De 15 hoogtepunten in een oogopslag

Welkom

Bienvenue
Ter oriëntatie
Kennismaking, Côte d'Azur in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg aan de Côte d'Azur

Van Marseille tot de Îles d'Hyères
Marseille, Cassis, La Ciotat
Bandol, Sanary-sur-Mer, Toulon
Hyères, Presqu'Île de Giens en Îles d'Hyères

Van Le Lavandou tot St-Raphaël
Bormes-les-Mimosas, Le Lavandou
, Corniches des Maures, St-Tropez
Gassin, Ste-Maxime, Fréjus
Massif d'Estérel, St-Raphaël

Van Cannes tot de monding van de Var
Cannes, Grasse
Gorges du Loup
Vence, Antibes

Nice, Monte Carlo, Menton
Nice, Villefranche-sur-Mer
Monaco / Monte Carlo
Roquebrune, Menton

De 15 hoogtepunten

 1  Toneel van misdaadromans en Franse topsoap – Panier
Een zwerftocht door het veranderde oude centrum van Marseille.

 2  Kustwandeling van Les Goudes naar Cassis – Calanques
Naar de ongereptste baaien van de Franse Middellandse Zee.

 3  Duizelingwekkende hoogten – Route des Crêtes,
Hooggestemd op de majestueuze rotsen van de Côte d'Azur.

 4  Provence en miniature – rondom La Cadière-d'Azur
Een uitstapje tussen olijfbomen en wijngaarden.

 5  Op de vlucht voor Hitler – Sanary-sur-Mer,
Waar Bertolt Brecht protestliederen zong in het café.

 6  Eiland voor snorkelaars en wandelaars – Port-Cros
Een bezoek aan Frankrijks eerste maritieme nationaal park.

 7 Waar de president gaat zwemmen – Cap de Brégançon
Onaangetaste zandbaaien tonen het beeld van de Côte d'Azur voor de zondeval in beton.

 8  Wandelen – van Collobrières naar de Chartreuse de la Verne,
Dichte eiken- en kastanjebossen bedekken het Massif des Maures; hier kunt u (weer) schaapherders tegenkomen.

 9  Een Pieterburen voor schildpadden – le Village des Tortues,
In het opvangcentrum krijgt de bescherming van de Griekse landschildpad de hoogste prioriteit.

10La vie en rose – tweede opmars van de rosé
Lang versmaad, is de rosé de Provence nu een cultwijn van internationaal formaat.

11Het hele jaar een rode loper – La Croisette
De elegantste boulevard van de Côte d´Azur is een plankier der ijdelheden.

12Fragonard, Molinard, Galimard – Grasse
In de werkplaatsen van de grote parfumeurs kunt u uw hoogstpersoonlijke luchtje samenstellen.

13Meesterwerken met zeezicht – Musée Picasso
De legendarische schilder liet de stad Antibes zijn werk na.

14Een vleugje italianità – het oude centrum van Nice
'Nissa la bella' toont haar Italiaanse kant.

15De tuinen van Garavan – Menton
Beschutte groene oases waar zelfs bananen groeien.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Bienvenue – Welkom

Cannes schrijf je met een C – de C van Croisette, maar ook van cash en creditcard. Een ligstoel op het strand kost evenveel als een lunch, een nacht in het Palace evenveel als een week doorsneehotel. In Cannes ligt alles er dik bovenop, ook de laklaag waarmee de stoelen van de Croisette elk jaar opnieuw zomerklaar worden gemaakt. Ze staan er bij honderden. U zoekt een plekje in de schaduw van een koningspalm, zit ontspannen met vue sur mer en u betaalt … niets. De stoelen zijn er voor iedereen.

Ter oriëntatie

Rivièra of Côte d'Azur?

Tot eind 19e eeuw sprak men eenvoudigweg van Rivièra als de Middellandse Zeekust tussen Marseille en het Italiaanse Ventimiglia werd bedoeld. Dit was een doorn in het oog van de liefhebbers van de echte Rivièra. Volgens hen mocht alleen de met hotelpaleizen, strandclubs en boulevards gestoffeerde kust van de monding van de Var tot aan Menton zo worden genoemd. Anderen zijn weer van mening dat de plaatsen Marseille, Cassis en La Ciotat, ondanks hun ligging aan de Middellandse Zee, geen deel uitmaken van de Côte d'Azur. 'Dat is de Côte de Provence' wordt dan geroepen. Zulk gemuggezift is gebaseerd op de feitelijke administratieve grenzen. De Côte de Provence is de kuststrook van het departement Bouches-du Rhône, de Côte d'Azur behoort aan de departementen Var en Alpes-Maritimes, de Rivièra daarentegen uitsluitend aan het departement Alpes-Maritimes (sommigen laten de Rivièra dan ook bij Théoule-sur-Mer beginnen). In dit boek houden we het simpel: de Côte loopt van Marseille in het westen tot de Italiaanse grens achter Menton.

Bruggenhoofd naar Afrika

Marseille ( A/B 6/7) telt 111 villages beweren de Marseillais. Bedoeld worden de quartiers van de havenstad die zich in veel buurten als een Provençaals dorp openbaart, zij het dan met toegang tot het strand en de kaden. Tot de mooiste verrassingen van Marseille horen echter de wat verloederde Côte Bleue in het westen en meer nog de Calanques, meer dan twintig grandioze, fjordachtige rotsbaaien, grotendeels in het 8e arrondisement in het oosten van de stad.

Provence aan zee

Tussen de havenmetropool en de marinestad Toulon ( E 7) bepalen dramatisch steile rotsen en betoverende, door wijnhellingen omgeven havenstadjes de kust. Het jeu de boule, de siësta en de burenkletspraatjes tonen het Provençaalse karakter. Toulon zelf maakt in eerste instantie niet een zeer uitnodigende indruk maar blijkt dan toch innemend met een doolhof van straatjes in de binnenstad en plataanrijke pleinen. Op de Cours Lafayette wordt bovendien dagelijks, behalve op maandag, de best gesorteerde marché provençal van de Côte d'Azur gehouden.

De westelijke Côte d'Azur: nog niet in beton gegoten

Kleine gezinsbadplaatsen, veelal niet groter dan een handvol 2- tot 3-sterrenhotels annex restaurants aan het strand bepalen het aanzien tussen Bormes-les-Mimosas ( G 6/7) en de Corniche de l'Esterel ( K 4). In de luwte van het Massif des Maures en het Massif de l'Esterel betoont de westelijke Côte d'Azur zich enigszins resistent tegen het verder oostelijk, aan de Rivièra heersende snobismevirus. Beboste hellingen worden afgewisseld met verstopte rotsbaaien en te overziene havenstadjes. Het gaat er hier ontegenzeglijk rustiger en gemoedelijker aan toe dan aan de prestigezwangere Rivièra in het oosten. Traditionele kostwinning als visserij en wijnbouw horen bij het dagelijks leven, zij het als bijverdienste naast het toerisme. De wijnen van Cassis, Bandol en de Coteaux varois kregen daardoor toch een enorme kwaliteitsimpuls.

Helemaal zonder jetset en glamour gaat het aan de westelijke Côte d'Azur natuurlijk ook niet. In St-Tropez ( J 5/6) bijvoorbeeld – eigenlijk maar een vissersdorp, maar wel één waar de jachten zo groot zijn, de party's zo lang duren en de vip-lijsten zo veel prominenten tonen zoals in bijna geen enkele andere plaats ter wereld.

Het oosten: luxe en glamour

La Grande Côte, la Côte classique – de bijnamen variëren. In Cannes ( K/L 3) begint het Paradijs van Zon en Zee – en Beton, voegen boze tongen toe. Na het explosieve begin in Cannes is het einde van de megavakantiestad tot aan de Var – en zelfs op de andere oever – nog lang niet in zicht.

Zo ongeveer op de grens tussen de departementen Var en Alpes-Maritimes verandert het landschappelijke aanzien van de Côte. Na de kleine rotsbaaien in het westen lonkt de Golfe de la Napoule. Zandstranden, zover u kunt zien niets dan badlakens, ook aan de Golfe Juan en bij de Cap d'Antibes ( L 3). De dorpen in het achterland willen met een strandstek ook een plaats aan de waterkant. Stadsgrenzen vervagen waar steden bijna naadloos in elkaar overgaan.Daartussen fungeren met groene naaldbomen begroeide Caps als exclusieve toevluchtsoorden van kopstukken uit de internationale wereld van industrie en financiën, van de adel en de showbizz.

Richting Italië: het Rivièra-trio

Drie steden, drie werelden: Nice ( M 2) lijkt met de nauwe steegjes en de was aan de lijn wel Italiaans, maar is met de elegante boulevard weer heel mondain. Monaco ( N 2) wordt gekleurd door de glans van zijn vorstenhuis en de vele multimiljonairs die in de torenflats van Monte Carlo hun belastingparadijs hebben gevonden. Menton ( N 1) lijkt, niet alleen in het weekend, stevig in handen van Italiaanse toeristen. Die zijn tussen de suikertaartarchitectuur van de strandhotels, de citroentuinen midden in de stad en de Ligurisch aandoende binnenstad op zoek naar de 'echte' Rivièra. Ook ontvluchten ze het strandleven graag voor een dagje in de villages perchés, de adelaarsnesten in het achterland, of in de mooie uitlopers van de Zuidelijke Alpen.

Kennismaking, Côte d'Azur in cijfers

De naam is een begrip

Toen de Côte d'Azur werd geboren, bevond het toerisme zich in zijn steentijd. Côte d'Azur' heet het boek dat de Franse schrijver en dichter Stéphen Liégeard in 1887 publiceerde over zijn zonnige, nieuw gekozen vaderland. Die titel gaf het kustgebied zijn nieuwe naam. Vanaf dat moment ging het bergopwaarts: 'de azuren kust' is al meer dan 130 jaar speelplaats van de mooien en de rijken, glamour onder de eeuwige zon, toneel van onbekrompen geneugten – en tevens een van de duurste vakantiegebieden.

Geïmporteerde exotische pracht

Reizigers brachten in de 19e eeuw de eerste tropische planten uit de Franse koloniën mee en buitenlandse bezoekers waren dol op al het exotische groen aan de Côte d'Azur. De bananenplant stamt uit Ethiopië, de agave uit Zuid-Amerika, de eucalyptus en de mimosa uit Australië. Van het tiental verschillende palmensoorten dat aan de Côte d'Azur verspreid is geraakt stammen de bekendste uit het zuidoosten en van de westkust van Noord-Amerika en ook van de Canarische Eilanden. Bougainville werd uit Noord- en Zuid-Amerika ingevoerd. De wit bloeiende euryops stamt net als de blauwe kaapmargriet uit Zuid-Afrika. Napoleon III, ten slotte, bracht van zijn Mexico-veldtocht de vijgencactus mee.

La 'Côte Béton'

Geen enkele verordening kon tot nu toe de bouwwoede aan de Côte d'Azur inperken. Uitzonderingen zijn enkele enclaves, zoals de onder natuurbescherming vallende Îles d'Hyères of de door de kustwachtautoriteiten streng bewaakte stranden van La Londe-des-Maures tot aan Cap Bénat. Verder kookt iedere burgemeester, bij gebrek aan een degelijk bestemmingsplan, zijn eigen betonsoep. Het onaangename etiket Côte Béton schrikt intussen niemand meer af. Op allerlei plekken wordt naarstig doorgebouwd. En zo schieten de hotel- en appartementstorens ongehinderd verder de hoogte in. Bij de aanblik van de met dennengroen beklede Cap d'Antibes of met het zicht op de relatieve ongereptheid van het schiereiland van St-Tropez zijn de bouwexcessen echter snel vergeten.

Hotelpaleizen

Niet zelden was in de naam van de legendarische hotels uit de belle époque het woord Palace opgenomen, met klinkende namen als Majestic, Martinez of Négresco. Luxe onder kroonluchters, tapijten waar je centimetersdiep in wegzakt, stucwerk, zware fauteuils en de glimmende knopen op het uniform van de portier – dat kost allemaal veel geld. Maar dat maakt de kapitaalkrachtige clientèle van filmsterren, oliemiljardairs en grootindustriëlen niet zo veel uit. Voor ons, gewone sterfelijken, is er het naseizoen, de weekendaanbieding of de last-minutedeal op booking.com. Of we stappen zelfverzekerd de hotelbar binnen, waar een drankje een vermogen kost, maar waar een momentje deel uitmaken van de wereld van de rich and famous elke cent waard is.

Kunst aan de Côte

Het licht gaf de doorslag: het eindeloze blauw trok vanaf het einde van de 19e eeuw de artistieke avant-garde van Europa naar de Côte d'Azur. Wie eenmaal de explosie van mediterrane kleuren op het linnen doek had vastgelegd, kwam steeds weer – Cocteau, Dufy, Matisse, Manet, Yves Klein en natuurlijk Picasso. De Côte gold tot in de jaren 70 als jong en stoutmoedig zoals de elkaar opvolgende stromingen van impressionisme tot Figuration Libre met strips en graffiti. Kunsttrends ontstaan tegenwoordig weliswaar op andere plaatsen, de Côte bezit een enorme nalatenschap uit de ateliers van al die kunstenaars die hun verbondenheid met de Franse Rivièra door middel van schenkingen en stichtingen tot uitdrukking brachten. Dat maakt de Côte tot een fantastisch museumlandschap.

Pastis

Het Provençaalse woord pastis betekent mengsel. Dit mengsel wordt gemaakt met steranijs, zoethoutsap, venkel, nootmuskaat, vanille, kaneel en suiker, met een alcoholpercentage van 40-45%. Zo althans luidt het recept waarmee Paul Ricard in de jaren 30 vanuit Marseille de cafés van de Provence veroverde. Pastis is de basis van verscheidene mixdrankjes: een momie (mummie) is een klein glaasje pastis, een perroquet (papagaai) een mix van pastis en muntsiroop, een tomate een mengsel van pastis en granaatappelsiroop en voor een mauresque (moor) wordt siroop van amandelmelk toegevoegd aan pastis.

La Sieste

'Faire la sieste' – het houden van een uitgebreide middagpauze hoort tot de rituelen van de Midi, het zuiden. Vooral in de ongenadig warme zomer is een beetje dommelen in weldadige schaduw of achter gesloten vensterluiken de enig juiste tactiek om met de felle zon om te gaan. Dat betekent dat menig hotelreceptie tussen 13 en 16 uur onbezet is, de rolluiken van kleine winkels veelal dicht zitten en het straatleven -langzaam verloopt. Des te monterder gaat het er 's avonds aan toe. Winkels blijven lang open en in restaurants kun je tegen tienen nog voor een maaltijd terecht.

Middellandse Zee

Om het ecosysteem te redden werd in de voorbije 20 jaar veel ondernomen. Zuiveringsinstallaties en natuurbescherming bijvoorbeeld. Als sinds begin jaren 80 is de zeebaars beschermd – de typische Mediterranéevis werd door overbevissing bedreigd. In rotsspleten verstoppen zich zogenaamde poissons de roche, zoals zeebarbeel en rode schorpioenvis. Ook zeeanemoon, moeraal, paling, inktvis en kwallen bevolken het onderzeese rotsgebied. Gestreepte lipvis, zaagbaars en gestreepte bokvis geven de voorkeur aan het deinende zeegras van de posidoniavelden. Zeester en langoeste zijn einzelgänger, heek, tonijn en gaffelmakreel zwemmen in scholen. De grootste bedreiging was echter een alg: de uit de tropen afkomstige Caulerpa taxifolia ('killeralg') overwoekerde de posidoniavelden. Door genetische manipulatie is deze alg nu teruggedrongen. In 2011 was het bestand nog maar 20% van dat van de jaren 90.

Bosbranden

In 2003 woedden hier catastrofale bosbranden. De ernstigste vuurzeeën in het departement Var sinds 1976 vernietigden aanzienlijke delen van het Massif des Maures. Over de verkoolde stammen kreeg het groen toch snel weer de overhand. Maar tot op heden herinnert men zich in St-Tropez aan de roetzwarte wolken boven de haven en de op hun koffers zittende vakantiegangers op de kade.

Provençaals

'Qué pastis!' – asjemenou! – hoor je in een café of elders als iemand in het Provençaals zijn verbazing wil uitdrukken. Dormiasse betekent langslaper, ensuqué iemand die langzaam denkt, fada dwaas. Cagnard is de zon, pescadou de visser. Een paar flarden Provençaals zijn in de dagelijkse spreektaal niet weg te denken. Zo laat de autochtoon zich herkennen en zo betoont hij zijn roots.

Mistral

De krachtige noordenwind zorgt voor een schone, knalblauwe lucht. In de winter en in het voorjaar blaast de koude wind de terrassen leeg. Surfers en zeilers houden er natuurlijk toch van. Vermoedelijk ontstaat de mistral door het luchtdrukverschil tussen een lagedrukgebied boven de Golfe de Lion en een hogedrukgebied ten noorden van het Centraal Massief. Rukwinden met snelheden tot 200 km/u jagen dan over de Côte d'Azur.

Petanque

La Ciotat beweert wieg en bakermat van het spel te zijn. De Provençaalse woorden ped (voet) en tanco (stut) verbasterden in het Frans tot petanque. 'Met de voeten naast elkaar', moeten de spelregels van ene Jules Lenoir geluid hebben, toen hij in 1907 de kogels liet rollen in het havenstadje. Pas in de jaren 60, na de terugkeer van duizenden Fransen uit Algerije, werd het spel een bepalend fenomeen. Sindsdien is er geen kustplaatsje zonder een jeu-de-boulesveld.

Feesten

De mooiste offerfeesten worden gevierd met een bravade, een processie waarbij de heilige door de versierde straten wordt gedragen. De dragers zijn lokale mannen die zich in bonte matrozen-, musketiers- of huzarenpakken hebben gehesen. Tijdens de bravade klinken saluutschoten. Trommelaars en fluitspelers zorgen voor muziek. De pastoor zegent het dorp en de bewoners en met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid wordt een feestbanket aangericht. Ook bij het corso fleuri trekt een prachtvolle optocht door het dorp, dit keer van met bloemen versierde wagens waarop meer dan levensgrote figuren heen en weer schommelen.

Badplaatsarchitectuur

Cannes, Monte Carlo of Menton bieden tegen elkaar op met een waterfront dat wordt bepaald door pompeuze paleizen en exotische plantengroei. Russische vorsten bouwden in het Nice van de 19e eeuw villa's in de zogenaamde 'Russische stijl' en de kathedraal St-Nicolas, die doet denken aan de Basilius op het Moskouse Rode Plein. Wie als vermogende Europeaan de Grand Tour door Zwitserland, het Rijndal, Egypte en misschien ook India had ondergaan, wilde aan de Rivièra graag laten zien waartoe deze beschavingsreis had geleid. Zo verrezen de neomoorse Villa Djezair in Juan-les-Pins, de neogotische bouwwerken Château Scott in Cannes en Château de Turenne in La Théoule, het aan een maharadjapaleis herinnerende Château des Anglais in Nice, Hôtel Métropole als Lodewijk XVI-imitatie en de voor oud-Grieks gehouden Villa Kérylos in Beaulieu-sur-Mer. Na de Eerste Wereldoorlog begon de zegetocht van de (Nieuwe) Zakelijkheid. Met het in pure art deco uitgevoerde Palais de la Méditerranée werd 1929 in Nice de grote tijd van de badplaatsarchitectuur uitgeluid.

Feiten en cijfers

Oppervlakte: 10.267 km2 (voor de departementen Var en Alpes-Maritimes).

Aantal inwoners: 2,1 miljoen (voor de departementen Var en Alpes-Maritimes), Frankrijk telt totaal 63,1 miljoen inwoners.

Bevolkingsdichtheid: 205 inwoners per km2 (voor de departementen Var en Alpes-Maritimes); aan de 300 km lange kuststrook zijn er ruim 300 inwoners per km2, in geheel Frankrijk is de dichtheid 114 inwoners per km2.

Hoofdsteden: Marseille (na Paris en Lyon 3e stad van Frankrijk) en Nice

Departementen: Bouches-du-Rhône (Marseille), Var (Toulon), Alpes-Maritimes (Nice)

Economie: het toerisme is met jaarlijks 66 miljoen overnachtingen in het departement Var en 70 miljoen in Alpes-Maritimes de belangrijkste economische factor. 80% van het bruto binnenlands product komt voor rekening van de handel en de dienstensector. Verdere belangrijke sectoren zijn IT, elektronica, telecommunicatie, bio-techniek en farmaceutica. De land- en tuinbouwsector is gespecialiseerd in wijn, groenten, fruit en bloemen.

Geschiedenis, heden, toekomst

Grieken en Romeinen

Grieken stichten rond 600 v.Chr. de handelspost Massalia – Marseille. Andere nederzettingen als Antipolis (Antibes) en Nicäa (Nice) ontstaan. Als Massalia in 125 v.Chr. bij een Keltische inval de Romeinen om hulp vraagt, helpen deze bereidwillig. In 80 v.Chr. wordt het hele kustgebied deel van een Romeinse provincie. Later wordt het christendom staatsreligie. Op de Îles de Lérins sticht de uit Trier afkomstige Heilige Horatius in 410 een klooster. Tegelijkertijd begint de neergang van het Romeinse Rijk. Vandalen, Visigoten, Ostrogoten en Franken verwoesten het gebied.

Turbulente middeleeuwen

Vanaf de 7e eeuw bedreigen de in Spanje heersende Saracenen Zuid-Frankrijk. In 838 wordt Marseille geplunderd. In 883 vestigen Arabische piraten in het Massif des Maures. Pas in 974 lukt het Willem Graaf van Arles om ze te verdrijven. Gedurende eeuwen is de regio speelbal van de graven van Arles en Avignon, van Barcelona en Toulouse, van Anjou en Savoie. De overname door nalatenschap van de westelijke Côte d'Azur door de Franse Kroon in 1481 maakt een einde aan de wisselende eigendomsverhoudingen. Het oostelijke deel blijft aan Savoie.

Ancien Régime

In de 17e eeuw worden de meningsverschillen tussen de Franse Kroon en plaatselijke leiders met onafhankelijkheidsdrang scherper. Lodewijk XIV grijpt hard in. In 1660 bezetten zijn troepen Marseille, in 1707-1713 Nice. Frankrijk verkrijgt bij de beëindiging van het grensconflict met Savoie het dal van Barcelonnette. Lodewijk XIV laat de grenzen van de Provence met vestingwerken versterken. De pestepidemie van 1720 eist 100.000 doden.

Franse Revolutie en Napoleon

Burgeroorlogachtige toestanden markeren het jaar 1793: departement Var komt in opstand tegen de bloeddorstige jakobijnen in Parijs en Britse troepen bezetten enkele maanden de haven van Toulon. Na Napoleons zege op de oude Europese machten wordt Nice in 1814 Frans. Napoleon zorgt aan het einde van zijn tijdperk nog eenmaal voor onrust. In 1815 ontsnapt de verbannen ex-keizer van Elba, gaat aan land in Golfe-Juan en marcheert door het dal van de Var op naar Parijs, maar gaat een halfjaar later toch ten onder bij Waterloo. Nice valt toe aan het koninkrijk Sardinië.

De winterbestemming van de 19e eeuw

In 1834 strandt Henry Brougham, voormalig Lord Chancellor in het Britse kabinet, in Cannes. Hij wordt gevolgd door vermogende Britten, aangetrokken door het milde klimaat. Echt goed op gang komt de trek naar de kust pas in december 1887. Côte d'Azur heet het boek dat Stéphen Liégeard, zoon van een Bourgondische wijnbouwer, publiceert, onder verwijzing naar zijn eigen streek Côte d'Or. De Franse Middellandse Zeekust heeft eindelijk een naam waarmee je marketing kunt bedrijven.

In 1860 wordt het graafschap Nice bij volksraadpleging Frans en versmelt met Grasse tot het departement Alpes-Maritimes. Notoir failliet zijn de Grimaldi's van het vorstendom Monaco. Ter leniging van de misère worden Roquebrune en Menton aan Frankrijk verkocht. De oplossing komt in de vorm van de Société des Bains de Mer. Wat officieel als zeebadplaatsenfirma is opgericht, wordt een slim concept om geld te vergaren door gokspel en amusement.

Eind 19e eeuw ontdekken schilders de 'kust van het licht': Paul Signac in St-Tropez, Paul Cézanne en George Braque in L'Estaque. De Côte groeit uit tot het mekka van de moderne kunst.

Van 1914 tot halverwege jaren 70

Met de Eerste Wereldoorlog gaan aan de Côte d'Azur de lichten uit. Hotelpaleizen worden militair hospitaal. De vroegere Europese klantenkring is na 1918 geruïneerd. Maar dan ontdekken de Amerikanen de Côte: vanaf 1925 promoot multimiljonair Frank Gould de badplaats Juan-les-Pins. 'Gezond' bruin wordt als mode geïntroduceerd. In Cannes zijn in 1931 de hotels voor het eerst 's zomers open. Het jaar 1936 markeert een democratisering van de zonvakantie: de socialistische regering in Parijs voert de betaalde vakantie in.

De Tweede Wereldoorlog heeft aanvankelijk weinig gevolgen voor Zuid-Frankrijk. Pas op 11 november 1942 wordt ook Provence-Côte d'Azur door Duitse en Italiaanse troepen bezet. In de haven van Toulon brengt de Franse marine de eigen vloot tot zinken. 15 augustus 1944 begint op de stranden van het departement Var de landing van de geallieerden, voorafgegaan door bombardementen op Marseille en Toulon.

Les 30 glorieuses worden de drie decennia na de Tweede Wereldoorlog genoemd, de periode waarin de mondaine Côte d'Azur weer de speelplaats is van de mooien en de rijken. Tegelijkertijd schieten de aantallen vakantiegangers omhoog. De kust komt onder de invloed van de onroerend-goedeconomie. Het negatieve begrip 'Côte Béton' (zie blz. 10) doet zijn intrede.

Tegenwoordig

Aan het einde van de Algerijnse Oorlog in 1962 kwamen honderdduizenden voormalige kolonistenfamilies en Noord-Afrikanen naar de Côte d'Azur. In de jaren 70 komen hele scharen gastarbeiders uit de landen van de Maghreb. Wijken in de binnensteden van Marseille, Toulon en ook Grasse veranderen in souks. De jaren 80 staan in het teken van de neergang van de klassieke industrieën. Niet alleen in La Ciotat worden scheepswerven gesloten.

Des te belangrijker wordt het toerisme. In 2001 wordt de TGV-lijn Méditerranée geopend, die de Côte d'Azur op ruim 3 uur van Parijs brengt. Behalve de overnachtingen van vakantiegangers groeit ook het aantal zakelijke reizen. Alleen al in het departement Alpes-Maritimes telt men 1,8 miljoen zakenreizigers en 400.000 congresdeelnemers per jaar.

Toekomst

De streek zet vooral in op de aanleg en uitbouw van hightech-centra zoals het bij Antibes opgerichte Sophia Antipolis. Zo wordt in 2018 in Cadarache de internationale onderzoeksreactor ITER in gebruik genomen; die moet de haalbaarheid van kernfusie als energiebron aantonen. Na het internationale ruimtestation ISS wordt de fusiereactor door wetenschappers gezien als het belangrijkste onderzoeksproject aller tijden.

Euroméditerranée heet het stedenbouwkundige masterplan waarmee Marseille tot 2012 de oude stad saneert. De oude haven wordt met voormalige industrieterreinen omgebouwd tot een centrum voor dienstverlening en hightech. In 2013 is Marseille Culturele hoofdstad van Europa.

Sinds 2012 heeft Frankrijk er een nationaal park bij, dat zowel land als zee omvat en in de komende jaren vorm krijgt. Het gaat om de Calanques, het gebied rond Cassis en de Route des Crêtes.

Overnachten

Het aanbod van accommodatie is overvloedig en varieert van jeugdherbergen, via pensions of de chambres d'hôtes tot de superluxe hotels met een eigen aanlegsteiger. Uitgedeelde sterren zeggen in de regel nauwelijks iets over de charme van een huis; ze geven vooral de status van het comfort weer. Meer en meer gebruikelijk zijn de lits-jumeaux; liefhebbers van het klassieke grand lit, met een matras uit een stuk, moeten tegenwoordig wat uitvoeriger zoeken. Doorgaans geldt de prijs voor de kamer – alleenreizenden betalen voor een grote kamer net zo veel als stellen.

Veel hotels bieden lagere tarieven in het weekend en ook buiten het hoogseizoen liggen de prijzen lager. Informeer bij een hotel, of op anwb.nl of een andere boekingssite, naar de actuele dagprijs. Men verhuurt kamers soms liever iets goedkoper dan helemaal niet. Duur wordt het in het hoogseizoen (juli-aug.), in vakantieperioden en in lange weekends. Het is dus aan te bevelen om voor die drukke perioden te reserveren. Buiten het hoogseizoen zakken de prijzen met ongeveer een derde, in de winter soms wel tot de helft.

Ontbijt buiten de deur

Ontbijt is tegenwoordig meestal niet meer inbegrepen in de kamperprijs. In een hotel kost dat al naar gelang de categorie € 8-30. U kunt dus ook een leuk terrasje zoeken voor uw café-au-lait met croissant – dat is vaak veel goedkoper dan in het hotel.

Eerste oriëntatie

Verkeersbureaus en Offices de Tourisme geven handige overzichten uit met overnachtingsmogelijkheden; ook op internet kan het aanbod bij een toeristenbureau worden bekeken, al zitten niet alle sites even goed in elkaar. Dan zijn er natuurlijk de gedrukte en online-versies van de Guide Rouge (www.viamichelin.com) en idem van Gault Millau (www.gault-millau.com). Minder professioneel onderbouwde commentaren, maar zeker net zo interessant, vindt u op de talloze hotelboekingssites. Die op anwb.nl (samenwerking met booking.com) kunnen we van harte aanbevelen. Alternatieven zijn er natuurlijk volop: www.venere.com, www.tripadvisor.nl, www.expedia.nl enzovoort.

Logis (de France)

Een traditionele keten in Frankrijk die tegenwoordig ook in andere landen werkzaam is. Verzorgde familiebedrijven, herkenbaar aan het geel met groene haardsymbool. Vriendelijkheid, authenticiteit en streekeigenheid staan hier voorop. De jaarlijkse gids is gratis bij de aangesloten hotels verkrijgbaar of te bestellen door € 7 aan portokosten over te maken aan Logis de France (83, avenue d'Italie, 75013 Paris, tel. 01 45 84 70 00, www.logis-de-france.fr).

Relais du Silence

De exclusieve en dure hotels in deze keten garanderen u rust en een hoog niveau. (Relais du Silence, 17, rue d'Ouessant, 75015 Paris, tel. 01 44 49 79 00, www.silencehotel.com).

Formule 1

Bij de hotels van deze keten, die verspreid over het land langs snelwegen, doorgaande wegen en in industriegebieden staan, is in eerste instantie vooral de prijs interessant. Alle kamers zijn gelijk; ze hebben een twee- en een eenpersoonsbed, een wastafel en televisie (www.-hotelformule1.com).

Andere goedkope ketens

B & B: www.hotel-bb.com

Etap Hotels: www.etaphotel.com

Chambres d'hôtes

Chambre d'hôtes is Frans voor bed & breakfast. Sommige daarvan kunnen zo in zo'n glossy tijdschrift voor binnenhuisarchitectuur. Dat zijn dan de chambres d'hôtes de charme met bijbehorende hoge prijzen. In een aantal gevallen bieden de chambres d'hôtes ook een table d'hôtes – de mogelijkheid om samen met de eigenaar en eventuele andere gasten te eten. Ferme-auberges (boerderijen waar je kunt eten) zijn vooral in het achterland te vinden. Vele bieden gastenkamers of vakantiewoningen (gîtes) aan. Bij veel adressen van deze categorieën kunt u niet met een creditcard betalen.

Kamerbemiddeling

Gastenkamers kunt u onder andere boeken via:

Clévacances: gedeeltelijk een staatsbedrijf met chambres d'hôtes en Locations (appartementen, huizen) – op basis van het geboden comfort ingedeeld met 1-5 sleutels, www.clevacances.com.

Fleurs de Soleil: voornamelijk chambres d'hôtes. De eigenaar woont altijd in het huis, maximaal 5 gastenkamers. Hogere comfortklasse en streekgebonden stijl, www.fleursesoleil.fr.

Vakantiewoningen

Bij Pierre & Vacances, de grootste Franse huisjesaanbieder, hebt u de keus tussen vakantieparken, appartementen, hotels en villa's met zelfredzaamheid of met hotelservice. Altijd op een mooie plek. Tel. Nederland 0900 700 70 70, België 070 246 100; www.pv-holidays.com.

Gîtes de France: afhankelijk van ligging en uitrusting worden de vakantiehuisjes met 1 tot 4 korenaren gewaardeerd, of in de topklasse 'de charme' ingedeeld.

Alpes Maritimes: 57, promenade des Anglais, 06011 Nice Cedex 1, tel. 04 92 15 21 30, www.gites-de-france-alpes-maritimes.com

Var: 37, avenue Lazare Carnot, 83300 Draguignan, tel. 04 94 50 93 93, www.gites-de-france-var.fr

Bouches-du-Rhône: Domaine du Vergon, 13370 Mallemort, tel. 04 90 59 49 39, www.gdf13.com

www.cuendet.nl

www.interchalet-vakantiehuis.nl

www.interhome.nl

www.lagrange-vacances.com

www.belvilla.nl

Campings

Van een luxueus terrein met zwembad, tennisbaan en entertainment tot aan de eenvoudige camping municipal (gemeentelijke camping) – iedereen kan in dit gebied een camping vinden die past bij zijn smaak en budget. Steeds vaker bieden campings ook chalets en bungalows aan, of ingerichte huurtenten. Voor het hoogseizoen is op tijd reserveren aan te raden. Het Maison de la France kan u aan een overzicht helpen. Alle Franse campings staan op www.campingfrance.com. U kunt ook kijken op www.anwbcamping.nl waar u tevens kunt reserveren. Voor kamperen op een boerderij kijkt u op www.bienvenue-a-la-ferme.com.

Jeugdherbergen

Een Auberge de jeunesse vindt u in Marseille, Cassis, Fréjus, Nice en Menton. Een lidmaatschap van Hostelling International is nodig om er te overnachten. In Nederland kunt u dat regelen via Stayokay, tel. 020 551 31 55, www.stayokay.com en in Vlaanderen via Vlaamse Jeugdherbergen, tel. 03 232 72 18, www.vjh.be.

Eten en drinken

Als Michelin en Gault Millau hun beoordelingen bekendmaken, wordt geen enkele andere Franse regio zo rijkelijk beloond met sterren, bestekjes en koksmutsen als de Côte d'Azur. Voor de victorie van de mediterrane keuken staan prominente sterrenkoks borg als Ducasse in Monaco, Llorca in Nice en Tarridec in St-Tropez.

Natuurlijk zijn er ook gewone, oorspronkelijke, streekeigen (eet)gelegenheden. Café of bar betekent zoveel als kroeg. Voor de tussendoortrek bieden die een sandwich (meestal een stuk stokbrood), pizza en salades. Voor taartjes en ander gebak gaat men naar een salon de thé. 's Avonds, zeg maar vanaf 19.30 uur, is het weer tijd voor het restaurant. Daar kiest u voor een van de menu's of u eet iets à la carte. Een menu is relatief goedkoper maar lang niet iedereen wil ook een voorgerecht en ook een nagerecht.

Een brasserie houdt zich niet zo streng aan lunch- en dinertijden. Het is een soort eetcafé waar je de hele dag warme maaltijden kunt krijgen. De bistro is wat van statuur veranderd. Al een poos is het niet meer uitgesloten dat een bistro een Michelinster heeft. In tegenstelling tot bij de soms wel erg keurige Franse restaurants herinnert het wat lossere kader aan de eenvoudige komaf van de bistro (kelderkeuken in appartementgebouw). Steeds populairder wordt de bar à vin. De wijn staat op de voorgrond (veel wijn wordt per glas aangeboden), maar een kleine spijskaart hoort er altijd bij.

Bouillabaisse – veel meer dan een vispotje

Olijfolie, vis en zeevruchten zijn de hoofbestanddelen van de regionale keuken. Alle drie kom je tegen in de bouillabaisse, die als specialiteit van Marseille geldt. Vijf tot zes verschillende soorten vis gaan in de soeppan en afhankelijk van het recept komen daar mosselen of kreeft bij. Bij de bouillabaisse wordt geroosterd brood geserveerd en rouille, een pittige saus op basis van olie, pepers en knoflook, of aioli, een knoflookmayonaise. Het armeluisgerecht van vroeger (visresten) is nu door de kostbare ingrediënten een duur gerecht.

Reserveren?

De zaterdagavond en de zondagmiddag zijn in Frankrijk het populairst om uit eten te gaan – de toeloop is dan ook navenant. Veel restaurants hebben na deze stormloop op zondagavond en de eropvolgende maandag hun rustdag. Een tafel reserveren kan nooit kwaad maar is niet altijd nodig. Wilt u bij een gerenommeerde chef de cuisine gaan eten dan is het bijna noodzakelijk.

Prijsniveau

/'s Middags eten is goedkoper dan 's avonds; veel restaurants hebben speciale lunchkaarten of -menu's. Ook de betere adressen lokken op werkdagen met een voordelig menu (menu de la semaine, rond € 20). Veel restaurants, cafés en bistro's bieden bovendien een plat du jour (dagschotel) aan of een formule (voorgerecht plus hoofdgerecht of hoofdgerecht plus dessert, mogelijk met koffie en / of een glas wijn). Dagschotel en formule kosten € 12-20.

's Avonds liggen de prijzen aanmerkelijk hoger. Reken op ongeveer € 25-30 voor een menu, per persoon en exclusief drinken. Laat u de keus vallen op een toprestaurant, dan liggen de prijzen van een menu veelal tussen € 40-60. Is er een Michelinster in het geding, dan begint het culinaire genoegen niet onder € 60 en bij drie sterren niet onder € 100.

Zeker in 'toeristenplaatsen' maar ook in 'gewone' plaatsen zijn er voldoende restaurants waar men al dan niet met tegenzin gewend is geraakt aan 'buitenlanders' die alleen maar een voor- of een hoofdgerecht nemen. Al wil de bediening soms graag anders laten doorschemeren – de klant is koning.

Restaurantmores

Met of zonder reservering – u wacht even bij binnenkomst. De ober wil u graag een tafel wijzen; eventueel kunt u die natuurlijk beleefd afwijzen en om een andere plaats vragen. Als de menukaarten zijn uitgedeeld vraagt de ober of u een aperitief wenst. Hebt u een keus gemaakt en de bediening is niet alert dan kunt u 'monsieur!' of 'madame!' aanspreken of een seintje geven.

Voor een (complete) maaltijd moet u wel wat tijd uittrekken. De afhandeling van voorgerecht, hoofdgerecht, dessert en koffie neemt al gauw 2 uur in beslag. De rekening (l'addition) wordt alleen desgevraagd gebracht en bevat standaard het totaalbedrag – apart betalen komt bij een Fransman niet op. Bedieningsgeld is doorgaans officieel bij het bedrag inbegrepen (service inclus), bij tevredenheid een paar euro toevoegen is echter niet ongebruikelijk.

Specialiteiten

Naast de bouillabaisse (zie hiernaast) biedt de Provençaalse menukaart heerlijke visspecialiteiten als de gegrilde dorade, loup au fenouil (zeebaars met venkel) en supions, een soort calamares (gefrituurde pijlinktvis in meel). Ook petites fritures, erg kleine visjes, gaan in zijn geheel de olijfolie in. Bij de brandade de morue gaat het om stokvis van kabeljauw die wordt geserveerd met knoflook en aardappelen die met olijfolie zijn bedruppeld.

Op zomerdagen is de soupe au pistou een verfrissend gerecht, een groentensoep met knoflook en basilicum. Licht en zomers is ook een anchoïade: een soort tapenade van ansjovis waarin je knapperige groenten kunt dippen.

Italiaanse immigranten hebben de pizza meegebracht. In Nice herinnert socca, een koek van kikkererwtenmeel aan de Savoois-Ligurische afkomst. Met de immigranten uit Noord-Afrika hebben ook de tajine, taboulé en couscous hun weg naar de Provençaalse keuken gevonden.

Wijn

Sinds 1936 siert het AOC-predikaat (appellation d'origine contrôlée) de wijnen van Cassis. Van de geurige witte wijn wordt jaarlijks 4000 hl gemaakt. Aan de sauvignon- en marsannedruiven proeven de echte kenners de nabijheid van de zee.

Eveneens met de zee verwant is de AOC Bandol met zijn mourvèdredruiven. Deze volle rode wijn wordt pas na 4 tot 8 jaar gedronken, in tegenstelling tot de vele slobberwijnen die de Provence voortbrengt (zie blz. 49).

Vermeldenswaard zijn zeker ook de 1000 hl per jaar van de AOC Bellet, ten noorden van Nice. Door zeldzame druivensoorten als rolle (wit), braquet en folle noire (rood) genieten deze wijnen onder kenners een behoorlijke faam.

Op de Collines des Maures en op het schiereiland van St-Tropez wordt fruitige, doorgaans geraffineerde rosé met de AOC Côtes-de-Provence geperst; als trendy wijn zijn die in Parijs terechtgekomen (zie blz. 75).

Praktische informatie

Reizen naar de Côte d'Azur

Met het vliegtuig

Bij Marseille, Toulon en Nice liggen internationale luchthavens. Vanuit Nederland en België (reistijd ca. 2 uur) vliegen diverse maatschappijen erheen. KLM (Air France) gaat rechtstreeks naar Marseille en Nice; ook naar Toulon maar dan met een overstap in Parijs. Transavia gaat vanaf Amsterdam, Rotterdam / Den Haag en Eindhoven naar Nice, vanaf Rotterdam / Den Haag ook naar Toulon. Jetairfly vliegt vanaf Brussel en Charleroi naar Toulon, en Easyjet gaat vanaf Brussel naar Nice. Verder gaat Brussels Airlines vanaf Brussel naar Marseille en Nice. Ryanair vliegt vanaf Eindhoven en Charleroi naar Marseille. Ook kunt u vanaf Keulen en Düsseldorf vliegen met Air Berlin en German Wings.

Met de trein

Vanuit de Benelux rijdt een Thalys-hogesnelheidstrein naar Parijs (Gare du Nord). Aan het spoor in de Benelux wordt nog gewerkt om het geschikt te maken voor hoge snelheden. Vanuit Parijs rijdt de Franse hogesnelheidstrein TGV in zuidelijke richting. De reistijd van Parijs naar Marseille is slechts 3 uur. Andere TGV-stations in Zuid-Frankrijk zijn Nice, Antibes, Cannes, Toulon en 's zomers ook Hyères en Monaco. Voor een hogesnelheidstrein betaalt u een toeslag. Reserveren is verplicht. Voor informatie over Thalys en TGV kunt u terecht bij NS Hispeed Telesales, tel. 0900 9296 (€ 0,35 per minuut) of www.nshispeed.nl en www.brail.be. Informatie over de dienstregeling en kaartjes van de Franse spoorwegen SNCF vindt u op internet op www.sncf.de of www.voyages-sncf.com, www.tgv-europe.nl en op www.ns/internationaal. Naar veel bestemmingen kunt u de reis hier boeken.

Met de auto

Bij de ANWB is de Routekaart Frankrijk te verkrijgen (voor leden gratis), met een overzicht van de verschillende routes. De snelste route naar Zuid-Frankrijk gaat via Luxemburg, Dijon, Lyon en Avignon. De route over Brussel en Reims is zo'n 50 km langer. De afstand van Utrecht naar Marseille is ongeveer 1200 km, naar Nice is het bijna 1350 km (via Luxemburg). Wie richting Nice gaat en de tijd wil nemen kan de Route Napoleon van Grenoble naar Grasse-Cannes nemen. Deze prachtige rit door de Zuidelijke Alpen duurt een paar uur langer.

Op veel autosnelwegen dient u tol (péage) te betalen, contant of met creditcard. Naast de groene verzekeringskaart is een internationale reis- en kredietbrief (ongeval, ziekte, diefstal) aan te bevelen.

Douane

Al hoeft u uw paspoort of reisdocument niet meer te laten zien bij het passeren van de grens, u moet zich wel kunnen legitimeren met een paspoort of een identiteitskaart; een rijbewijs is geen geldig legitimatiebewijs. Kinderen moeten een eigen reisdocument hebben.

Binnen de EU kan per persoon maximaal vrij vervoerd worden: 10 l. sterkedrank of 20 l. alcoholische drank met maximaal 22% of 90 l wijn (waarvan maximaal 60 l mousserend) of 110 l bier. Voor tabak gelden de volgende limieten: 800 sigaretten of 400 cigarillo's of 200 sigaren of 1 kg tabak. Deze hoeveelheden gelden voor eigen gebruik.

Reizen aan de Côte d'Azur

Met de trein

Alle belangrijke plaatsen zijn met de treinen van het regionale TER-spoorwegennet (www.ter-sncf.com) of met de TGV (www.tgv.com) verbonden. Alleen langs de kust van Fréjus tot Hyères ligt geen spoorlijn vanwege het Massif des Maures. 100 km treinen kost ca. € 14. Zie verder www.voyages-sncf.com, ook in het Nederlands.

Met de bus

Busstations (gare routière) vindt u in alle grotere plaatsen. Van stad naar stad is de verbinding goed. Naar de dorpen op het platteland gaan meestal alleen 's morgens en 's avonds bussen.

De grootste knooppunten zijn Marseille en Aix-en-Provence. SCAL onderhoudt expreslijnen langs de kust en in de zuidelijke Alpen. Littoral Cars verbindt Toulon met Bandol, Phocéens Cars Nice met Aix en Marseille, Sodetrav Toulon met Aix, Hyères, Le Lavandou, St-Tropez (www.sodetrav.fr). Departement Alpes-Maritimes: www.cg06.fr., departement Var: www.varlib.fr, departement Bouches-du-Rhône: www.lepilote.com. 100 km met de bus kost ca. € 12.

Met de taxi

Boven op het begintarief van € 2 betaalt u een prijs per kilometer. Tussen 7 en 19 uur is dat circa € 0,90, daarbuiten € 1,30, ook op zon- en feestdagen. Bagage zwaarder dan 5 kg kost € 1 extra.

Met de eigen auto

Het wegennet is uitgebreid en wordt goed onderhouden. In de winter kan op de hogergelegen wegen in de Alpes Maritimes gladheid voorkomen door ijsafzetting en rijp. Langzaam rijdend verkeer, zeker op de wegen langs stranden, en rijen voor de tolstations zijn in de zomer onvermijdelijk.

Pech onderweg: aan de Autoroutes staan praatpalen voor noodhulp; daarbuiten belt u de gendarmerie op alarmnummer 17 (of 112).

ANWB Alarmcentrale: u kunt voor advies bellen met 0031 88 269 28 88.

Verkeersregels: in de bebouwde kom is de maximum snelheid 50 km per uur, op buitenwegen 90 km, op autowegen 110 km, op snelwegen 130 km. Het verkeer op een rotonde heeft voorrang. Het bord Toutes directions geeft de richting voor doorgaand verkeer aan.

Alcoholgrens: 0,5 promille. In Frankrijk is het verplicht een alcoholtester in de auto te hebben. U kunt deze in eigen land kopen, of in Frankrijk bij een apotheek, discotheek of tankstation. Bij controle kunt u een boete van € 11 krijgen.

Gordels: verplicht.

Parkeerverbod: voor postkantoren, politiebureaus, ziekenhuizen, scholen en crèches, bij geelgeverfde stoeprand. Overtreding van een verkeersregel wordt bestraft met een hoge boete die u ook nog eens meteen moet afrekenen.

Met een huurauto

Auto's zijn overal te huur, in steden, dorpen en bij vliegvelden. Tussen kleine, lokale verhuurders en internationaal operende bedrijven als Avis, Hertz en Budget zit niet per se kwaliteitsverschil.

Het beste tarief krijgt u waarschijnlijk als u vooraf een auto reserveert via internet. De prijzen bij zogenaamde brokers ('makelaars') liggen lager terwijl u toch een auto krijgt van een gerenommeerde maatschappij. Zie bijvoorbeeld holidaycars.com, autohuren.nu, auto europe.nl of arguscarhire.com.

Met de boot

Diverse rederijen bieden toeristische tochten langs de Côte d'Azur aan, bijvoorbeeld vanuit Marseille, Toulon, St-Tropez, Cannes en Nice.

Eilanden: naar de Îles de Frioul vaart men vanuit Marseille, naar de Îles de Lérins vanuit Cannes, Antibes en Juan-les-Pins, naar de Îles d'Hyères vanuit Toulon, Le Lavandou, Giens en Cavalaire-sur-Mer.

Veerboot: naar Corsica vanuit Marseille, Toulon en Nice, naar Noord-Afrika vanuit Marseille.

Feestdagen

Nieuwjaarsdag: Jour de l'an

2e paasdag: Lundi de Pâques

1 mei: Dag van de Arbeid

8 mei: Wapenstilstand 1945

Hemelvaartsdag: Ascension

2e pinksterdag: Lundi de Pentecôte

14 juli: Nationale feestdag

15 augustus: Maria Hemelvaart

1 november: Allerheiligen (Toussaint)

11 november: Wapenstilstand 1918

19 november: Nationale dag Monaco

25 december: Kerstmis (Noël)

Feesten en festivals

Fête du Mimosa: half feb., Mandelieu. Tiendaags feest o.m. met bloemencorso.

Fête du Citron: feb., Menton. Citroenfeest sinds 1929, www.feteducitron.com.

Corso fleuri: 3e zo. feb., Bormes-les-Mimosas. Prachtvol bloemencorso. De afsluitende bataille des fleurs is een ware bloemenregen.

Carnaval: de 2 weken voor Vastenavond, in Nice. Na de grote optocht op carnavalsdinsdag wordt het beeld van Prins Carnaval op het strand verbrand.

Fête des Violettes: begin mrt., Tourettes-sur-Loup. Provençaalse markt en bloemencorso met veel viooltjes.

Expo Rose: mei, Grasse. Feest ter ere van de roos, belangrijk voor de parfumindustrie. 50.000 rozen, overal.

Internationaal Filmfestival Cannes: mei. Het belangrijkste filmfestival ter wereld haalt jaarlijks alle media, www.festival-cannes.fr.

Bravade: 16-18 mei, St-Tropez. Feest ter ere van de heilige Torpes, met processie.

Grand Prix: mei, Monaco. Formule 1-race door de straten van de stadstaat.

Fête de la Transhumance: mei, La Garde-Freinet. Feest rond het opdrijven van schapen naar het Massif des Maures; 2000 dieren lopen door het dorp (www.lagardefreinet-tourisme.com).

Les Voiles d'Antibes: mei-juni. Zeilweek met de mooiste schepen ter wereld en grote namen.

Fête de la St-Pierre: meestal laatste weekend juni. Vissersfeesten in o.a. Marseille, La Ciotat en Cassis: botenzegening, processies, steekspelen.

Soirée vénétienne: 1e weekend juli, Martigues. Vuurwerk en optocht door de 's avonds verlichte kanalen en de Etang de Berre.

Jazz à Juan: 2e helft juli, Juan-les-Pins. Openluchtconcerten door 250 muzikanten uit 15 landen, www.jazzajuan.com.

Les Baroquiales: eind juli, Sospel. Muziek- en theatervoorstellingen in kerken, op pleinen en wandelwegen, www.lesbaroquiales.com.

Internationaal Kamermuziekfestival: eind juli-half aug., Menton. Concerten voor de St-Michel, met kaarslicht en uitzicht op de Rivièra, www.musique-menton.com.

Les Nuits du Sud: begin juli-begin aug., Vence. Wereldmuziek, nuitsdusud.com.

Festival International d'Art pyrotechnique: half juli-eind aug., Cannes. 's Werelds beste vuurwerkkunstenaars, www.festival-pyrotechnique-cannes.com.

Les Plages electroniques: juli-aug., Cannes. Internationale dj's met nieuwe trends, www.plages-electroniques.com.

Passieprocessie: 5 aug., Roquebrune. Passiegeschiedenis met acteurs.

Pottenbakkersfeest: half aug., Vallauris. Aardewerk wordt tentoongesteld en ateliers kunnen worden bezocht.

Fête de la Châtaigne: laatste 3 zo. van okt., Collobrières. Kastanjeoogstfeest.

Geld

De munteenheid van Frankrijk is de euro. Creditcards worden algemeen geaccepteerd. Geldautomaten zijn ruim voorhanden.

Gezondheid

Via de verplichte basisverzekering bent u verzekerd voor alle medisch noodzakelijke zorg in het buitenland. Kosten worden meestal vergoed volgens het in eigen land geldende tarief. Als de kosten voor de behandeling hoger zijn dan de vergoeding vanuit de basisverzekering, kan de rest van het bedrag geclaimd worden bij de aanvullende verzekering of de reisverzekering. Als u naar het buitenland gaat, is het handig een European Health Insurance Card (EHIC) aan te vragen bij uw zorgverzekeraar. Hiermee kunt u aantonen dat u verzekerd bent voor ziektekosten en dat u recht hebt op zorg. Ook hoeft u dan de buitenlandse zorgnota vaak niet voor te schieten. Kijk ook op www.ehic.nl of www.belgium.be/nl/gezondheid/op_reis/europese_kaart. Gaat het om niet spoedeisende zorg, dan kunt u het beste vooraf contact opnemen met de zorgverzekeraar.

Veiligheid en noodgevallen

Op verlaten parkeerplaatsen bij een wandelbos kunt u beter niets in de auto achterlaten. In de stad staat een auto veiliger in een parkeergarage, met name 's nachts. Hier moeten de voorzorgsmaatregelen van grote steden in acht worden genomen: autodeuren vergrendelen, niets van waarde op de bijrijdersstoel of achterbank leggen – voor een verkeerslicht is een raam snel ingeslagen en een dief met buit op een motor is in de heuvels al gauw onvindbaar. Het komt zelden voor maar er wordt wel eens een toerist door bendedieven vanaf het vliegveld of zijn hotel gevolgd om hem op een rustiger plek te overvallen. Het is af te raden om in een dergelijk geval de held te spelen. Bagage of cameratas afgeven is raadzamer.

Markten of andere samenscholingen van mensen vormen de ideale piste voor tasjesdieven en zakkenrollers. Mocht het u overkomen en u hebt een bagageverzekering, doe dan aangifte bij de politie.

In de straatjes links en rechts van het hogere deel van de Canebière in Marseille kunt u 's avonds beter niet alleen lopen, vooral als vrouw, net als op de meer afgelegen delen van de Promenade des Anglais in Nice.

Belangrijke telefoonnummers

Politie: tel. 17

Ambulance / noodarts: tel. 15

Brandweer: tel. 18

Alle bankpassen / creditcards blokkeren: tel. 0031 (0)30 283 53 72, zie ook www.pasblokkeren.nl of tel. 0032 (0)70 34 43 44, zie ook www.cardstop.be

Nederlandse ambassade: 7, rue Eblé, 75007 Parijs, tel. 01 40 62 33 00

http://frankrijk.nlambassade.org

Belgische ambassade: 9, rue de Tilsitt, 75840 Parijs, tel. 01 44 09 39 39

www.diplomatie.be/parisnl

Apotheken (pharmacies) zijn te herkennen aan een groen neonkruis.

Informatie

Atout France vervult de rol van het vroegere verkeersbureau, zonder bezoekadres voor publiek.

In Nederland

http://nl.rendezvousenfrance.com

In België

http://be.rendezvousenfrance.com/nl

Aan de Côte d'Azur

Westelijke Côte d'Azur: Comité Régional de Tourisme Provence-Alpes-Côte d'Azur, 61, La Canebière, 13231 Marseille, tel. 04 91 56 47 00, www.tourismepaca.fr

Oostelijke Côte d'Azur: Comité Régional du Tourisme Riviera Côte d'Azur, 400, promenade des Anglais, 06203 Nice, tel. 04 93 37 78 78, www.cotedazur-tourisme.com

Internet

Landcode: fr

(zie ook hierboven)

Internet is in Frankrijk op allerlei gebieden gangbaar. Meestal is toeristische informatie naar keuze beschikbaar in het Frans en het Engels, een enkele keer in het Nederlands. Bij het zoeken op internet hoeft u geen accenttekens in te voeren.

www.rendezvousenfrance.com: officiële website van het Franse verkeersburerau (meertalig). U kunt online brochures bestellen.

www.cote.azur.fr: actuele informatie over de Côte, van bioscopen, banen, weer tot de nieuwste grappen. In het Frans.

www.cotedazur-en-fetes.com: de belangrijkste feesten, festivals en andere evenementen. Plus veel andere informatie van de lokale Offices de Tourisme.

www.visitprovence.com: website van het departement Bouches-du-Rhône, met veel informatie over Marseille, de Calanques inclusief Cassis en La Ciotat in het Frans, Duits en Engels.

www.visitvar.com: website van het departement Var (Bandol tot Le Trayas). Ook in het Nederlands.

www.cotedazur.startpagina.nl: Nederlandse verzameling van allerlei sites over de Côte.

www.golfe-infos.com: site over golf in St-Tropez. Ook in het Engels.

www.provence-insolite.org: Franstalige website van bekende Marseillaan en gids Jean-Pierre Cassely. Wandelingen door Marseille, Cassis, Sanary, Toulon met een knipoog. Bevat veel minder gangbare plaatjes.

www.index-paca.net: Franstalig overzicht van alle websites van de Région Provence-Alpes-Côte d'Azur, geografisch en thematisch ingedeeld.

www.nicematin.com: site van de populaire krant Nice Matin. Uitgaanstips, rubrieksadvertenties, weerbericht, onroerend goed enz. Alleen in het Frans.

www.cote-azur.cci.fr: voor zakenreizigers; seminars, congressen, economisch nieuws. Ook in het Engels.

www.om.net: officiële site van voetbalclub Olympique Marseille. Spelersportretten, entreekaarten en dergelijke. Ook in het Engels.

Kinderen

De beste verblijfplaatsen

De zandstranden in het departement Var, zoals die bij Cap de Brégançon of in Le Lavandou, zijn vlak en daardoor zeer geschikt voor spelen en zwemmen, te meer daar de golven vrij kalm zijn. Op de zand- en kiezelstranden van Alpes-Martimes, bijvoorbeeld in Cannes of bij Cap Ferrat, staan de belangen van het kind niet voorop.

Op het strand

Verblijfplaatsen die goede voorzieningen bieden voor kinderen van 4 tot 12 jaar vindt u onder de noemer Famille Plus: zwemles, zeilcursussen, fietspaden, speeltoestellen en begeleiders die de kinderen helpen bij het bouwen van een zandkasteel, www.familleplus.fr.

Boottochten

Excursies per boot naar de Îles de Lérins, de Îles d'Hyères of de Îles du Frioul zijn spannende uitstapjes die in veel badplaatsen tot het recreatieaanbod behoren.

Gezondheid

Voor Frankrijk zijn geen bijzondere maatregelen op het gebied van gezondheid en hygiëne nodig. Luiers (couches) en andere babyspullen zijn overal verkrijgbaar. In noodgevallen is een kinderarts (pédiatre) nooit ver weg. In verband met de felle zon moet natuurlijk wel worden gedacht aan hoed of pet, lange mouwen, lange broek en zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor, evenals een antimuggenmiddel.

Overnachten

Weinig hotels bieden (betaalbare) kamers waarin je met 3 of 4 kunt slapen. Wel zijn vaak (verplaatsbare) kinderbedjes beschikbaar. Een alternatief kan zijn een appartement waar ook hotelservice beschikbaar is.

Uit eten

Kinderen worden in een Frans restaurant niet als storend ervaren. Speelhoeken zijn er echter niet. Franse kinderen blijven vaak aan tafel zitten. De keuken is kindvriendelijk: pizza en pasta horen hier tot het culinaire erfgoed. Veel restaurant bieden een menu enfant aan; dat is gericht op de gemiddelde voorkeuren van kinderen en doorgaans niet duur. Kinderen kan meestal ook een plezier worden gedaan door een crêperie te bezoeken.

Attractiepark / zwemparadijs