accommodatievormen dan de klassieke hotels, die vaak geen zwembad hebben. Voordeliger dan de in het hoogseizoen dure vakantiewoningen zijn de campings, waar zoon- of dochterlief altijd andere kinderen treft om mee te spelen.

Kindvriendelijk zijn de fijnzandige, vlakke stranden rond Porto-Vecchio, de ondiepe baai van Calvi en het bijna 100 km lange zandstrand aan de oostkust. De westkust, waar het water snel diep wordt en sterke winden de golven opzwepen, is zeker niet geschikt voor kleine kinderen (bijzonder gevaarlijk zijn het steil aflopende strand van Liamone en de zeer snel diep worden kiezelstranden in de Golf van Porto).

Voor ander avontuur zijn er boottochten vanuit vrijwel elke haven, verschillende waterparken en avonturenparcoursen, een aquarium (Porto) en een schildpaddendorp (de buurt van Ponte-Leccia).

Klimaat en reisseizoen

In de winter is de lucht aan de kust mild, nauwelijks kouder dan de zee. In de bergen ligt dan sneeuw, de skiliftstations zijn tot ver in april geopend en ook langlaufen is er in opkomst.

In mei bloeit de macchia en ruist het ijskoude smeltwater: de mooiste tijd voor wandelingen langs de kust en in de heuvels. In het hooggebergte zijn de passen en de wegen vaak nog geblokkeerd en veel toeristische bedrijven openen pas in de loop van de maand.

Wanneer eind mei het strandseizoen begint, stromen achtereenvolgens de bezoekers toe. Juli en augustus is het hoogseizoen, de ideale tijd voor strandvakanties en wandelingen op het ‘dak’ van het eiland, waar de zon weliswaar sterk schijnt, maar de temperaturen aangenaam zijn.

Tegen het einde van de schoolvakantie in Frankrijk, begin september, loopt het eiland abrupt leeg. De eerste restaurants en vakantiecomplexen sluiten, het weer wordt iets wisselvalliger en het tweede seizoen voor buitensportliefhebbers begint. Wie in oktober komt, vindt rustige plaatsen en geniet nog steeds van aangename temperaturen.

Openingstijden

De grote winkels in de steden en de weinige grote supermarkten (Geant, Hyper U, Super U) zijn in het algemeen ma.-za. 9-19 uur geopend. Daarbuiten worden de openingstijden flexibel gehanteerd, afhankelijk van het seizoen. In het hoogseizoen in juli en augustus zijn veel winkels zeven dagen per week geopend.

Bakkers zijn ook op zondagmorgen geopend en zijn daarom op een andere dag van de week gesloten.

Restaurants zijn over het algemeen ’s middags 12-14.30 en ’s avonds vanaf 19 uur geopend.

Postkantoor, apotheken, banken en kleinere winkels sluiten vaak voor de lunch, meestal tussen 12 en 14 of 14.30 uur.

Reizen met een handicap

De meeste musea en vele hotels zijn toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Vliegmaatschappijen en veerdiensten bieden hulp wanneer ze er bij boeking op worden geattendeerd. Reistips voor mensen met een beperking en speciale informatie over de situatie ter plaatse is verkrijgbaar bij de Association Handicap Tourisme et Loisirs (www.handi20.com).

Roken

Roken is verboden in openbare ruimtes zoals luchthavens, treinstations en restaurants. Sigaretten zijn alleen in de tabakswinkels te koop. Vanwege het bosbrandgevaar bestaat in een aantal gemeentes rookverbod in de vrije natuur.

Sport en activiteiten

Boottochten

Boottochten (promenades en mer) worden in alle grote kustplaatsen aangeboden. Bijzondere doelen zijn de droomstranden van de Désert des Agriates, de Baai van Girolata en het natuurreservaat van de Lavezzi-eilanden voor de zuidelijke kust van Corsica.

Canyoning

Klimmen door het water en de watervallen van diepe kloven kunt u vanaf half april tot november. Veelgebruikte routes zijn de kloven van Richiusa, Spelunca en Dardo, de bovenloop van de Gravona, Solenzara, Baracci en kleine rivieren aan de Cap Corse. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Bureau van het Parc Naturel Régional de la Corse (zie blz. 23).

Deltavliegen en parapente

De mooiste mogelijkheden om het luchtruim te kiezen bevinden zich aan de Cap Corse, in de Balagne, Castagniccia, in Nebbio in de Niolo en in het uiterste zuiden. De Agence du Tourisme de la Corse in Ajaccio (zie blz. 23) verstrekt een lijst van alle aanbieders met informatie over specifieke omstandigheden en gevaren.

Duiken en snorkelen

Het water is bij rustig weer op veel plaatsen zo helder, dat men tot op een diepte van 15 m nog uitstekend zicht heeft. Niet alleen scubaduikers, maar ook snorkelaars kunnen de weelderige onderwaterflora- en fauna van Corsica verkennen. Het is ten strengste verboden om koralen te plukken. De mooiste gebieden om te snorkelen zijn: Golfe de Valinco, Tizzano, Golfe de Figari, het gebied rond Centuri op Cap Corse, de Golfe de Pero op Cargèse en de Golfe de Porto-Vecchio. In alle grote badplaatsen zijn duikscholen – voor kinderen, beginners en gevorderden. Een kaart met adressen kan online worden bekeken op www.korsika-diveguide.de.

Van de officiële website van het Corsicaanse verkeersbureau is een brochure te downloaden over watersportactiviteiten, waaronder duiken: www.visit-corsica.com/en/infotour/formactnautiq.

Fietsen

Wielrenners, mountainbikers en cross-country-fietsers, allen zijn enthousiast over de mogelijkheden die het sterke reliëf van Corsica hun biedt. Veel bedrijven bieden fietstochten aan van oplopende moeilijkheidsgraad; in veel plaatsen zijn er fietsverhuurders.

Georganiseerde excursies

De grote vakantieresorts bieden als extra service georganiseerde excursies met een gids aan, meestal in de vorm van een busreis naar de belangrijkste bezienswaardigheden, als wandelingen naar schilderachtige hoogtepunten of als fietstocht. Individuele reizigers kunnen bij de plaatselijke Office de Tourisme naar het aanbod informeren.

Golf

De enige 18 holes-baan, Golf de Sperone bij Bonifacio, is vanwege de locatie een van de topplaatsen op de wereld. De Bastia Golf Club en Golf de Spano in Sant’Ambroggio hebben 9 holes-banen. Er liggen 6 holes-oefenbanen bij Porto-Vecchio, L’Ile-Rousse en Ajaccio.

Jetski

Deze gemotoriseerde speeltjes zijn, op voorwaarde dat u in het bezit van een rijbewijs bent, te huur op vele stranden (vanaf € 30 voor 15 min.).

Kajak en kano

Een peddeltocht op zee is het allermooiste aan de westkust van de Cap Corse en ten zuiden van Sartène, maar ook elders langs de rotsachtige kust zijn kajak- of kanotochten aantrekkelijk. Beginners worden echter gewaarschuwd: de winden kunnen levensgevaarlijk zijn! Raadpleeg daarom, voordat u een uitstapje naar zee onderneemt, beslist het weerbericht.

Wildwatertochten zijn voorbehouden aan de ervaren kanoërs. Medio februari tot mei zijn de omstandigheden ideaal in de rivieren van Asco, Golo, Tavignano, Vecchio, Liamon, Taravo en Rizzanese. Nadere informatie verkrijgbaar bij het Bureau van het Parc Naturel Régional de la Corse (zie blz. 23).

Klimmen en freeclimbing

In het hooggebergte zijn er tal van geschikte klimtracés, bereikbaar vanuit de Ascovallei, Col de Vergio, het Restonicadal en Vizzavona. Sommige aanbieders worden onder de desbetreffende plaatsen vermeld, informatie via de Fédération française de la montagne et de l’escalade: 10, Quai de la Marne, 75019 Parijs, tel. 01 40 18 75 50 www.ffme.fr. Vrijklimparcoursen (parcours aventure) vindt u in de baai van Calvi, in Vero bij Ajaccio, in Solenzara, aan het Lac d’Ospedale en Vizzavona.

Paardrijden

Verhuurstallen en aanbieders van buitenritten en trektochten te paard of ezel zijn te vinden op alle delen van het eiland. Adressen worden verstrekt door de Association régionale du tourisme équestre de Corse (ARTEC), 7, rue Colonel Feracci, 20250 Corte, tel. 04 95 46 31 74; informatie op internet via www.cheval-en-corse.com. Ook op www.visit-corsica.com zijn een aantal adressen en algemene informatie te vinden.

Surfen

Wind- en kitesurfers profiteren vrijwel overal op het eiland van de beste voorwaarden, met uitzondering van de Golf van Porto. Er zijn boards te huur aan de meeste stranden. Nieuwelingen oefenen graag op de stranden in het zuidwesten en het westen. Populair zijn de Golf van Propriano met zijn loef- en lijzijden, de baaien rond Sagone en Cargèse en het noordwesten. De meeste wind hebt u in de Golfe de Santa-Manza en de Golfe de Figari in het verre zuiden.

Wandelen en bergbeklimmen

Behalve de beroemde GR 20 (informatie op de website van het Parc Naturel Régional de la Corse), die de wandelaar in vijftien dagetappes diagonaal over het eiland voert, zijn er verschillende vijf- tot zesdaagse routes van kust tot kust (‘Da Mare a Mare’) en door het middelhoge berggebied (‘Tra Mare e Monti’ en ‘Da Paese a Paese’). Alle routes kunnen ook in etappes worden gelopen, voor een dag of enkele uren. Bruine borden met bestemmings- en tijdsopgave en routemarkeringen wijzen u de weg.

Wandelweer: voor langere wandelingen in het hooggebergte is het informeren naar de weersvoorspelling essentieel (Meteo France, tel. 08 92 68 02 20).

Wandelkaarten: met een schaal van 1:25. 000 van het Institut Géographique National (IGN, op het internet: www.ign.fr), verkrijgbaar in de boekhandel en via de Offices du Tourisme.

Wandelgids: in Rother Wandelgids Corsica staan maar liefst zeventig routes beschreven, variërend van eenvoudige strandwandelingen tot stevige hoogtetochten voor gevorderde wandelaars. Compleet met gedetailleerde kaarten en hoogteprofielen.

Gîtes d’étape: deze landelijke herbergen zijn ingericht voor langeafstandswandelaars, maar staan ook open voor fietsers en automobilisten. Men kan voordelig op slaapzalen overnachten (slechts enkele keer 2 pk beschikbaar), optioneel met diner of ontbijt. Enkele bieden ook de mogelijkheid om op het terrein te kamperen. Een lijst van herbergen en hutten voor wandelaars is verkrijgbaar bij het bureau van het Parc Naturel Régional (zie blz. 23), dat ook informatie verstrekt over de toestand en de moeilijkheidsgraad van de routes.

Duurzaam reizen

Corsica, het ‘Ile de la Beauté’ (eiland van de schoonheid), vraagt om toerisme met enig gevoel:

Laat op de stranden en de picknickplaatsen onderweg geen afval achter.

Niet wildkamperen.

Blijf tijdens wandelingen op de wegen of paden: routeverkortingen veroorzaken erosie en schade. Tuinhekken of poorten graag weer achter u sluiten: ergens in het gebied graast vee, dat anders kan ontsnappen.

Zeldzame en beschermde planten niet plukken. Hetzelfde geldt voor de koralen, die rond Corsica door duikers al verregaand gedecimeerd zijn. Ook de aankoop van koralen sieraden zou men moeten vermijden.

Wilde beken en stroompjes, waarin overal kan worden gezwommen, niet omleggen of versperren.

Onder geen beding in de vrije natuur vuur stoken of achteloos een sigaret wegwerpen. Bij uitbraak of waarneming van brand direct iemand van de plaatselijke bevolking inlichten.

Wellness

Corsica biedt doe-het-zelf-wellness zonder extra kosten – de goede berglucht, de heilzame jodiumlucht aan de zeekant, het warme zand om de rugspieren los te maken. Vanaf € 400 per persoon per dag kunt u in het enige Thalassohotel op het eiland in Porticcio uw fitness en schoonheid perfectioneren. Eenvoudig uitgevoerde baden met thermale bronnen vindt u in Guagno-les-Bains, Pietrapola, Baracci en Taccana. Het thermale water komt met ongeveer 40°C uit de bodem omhoog en helpt in de eerste plaats bij gewrichts- en botaandoeningen, luchtweg- en huidziekten.

Zeilen

In veel havens zijn boten met of zonder schipper te huur. Uitgerust met goede kaarten en voorzien van de benodigde kennis, kunt u het eiland vanaf het water verkennen. Aan de westkust beschikken Saint-Florent, Ile Rousse, Sant’Ambroggio, Calvi, Girolata, Porto, Sagone, Ajaccio, Propriano en Campomoro over een jachthaven, in het zuiden Bonifacio en Porto-Vecchio, aan de oostkust Solenzara, Campoloro en Bastia, aan de Cap Corse Macinaggio. De brochure ‘Corse Nautic’ is verkrijgbaar bij de Offices de Tourisme. Informatie op het internet: www.liguecorsedevoile.org.

Zwemmen

De waterkwaliteit van de Middellandse Zee is in de omgeving van Corsica goed. Echter in de buurt van de grote havens, in het bijzonder Bastia en Ajaccio, kunnen olievlekken op de stranden verschijnen.

Bijzonder helder en verfrissend is het water van de riviertjes, die op hun steile weg naar zee rotsbassins hebben uitgesleten met watervallen, duikrotsen en natuurlijke waterglijbanen. De populairste zwemplekken bevinden zich bij Fango, Aitone en Solenzara.

Telefoon en internet

Landcode Frankrijk: 0033

Landcode Nederland: 0031

Landcode België: 0032

Het grootste deel van de telefooncellen werkt met een telefoonkaart (télecarte), die met 50 en 100 eenheden in supermarkten, tabakszaken (tabac) en in de kiosken te koop zijn. Voor gesprekken op Corsica het volledige tien-cijferige nummer kiezen. Draai voor gesprekken vanuit het buitenland naar Corsica eerst de landcode voor Frankrijk, vervolgens het nummer zonder de eerste nul.

Cybercafés en cyberclubs

Zo worden in Frankrijk de internetcafe's genoemd, waar u uw e-mail kunt lezen en contact met het thuisfront kunt onderhouden. Ze zijn te vinden in Ajaccio, Bastia, Calvi, Corte, Porto-Vecchio en Sartène en ze nemen nog steeds in aantal toe. De Offices de Tourisme hebben informatie over waar u deze cybercafés en cyberclubs kunt vinden.

Veiligheid en noodgevallen

De kranten berichten af en toe van terroristische moord- en bomaanslagen. Die eerste treffen ‘invloedrijke mensen’, die binnen het ‘milieu’ vijanden hebben gemaakt. De laatste zijn gericht tegen het ‘koloniale bestuur’ (prefectuur, rechtbank, gendarmerie) en ‘speculanten’, niet tegen toeristen.

Wel slachtoffers van overvallen werden de wildkampeerders. Afgezien van het feit dat wildkamperen strikt verboden is, betreft het hier gevallen van ‘gewone’ criminaliteit.

Op Corsica heeft men vooral met diefstallen te maken. Op grote parkeerterreinen worden graag motorfietsen, dure fietsen en in auto‘s achtergelaten kostbaarheden buitgemaakt. Neem die laatste dan ook beslist met u mee bij het verlaten van de auto.

Belangrijke telefonnummers

Noodarts, Ambulance (Service d’Aide Médicale d’Urgence): 15

Politie: 17

Brandweer: 18

Bergreddingsteam: 112

Pechhulp: 0800 08 92 22

Marinereddingsmaatschappij CROSSMED: 04 95 20 13 63

Blokkeren van bankpas of creditcard: kijk op www.veiligbankieren.nl onder ‘meldnummers’.

In het lokale telefoonboek – witte pagina's, pages blanches – is het politiebureau (gendarmerie) altijd als eerste opgenomen; deze fungeert ook als bureau voor gevonden voorwerpen.

Diplomatieke vertegenwoordiging

Nederlands consulaat: 23, Cours Général Leclerc, 20000 Ajaccio, tel. 04 95 21 00 70, http://frankrijk.nlambassade.org, ma.-vr. 9-12 en 14.30-16.30 uur.

Belgisch consulaat: 112, Boulevard des Dames, 13002 Marseille, tel. 04 96 11 69 55, noodnummer tel. 06 11 13 02 21 (buiten openingstijden), www.diplomatie.be/marseillenl, ma.-vr. 8.30-13 uur.

Onderweg op Corsica

De weg is smal en kronkelig, op elk moment kunnen wilde zwijnen en jagers opduiken. De voet trapt echter niet alleen uit voorzichtigheid voortdurend op de rem. Een ander perspectief, het spel van de verschuivende landtongen, een bizar lichteffect kan een plotseling enthousiasme uitlokken: ‘Stop! Eruit! Foto!’

Het noordoosten van Corsica

Cap Corse F 1-3

De vinger van Corsica, die richting de voormalige machthebber Genua lijkt te wijzen, is Corsica in het klein. Een bergkam van 40 km lang en 10 tot 15 km breed doortrekt het schiereiland, dat naar het oosten glooiend en naar het westen steil in zee afloopt. Zonder grote hoogteverschillen slingert een goed onderhouden kustweg langs de rotsen. Deze ideale excursieroute van Bastia naar Saint-Florent verrukt 110 km lang met adembenemende landschappen. Hier wachten zand- en kiezelstranden, pittoreske jachthavens (Erbalunga, Centuri) en ontoegankelijk oprijzende bergdorpjes (Rogliano, Pino) met oude, verwilderde landbouwterrassen op ontdekking. De eens bloeiende dorpen van het schiereiland lijden al bijna tweehonderd jaar onder de ontvolking. In enkele getuigen ‘Amerikaanse’ huizen nog van de rijkdom, waarmee de emigranten terugkeerden. Veel van deze dorpen maken vandaag de dag echter een verlaten indruk.

Tour de Sénèque F 1

De dwarsverbinding die van Santa Severa via Luri naar de westzijde van de Kaap voert, is een aantrekkelijke routeverkorting met meerdere hoge wandelpaden. Op de Col de Sainte-Lucie-pas (381 m) gaat een spoor linksaf richting de Senecatoren (30 min. lopen met panoramazicht), ooit de donjon van het kasteel en volgens overlevering de verblijfplaats van de Romeinse filosoof.

Monte Stello F 2

6 km ten noorden van Bastia gaat bij Lavasina de D 54 bergopwaarts naar Pozzo en daar bij het kapucijnerklooster linksaf naar Piazza Santa Catalina. Vanaf hier gaat u te voet (heen en terug 6 uur) de met 1307 m hoogste berg van Cap Corse op. Bij zonnig weer (met hoofddeksel en watervoorraad) is dit een aanrader vanwege het geweldige uitzicht.

Nonza F 2

Rondom een rots met een vierhoekige vestingtoren klampen de met leisteen gedekte huizen zich in smalle straatjes boven de zee en het zwarte strand aan de steile helling vast. Vanaf de Tour Paoline, in 1760 op aanwijzing van Paoli boven het oude Genuese fort gebouwd, hebt u een prachtig uitzicht. De barokke kerk van Sainte-Julie herbergt een naïeve voorstelling van de gekruisigde St. Julia, een vroegchristelijke martelares. Achter de kerk ligt een klein museum over de Corsicaanse citrusvrucht cédrat, waarvan begin 20e eeuw 10.000 ton per jaar werd geëxporteerd (di.-zo. 10-13, dag. 15.30-17.30, resp. juli-aug.18-20 uur). De trap tegenover de winkel voert over honderden treden naar het strand beneden. Hier ontspringt onder het dorp een naar verluidt wonderbaarlijke dubbele bron, de Fontaine Sainte-Julie. Volgens de legende was dit de plek waar de beul de borsten van de heilige neergooide.

Stranden

Marine de Pietracorbara heeft het langste zandstrand van de kaap. Eveneens zanderig, maar bezaaid met aangespoelde zeegraskussens, zijn de stranden aan de noordpunt: Macinaggio, Barcaggio en Tollare.

Aan de oostkust ligt bij Golfu Alisu tussen Pino en Centuri Pino één zandstrand en verder slechts kiezel- of steengruisstranden. Strandschoenen zijn aan te bevelen op het zwarte strand van Nonza, dat van dichtbij bekeken uit groene en donkergrijze leistenen bestaat en bij een sterke branding gevaarlijk is (onderstroming!).

Overnachten

Camping – Twee mooie campings zijn La Pietra in Pietracorbara, tel. 04 95 35 27 49, en La Stella in Marine de Farinole, tel. 04 95 37 14 37. Voor beide geldt: reserveren is niet mogelijk.

Eten en drinken

Langoestenspecialist – La Bella Vista: Centuri-Port, tel. 04 95 35 62 60, menu’s € 19-25, langoestenmenu € 35-59. Goed adres voor verse vis en schaaldieren. Vanaf het terras bekijkt u de boten op zee. Zeer vriendelijke bediening met veel kennis over de herkomst van de producten.

Charmante auberge – Au Bon Clocher: Canari, tel. 04 95 37 80 15, www.aubonclocher.fr, menu € 17. Aan het plein met de klokkentoren zit men rustig en er staan dagelijks marktverse gerechten (voornamelijk vis) op de kaart. Met hotel (2 pk € 55-65).

Sport en activiteiten

Wandelen en zwemmen – Douanierspad: 1 blz. 34.

Voor ontdekkers – Les jardins traditionnels du Cap Corse: D180, Luri, tussen Campo en Piazza, tel. 04 95 35 05 07, www.lesjardinstraditionnelsducapcorse.org, mei-okt. ma.-za. 9-18 uur, € 5. Lokale groenten en fruit, zoals Luri-aubergine en Sisco-uien op een 3 ha groot terrein. Rondleiding en proeverij, doordeweeks is er ’s ochtends ook een biologische markt.

1Van toren naar toren – het douanierspad van Macinaggio

Kaart: | F 1, Oriëntatiekaartje: blz. 36
Vervoer: | Wandeling vanaf / tot Macinaggio; Duur: ca. 2,5 uur

Bij de noordelijke punt van Corsica hopen de eilanden en wachttorens zich op, van baai naar baai in veranderende perspectieven opduikend. Een wandeling langs de kust in de voetsporen van de tollenaar gunt een blik op het verloop van de Genuese verdedigingsgordels en voert naar aantrekkelijke stranden en badplaatsen.

Tussen Italië en Corsica strekt zich een eilandketen uit, waarvan het meest oostelijke gelegen Capraia slechts 25 km verwijderd is van Cap Corse. Voor het Corsicaanse ‘continent’ ligt weer een ander eilandengroepje – de Finocchiarola-eilanden – dat op een miniatuurversie van de Toscaanse archipel lijkt. Het bestaat uit drie rotsen, waarbij de hoogste 27 m boven de zeespiegel uittorent en waarop de ruïne van een Genuese toren prijkt. De overige torens volgen de kustlijn.

Macinaggio en Rogliano

Op het noordelijke puntje van Cap Corse ligt Macinaggio, daar waar de weg (D 80) landinwaarts buigt. Het leven concentreert zich rondom de jachthaven, waar zo’n tweehonderd boten kunnen aanmeren, en rond de cafés, restaurants en winkels. Deze haven heeft al veel beroemde mensen gezien – Paoli, Napoleon, keizerin Eugenie. Ondanks dat doet ze niet historsch aan in vergelijking met Rogliano, de op de top van de berg gelegen hoofdgemeente met zijn kasteelruïnes, kerken en familiegraven. De haven was de zetel van het adelgeslacht Da Mare, dat in de Genuese tijd het grootste deel van de Cap Corse bezat en sinds de 12e eeuw in Rogliano resideerde. Een zijstraat voert omhoog, en indrukwekkender dan de restanten van de middeleeuwse muur is het feodale uitzicht. Zes gehuchten groeperen zich rond het adellijke goed en langs de kust rijgen de verdedigingstorens, die de Da Mares lieten bouwen van de afdracht van hun onderdanen, zich aaneen. De torenwachtersconcessie werd aan een visser uit het stadsdeel Macinaggio toegekend, indien deze kostenloos de vervoerstaken verzorgde. Daarnaast moest hij niet alleen de kustbewaking op zich nemen, maar ook het innen van tolgelden en belastingen, die voor de in- en uitvoer van goederen, de doortocht en het aanleggen in de haven verschuldigd waren.

Finocchiarola archipel

Het ‘tollenaarspad’ (Sentier des Douaniers) begint bij de camping U Stazzu 1 en volgt tot aan de Baie de Tamarone 2 een autoweg, die gemotoriseerde badgasten een halfuur lopen bespaart. Het strand van Tamarone is een populaire badplaats met een strandbar en een spectaculair eilanddecor. Buiten in de baai liggen de Finocchiarola-eilanden 3, drie eilanden, die samen slechts 3 ha groot zijn. Terra (het dichtst bij de kust), Mezzana (in het midden) en Finocchiarola (buiten) waren meer dan drieduizend jaar geleden heuvels die door het stijgen van de zeespiegel werden gescheiden van het land. Hierdoor hebben zich op de eilanden verschillende ondersoorten van hagedissen en gekko’s ontwikkeld.

Baaien, kapen en torens

Het douanierspad is goed aangegeven en gemarkeerd. Na het oversteken van een uit de macchia stromend riviertje, komt u aan bij een splitsing: links gaat een weg het binnenland in, rechts gaat het tollenaarspad verder langs de kust richting de archipel. Het pad stijgt en daalt en al snel zwenkt de weg 50 m boven zee naar de volgende baai, waar zich een nieuw, niet minder spectaculair panorama voordoet. Een groene torenruïne, de Tour di Santa Maria 4, stijgt vanuit het turkooiseblauwe water omhoog en via het bizarre bouwwerk stijgen meerdere baaien trapsgewijs op tot het uiterste noordelijke puntje van de kaap. Hier schuiven de laatste richel Pointe d’Agnello en het rotseiland Giraglia optisch samen en zijn drie torens te onderscheiden. Behalve de later gebouwde vuurtoren stammen alle wachttorens uit de Genuese tijd en men herkent de verdedigingsgordel, de difesa torregiana, waartoe ook nog de beide torens van het eiland Capraia behoren. Als u genoeg hebt gezien, gaat u omlaag naar de baai van Santa Maria, waar u zich kunt opfrissen in het kristalheldere water voor de torenruïne.

Overigens: sinds 1987 zijn de Iles Finocchiarola een vogelreservaat, waar van 1 mrt.-31 aug. niemand mag komen. Hier broedt de zeldzame Audouins meeuw. Als de eieren worden gelegd in mei, komen de jongen uit in juni en zijn ze een maand later klaar om te vliegen. U kunt de oudere vogels gemakkelijk gadeslaan als ze in een flauwe hoek omlaagglijden en met de kop in het water duiken. U herkent ze aan de koraalrode, zwart gestreepte snavel en de zwarte vleugelpunten met de witte vlekken.

Een wijngaard

De wandeling duurt vanaf Macinaggio ongeveer 1,5 uur en vanaf de Tamaronebaai een klein uurtje. U kunt het tollenaarspad nog verder volgen tot Centuri, een 8 uur durende tocht, die door het natuurgebied La Capandula gaat. Dagjesmensen keren bij de Tour di Santa Maria na een picknickpauze aan het strand weer om en lopen langs de wijngaard over de doorgaande weg terug naar de Tamaronebaai en naar Macinaggio. Menigeen wil vervolgens graag de wijn proeven, die hier voorbij de torenruïne gedijt. Sinds 1959 worden hier op 10 ha de voor de leisteenhoudende Capbodem typische witte druivensoorten (vermentino, muscat) geteeld en sinds enkele jaren wordt er ook met rood geëxperimenteerd. De wijngaard behoort tot de bekende, in 1850 opgerichte wijnmakerij Clos Nicrosi, die in het dorp een verkooppunt heeft. Overigens werden op de zeebodem tegenover Macinaggio honderden Grieks-Romeinse amfora’s gevonden, die suggereren dat de wijnteelt bij Cap Corse reeds een lange traditie kent.

Informatie

Office de Tourisme: aan de zuidelijke zijde van de haven, tel. 04 95 35 40 34, www.ot-rogliano-macinaggio.com, in het seizoen ma.-za. 9-12, 14-19, zo. 9-12, of ma.-vr. 9-12, 14-17, za. 9-12 uur. Er is een folder met kaart en route-etappes en nuttige informatie voor een actieve vakantie.

Wijn proeven en kopen

De bezienswaardige wijnmakerij van Clos Nicrosi 1 bevindt zich in het hoofdgebouw (19e eeuw) in Vignale. De winkel 1, (dag. geopend in het seizoen, daarbuiten ma.-za. 10-12.30 en 15-18 uur), waar u wijn kunt proeven en kopen, ligt tegenover het hotel U Ricordu in Macinaggio.

In het dorp verblijven

Als u iets langer op de noordelijke punt van het eiland wilt blijven, is het hotel-restaurant U Sant’Agnellu 2 aan te bevelen (tel. 04 95 35 40 59, www.hotel-usantagnellu.com, menu € 25, 2 pk € 90-150). In Bettolacce / Rogliano direct naast de kerk met panoramauitzicht vanaf het terras en vanuit de meeste kamers.

Informatie en vervoer

Toeristeninformatie: Maison du Cap Corse, op het noordelijke einde van Bastia, Ville-di-Pietrabugno, tel. 04 95 32 01 00, www.destination-cap-corse.com. Zeer informatief!

Foire du Vin: eerste of tweede weekend van juli in Luri, kleurrijke markt met alles rond wijnteelt op de noordelijke kaap.

Goede Vrijdag: vanaf de kerk van Saint-Erasme in Erbalunga start de beroemde processie ‘La Cerca’, waarbij de mannen een kruis van 40 kg en de vrouwen één van 20 kg door alle gehuchten van Brando dragen.

Bastia F 3

Bastia (54.000 inw.), de hoofdstad van het departement Haute-Corse, is een modern zaken- en handelscentrum waar 60% van het totale goederen- en personenverkeer wordt afgewikkeld. De nieuwe haven, het station, de Place Saint-Nicolas, Boulevard Paoli en de fraaie herenhuizen getuigen van de welvaart van de stichtingstijd. Deze ervoer in de 20e eeuw nog een opleving met het vliegveld, de zone industrielle en de uitbreiding van de agglomeratie tot ver naar het zuiden. De stadskern heeft weliswaar zijn barok-mediterrane karakter behouden en de oude binnenstad weerspiegelt het verleden, toen Bastia een havenvesting was (Terra Vecchia), waarboven een citadel werd uitgebouwd tot de schaakbordachtige bovenstad (Terra Nova). De stad dankt zijn naam overigens aan de vesting (Bastion, Bastei) die de Genuese gouverneur Leonello Lomellini in 1380 liet bouwen.

De vroeg aangekomen toeristen verkennen de stad in het vriendelijke ochtendlicht en nuttigen hun ontbijt op de Place Saint-Nicolas. Het grootste plein van Bastia ligt pal tegenover de rederij met een ondergrondse parkeergarage, die het uit platanen en palmen bestaande gebied autovrij houdt. Open aan de zeezijde en richting stad omringd door hoge herenhuizen met cafés vormt de Esplanade met haar muziekpaviljoen en standbeeld van Napoleon een groot podium voor kleine taferelen: kinderen rennen rond, oude mannen spelen jeu de boules en moeders ontmoeten elkaar voor een praatje. Nog pittoresker, maar ook toeristischer, is de sfeer aan de oude haven. Weer geheel anders, besloten en in zichzelf gekeerd, is Bastia boven in de steegjes van de citadel.

Chapelle Saint-Roch 1 en Chapelle de l’Immaculée Conception 2

Rue Napoléon, beide dag. 8-19 uur

In de oude havenwijk Terra Vecchia, waar de 14e-eeuwse torenhuizen zo dicht op elkaar staan dat er nauwelijks zon door de steegjes naar beneden dringt, liggen twee kleine barokke kerken (eind 16e, begin 17e eeuw) verborgen. Beide zijn vanbinnen schitterend uitgevoerd met goud en rode damast.

Saint-Jean-Baptiste 3 en Vieux-Port 4

Kerk dag. 8-12, ma.-za. 15-19 uur

De grootste kerk van Corsica drukt met haar brede barokgevel en de hoog oprijzende klokkentorens een stempel op het stadsgezicht. Binnen pronkt het in 1666 voltooide heilige gebouw met verguld stucwerk en veelkleurig marmer. De gevel behoort onmiskenbaar tot het decor van de oude haven, waar restaurants en souvenirwinkels zich aaneenrijgen. Hij wordt geflankeerd door twee pieren, de Môle Génois en de Jetée du Dragon (met vuurtoren). Vanaf de laatste is het uitzicht op de haven en de citadel bijzonder fraai, vooral in het ochtendlicht.

Palais des Gouverneurs 5 en Musée de Bastia

Pl. du Donjon, tel. 04 95 31 09 12, juli-midden sept. di.-zo. 10-19.30 uur, half sept.-okt. en apr.-juni 10-12, 13-18 uur, anders korter, € 5

Direct bij de ingang van de ommuurde citadel staat het Gouverneurspaleis, dat van de 15e tot de 18e eeuw als residentie van de Genuese stadhouder diende. In het gerestaureerde gebouwencomplex is het Musée de Bastia ondergebracht. Dit museum voor stadsgeschiedenis wijdt zich aan drie thema’s: stedenbouw, economische en politieke betekenis en cultuur.

Cathédrale Sainte-Marie-de-l´Assomption 6

Dag. 8-12, ma.-za. 14-17.30 uur

De in 1495 gebouwde kerk werd in het begin van de 17e eeuw uitgevoerd in barokke overdaad: zuilen van nepmarmer en Mariabeelden in massief zilver.

Chapelle Sainte-Croix 7

Mei-sept. ma.-za. 9-12, 15-19 uur, okt.-apr. ma.-za. 9-12, 14-17 uur

De voormalige Broederschapskerk dankt haar naam aan het kruisbeeld in de rechter zijkapel, dat vissers in de 15e eeuw drijvend in een lichtkrans in zee hebben gevonden. Bijzonder fraai is het plafondgewelf in rococostijl.

Overnachten

Stadse elegantie – Hôtel Central 1: 3, rue Miot, tel. 04 95 31 71 12, www.centralhotel.fr, 2 pk € 67-110. Comfortabele accommodatie in het centrum met stijlvol ingerichte kamers. Goede prijs-charmeverhouding.

Tuin en zee – Hôtel Pietracap 2: Pietranera, 3 km ten noorden over de D 80/D 131, tel. 04 95 31 64 63, www.hotel-pietracap.com, apr.-nov., laagseizoen 2 pk € 95-135, hoogseizoen € 135-200. In een goed onderhouden tuin met zwembad en met een fantastisch uitzicht over zee vanuit de vensters.

Onder de dennen – Camping San Damiano 3: Biguglia, 9 km ten zuiden van de D 107, tel. 04 95 33 68 02, www.campingsandamiano.com, apr.-okt., € 16-24 voor twee personen. Een schaduwrijk plekje onder de dennen direct aan het lange strand bij de lagune. Met restaurant, bar, kruidenier. Ook bungalows te huur (voor twee personen € 364-644 per week).

Eten en drinken

Op de Esplanade – Le Palais des Glaces 1: 13, bd. du Général de Gaulle, tel. 04 95 31 05 01, mei-sept. dag. 7-2 uur, okt.-apr. ’s avonds gesloten. Brasserie met groot terras op de Place Saint-Nicolas: u zit op comfortabele rieten stoelen en krijgt betaalbare salades en dagschotels voorgezet.

Vis en schaaldieren – La Table du Marché 2: pl. de l´Hôtel de Ville, tel. 04 95 31 64 25, ma.-za. Op het schaduwrijke terras of in de elegante eetzaal: visgerechten ca. € 25, zeevruchtenplateau € 26-145, 12 oesters € 30, kreeftmenu € 68.

Specialiteit havenzicht – A Casarella 3: in de citadel, 6, rue Ste-Croix, tel. 04 95 32 02 32, hoogseizoen dag., daarbuiten zo. en ma.-middag gesloten. Mooie zitplaatsen op het terras. Zorgvuldig klaargemaakte Corsicaanse specialiteiten met een prachtig uitzicht (assiette découverte € 18).

Coole smaken – Glacerie Serge Raugi 4: 2, rue Capanelle, di.-zo. ’s zomers 9-2, ’s winters 9-22 uur. Zelfgemaakt ijs in heerlijke smaken.

Winkelen

De belangrijkste winkelstraat is de Boulevard Paoli, winkels voor de dagelijkse benodigdheden zijn er daarnaast rond de Place de l’Hôtel de Ville.

Markten – Za. en zo.-ochtend vindt er op de Place de l’Hôtel de Ville een grote boerenmarkt 1 plaats, zo.-ochtend is er een vlooienmarkt 2 op de Place Saint-Nicolas.

100 jaar spiritualiën – Mattei 3: 15, bd. du Général de Gaulle. Traditionele winkel met een gedegen charme, waar naast het beroemde kruidenaperitief Cap Corse ook sinaasappel-, perzik-, bramenwijn en nog veel meer wordt verkocht.

U stilettu – Coutellerie Antonioni 4: 33, rue du Chanoine-Letteron, ma.-za. 9-12, 15-19 uur. Voor de citadel zit een van de beste en laatste fabrikanten van originele Corsicaanse stilettomessen.

Uitgaan

In de cafés op de Place Saint-Nicolas is tussen 17 en 19 uur nauwelijks een plek te vinden. Op zomeravonden wordt daar, net als in de Rue Napoléon, muziek en straattheater geboden. Levendige drukte, ook rond de Vieux Port.

Kapelontmoetingsplaats – Pub Assunta 1: 4, rue Fontaine-Neuve, ma.-za. 12-15, 18-24 uur, zo. alleen ’s avonds. Videoclips en livemuziek in de gewelven van een omgebouwde oude kapel. Veel Corsicaanse jeugd; biljart en snackbar.

Disco bij de vijver – Apocalypse 2: Cordon Lagunaire de la Marana, op de Etang de Biguglia, tel. 04 95 33 36 83, vr.-za. vanaf 22 uur. Dansen tot in de vroege uurtjes in de grootste discotheek van de omgeving.

Sport en activiteiten

Watersport – Club nautique bastiais 1: Quai du Sud, Vieux-Port, www.club-nautique-bastia.fr. Excursies met catamaran of zeekajak.

Vogels kijken – Etang de Biguglia 2: zuidelijk van de N 193, te bereiken via de afslag naar Marana op de rotonde van Furiani, begint de lange zandstrandgordel langs dit beschermde gebied. De beschutte lagune met een zeewatertoevoer in het noorden is de grootste van Corsica. Hier leven en nestelen meer dan honderd vogelsoorten, schildpadden leggen er hun eieren, er groeien zeldzame planten en meer dan op andere locaties is het de moeite waard om hier een verrekijker bij u te hebben.

De Pietra brouwerij in Furiani ten zuiden van Bastia (Route de la Marana, bij de rotonde richting de kust, www.brasseriepietra.com) biedt in het seizoen gratis rondleidingen aan. Behalve het beroemde kastanjebier worden hier ook het lichte ‘Serena’, het met macchiakruiden op smaak gebrachte ‘Colomba’ en een ‘Corsica Cola’ geproduceerd.

Informatie en vervoer

Office du Tourisme: pl. Saint-Nicolas (noordzijde), tel. 04 95 54 20 40, www.bastia-tourisme.com, in de zomer dag. 8-20 uur.

Trein: 4 keer dag. richting Ajaccio (via Corte), 2 keer dag. richting Calvi.

Bus: lijnbussen in alle richtingen, verbindingen op www.corsicabus.org.

Luchthaven: 20 km ten zuiden van de stad, bussen van / naar de luchthaven 6-8 keer dag., ca. halfuur, € 9.

Granitola: op Goede Vrijdag, middeleeuwse boetedoeningsprocessie van de St. Jean-Baptistekerk naar de havenwijk.

Relève des Gouverneurs: op de tweede of derde zaterdag in juli bij de Vieux-Port. Historisch spektakel rond de vervanging van de gouverneur.

Musicales de Bastia: midden okt., www.musicales-de-bastia.com. Breed geschakeerd muziekfestival (klassiek, jazz, chanson, ballet, theater).

U Mercà di Natale: kerstmarkt op de Place Saint-Nicolas.

In de buurt

Een uitstapje naar de Serra di Pigno ( F 3), de 960 m hoge berg van Bastia, is vooral mooi in de avond. Het panoramische uitzicht reikt over twee kusten en tot aan Cap Corse. Te bereiken via de D 81 naar de Col de Teghime, dan via de D 338 naar de top.

Met prachtig uitzicht over de Nebbio en de Golf van Saint-Florent troont de kerk van San Michele de Murato ( F 4) eenzaam op een bergrug (475 m). De toren werd in de 19e eeuw verhoogd, het schip met het mooi gevoegde, groen-witte metselwerk en de naïeve beelden stamt uit 1280. Te bereiken via de N 193 en D 62 (smal, maar met een mooi uitzicht) of de D 82 (sneller) tot aan de rotonde op de Col de Stefano, dan 5 km op de D 5. Waar cultureel genot is de culinaire ervaring in het Restaurant Le But in het dorp Murato, tel. 04 95 37 60 92, www.restaurant-lebut.fr, elke avond en zo.-middag. Het sfeervolle restaurant heeft veel Corsicaanse stamgasten – enkele dagen van tevoren reserveren. Het menu (€ 40 incl. wijn) is heerlijk en overvloedig.

Aan de D 107 in de buurt van de luchthaven staat de Pisaanse kerk Santa Maria Assunta ( G 4), La Canonica genoemd, in het open veld op de oever van de Golo. De kerk bestaat uit licht meerkleurig steen. Direct daarbeneden zijn overblijfselen van de Romeinse nederzetting La Mariana uitgegraven: een mozaïekvloer met christelijke symbolen, een doopvont en muurresten.

Tot slot kunnen wijnliefhebbers vanuit Bastia (of vanuit Saint-Florent) een rondrit maken naar de beste wijn van het eiland (2 blz. 43).

Saint-Florent F 3

Tussen de Cap Corse en de bijna onbewoonde Désert des Agriates ligt de kleine hoofdstad (4200 inwoners) van de regio Nebbio aan de brede golf die haar naam draagt. Het havenstadje, dat vanwege zijn mediterrane flair graag het ‘Corsicaanse Saint-Tropez’ wordt genoemd, is een levendig centrum voor watersport en strandtoerisme. Terwijl de auto’s in de hoofdstraat door de stad voortschuiven, wordt er op het centrale Place des Portes in alle rust jeu de boules gespeeld. Hier begint het oude centrum, waarvan de levendige steegjes onder de citadel op de Place Doria toelopen.

Citadel

Entree via de Place Doria, juli-aug., € 1

Van de in 1439 opgerichte vesting is, afgezien van de ronde donjon en de zeewering, nog maar weinig te zien. De vesting werd in de 17e eeuw gesloopt, toen Genua verzekerd leek van zijn heerschappij en Saint-Florent geen strategische betekenis meer had. Het uitzicht op het oude stadscentrum en het omringende landschap is prachtig.

Marina

De jachthaven aan de monding van Aliso is, met zijn restaurants aan de kade, kleine winkels, schaduwrijke platanen voor de gevels en helder turkooisekleurig water onder de statige scheepsrompen, de blikvanger van Saint-Florent.

Santa Maria Assunta

1 km buiten de stad, aan de D 238, juli-aug., ma.-vr. 9-12, 15-18.30, za. 9-12 uur, € 1

De kleine Pisaanse kerk, aan het begin van de 12e eeuw als kathedraal voor het toenmalige bisdom Nebbio opgericht, maakt indruk met haar harmonische bouw, fraai gemetselde lichte kalksteenblokken en rijke versiering aan de westelijke gevel. De kapittelzaal in de zorgvuldig gerestaureerde binnenruimte is versierd met aandoenlijk naïeve diervoorstellingen.

Stranden

Ten zuiden van de stad strekt de lange Plage de la Roya zich uit voor een ondiepe baai – ideaal voor kinderen en dankzij de meestal aflandige wind graag door onervaren surfers gebruikt als oefenterrein. Aan het strand zijn bootverhuur en een duikschool. De andere stranden van Saint-Florent zijn smal en vaak stenig.

Niet gemakkelijk te bereiken, maar daardoor des te mooier zijn de prachtige stranden in de omgeving van de Désert des Agriates (3 blz. 47), vooral het strand van Saleccia. Het strand van Loto bereikt men te voet vanaf het westelijke einde van de Plage de la Roya in 4,5 uur over de Sentier littoral of met de boot.

2Zon, zee en druiven – de wijnroute van Patrimonio

Kaart: | F 3, Oriëntatiekaartje: blz. 44
Vervoer: | Autotocht vanaf / tot Bastia of Saint-Florent, 40 km

Patrimonio (letterlijk ‘eigendom, erfgoed’) is niet zozeer een dorp als wel de herkomstaanduiding voor een wijn, die zeven gemeenten samenbindt tot een microregio. Deze ligt tussen de heuvels boven de Golf van Saint-Florent en kan door de prachtige en goed met borden aangegeven wijnroute worden verkend.

Hier produceren 33 wijnbouwbedrijven op een areaal van ca. 450 ha de meest prestigieuze wijn van Corsica, die als eerste in 1968 het AOC-label kreeg.

Gunstige factoren voor de wijnteelt zijn het hoge aantal zonuren, voldoende regenval en een terrein met reliëf dat een constante zeebries garandeert, maar tegelijkertijd tegen sterke wind beschermt. Op de leem-kalkbodem, deels vermengd met klei of leisteen, verbouwen de wijnmakers vooral beproefde traditionele rassen. Dit zijn nielluccio (de tweelingbroer van de sangiovese) voor de rode wijn en rosé, vermentinu (ook wel Corsicaanse malvoisier genoemd) voor de witte wijn en muscat voor de zoete wijn.

Tocht door de ‘gouden ketel’

Het uitzicht over de wijngaarden is het indrukwekkendste wanneer u komende vanuit Bastia op de Col de Teghime 1 (563 m) de blik kunt laten afdalen. Voor u ligt de Golf van Saint-Florent en de Conca d’Oro (‘gouden ketel’), omringd door bergen.

Rijd vervolgens begeleid door dit panorama over de kronkelende D 38 door de geurige macchia richting Oletta. Poggio d’ Oletta is een bergdorp met wijntelers, die op de terrassen piepkleine percelen cultiveren en het alles behalve gemakkelijk hebben om zich tegen de overweldigende concurrentie van de grotere domeinen staande te houden. Voor het dorp buigt de D 238 richting Saint-Florent af in een scherpe hoek. Halverwege, ongeveer 3 km voor zee, komt u bij het Domaine Leccia 2 aan, een van de meest prestigieuze wijnkelders in de omgeving. De 13 ha grote wijngaard strekt zich uit over hellingen tussen de 30 en 70 m hoogte bij Monte Sant´Angelo (354 m).

Bij binnenkomst van het dorp Saint-Florent is de kerk Santa Maria Assunta 3 (zie blz. 42), een pareltje van romaanse architectuur, niet over het hoofd te zien.

Wijngaarden bij de zee

U kunt de wijnroute natuurlijk ook beginnen in Saint-Florent, de hierboven beschreven eerste etappe is dan de laatste.

Rijd van Saint-Florent over de D 81 in noordoostelijke richting dicht langs de zee, tot de weg langs de Struttabeek tussen de bergen terugvoert naar de Conca.

In Morta Majo, het eerste gehucht, gaat u rechts naar Domaine Orenga de Gaffory 4, waarvan het 65 ha grote terrein zich tussen Saint-Florent, Calvi, Patrimonio en Barbaggio uitspreidt over de hele Conca. Terroirse karakteristieken en traditie worden hier met de modernste wijnbereidingsmethoden gecombineerd. Tot de wijnkelder met uitzicht op de markante Monte Sant’ Angelo behoort ook een representatief gebouw voor de hedendaagse kunst (Espace d’ Art Contemporain), waar interessante wisseltentoonstellingen worden gehouden.

Overigens: in de buurt van de antropomorfe menhir in Patrimonio bevindt zich het openluchttheater, waar elk jaar medio juli het internationale gitaarfestival plaatsvindt. Het festival wordt bevolkt door eersteklas muzikanten en duurt twee weken – naast de wijnproeverij nog een reden om langer dan een dag in de omgeving te vertoeven. Alle informatie, prijzen en het programma vindt u onder www.festival-guitare-patrimonio.com.

Een halve kilometer verder over de D 81 ligt aan de kruising de Domaine Arena 5, waarvan de eigenaar een uitstekend wielrenner was die inmiddels medailles behaalt met zijn natuurzuivere topwijnen.

Als u niet echt haast hebt, is het de moeite waard om alvorens u verder rijdt naar Patrimomio, een uitstapje te maken naar Marine de Farinole. Hier strekt zich tussen de weg en de Fium Albino de wijngaard Domaine de Catarelli 6 uit tot aan zee. De nabijheid van het zoute water lijkt zich in de frisheid en finesse van de hier gekelderde wijnen uit te drukken.

Wijnproeven en een menhir

Het dorp Patrimonio bestaat uit elf gehuchten en is geen typisch dorp maar eerder een ontmoetingsplaats en commercieel centrum met een hoofdweg. Hieraan hebben een aantal wijnhuizen hun caveaux de dégustation (proeverijkelder) die binnenkort een ‘Maison des Vins’ zullen krijgen.

De barokke parochiekerk van San Martinu (16e eeuw) verheft zich met haar klokkentoren iets terzijde op een heuvel en lijkt in warme goudgele tinten te stralen in het avondlicht. Naast het oorlogsmonument staat U Nativu, een bijna 2,30 m hoge menhir van kalksteen met menselijke trekken (te herkennen zijn schouders, oren en kin). U Nativu werd in 1964 ontdekt in de gemeente Barbaggio en dateert van de 1e eeuw v.Chr.

Informatie

Wijnroutekaart: op de website van het Office de Tourisme van Saint-Florent (www.corsica-saintflorent.com) kunt u de ‘Carte de la route des vins’ downloaden.

Domaine Leccia 2: Poggio d´Oletta (Morta-Piana), www.domaine-leccia.com, ma.-za. 9-19, zo. 10-18 uur.

Domaine Orenga de Gaffory 4: Patrimonio (Morta Majo), tel. 04 95 37 45 00, www.domaine-orengadegaffory.com, dag. 9-19 uur.

Domaine Arena 5: Patrimonio (Morta Majo), tel. 04 95 37 08 27, www.antoine-arena.fr.

Domaine de Catarelli 6: Marine de Farinole, tel. 04 95 37 02 84.

Wijn, zang en grillgerechten

Aan de hoofdstraat van Patrimonio ontmoet men elkaar tijdens het zomerseizoen, mei-sept., in de Osteria San Martinu 1 (tel. 04 95 37 01 46, menu ca. € 46). Het kloppende hart van de kleine taverne is het grote terras met pergola waar gebakken en getafeld wordt. Bij de Patrimoniowijn serveert men heerlijke grillschotels. Voor de gast met haast bevelen we de cannelloni of sturzapretti (deegballetjes met brocciu) aan.

Le Bartavin 2 (tel. 04 95 38 37 94, menu € 15) in het hogere dorpsdeel is het hele jaar door geopend en nodigt uit om wijn te proeven aan de bar of in de tuin achter het huis. Op de leistenen tafel staan de dagelijkse specials zoals grillades of brocciulasagne. Menu’s alleen in het winterseizoen.

Voor een langer verblijf

Men kan moeilijk bij vijf, zes wijnbouwers wijn proeven en de rondrit met zijn vele bochten veilig voltooien. Wie goed wil proeven en overwogen inkopen wil doen kan beter voor één of twee nachten onderdak zoeken.

In Patrimonio ligt 250 m achter het postkantoor rechtsaf het hotel U Casone 1 (tel. 04 95 37 14 46, 2 pk € 50-80), waar u met zicht op de barokke kerk in verschillende ruime kamers betaalbaar kunt overnachten en onder de kersenbomen kunt ontbijten.

In de wijk Santa Maria biedt het Hôtel du Vignoble 2 (tel. 04 95 37 18 48, www.hotel-du-vignoble.com, 2 pk afhankelijk van het seizoen € 60-100) kamers in mediterrane stijl en tevens de mogelijkheid wijnen van de Domaine Montemagni te proeven.

Kampeerders vinden aan het strand van Catarelli dicht bij de wijnmakerij de camping U Sole Marinu 3 (tel. 04 95 37 12 20, www.usolemarinu.com, 15 juni-15 sept., € 13-15 voor twee personen met tent).

Overnachten

In het park – Motel Treperi : aan de D 81, 1,5 km naar Bastia, tel. 04 95 37 40 20, fax. 04 95 37 04 61, mrt.-okt., 2 pk afhankelijk van het seizoen € 59-89. Een comfortabele accommodatie bij vriendelijke herbergiers in het 4 ha grote park, alle 18 kamers hebben een eigen terras. Tennisbaan en zwembad.

Aan de oever van de rivier – Camping La Pinède: slechts 2 km buiten de stad richting L’Ile-Rousse, links na de brug, tel. 04 95 37 07 26, www.camping-la-pinede.com, mei-sept., € 28-33, reserveren is mogelijk. Tachtig grotendeels schaduwrijke plaatsen direct aan de Aliso, 800 m naar het strand, bungalowverhuur door de week (€ 550-800 afhankelijk van grootte en het seizoen). Pizzeria en supermarkt.

Eten en drinken

Wijnproeverij – Le Mathurin Bara Vin: pl. Doria, tel.04 95 37 04 48, apr.-sept. dag. 16.30-2 uur, anders wo.-ma. Kleine wijn- en snackbar, waar de lokale teelt per glas kan worden besteld, samen met Corsicaanse tapas.

Stevig en warm – Ind’e Lucia: pl. Doria, tel. 04 95 37 04 15, juli-aug. dag. ’s avonds, daarbuiten ook ’s middags. Menu € 18,50-32. Corsicaanse gerechten, met liefde bereid.

Vis boven aan de haven – La Rascasse: Promenade des Quais, tel. 04 95 37 06 09. Chic restaurant (menu € 49) met mooi uitzicht op de haven. Brasserie Le 137 op de begane grond is van dezelfde eigenaar, tel. 04 95 37 06 99. Bistrosfeer en dagschotels al naargelang het aanbod van de markt (menu € 29).

Uitstapje in het achterland – A Magina: Oletta, 9 km van Saint-Florent over de D 82, tel. 04 95 39 01 01, half juni-half sept. dag., daarbuiten di.-zo. Uitstekende Corsicaanse keuken rond de € 20 met een uniek uitzicht over de vallei en de Golf van Saint-Florent. In het hoogseizoen plaats met uitzicht reserveren.

Ongebruikelijke ijssmaken – Salge et Fils: pl. des Portes. Misschien wel het beste Corsicaanse ijs met verschillende smaken als brocciu, kastanje en mirte.

Uitgaan

Buiten bij het klooster – La Conca d’Oru: buiten Saint-Florent aan de D 82 richting Oletta, tel. 04 95 39 00 46. Disco naast de kloosterruïne met fonteinen en deels in de vrije natuur.

In het oude centrum – La Vista: pl. Doria, in het seizoen dag. tot 5 uur. Disco en pianobar in één, voornamelijk publiek boven de 30 jaar.

Sport en activiteiten

Sportavontuur – Altore: Plage de la Roya, tel. 06 88 21 49 16, www.altore.com, dag. 9.30-12, 16-19 uur. Saint-Florents veelzijdigste adres voor avontuurlijke activiteiten van canyoning en parapente tot zeekajakken en paardrijtochten.

Deskundig duiken – Actisub: Quai D’Aliso, tel. 04 95 46 06 53, www.actisub.com, apr.-okt. Duikcursussen, ook voor kinderen vanaf 8 jaar. In het aanbod zitten dagtochten naar ongerepte duikplaatsen voor de Désert des Agriates (Rocher du Sphinx), maar ook naar Cap Corse (Nonza).

3Ommetje door de wildernis – Désert des Agriates

Kaart: | D/E 3, Oriëntatiekaartje: blz. 48
Vervoer: | Wandeling, vanaf de Ostriconimonding 34 km ten westen van Saint-Florent, Duur: vanaf 75 min.

Uiteindelijk is er van het 160 km² grote niemandsland toch geen nucleair oefenterrein gemaakt. Tegenwoordig behoort het toe aan natuurliefhebbers, die een maanlandschap met mediterrane flora doorkruisen op zoek naar afgelegen, gegarandeerd ongerepte stranden. De vraag is alleen, hoe kom je er?

‘Agriata’ was een mislukte vestigingspoging aan zee, toen in Genuese tijden de cultivatie van de kustzone systematisch werd uitgebreid. De huidige ‘woestenij’ was ooit de graanschuur van Corsica en in de winter was dit weideland. Het diende als een gemeenschappelijk gebruikt gebied, zonder dat de werkende plattelandsbevolking zich permanent in de gehuchten vestigde. De boeren en herders kwamen uit aangrenzende gebieden (Cap Corse, Ghjunsani, het Ascodal) en verbleven altijd maar een deel van het jaar in de Agriates. Dat deden ze in wisselende ploegen, sommigen in de zomer, anderen in de winter. De primitieve stenen hutten dienden daarbij als tijdelijk onderdak. Daarom ziet men hier en daar nog ruïnes met ingevallen terrasdaken.

Verbindings- en panorama-wegen

Het tegenwoordig onbewoonde, slechts door kampeerders voor een enkele dag bezochte steppegebied ligt tussen Saint-Florent en L’ Ile-Rousse. Alleen aan het ver van de kust liggende Casta 1 aan de D 81 liggen woningen. Deze weg is de enige verbindingsweg waarmee u de ‘woestenij’ comfortabel kunt doorkruisen. Zodra u echter uit de auto stapt, ziet u dat het helemaal geen woestijn is.

De maquis, de macchia, een geurig, kleurrijk bloeiend struikvegetatie, bedekt het land zover het oog kan zien: rotsrozen, mirte, rozemarijn, en affodillen, anjers en orchideeën. Het droge rotslandschap met heuvels van iets meer dan 400 m wordt doorkruist door beekjes en kleine vijvers.

Overigens: in de Désert des Agriates is nauwelijks schaduw en er zijn geen mogelijkheden voor verblijf. Denkt u er daarom aan om zonnebrandcrème en voldoende drinkwater mee te nemen. Daarnaast is vast schoeisel aan te raden, zelfs als u alleen maar naar het dichtstbijzijnde strand gaat. Zeer nuttig voor de tocht is de IGN-kaart 4249 OT ‘L’Ile-Rousse’ (schaal 1:25.000).

Tussen Casta en Bocca di Vezzu 2, zijn telkens weer mooie uitzichtspunten en het is misschien verleidelijk om via de zijpaden naar de zee af te slaan. Maar pas op: de leemsporen kunnen alleen stapvoets met terreinwagens of met de mountainbike worden bedwongen en voeren met hun 12 tot 14 km lengte niet bepaald snel naar het doel.

Prachtige stranden en veel rust

Voor wandelaars komen de pisten wegens brandgevaar niet in aanmerking, nog daarvan afgezien dat rustzoekers hun weg waarschijnlijk niet graag met luidruchtige stofwervelstormen delen. Het langeafstandswandelpad loopt grotendeels langs de kust en is zeker dankzij de witte zandstranden en het ongelooflijk heldere water een geweldige natuurbelevenis.

In drie etappes kunt u van Saint-Florent naar Plage de Saleccia (6 uur) wandelen, verder naar het Plage de Ghignu (3 uur), tot aan de Ostriconimonding (6 uur). Op de lange afstand treft u zo nu en dan gelijkgezinden.

Maar er is nog een uitgelezen mogelijkheid om gemakkelijk en ook snel op een mooi strand te komen, want in de zomer pendelen boten van Saint-Florent naar het Plage de Loto 3. Vanaf daar is het nog maar een uur lopen naar het Plage de Saleccia 4, een bijna Caribische idylle. Omdat dit paradijsje geen goedbewaard geheim is, zijn de fans ronduit talrijk, waardoor hier ’s zomers vele jachten, naturisten en andere zonaanbidders ronddartelen.

Aan de monding van Ostriconi

Het vogelreservaat van de Ostriconi-monding 5 is de westelijke poort naar de Désert des Agriates en een mooie mogelijkheid om in de woestenij rond te snuffelen. Als u bij de N 1197 bij het vakantiedorp Ostriconi op het oude tracé van de D 81 afbuigt en tot de kust rijdt, kunt u boven de rivierdelta de auto aan de kant van de weg zetten en over uitgesleten paden naar het schitterende witte strand afdalen. Het omzoomt de brede gebogen Anse de Peraiola voor een indrukwekkend duinlandschap met jeneverbesstruiken en landinwaarts gelegen zoetwaterlagunes.

Waad door de rivier en wandel langs het strand. Aan de andere kant van de baai ziet u het muildierpad (Sentier littoral) omlaagkomen, waarop de langeafstandwandelaars de woestijn doorkruisen. Hij loopt goed zichtbaar en gemarkeerd de rotsengarrigue in. Ingesneden in de steeds ruiger wordende kust liggen kleine baaien zoals Anse de Vana, waarvan het kleine zandstrand na 45 min. wordt bereikt. Over de hoofdweg komt men na 75 tot 90 min. bij de vervallen Bergerien 6.

Al naar gelang uw zin en stemming keert u om, zodra u genoeg hebt gezien van de natuur.

Informatie

In de Offices de Tourisme van Saint-Florent (zie blz. 46) en L’ Ile-Rousse (zie blz. 58).

Shuttleboten

Vanuit de haven in Saint-Florent gaan apr.-okt. regelmatig rondvaartboten naar de Plage de Loto, in juli en aug. tot twaalfmaal per dag. Informatie over vaartijden en tarieven op www.corse-croisieres.com en www.lepopeye.com. De boottocht duurt 45 min. (retour € 16-20). Belangrijk: water en voedsel niet vergeten en op tijd klaarstaan voor de terugvaart met de laatste boot.

Herbergen en oases

In Casta hebt u in het Hôtel Le Relais de Saleccia 1 (tel. 04 95 37 14 60, www.hotel-corse-saleccia.com, 2 pk € 60-80) vanuit de beter gelegen kamers een geweldig uitzicht op de Désert des Agriates en bovendien de mogelijkheid om mountainbikes te huren.

Aan het strand van Saleccia biedt Camping U Paradisu 2 (tel. 04 95 37 82 51, www.camping-uparadisu.com, € 5 pp en € 3-4 per tent) grotendeels schaduwrijke standplaatsen. Een bar, een pizzeria en een épicerie zorgen daar voor de innerlijke mens. Daarnaast kunt u in de stijl van boeren en herders, maar wel veel comfortabeler, de nacht doorbrengen in stenen hutten (halfpension € 100 per paar).

Dergelijke gîtes d’etapes zijn er, zonder stromend water en heel betaalbaar, ook verder westelijk in Ghignu 3 (tel. 04 95 37 09 86).

Aan de westelijke rand van de woestijn ligt het dorpje Village Ostriconi 4 (tel. 04 95 60 10 05, www.village-ostriconi.com, kampeerplaats € 20 voor 2 p per nacht, 2 pk € 58, bungalow € 84), uitgerust met zwembad en tennisbaan.

De campings zijn van apr. / mei tot okt. geopend.

Informatie en vervoer

Office de Tourisme: Centre Administratif, aan de hoofdstraat richting Bastia, tel. 04 95 37 06 04, www.corsica-saintflorent.com, juli-aug. 8.30-12.30, 14.30-19 uur.

Bus: Parking des autocars aan de haven, richting Bastia 2 maal dag. behalve zo., richting Ile Rousse alleen juli-aug. tweemaal dag.

Nuits de la Guitare: in Patrimonio medio juli. Muzikanten uit de hele wereld spelen klassieke gitaar, jazz, blues, rock en flamenco (zie blz. 44).

Porto Latino: eind aug., Latijns-Amerikaans muziekfestival. Info op www.porto-latino.com.

Plaine orientale F/G 4-7

Ten zuiden van de rivier de Golo begint de Plaine orientale, de naar de monding van de Tavigno toe steeds breder wordende kustvlakte. Pas nadat de Amerikanen in 1944 een einde maakten aan de malaria met DDT en duizenden pieds noirs (Franse Algerijnen) na de Algerijnse oorlog hier waren neergestreken, bloeide de regio op door de intensieve landbouw. Voor de grootschalige fruit-, graan- en wijnculturen liggen langs de benedenwindse, vlak aflopende kuststrook de lange zandstranden achter elkaar. Zijstraten voeren van de N 198 naar de vakantiedorpen en campings, waar vooral gezinnen met kinderen zich thuis voelen.

Aan de Costa Verde, de noordelijke kuststrook, is Moriani-Plage het levendige vakantiecentrum met winkels, banken, restaurants en een groot aanbod van allerlei sporten. De schoonheid van de Costa Verde ontdekt u op het Corniche de la Castagniccia genaamde gedeelte van de D 330. Neem in Prunete de D 71 naar Cervione en ga dan de D 330 op richting San Nicolao, voorbij de waterval van l’Ucelluline en weer terug naar de kust (17 km).

Aan de Costa Serena, de zuidelijke kuststrook, herinnert Aléria (2010 inw.) een beetje nostalgisch aan zijn antieke bloeitijd, toen het nog een commercieel centrum in het Middellandse Zeegebied was en 20.000 inwoners telde.

Het bergachtige achterland nodigt uit tot enkele bijzondere ontdekkingstochten – zoals een interessante rit langs de dorpen van Casinca (4 blz. 51) of op een mooie tocht door de met kastanjebomen begroeide Castagniccia, de bakermat van het Corsicaanse verzet (5 blz. 55).

Overnachten

Aan de oostkust zijn ze populairder dan hotels: de comfortabele campings aan schijnbaar eindeloze stranden, met restaurant of pizzeria, tennisbaan, animatieprogramma en naast standplaatsen ook bungalows, chalets en stacaravans of ‘mobilehomes’ te huur. Hier zijn twee zeer goed uitgeruste campings, waarvoor een reservering aanbevolen wordt:

In de schaduw van eiken – Merendella: 2 km ten zuiden van Moriani-Plage tussen de N 198 en de zee, tel. 04 95 38 53 47, www.merendella.com, apr.-okt., € 25 voor 2 p met tent. 6,5 ha groot park achter een zonnig strand.

Aan de rivier – Marina d’Aléria: 2 km ten oosten van Caterragio aan de N 200, tel. 04 95 57 01 42, www.marina-aleria.com, Pasen-15 okt., afhankelijk van het seizoen € 18,90-40,50 voor 2 p met tent en auto. Grote schaduwrijke camping aan de monding van de Tavignano voor het strand van Padulone. Vlak bij de camping is een disco.

Musea aan de oostkust

In het kleine stadje Cervione ( G 5, zie blz. 55), houdt het Museu etnograficu d´arte è di tradizione populare er een al even merkwaardige als interessante verzameling van oude werktuigen, documenten en kunstwerken op na voor nieuwsgierige Corsicaliefhebbers (tel. 04 95 38 12 83, www.adecec.net, ma.-za. 9-12, 14-18 uur, half juni-half sept. tot 19 uur, vr. gesloten, € 3).

Verder naar het zuiden toont het Musée Jerôme-Carcopino in Aléria ( G 7) vondsten uit de Griekse, Etruskische en Romeinse tijd, in het bijzonder mooi keramiek. Het ticket geeft u ook meteen toegang tot een bezoek aan de opgravingsplaats achter het Fort de Matra uit 1572 met overblijfselen van het forum, het capitool en de thermen (tel. 04 95 57 00 92, mei-sept. dag. 9-12, 13-18 uur, € 2).

4De dorpen van Casinca – van Vescovato naar Castellare

Kaart: | F/G 4/5, Oriëntatiekaartje: blz. 53
Vervoer: | Auto-, motor- of fietstocht van Vescovato naar Castellare-di-Casinca, 40 km

Voor de kust liggen op vooruitstekende berguitlopers de dorpen van Casinca. In 1852 heeft de historicus en schrijver Gregorovius deze uithoek bewandeld. Tegenwoordig nodigt het oude cultuurlandschap gemotoriseerde toeristen of sportieve fietsers uit voor een mooie ontdekkingstocht.

Waar inmiddels op grote schaal citrusvruchten, kiwi’s en wijn worden verbouwd, was vroeger een door malaria geteisterd moerasgebied. De groenten- en fruitgewassen groeiden boven de Plaine orientale op terrassen rondom de vestingachtig oprijzende dorpen. De torenhuizen getuigen met hun sierlijke portalen van de voormalige welvaart van de trotse boerenfamilies, die de goede reputatie van de Pieve als eretitel aan de plaatsnamen pleegden toe te voegen: Loreto-di-Casinca, Penta-di-Casinca en Castellare-di-Casinca. De rondrit begint boven de N 198 in Vescovato, voert dan omhoog naar Loreto en eindigt in Castellare weer in de buurt van de Rijksweg.

De belangrijkste stad

Vescovato 1 ligt ‘in de groene bergen verloren onder de prachtigste kastanjebomen, omringd door sinaasappelbomen, wijnstokken en alle soorten fruitbomen en door een bergstroompje doorruisd, origineel Corsicaans gebouwd maar toch met enige sierlijke architectuur’. Zo beschrijft Gregorovius, die verslag deed van zijn historische wandelingen in 1852 in Casinca, de ‘bergnederzetting’, die hij – historisch onderlegd als hij was – als een ‘oase van historische herinneringen en namen’ beleeft. Begint u met hem op het mooie marktplein met de hoge leistenen huizen, de smeedijzeren gebogen poorten, de adelaarfontein, het oorlogsmonument en de oude platanen en kijk langs de parochiekerk van San Martino. De plaatsnaam Vescovato (vescovo = bisschop) herinnert eraan dat, na de vernietiging van de oude kustplaats Mariana, de lokale bisschop zijn residentie op een van de eerste bergruggen plaatste. Tot 1570 bleef de bisschopszetel van het noordoosten in Vescovato, die in zijn labyrintachtige kern niet alleen over een oude torenruïne, maar ook over een voormalige kathedraal, de huidige parochiekerk, beschikt. In de voormalige stallen van de predikanten is tegenwoordig een klein museum gehuisvest.

Overigens: als u meer wilt lezen van Ferdinand Gregorovius: zijn inspirerende boek Corsica. Historische schetsen en wandelingen is als gebonden uitgave bij de uitgeverij van de sociëteit verschenen. De originele versie van het werk met de titel Corsica van 1878 is als volledige tekst op te halen van het internet (http://gutenberg.spiegel.de).

Naar het balkon met uitzicht

De landweg naar Venzolasca 2 voert langs twee begraafplaatsen en gescheiden familiegraven. Cypressen, de magische dodenbomen uit de oudheid, zorgen voor schaduw. Het is slechts een steenworp naar dit typische Casincadorp, dat zich als een amfitheater in het landschap voegt en wordt gedomineerd door kloosterruïnes. Het kustlandschap is spectaculair, maar wordt door het panorama in Loreto-di-Casinca 3 (680 m) nog overtroffen en heeft zelfs Gregorovius tot lyrische liederen geïnspireerd: ‘Ik stond perplex van zulke onverwachte glorie van de natuur, want aan mijn voeten zag ik de met kastanjebos bedekte bergen afdalen naar de vlakte, deze enorme tuin naar het strand uitstrekken, doorslingerd door de Golo-rivier en de Fiumalto, begrensd door een verheerlijkte zee, aan welke horizon de eilanden Capraja, Elba en Monte Chiato zich uitlijnen. Het uitzicht omvat de gehele kustlijn tot aan Bastia en zuidelijk tot aan San Nicolao – landinwaarts weer berg aan berg, met dorpen bekroond’. U bereikt het onder de Mont Sant’ Angelo (1218 m) gelegen ‘adelaarsnest van Casinca’ via een kronkelige weg, komt vervolgens op een groot dorpsplein uit en pas aan het einde van de dorpstraat bij het uitzichtpunt. Voor de innerlijke mens is eveneens gezorgd, want bij de ingang van het dorp sprankelt helder water uit een indrukwekkende fontein en in twee slagerijen kunt u de beste Corsicaanse worsten kopen.

Bloedwraak en bandieten

Vervolgens gaat u weer via het kronkelweggetje (D 6) naar beneden tot aan de splitsing, waar de tocht rechtsaf in de richting van Penta-di-Casinca 4 (400 m) verder gaat. Met zijn smalle passages en torenhuizen, die met trappen en gewelven zijn verbonden, is ook deze plaats weer een uitermate karakteristiek Casincadorp. Men kan zich hier heel goed voorstellen dat de kronkelige steegjes van 1789 tot 1821 het toneel waren van een van de langste vendetta’s van de Corsicaanse geschiedenis.

Even indrukwekkend is Castellare-di-Casinca 5, het volgende dorp met zijn op een rotsachtige bergkam staande huizen die, om niet de diepte in te storten, zich aan elkaar lijken vast te klampen. In tegenstelling tot elders in de Casinca, waar de kerken met weelderige barokke gevels dienstdoen, stuit men in Castellare op een mooie romaanse kerk, waarvan de schutspatron St. Pankratius overigens de beschermheilige van de bandieten is.

Informatie

Op het internet: www.casinca.fr

Mairie de Vescovato: dag. 8-12, 14-17 uur. Hier kunt u informatie krijgen over de openingstijden van het Musée Mémorial en de sleutel vragen om de parochiekerk te bezoeken.

Vleeswaren kopen

In Loreto-di-Casinca hebt u een keuze uit twee meer dan uitstekende traditionele slagerijen 1, die al vele generaties lang en volgens klassieke recepten Corsicaanse worstspecialiteiten maken. De Charcuterie Albertini ligt aan het grote plein, de Charcuterie Fieschi aan de rechterhand op weg naar het uitzichtpunt. Bekijk op uw gemak het uitgebreide aanbod en stel uw tussendoortje samen uit coppa, lonzu, prisuttu, pancetti, figatelli en bulagna.

Rustiek eten

Bij de dorpsingang van Venzolasca aan de D 237 ligt de Ferme-auberge U Fragnu 1 (tel. 04 95 36 62 33), een populair adres maar alleen ’s avonds geopend (buiten het seizoen ook zondagmiddag) en niet bepaald goedkoop. Gasten kunnen rekenen op een eetzaal met een olijfpers en aan het plafond hangende hammen. Op mooie zomeravonden zit men graag op het panoramaterras. Voor € 40 is het net zo goed als het fijne Corsicaanse eten.

In Loreto-di-Casinca de Auberge U Radaghju 2 (tel. 04 95 36 30 66), ook ’s middags geopend en voordeliger. In de voormalige kastanjedrogerij krijgt u een vast menu voor € 28 met verse ingrediënten en gegarandeerd Corsicaans. In beide gevallen is reserveren aanbevolen.

Eten en drinken

Oesters – Aux Coquillages de Diane: 2 km ten noorden van Aléria aan de Etang de Diane, tel. 04 95 57 04 55. Zulke verse oesters en mosselen krijgt men zelden. Wat er in de lagune gekweekt wordt, komt hier vakkundig bereid op tafel.

Winkelen

Markt – Iedere 2e do. van de maand in Aléria markt met lokale producten.

Spiritualiën – Domaine Mavela U Licettu: Aléria, in de zomer dag. 9-20, anders ma.-za. 9-12, 15-19 uur. In de kelder van de proeverij vindt u likeuren en sterke drank van eigen makelij.

Informatie en vervoer

Office de Tourisme de la Costa Verde: Moriani-Plage, tel. 04 95 38 41 73, www.costaverde-corsica.com.

Office de Tourisme de la Costa Serena: Cateraggio (N 198), tel. 04 95 56 53 10, www.corsica-costaserena.com.

Festa Antica: begin aug. in Aléria. Tweedaags Romeins festival met spelen, kunstnijverheid, muziek, wijnproeverij.

Festa di a nuciola: laatste week van aug. in Cervione. Hazelnotenfeest.

5Corsicaanse monumenten – dwars door de Castagniccia

Kaart: | E/G 5, Oriëntatiekaartje: blz. 57
Vervoer: | Autotocht vanaf Cervione, 55 km

Weet u precies wanneer het Corsicaans nationalisme is geboren? Dat een Duitse koning van Corsica kwam? Waarom de grootste Corsicaan in de ogen van de lokale bevolking niet Napoleon maar Paoli was? Een rit door de Castagniccia gaat door gedenkwaardige plaatsen en geeft antwoord op deze vragen.

De Castagniccia in het noordoosten van het eiland is een robuust voorgebergte, bijna volledig (10.200 ha) bedekt met eeuwenoude kastanjebomen. De vruchten van de ‘broodboom’, waarvan uit het hout gewilde meubelen worden gemaakt, waren voor een lange tijd niet alleen het belangrijkste voedsel, maar ook een ruilmiddel voor olie en wijn. In de 18e eeuw had de bevolking van de regio een zekere mate van welvaart bereikt en hun zelfbewustzijn werd beknot door de buitenlandse heerschappij van de Genuezen. Geen wonder dat de geest van het Corsicaanse verzet zich als eerste in Castagniccia liet horen en talrijke plaatsen in verband staan met gebeurtenissen uit de roemrijke periode van de Revolutie (1729-1769). U komt erlangs als u over de D 71 van Cervione naar Morosaglia rijdt, een bochtig en indrukwekkend traject.

Sporen van een huurling

Niet ver van het strand ligt Cervione 1 met zijn rijk uitgevoerde barokke kerk en een bisschopspaleis waarin ooit een Duitser als koning van Corsica resideerde. Baron Theodoor von Neuhoff, een verarmde Westfaalse aristocraat, was op 12 maart 1736 in Aleria met wapens en soldaten geland, nadat hij de noodkreet van de Corsicaanse onafhankelijkheidsstrijders had gehoord. Hij beloofde steun van buitenlandse mogendheden en liet zich daarvoor tot koning Theodoor I uitroepen. De kroning vond plaats in het bezienswaardige klooster van Valle d’Alesani 2 . U kunt het bereiken door op de D 71 tot Valle d’ Alesani te rijden en daar de zeer steile en bochtige D 217 omlaag naar het dal te nemen. Neuhoff moest overigens vanwege niet nagekomen beloftes na slechts zes maanden regentschap het eiland vermomd als priester weer verlaten en stierf volledig berooid in Londen.

Overigens: de meeste mensen associëren de naam Orezza met het beroemde mineraalwater dat veel ijzer en weinig nitraten bevat. De bronnen ontspringen 8 km ten oosten van Piedicroce in Rappaggio, waar men de winkel kan bezoeken en op afspraak de fabriek kan bezichtigen (tel. 04 95 39 10 00, www.orezza.com).

Geheime consultas

Het is 20 km van Valle d’Alesani tot Piedicroce 3, de grootste plaats van Castagniccia met een prachtige barokke kerk (18e eeuw) en beroemd om haar orgel. Beneden de stad ligt aan uw rechterhand de ruïne van het voormalige franciscanenklooster 4 (1485) van Orezza. Ten tijde van de revolutie was het de geheime verzamelplaats van de Corsicaanse adel, die hier herhaaldelijk hun consultas hielden. Op 8 januari 1735 werd op een dergelijke algemene vergadering de ‘eeuwige scheiding’ van Corsica van Genua uitgeroepen. Zestien jaar later werkte op dezelfde plaats een nieuwe consulta de contouren van een onafhankelijke regering uit, die in 1755 onder leiding van Pasquale Paoli werkelijkheid werd. Voor de Babbu di a patria (vader des vaderlands) bereidden op 9 september 1790 de 419 afgevaardigden van de Corsicaanse stemvergadering in Orezza nog één keer een triomfantelijke ontvangst, waarbij het ook tot een ontmoeting met Napoleon Bonaparte kwam. De abdij was destijds al gesloten, als gevolg van de revolutie. Het gebouw werd verwoest tijdens de Tweede Wereldoorlog door bombardementen.

Het geboortehuis van Paoli

Beneden aan de Monte San Petrone 5 (1767 m) leidt de route noordwaarts naar de Col de Prato en naar de overkant in het op 15 km afstand liggende Morosaglia 6, waar op 6 april 1725 Pasquale Paoli werd geboren. In zijn geboortehuis zit een klein museum met memorabilia en een korte film die het leven en werk van de ‘Vader van de Natie’ samenvat. Paoli kwam op zijn dertigste vanuit Napels, destijds een centrum van verlichting, weer in zijn Corsicaanse geboorteplaats terug en drong als generaal van het onafhankelijkheidsleger met succes de Genuezen terug. Toen deze in 1768 het eiland aan Frankrijk verpandden, zette hij de strijd tegen de nieuwe, sterkere tegenstander voort, totdat hij na de nederlaag bij Ponte Novu de wapens neerlegde en definitief in ballingschap moest gaan. De as van de vrijheidsstrijder, die Corsica een democratische grondwet gaf en kort regeerde, werd in 1889 van Londen naar de lokale grafkapel in Morosaglia overgebracht.

Informatie

Syndicat d´Initiative de la Casta-gniccia: Folelli, aan de N 198, tel. 04 95 35 82 54, www.castagniccia.fr. Vraag naar de brochure ‘Route des sens en authentiques en Castagniccia’ , die een adressenlijst bevat van de lokale producenten en ambachtslieden.

Maison Natale de Pasquale Paoli: 1 km ten oosten van Morosaglia in het gehucht Stretta, tel. 04 95 61 04 97, mei-sept. dag. 9-12, 13-18, anders tot 17 uur, € 2.

Kastanjeproducten

In Felce, 5,5 km voorbij Valle d’ Alesani, verkopen de Berenis 1 in hun winkeltje eigengemaakte producten van hun kastanjeoogst: meel, puree, jam en honing.

Als u geïnteresseerd bent in meubels of andere voorwerpen gemaakt van kastanjehout, maak dan een uitstapje naar Nocario, ca. 5 km voorbij Piedicroce, naar het atelier van de meubelmaker Pantaléon Alessandri 2 (Arte è Legnu, tel. 04 95 35 81 57, het hele jaar door 8-12, 14-18, juni-sept. 15-19 uur).

Rustieke keuken

Een populair traditioneel restaurant en herberg met twintig kleine kamers is Le Refuge 1 (tel. 04 95 35 82 65, menu’s € 17-30, 2 pk € 47-80) in Piedicroce. Hier krijgt u stevige kost met charcuterie.

In Campana, 6 km voorbij Piedicroce, serveert het restaurant Sant´Andria 2 (tel. 04 95 36 82 26, dag. geopend, behalve op zondagavond, menu € 20-24) typische landelijke klassiekers als brocciucannelloni, kalfsstoofvlees à l’ancienne en kastanjeflan. De menu’s wisselen, afhankelijk van wat de markt biedt. Allervriendelijkste service in de eetzaal of op het panoramaterras. Beide restaurants hebben ook betaalbare kindermenu’s.

Beklimming van de Monte San Petrone

Aan de Col de Prato begint de bewegwijzerde en gemarkeerde wandelroute die u binnen 2,5 uur naar de hoogste berg van de Castagniccia leidt. 800 hoogtemeters moeten overwonnen worden, grotendeels door het schaduwrijke beukenbos aan het einde van een rotsachtige passage. Boven wacht u een geweldig uitzicht over zee.

Het noordwesten van Corsica

L’Ile-Rousse D 3

Genoemd naar de roodachtige kleur van het ervoor gelegen granieteiland La Pietra, is L’Ile-Rousse (4000 inw.) een bloeiende badplaats met een promenade waar de trein stopt. De plaats werd pas in 1758 gesticht door Pasquale Paoli als concurrerende haven van de aan Genua trouwe vestingen Algajola en Calvi. De stad is een relatief moderne nederzetting die, met haar caféterrassen onder de uitnodigende platanen en hoge palmen aan de grote Place Paoli, bijna iets mondains heeft.

Stranden

Het smalle en fijnzandige stadsstrand krult zich rond de baai. Mooier zijn de stranden van Bodri (2 km zuidelijk) en Algajola (10 km zuidelijk), beide te bereiken met de shuttle. Ook het strand van Lozari is prachtig (8 km noordelijk).

Overnachten

Uitzicht op de vuurtoren – La Pietra: Chemin du Phare, tel. 04 95 62 02 30, www.hotel-lapietra.com, 15 jan.-15 nov., 2 pk € 70-130 afhankelijk van het seizoen. In de haven van L‘Ile Rousse met uitzicht op de stad, de vuurtoren en de zee, slechts blootgesteld aan het ruisen van de golven; een aangenaam hotel en niet alleen voor de dag van aankomst of vertrek.

Treinstation aan het strand – Le Bodri: 1,5 km zuidelijk richting Calvi, tel. 04 95 60 10 86, www.campinglebodri.com, juni-sept., € 24 voor 2 p met tent. De kampeerplek, onder de eucalyptusbomen en met crêperie, wordt slechts door de spoorlijn (halte!) van het mooie strand gescheiden.

Eten en drinken

Vlotte service – La Crêperie: pl. Paoli, tel. 04 95 60 11 57, tot 2 uur ’s nachts. Deze brasserie heeft voor ca. € 15 op elk moment van de dag bruschette, salades, pizza’s, paella en crêpes.

Verse mosselen – L’Escale: rue Notre-Dame, tel. 04 95 60 10 53, www.hotelilerousse.com, behalve in juli-aug. zo.-avond en ma. gesloten, gerechten ca. € 15, kindermenu € 9,90. Dit traditionele restaurant met uitzicht op de drukke straatjes of de zee, staat bekend om zijn mosselvariaties en zelfgemaakte ijs. Verder salades, pizza’s en vleesgerechten op de kaart.

Sport en activiteiten

Onderwaterwerelden – Beluga Diving, tel. 04 95 60 17 36, www.beluga-diving.com, en de Ecole de plongée d’Ile-Rousse, tel. 04 95 60 36 85, www.plongee-ilerousse.com, bieden ook duikcursussen aan voor kinderen. € 30-45, afhankelijk van de uitrusting.

Botanische tuin – Le Parc de Saleccia: 4 km over de N 197 richtung Bastia, tel. 04 95 36 88 83, www.parc-saleccia.fr, juli-aug. dag. 10-19.30, anders 9.30-19, ma. en za. vanaf 14 uur, € 8,50, gezinsticket € 23. Mediterrane flora op thema’s.

Informatie en vervoer

Office de Tourisme: 7, pl. Paoli, tel. 04 95 60 04 35.

Tramway de Balagne: in het hoogseizoen gaat er vanaf het station elk uur een boemeltrein naar Calvi met tal van haltes aan de stranden; naar het binnenland van het eiland gaat een trein naar Ponte Leccia met overstapmogelijkheid naar Bastia en Ajaccio.

Festivalmuziek: midden aug. viert L‘Ile Rousse de ontmoeting van de Corsicaanse, Sardinische en Toscaanse muziek.

Speloncato D 4

Op 600 m hoogte ligt dit ‘adelaarsnest’. De meer hoge dan brede huizen staan zo dicht op elkaar dat er alleen smalle, bochtige, soms door poorten overwelfde steegjes tussen de muren doorvoeren. Enige uitzondering is het centrale plein.

Door de steegjes rechts naast de kerk, opent het uitzicht zich naar een natuurlijke rotstunnel, de beroemde Pietra Tafonata, waardoor de zon twee keer per jaar vóór de equinox na haar verdwijnen achter de berg nog eenmaal haar licht op het dorp werpt.

Meer dorpen van de Balagne kunt u ontdekken op een rondrit naar de ambachtslieden en de kleine ambachtelijke bedrijven in de regio (6 blz. 60).

Overnachten

Romantisch hotel – A Spelunca: tel. 04 95 61 50 38, www.hotel-a-spelunca.com, apr.-okt., 2 pk € 65-85. In het voormalige kardinaalspaleis zijn ruime kamers en salons in een beetje stoffige originele inrichting, soms met betoverend panoramisch uitzicht.

Calvi C 4

Het beroemde decor van de citadel, aan drie zijden omgeven door zee en oprijzend voor de bergketen, behoort tot de aantrekkelijkste uitzichten van Corsica. Het dorp verdeelt zich duidelijk in de op de 50 m hoge granietrots gelegen Genuese vesting, een kasteelstad met ongeveer 2,5 ha oppervlakte, en de benedenstad met overwegend moderne huizen. De bevolking van Calvi bestond gedurende een eeuw uit een koopmansoligarchie bestaande uit vissers, ambachtslieden, wijn- en fruittelers. Zij trokken voordeel uit de handel met Genua, maar leefden niet altijd probleemloos samen met de soldaten van de vesting. Vandaag de dag drukt het toerisme zijn stempel op de uitbreidende stad (5270 inwoners), die door reizigers met eigen vervoer of per boot, trein en vliegtuig wordt bezocht. In de zomer is Calvi overladen omdat de toeristen van de stranden van Balagne en uit het bergland komen om hier te genieten van de stadse flair.

Lama – duurzaam toerisme in het echt

Via de N1197 (La Balanina) bereikt men snel het Ostriconidal, ten tijde van Genua het belangrijkste olijfoliegebied van het noorden. In de buurt van de weg ligt het vestingdorp Lama ( E 4), een bekroond voorbeeld van behoedzame toeristische innovatie. Informatie over de vakantiewoningen, het filmfestival, wandelpaden en andere activiteiten krijgt u bij het Syndicat d’Initiative (tel. 04 95 48 23 90, www.villagedelama.fr, ma.-vr. 9-12, 14-18, juli-aug. ook za. 14-18 uur).

6Weg der ambachtslieden – ontdekkingstocht in de Balagne

Kaart: | C/D 3-5, Oriëntatiekaartje: blz. 62
Vervoer: | Autotocht vanaf / tot L’Ile-Rousse incl. uitstapje, ca. 43 km
Duur: | 1-2 dagen

Eigenlijk wilde u alleen maar een baguette kopen, maar de bakkersvrouw brengt u een vers brocciu-deegbuideltje om te proberen. Hetzelfde geldt voor de oorringen die u meteen onder de hand van de juwelier wegkoopt, want winkel en werkplaats zijn één. Typische taferelen op de volgende ontdekkingstocht.

De Balagne heeft de vorm van een gigantisch amfitheater, dat zich onderaan een tot 2000 m hoge bergkam naar zee toe ontvouwt. Een vruchtbaar landschap met ervoor gelegen bergen, waarop zich huizen soms rond romaanse, maar meestal rond barokke kerken groeperen. Sinds oudsher domineren olijfbomenculturen de ‘tuin van Corsica’, waar de droge zomer en branden in de laatste eeuw echter zo hebben toegeslagen dat de dorpen leegliepen. Sinds de jaren 60 is echter een tegenbeweging op gang gekomen. Kunstenaars en ambachtslieden en ook jonge, ecologisch denkende boeren hebben de Balagne herontdekt en het leven teruggebracht in de dorpen. Deze zijn aantrekkelijker en ontslotener dan ooit. Overal staan de werkplaatsen open en de dagjesmensen leren rechtstreeks van de makers hoe volgens traditionele methoden en recepten en olie, wijn, honing en jam worden gemaakt. Met hun ambacht haken ze in op de tradities van het eiland, zelfs als ze geheel nieuwe en originele producten fabriceren.

Het artisanale dorpje Pigna

Slechts 7 km van L‘Ile Rousse verwijderd ligt landinwaarts aan de D 151, op een heuvel, het kunstnijverheidsdorp Pigna 1 (400 m). Het is een prestigeproject dat als voorbeeld geldt voor de hele regio. De auto laat men bij de ingang van het dorp staan, dat met zijn geplaveide straatjes en blauwe luiken uitnodigend knus overkomt. U kunt bij het informatiepunt (gedurende het seizoen) of in het voor tijdelijke tentoonstellingen gebruikte Casa Cumuna, links van het kerkplein, de folder met plattegrond van de werkplaatsen en winkels halen. Kijk eens bij de graveur, de mozaïeklegger, de snaarinstrumentenbouwer. En bezoek eens de muziekdozenfabriek en het atelier van de kunstenaar Toni Casalonga, die Pigna gemaakt heeft tot wat het nu is: een levendig cultureel centrum, waar overigens de muziek alom vertegenwoordigd is. In de Casa Musicale ontmoeten muzikanten uit de omgeving elkaar, in het auditorium zijn er twee, drie concerten per week en in het Casa di l’Artigiani kunt u proefluisteren naar Corsicaanse muziek.

Corbara en Sant´Antonino

Om Pigna heen ligt een krans van schitterend gelegen Balagnedorpen, die u tijdens de excursie naar Pigna ook kunt aandoen. Van de D 151 buigt, kort voor Pigna, een straatje af naar Corbara 2. Hier kunt u aan de naar zee toegekeerde dorpszijde van het uitzicht op de kapel van het vervallen kasteel Sabelli genieten. Niet te verwarren met Guy Savelli, in wiens privémuseum u beslist even een kijkje moet nemen (dag. 15-18 uur, toegang gratis). Het museum ligt dicht bij de kerk. De bezielde Corsicaan en verzamelaar heeft in zijn ouderlijk huis antiek en curiositeiten uitgestald: zeldzame boeken, perkamenten manuscripten, oude ansichtkaarten, brieven, speeldozen, instrumenten, enz. Hij is overigens ook schilder en heeft zijn atelier in de vroegere bakkerij.

Overigens: begin juli vindt in Pigna, maar ook in andere dorpen van de Balagne het zangfestival Estivoce plaats. De traditie van de Corsicaanse vocale muziek speelt daarbij een belangrijke rol, het zwaartepunt ligt echter op nieuwere vormen.

Het klooster van Corbara ligt 2 km buiten het dorp aan de weg naar Pigna. Hiervandaan buigt een bewegwijzerd voetpad af naar Sant’Antonino 3. De panoramaweg met uitzicht op Pigna en de baai van Algajola wint gestaag aan hoogte en leidt u in 45 min. langs een fontein, een oude dorsvloer en een rij van grafmonumenten naar het bergdorp. Deze is naast Speloncato het mooiste ’arendsnest’ van de Balagne. Tegenover de grote parkeerplaats leiden trappen naar het centrum van het vestingdorp, dat alleen te voet over een rondweg te verkennen is. Vanuit het uitkijkpunt A Cima (500 m) openen zich uitzichten op de zee en de ertegenover gelegen bergwand, tot aan Monte Grosso, Monte Padru en het Reginodal. Knusse restaurants lokken de toeristen met delicate gerechten en sfeervolle terrassen, en verschillende winkels bieden aardewerk, sieraden en Corsicaanse lekkernijen. Eenmaal terug op de parkeerplaats kunt u in de Cave à citron de meegebrachte waren bij een glas versgeperst citroensap consumeren.

Verder de bergen in

Ten zuiden van Pigna bereikt u het dorp Aregno 4, waarvan de Drievuldigheidskerk tot de romaanse juweeltjes van het eiland behoort. Deze is in de 12e eeuw onder de heerschappij van de bisschop van Pisa gebouwd. Met zijn okergroene metselwerk torent hij op indrukwekkende wijze boven het dorpskerkhof uit, de voorgevel versierd met prachtige reliëfs en sierlijke figuren.

Het volgende dorp ten zuiden van de D 151 is Cateri 5, waar vlak voor het dorp een straatje (D 413) naar Sant’Antonino afbuigt. Cateri is met zijn graniethuizen en arcadesteegjes een typisch Balagnedorp met een pottenbakkerij en een biscuiterie, die zelfgemaakte jam, mirtelikeur, kastanje- en kwarktaart (fiadone) verkoopt.

In Cateri moet u een besluit nemen want vanaf de kruising leiden de wegen in alle richtingen door de Balagne. Bent u tevreden met een kleine uitstap naar Pigna en omgeving of wilt u liever op de ‘Strada de l’Artigiani’ op een misschien meerdaagse excursie verder de bergen in gaan?

In het tweede geval zijn er twee mogelijkheden: allereerst is er de route naar Belgodère (D 71). Deze gaat een stuk over de beroemde Corniche de la Balagne langs de steile helling naar het door boomgaarden omgeven Feliceto 6, waar u de meest prestigieuze glasblazerij van de omgeving kunt bezoeken (dag. 10-12, 15-18.30 uur). De middaguren verstrijken snel met een picknick bij Regino, een bezoek aan het schilderachtige Maison du bandit of een maaltijd in de Osteria U Mulinu, niet alleen een restaurant maar een belevenis, want in de vroegere oliemolen is de gastheer een ware animator.

De andere route, de westelijke voortzetting van de D 151, gaat van Cateri naar Calenzana. Over de Col de Salvi rijdt u omhoog door een landschap, gedomineerd door de Monte Grosso (1938 m), tot aan Montemaggiore 7 dat, gelegen op een uitloper, het beste uitzicht heeft en meerdere gehuchten omvat. Een daarvan is Lunghignano 8 met de oude oliemolen U Fragnu: door ezels gedraaid tot anno 1850 levert hij ook nu nog uitstekende, fruitige olijfolie (www.ufragnu.com, 9-12, 14-18 uur).