Welkom

Kalós orísate

Ter oriëntatie

Kennismaking, Cyprus in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Overnachten

Eten en drinken

Praktische informatie

Onderweg op Cyprus

Nicosia en omgeving
Nicosia, De verdeelde oude stad, Tamassós en Ágios Iraklídios, Machairáklooster, Asínou

Lárnaka en Oost-Cyprus
Lárnaka, Kíti, Camel Park Mazotós, Stavrovoúniklooster, Ayía Nápa, Paralímni-Protarás, Léfkara

Limassol en Midden-Cyprus
Limassol, Kolóssi, Koúrion, Pissoúri, Plátres, Troódos, Agrós, Galáta-Kakopetriá, Kalopanagiótis, Kýkkoklooster, Cedar Valley

Páfos en West-Cyprus
Páfos, Coral Bay, Lémba, Ágios Neófytosklooster, Geroskípou, Paleó Páfos en Pétra tou Romioú, Pólis, Lakkí, Schiereiland Akámas

Noord-Cyprus
Girne / Kyrenia, Güzelyurt / Mórfou, Lefke / Léfka, Sóli, St. Hilarion, Bellapaís, Famagusta, Sálamis, Dipkarpaz / Rizokárpaso

De 15 hoogtepunten

1
Overal politiek – het verdeelde Nicosia
Nicosia is verdeeld, de grens loopt midden door de oude stad. Deze is echter zonder moeite over te steken in de grote winkelstraat.

2
De orthodoxie begrijpen – de Ágios Ioánniskathedraal
De wandschilderingen tonen de orthodoxe voorstellingswereld.

3
Wandeling door 9000 jaar – het Cyprus Museum
Kunst en leven van de klassieke culturen op Cyprus.

4
Wandelen bij Ayía Nápa – Kaap Gkréko
Op de uiterste zuidoostpunt van Cyprus kunt u van ongerepte natuur genieten dicht bij het uitgaanscentrum Ayía Nápa.

5
Leven in de steentijd – Choirokoitía
Het oudste dorp van Cyprus is zo’n 9000 jaar oud.

6
Middeleeuwse erfenis – de burcht van Limassol
De burcht is nu een museum, de oude fabriek een hip restaurant.

7
Leven in de Romeinse tijd – Koúrion
In deze stad aan zee komt het antieke theater tot leven.

8
Wandelen in het Tróodosgebergte – het Caledoniapad
Door een beekdal vol weelderige plantengroei naar Plátres.

9
Een wereld apart – het Kýkkoklooster
Het beroemdste klooster van Cyprus is groot en schitterend.

10
Mythen en legenden – de mozaïeken van Páfos
Fraai gecomponeerde mozaïeken in oude Romeinse villa’s.

11
In het rijk van Aphrodite – Paleó Páfos
Hier zette de liefdesgodin voor het eerst voet aan land.

12
Net als vroeger – het schiereiland Akámas
Stille dorpen en oud handwerk in het uiterste westen.

13
Gotiek in het Morgenland – klooster Bellapaís
Een Frans klooster boven de zee.

14
Overal geschiedenis – de oude stad van Famagusta
Vroeger de rijkste stad van het oosten van de Middellandse Zee.

15
Volkomen ongerept – Dipkarpaz / Rizokárpaso
Schitterende zandstranden op de noordoostpunt van Cyprus.

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Colofon

Paklijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Kalós orísate – Welkom

De mooie stranden van Cyprus zijn voor veel vakantiegangers de belangrijkste reden om naar het meest oostelijk gelegen eiland van de Middellandse Zee te vliegen. Daar constateren de meesten van hen verrast dat Cyprus ook het bosrijkste mediterrane eiland is. De twee gebergten verlokken tot veel activiteiten in de natuur, tot het maken van lange wandelingen en fietstochten, en ook tot een rustige vakantie in een landelijk dorp, of tot kloosterbezoek en ’s winters zelfs tot skiën.

Ter oriëntatie

Verdeeld eiland

Sinds 1974 is Cyprus een verdeeld eiland. De Griekstalige Republiek Cyprus beslaat de zuidelijke helft en het westen. Dit Zuid-Cyprus neemt ongeveer tweederde van het totale eilandoppervlak in. Het derde deel dat over is, komt toe aan Noord-Cyprus, dat zich de Turkse Republiek Noord-Cyprus noemt, maar dat door geen enkel ander land dan Turkije wordt erkend. Cyprioten en ingezetenen van de Europese Unie kunnen zich op het hele eiland vrij bewegen, maar moeten voor een grensoversteek een van de zeven officiële checkpoints gebruiken (op vertoon van paspoort!).

Lárnaka en Ayía Nápa

De luchthaven van Lárnaka ( J 7) is de belangrijkste van het eiland. Hier arriveren veel vakantiegangers die naar Noord-Cyprus willen, maar vooral komen hier toeristen aan die een vakantie in het uiterste zuidoosten hebben geboekt. Vlak voor de oude stad van Lárnaka, de op twee na grootste stad van Cyprus, ligt een breed zandstrand. In de stad staan een paar hotels, maar echte badhotels vindt u aan de westelijke en de oostelijke rand van de stad – in het westen helaas vaak met uitzicht op een elektriciteitscentrale en grote benzineopslagtanks, in het oosten in de buurt van het vliegveld.

Ten oosten van Lárnaka liggen Ayía Nápa ( L/M 7), Protarás ( M 6) en Paralímni ( L 6), drie uit de grond gestampte kustplaatsen aan de mooiste zandstranden van Zuid-Cyprus. Ayía Nápa is bovendien in de zomer de discohoofdstad van het eiland. Het achterland is vlak en nogal eentonig. Wie veel van het eiland wil zien, kan het best met deze steden als uitvalsbasis de grootste afstanden afleggen.

Páfos en West-Cyprus

Bij Páfos ( B 8) ligt de tweede luchthaven van Zuid-Cyprus. Het stadje met zijn voorstad Geroskípou ( B 8) heeft zich pas na 1980 opengesteld voor het toerisme; de hotels zijn relatief goed ingepast in het landschap. Verspreid over de stad zijn veel historische monumenten te vinden, het achterland is heuvelachtig en lieflijk. Kleine zandstranden liggen op verschillende locaties binnen het bereik van de stad, maar ze zijn minder aantrekkelijk dan die in het zuidoosten van Cyprus. Ten noorden van Páfos ligt het stadje Pólis ( B 6), een toevluchtsoord voor wie het liefst zelfstandig en onafhankelijk op reis gaat. Hier vindt u nog het meest de sfeer die u wellicht van de Griekse eilanden kent. De stranden ten oosten van Pólis tot aan de grens zijn trouwens de minst bezochte van Cyprus.

Checkpoints

Alleen bij enkele overgangen tussen Noord- en Zuid-Cyprus, de checkpoints, is het toegestaan de grens te passeren. Voor ingezetenen van de EU volstaat een paspoort of identiteitskaart. De twee grensovergangen in Nicosia (Lídras Street en Old Lidra Palace Hotel) mogen alleen worden gebruikt door voetgangers en fietsers, de vijf andere ook door automobilisten (zie voor huurauto blz. 21).

Limassol en Midden-Cyprus

In het midden van de zuidkust ligt de op een na grootste en modernste stad van Cyprus: Limassol ( E 9). In de oude stad is vrijwel geen accommodatie te vinden, de grote badhotels staan in de oostelijke voorsteden tussen kunstmatig aangelegde stranden en vierbaanssnelwegen. Voor een strandvakantie zijn andere plaatsen beter geschikt. Limassol kan echter bogen op zijn centrale ligging, maritieme sfeer en uitgebreid uitgaansleven. Pissoúri ( C 9) in het westen en Governor’s Beach ( G 9) in het oosten lenen zich beter voor een rustige strandvakantie.

Nicosia en Tróodosgebergte

De in tweeën gedeelde hoofdstad Nicosia ( G/H 5) wordt meestal alleen bezocht in het kader van een dagexcursie. Individuele reizigers zouden twee dagen aan de stad moeten wijden, want hier staan de interessantste musea van het eiland en wordt het dagelijks leven het minst bepaald door het toerisme. Bovendien zijn de gevolgen van de verdeling hier van nabij mee te maken. Tussen Nicosia en de zuidkust strekt zich het bijna 2000 m hoge Tróodosgebergte ( D/E 7) uit, met ronde bergtoppen en groene dalen, bossen en wijngaarden. Kunsthistorische schatten zijn oude kloosters en kerken met schuurdaken; in veel dorpen kan worden overnacht.

Het Turkstalige noorden

Noord-Cyprus wordt gedomineerd door het bijna 1000 m hoge Kyrenia- of Pentadaktylosgebergte, dat zich 100 km langs de kust uitstrekt. In het oosten eindigt het in het minst door bebouwing bedorven landschap van Cyprus, het schiereiland Karpasía, met zijn fantastische stranden met duinen. De twee grootste kuststeden, Kyrenia ( G 4) met zijn pittoreske haven en Famagusta ( L 6) met de ruïnes van de stad Sálamis, zijn de enige belangrijke vakantieplaatsen. Behalve het landschap zijn kruisridderburchten, middeleeuwse kerken en de ruïne van een gotische abdij de topattracties. Het prijsniveau ligt iets lager dan in het zuiden.

Kennismaking, Cyprus in cijfers

Het rijke Cyprus

Cyprus is een welvarend eiland; dat ervaart de reiziger al bij aankomst. De twee luchthaventerminals van Páfos en Lárnaka zijn vrij nieuw, de touringcars bereiken hun bestemmingen in het zuiden over goed onderhouden autowegen en die in het noorden over vierbaanssnelwegen. Overal worden nieuwe vakantiedorpen, villa’s en eengezinswoningen gebouwd: als een tweede huis voor Cyprioten, maar vooral voor buitenlanders, die zich hier met velen tegelijk vestigen. Britten en Russen zijn onder hen sterk vertegenwoordigd.

Bronnen van welvaart

Met Zuid-Cyprus gaat het betrekkelijk goed, ook al heeft deze streek eveneens te lijden onder de financiële en economische crisis. In 2011 werd Zuid-Cyprus eerst nog geholpen door een grote Russische lening, maar in 2012 moest het toch een beroep doen op het noodfonds voor de euro. De periode van grote economische bloei was voorbij. Die was in 1975 aangebroken toen veel buitenlandse bedrijven vanwege de burgeroorlog uit Libanon wegtrokken en zich op Cyprus vestigden.

Bovendien profiteerde het eiland sterk van de instorting van het Oostblok in de jaren 90. Offshorebedrijven wasten geld wit in openbare en particuliere kassen. Zuid-Cyprus werd de standplaats van vele banken en financiële dienstverleners, rederijen en handelsfirma’s, die diensten verleenden aan landen van het Midden-Oosten. Verder werd Cyprus de op een na grootste buitenlandse investeerder in Rusland: talloze Russen hebben hier hun op welke manier dan ook verworven kapitaal geïnvesteerd in de oprichting van firma’s, die daarna het witgewassen geld per kerende post als ‘Cypriotische’ firma weer naar Rusland overmaken.

De ontdekking van grote aardgasvelden voor de kust van Cyprus biedt nieuwe kansen.

Werk voor iedereen

In hotels, restaurants, cafés en winkels wordt de toerist veel vaker door buitenlanders geholpen dan door Cyprioten. Zij komen overal vandaan, vooral uit Zuidoost-Europa, uit India en uit het Verre Oosten. De werkloosheid is onder Cyprioten de laatste jaren gestegen tot boven 12%. Vooral voor jonge academici zijn de vooruitzichten slecht. Zij emigreren en masse. Naar Noord-Cyprus komen behalve andere buitenlanders ook veel Turken van het vasteland. Zij kunnen zich snel laten inburgeren en krijgen stemrecht in Noord-Cyprus: een van de redenen waarom het waarschijnlijk niet tot een hereniging van de eilandhelften zal komen.

Vrolijke kalmte

De relatieve welvaart maakt het gemakkelijk voor de meeste Cyprioten om hun basiseigenschap te behouden: galíni in het Grieks, serenity in het Engels – ‘vrolijke kalmte’ is een redelijke vertaling in het Nederlands. Deze is overal op het eiland te bespeuren. Cyprioten houden niet van hectiek en haast, waarderen gesprekken met vrienden en vreemden, nemen veel tijd om koffie te drinken en te eten. Zelden is luidruchtigheid te horen, zelfs groepen zijn opmerkelijk rustig. Deze Cypriotische kalmte toont zich ook in de politiek. De Communistische Partij (AKEL), die bij verkiezingen in Zuid-Cyprus bijna altijd eenderde van de stemmen krijgt, komt over als een ingeslapen rechtse sociaal-democratische partij. Communistische vakbondsleiders zijn er trots op dat ze vrijwel nooit hoeven op te roepen tot staken: problemen met werkgevers lossen zij persoonlijk op.

Het achtergestelde noorden

Met Noord-Cyprus gaat het niet zo goed als met het zuiden. Het Griekstalige zuiden maakt aanspraak op politieke vertegenwoordiging namens het hele eiland en verhindert de vrije handel van Noord-Cyprus met de rest van de wereld. De landbouwproducten van het noorden moeten via Zuid-Cyprus of Turkije worden geëxporteerd, non-stopvliegverbindingen zijn er alleen met Turkije. Alle andere vliegtuigen moeten een tussenlanding maken in Turkije voor ze mogen doorvliegen naar Noord-Cyprus.

De regering in Ankara financiert het voortbestaan van Noord-Cyprus als ‘zelfstandige staat’, wat intussen neerkomt op ongeveer de helft van de Noord-Cypriotische begroting. Daarnaast krijgt Noord-Cyprus geld van de EU en de Verenigde Naties. Internationale ondernemingen zijn hier nauwelijks actief, er heerst geen Arabische broederschap jegens de moslims van Noord-Cyprus. Voor deviezen zorgen toeristen en de vele buitenlandse studenten aan de particuliere Engelstalige universiteiten.

UNFICYP

Tot de vele buitenlanders op het eiland behoren ook de soldaten van de Vredesmacht van de Verenigde Naties die al sinds 1974 op Cyprus zijn gestationeerd. Zij houden controle langs de Green Line die Noord- en Zuid-Cyprus scheidt, een bufferzone waarvan de breedte varieert. Het is hun opdracht conflicten niet eens te laten beginnen en om eventuele spanningen door onderhandelingen in de kiem te smoren.

Momenteel zijn op Cyprus in het kader van de United Nations Forces op Cyprus (UNFICYP) ongeveer 930 medewerkers gestationeerd: militairen uit Argentinië, Groot-Brittannië, Canada, Oostenrijk, Hongarije, Peru en Slowakije, en politieagenten uit Australië, India en tal van Europese landen. Sinds 1964 zijn ongeveer 180 UNFICYP-medewerkers op Cyprus om het leven gekomen.

Orthodoxie

Anders dan de meeste buitenlanders zijn alle Griekstalige Cyprioten orthodox-katholiek. In de orthodox-katholieke kerk worden anders dan in de rooms-katholieke al sinds de 8e eeuw geen nieuwe dogma’s meer verkondigd. De belangrijkste verschillen: orthodox-katholieken erkennen de suprematie van de paus niet. Hun priesters mogen voor de priesterwijding trouwen, maar kunnen dan niet meer stijgen in de kerkhiërarchie en bijvoorbeeld bisschop worden. De doop wordt in de orthodoxe kerk voltrokken door volledige onderdompeling in water. De eerste communie vindt tegelijk met de doop plaats.Gelovigen die ooit met hetzelfde water gedoopt zijn, mogen niet voor de kerk met elkaar trouwen, net zomin als gelovigen die dezelfde peetouders hebben. Echtscheidingen zijn maximaal twee keer geoorloofd, behalve voor priesters. Crematie is in de orthodoxe kerk verboden.

Wirwar van vlaggen

Voor overheidsgebouwen wappert in het zuiden de in 1960 ingevoerde nationale vlag van Cyprus, die tegen een witte achtergrond het gouden, maar in werkelijkheid koperen eiland toont, met daaronder twee olijftakken. Het metaal koper wordt namelijk vanaf 3500 v.Chr. op Cyprus verwerkt. De twee takken stellen de twee volksgroepen op Cyprus voor en moeten symbool staan voor het vreedzaam samenleven van deze twee. Het ontwerp voor de vlag werd na een prijsvraag uitgekozen door aartsbisschop Makarios en is gemaakt door de Turks-Cyprioot Ismet Güney.

Voor kerken en kloosters worden in plaats daarvan de wit-blauwe nationale vlag van Griekenland en de vlag van het oude Byzantium gehesen, die tegen een gele achtergrond een zwarte, tweekoppige adelaar toont. De vlag van Noord-Cyprus is wit en toont een rode halvemaan en ster tussen twee rode balken. Daarnaast hangt meestal de rode vlag van Turkije met witte halvemaan en ster.

De blauwe Europese vlag met de twaalf goudkleurige sterren wordt op Cyprus pas sinds kort vaker gehesen. Voordien was hij hoofdzakelijk op borden bij bouwterreinen te zien als teken dat de EU met aanzienlijke financiële middelen bijdroeg.

Gebarentaal

Gebarentaal speelt in de omgang tussen Cyprioten een grote rol. Een lichte, schuin opzij gerichte hoofdknik met getuite lippen betekent ‘ja, ik denk van wel’. Buigt iemand lichtjes zijn hoofd naar achteren en fronst hij daarbij met halfgesloten ogen zijn voorhoofd, dan betekent dat ‘nee’. Bij het tellen met de vingers begint men niet met de duim, maar met de wijsvinger; de duim wordt pas voor nummer vijf gebruikt. En als een Cyprioot iets zegt wat klinkt als ‘nee’, dan is dat het Grieks voor ‘ja’.

Het milieu als zorgenkind

Tot nu toe zeggen maar zeer weinig Cyprioten ‘ja’ tegen milieubescherming. Er is geen noemenswaardige milieubeweging, Groenen zijn tot nu toe in het parlement eigenlijk nauwelijks voor te stellen. De eilandbewoners missen in hoge mate een kritisch milieubewustzijn. Zonne-energie wordt vrijwel uitsluitend gebruikt voor het verwarmen van water, het eerste windmolenpark werd pas in 2010 in gebruik genomen, een tweede volgde in 2011. De elektriciteitscentrales verstoken olie, een deel van de behoefte aan drinkwater wordt gewonnen door energieverslindende zeewaterontziltingscomplexen. Tot nu toe wordt alleen in Nicosia en Limassol vuilnis gescheiden. Om dierenbescherming maken vrijwel alleen de op het eiland gevestigde Britten zich druk. Ook voor het overige dragen vooral buitenlanders bij aan de milieubescherming: de jaarlijkse oproep tot de ‘voorjaarsschoonmaak’ in de oude stad van Nicosia is uitgevoerd in het Grieks, Engels, Russisch, Singalees en Arabisch.

Benamingen

De naam van het eiland kent talloze varianten. De Grieken noemen het eiland Kýpros, de Turken Kıbrıs. In het Engels, Nederlands en veel andere talen wordt de naam geschreven als Cyprus. In het Duits luidt de naam Zypern en in het Italiaans Cipro.

Feiten en cijfers

Ligging: door Cyprus loopt de 35e noordelijke breedtegraad. Daarmee ligt Cyprus ongeveer op de hoogte van Kreta, Sfax in Tunesië en Noord-Marokko.

Grootte en bevolking: het eiland is 9251 km² groot. Daarvan hoort 60% bij de Republiek Cyprus en 37% bij het bezette Turkse deel; 3% staat als bufferzone onder bestuur van de VN. Het totale eiland telt ongeveer 1 miljoen inwoners. Ongeveer 12% van hen is Turks-Cypriotisch, van wie op enkele tientallen na iedereen in het noorden geregistreerd staat. Sinds 1974 hebben bovendien ongeveer 80.000 Anatolische boeren zich illegaal in het noorden gevestigd. Zij zijn in geen enkele officiële lijst opgenomen.

Minderheden: al eeuwenlang wonen op Cyprus christelijke minderheden van Armeniërs en maronieten. Alle ongeveer 3000 Armeniërs wonen nu in het zuiden, een deel van de ongeveer 2000 maronieten ook in het noordelijke deel. Het aantal permanent op Cyprus gestationeerde Britse soldaten wordt met inbegrip van familieleden op ongeveer 20.000 geschat, het aantal in Noord-Cyprus gelegerde Turkse soldaten op 35.000.

Staatsvorm: de Republiek Cyprus is een parlementaire democratie. In het parlement worden 24 van de 80 zetels vrijgehouden voor Noord-Cypriotische afgevaardigden, die echter sinds 1964 wegblijven. Er zijn drie grote partijen.

Tijd: heel Cyprus valt onder de Oost-Europese tijdzone. Het hele jaar is het er één uur later dan in de Benelux, ook in de zomer.

Geschiedenis, heden, toekomst

Vroege geschiedenis (7000-1050 v.Chr.)

De oudste sporen van menselijke bewoning zijn stenen ronde hutten in nederzettingen als Choirokoitía, die teruggaan tot de periode omstreeks 7000 v.Chr. Al sinds ongeveer 3500 v.Chr. wordt op Cyprus koper gewonnen en verwerkt, vanaf circa 2300 v.Chr. kan brons gemaakt worden en wordt koper in grote hoeveelheden geëxporteerd naar Griekenland en het oostelijke Middellandse Zeegebied. De welvaart groeit daardoor en er ontstaan verscheidene stadskoninkrijken. Vanaf ongeveer 1200 v.Chr. raken deze steden door immigratie van Griekse Achaeërs onder Helleense invloed.

Klassieke oudheid (1050 v.Chr.-395 n.Chr.)

Vanaf circa 1050 v.Chr. stichten de Feniciërs handelsnederzettingen en kolonies op het eiland. De stadskoninkrijken raken steeds weer onder vreemde overheersing, vooral die van Assyrië, Perzië en Egypte, en raken voortdurend in kleine onderlinge oorlogen verwikkeld. Pas rond 310 v.Chr. ontstaat een verenigd Cyprus, in de tijd van het hellenisme, wanneer de Egyptische Ptolemaeërs het eiland inlijven bij hun rijk. In 58 v.Chr. wordt het door Rome geannexeerd; Koúrion aan de zuidkust wordt de hoofdstad van het eiland.

Byzantijnse tijd (395-1191)

Na de deling van het Romeinse Rijk in 395 hoort Cyprus bij het door Constantinopel (Byzantium) bestuurde Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk. In deze tijd wordt de cultuur van het eiland blijvend gevormd door de orthodoxe kerk.

Frankische tijd (1191-1570)

In 1191 verovert de Engelse koning Richard Leeuwenhart het eiland; een jaar later wordt het geschonken aan de Aquitaanse kruisridder Guy de Lusignan, wiens opvolger tot koning van Cyprus wordt gekroond. Onder de heerschappij van de Franken wordt het eiland een basis voor de kruistochten en ten slotte een wijkplaats voor bijvoorbeeld de johannieters, die in 1291-1308 in Limassol zetelen. In 1489 valt Cyprus door een huwelijk toe aan Venetië.

Turkse overheersing (1571-1878)

In 1570-1571 wordt Cyprus veroverd door de Osmanen. De Turken vestigen zich op het eiland, maar in 1878 moet de sultan Cyprus afstaan aan Groot-Brittannië en een jaarlijkse pachtsom betalen.

Britse overheersing (1878-1960)

Als het Osmaanse Rijk aan de kant van de asmogendheden toetreedt tot de Eerste Wereldoorlog, annexeert Groot-Brittannië het eiland en maakt er een kroonkolonie van. In 1955 komt de Grieks-Cypriotische bevolking in opstand tegen de koloniale heersers. Generaal Grívas is de militair leider en aartsbisschop Makarios III de politiek leider van de opstand. De Griekse bevolkingsgroep wil enosis, aansluiting bij Griekenland. Groot-Brittannië, Griekenland en Turkije besluiten echter in 1960 dat Cyprus een onafhankelijke staat wordt, met Makarios III als eerste president.

Onafhankelijkheid (sinds 1960)

Kort daarna, in december 1963, breken gevechten uit tussen Grieks- en Turks-Cyprioten. In 1964 worden voor het eerst VN-vredestroepen naar Cyprus gestuurd en wordt de oude stad van Nicosia opgedeeld. Wanneer de sinds 1967 in Athene heersende kolonels in 1974 een staatsgreep tegen president Makarios op touw zetten, waardoor het evenwicht tussen de bevolkingsgroepen wordt bedreigd, grijpt Turkije in en bezet 37% van het eilandoppervlak. Door de dood van Makarios in 1977 en de uitroeping van de ‘Turkse Republiek Noord-Cyprus’ wordt de verdeling van het eiland een feit. Pogingen om onder bemiddeling van de VN tot een oplossing te komen, mislukken herhaaldelijk.

21e eeuw

In 2002 stelt de secretaris-generaal van de VN Kofi Annan een plan op voor een hereniging met twee deelrepublieken, zonder vluchtelingen een recht op terugkeer te garanderen. In 2003 opent Noord-Cyprus de grens; Cyprioten kunnen zich voor het eerst sinds 1974 weer vrij over het hele eiland bewegen. In april 2004 wordt het enkele keren aangepaste plan van Annan in afzonderlijke referenda door de Turks-Cyprioten met een meerderheid van tweederde aangenomen en door de Grieks-Cyprioten met een driekwart meerderheid verworpen. Zo kan alleen Zuid-Cyprus op 1 mei 2004 lid van de EU worden.

Onder druk van de EU moet Zuid-Cyprus alle EU-burgers volledige vrijheid van reizen op het eiland verlenen. Door de weigering van Turkije om voor een EU-douaneverdrag de Republiek Cyprus volledig te erkennen, zit de ontwikkeling sinds 2006 op slot. Als reactie houdt Zuid-Cyprus de internationale boycot van Noord-Cyprus in stand, met onder meer een verbod op rechtstreekse vluchten naar Noord-Cyprus. Sinds 2008 heeft het zuiden de euro als munteenheid. In 2010 draagt de Republiek Cyprus nog 370 miljoen euro bij aan het EU-reddingsplan voor Griekenland, maar in 2012 doet Cyprus zelf een beroep op het noodfonds vanwege de hoge staatsschuld.

Overnachten

Het niveau van de Cypriotische hotels is hoog. In vergelijking met West-Europa is de prijs-kwaliteitverhouding goed. De meeste hotels liggen in de badplaatsen, maar ook in de bergen wordt steeds meer nieuwe, meestal kleinere en vaak in traditionele gebouwen gevestigde accommodatie geopend. Kamers bij particulieren zijn echter nauwelijks te vinden.

Categorieën

Alle hotels in Zuid-Cyprus worden door de CTO (Cyprus Tourism Organisation) geclassificeerd. Hotels met vijf sterren vormen de hoogste categorie, de laagste is die met één ster. Appartementen, vakantiedorpen en -villa’s zijn verdeeld in de categorieën A, B en C. Pensions (guest houses) en hotels en appartementen in historische gebouwen zijn niet geclassificeerd.

Hoteloverzicht

Alle accommodatie in Zuid-Cyprus is te vinden in de jaarlijks verschijnende Guide to Hotels and other Tourist Establishments (helaas zonder prijsvermelding). Het boekje is gratis verkrijgbaar bij het verkeersbureau en bij kantoren van de CTO.

Prijzen

Bij alle prijzen zijn in principe bediening en btw inbegrepen. Tussen half november en half maart zijn de prijzen vaak tot 40% lager en ze zijn met afdingen nog verder te drukken. Kinderen onder 12 jaar mogen vaak gratis op de kamer van hun ouders verblijven.

Reserveren

Tussen Pasen en eind oktober en in de kerstvakantie is het voor toeristen die rondreizen aan te raden de kamer voor de volgende nacht op z’n laatst de avond ervoor te reserveren. Er zijn geen centrale reserveerkantoren; reserveren doet u via het hotel.

Traditional hotels & houses

Naast de vele nieuwe hotels in alle categorieën zijn er enkele traditional hotels met 5 tot 25 kamers. Hier logeert u sfeervol in een historisch gebouw. Talrijker zijn de appartementen in historische huizen. Deze huizen liggen vaak in bergdorpen of het binnenland en bestaan meestal uit een tot vier wooneenheden.

Vrijstaande vakantiehuizen zijn er niet veel. De meeste kunt u vinden in de regio’s Kalavasós en Tóchni. Daar is de aanbieder Cyprus Villages in Tóchni, tel. 24 33 29 98, fax 24 33 22 95, www.oleandertravel.nl.

Studio’s en appartementen

Studio’s zijn hier eenkamerappartementen met keukenblok en koelkast. Appartementen zijn groter en bieden behalve de slaapkamer ten minste ook een zithoek of een eettafel en een goed toegerust keukenblok. In appartementengebouwen ontbreken meestal de dagelijkse schone handdoek, een grote lobby, bar, restaurant, tuin en zwembad. Beddengoed en handdoeken zijn altijd aanwezig, maar zeep en toiletpapier moet u bij een langer verblijf eventueel zelf kopen.

Campings en jeugdherbergen

Kampeerterreinen zijn te vinden bij Limassol, Páfos (Coral Bay, Geroskípou), Pólis, Tróodos en bij Governor’s Beach tussen Lárnaka en Limassol.

De jeugdherbergen van Cyprus zijn klein en niet comfortabel. Ze zijn toegankelijk voor alle houders van een Hostelling International Card, onafhankelijk van de leeftijd. Er staan jeugdherbergen in Lárnaka, Nicosia, Páfos, Stavrós tis Psókas en Tróodos. Een overnachting kost per persoon per nacht € 10. Cyprus Youth Hostel Association, P. O. Box 24040, CY-1700 Nicosia, Cyprus.

All-in of individueel?

Als u een ontspannen strandvakantie in een vakantiecomplex of een luxehotel wilt doorbrengen, bent u voor de accommodatie bij een all-inboeking meestal voordeliger uit – en helemaal wanneer u een lastminuteaanbod boekt. Wie veel van Cyprus wil zien, kan beter individueel op reis gaan en tijdens de vakantie regelmatig van verblijfplaats wisselen. Cyprus is gewoon te groot om het te leren kennen door dagexcursies te maken vanuit één vaste standplaats.

Accommodatie in Noord-Cyprus

De gratis hotelgids voor Noord-Cyprus kan worden besteld bij het verkeersbureau van Noord-Cyprus of worden afgehaald bij de toeristenbureaus in Noord-Cyprus. De prijzen zijn in euro aangegeven. In Noord-Cyprus zijn hotels in vijf, andere overnachtingsmogelijkheden in drie categorieën onderverdeeld. Het prijsniveau ligt over het algemeen iets lager dan in Zuid-Cyprus.

De hotels staan vooral in Kyrenia en omgeving, en ook op het strand van Sálamis. Op het schiereiland Karpasía vindt u enkele kleine hotels. Jeugdherbergen zijn hier niet, vakantiehuizen nauwelijks. Op het schiereiland Karpasía is het niet ongebruikelijk om bij de restaurants te kamperen (ongeveer € 10 per tent per nacht).

Eten en drinken

Aan de Cypriotische keuken is af te zien dat het eiland op het kruispunt van verschillende culturen ligt. Griekse, Turkse, Arabische en Engelse invloeden vermengen zich tot een eigen stijl, die door de rijkdom aan kruiden en het gebruik van veel verse ingrediënten wordt gekenmerkt. Cyprus kookt fantasierijk – en altijd overvloedig.

Overdadig: het ontbijt

Anders dan in Griekenland is het ontbijt in Zuid-Cyprus ook in eenvoudiger hotels vaak zeer uitgebreid. Een gebakken ei of roerei, bacon en ham horen er altijd bij, net als een keus aan worst, kaas, marmelade en honing. Cypriotische elementen zijn olijven en de geitenkaas haloúmi. Ook wie accommodatie zonder maaltijden heeft geboekt, hoeft zo’n ontbijt niet te missen, want het wordt ook bereid in veel taverna’s (kleine restaurants) en cafetaria’s in de steden. Daar krijgt u bovendien vaak landelijk-Cypriotische ontbijtsoepen als louvaná, een gebonden soep van gele spliterwten met gebakken uien en croutons.

Ideaal: de mezé

Voor de uitvinding van het zelfbedieningsbuffet, dat nu gebruikelijk is in de meeste hotels, was het eten van mezé de beste mogelijkheid om binnen korte tijd met zoveel mogelijk lekkere hapjes de Cypriotische keuken te leren kennen.

De mezé (spreek uit: mè-zee) is niet een bepaalde maaltijd, maar een vorm van eten. De ober zet vijftien, twintig of soms dertig gerechten op tafel, waar iedereen wat van neemt. De reeks begint met kleine salades en purees, olijven en gegrilde kaas. Daarna komen bijvoorbeeld ravioli, gehaktballetjes, calamares en slakken. Wie niet uitkijkt, is voldaan voordat het hoofdgerecht komt, met bijvoorbeeld lamskoteletten en lever, kippenpoten en stifádo. Groente of zoet ingelegde vruchten vormen de afsluiting. Voor zo’n mezémaaltijd betaalt u in de regel maar weinig meer dan voor een voor- en hoofdgerecht.

Talrijk: de restaurants

Zuid-Cypriotische restaurants zijn niet heel anders dan die in West-Europa – behalve dan dat u bijna het hele jaar buiten kunt zitten. De menukaarten zijn meestal meertalig. Als voordelig alternatief voor de klassieke restaurants zijn er moderne fastfoodgelegenheden en eenvoudige grillrooms, waar hoofdzakelijk kip, seftaliá, vleesspiesen, gýros en döner in een pitabroodje worden geserveerd.

De Cyprioten hebben echter niet altijd een restaurant nodig om goed te kunnen eten. Overal op het eiland heeft bosbeheer picknickplaatsen aangelegd, waar u kunt barbecuën en drinkwater kunt tappen. In de weekends en in de vakantiemaand augustus kunt u daar vele groepen Cyprioten zien zitten drinken, eten en vrolijk zijn.

De paréa

Een mezémaaltijd is pas echt aangenaam wanneer u er als een Cyprioot van geniet – in een grote vrienden- of familiekring. Cyprioten gaan niet graag gezellig met zijn tweeën uit. Goed tafelgezelschap, paréa genaamd, is net zo belangrijk als het goede eten. Ook de etenstijden zijn anders dan in de Benelux. Een middagmaal kan ook om 14 uur genoten worden, ’s avonds gaat men zelden voor 21 uur met z’n allen aan tafel.

Drinken

Cyprus is een wijneiland; al in de Bijbel wordt de Cypriotische wijn genoemd. Drie grote wijnproducenten beheersen de markt: ETKO, SODAP en KEO. Daarnaast zijn er meer dan honderd kleine wijnmakers. De aristocraat onder de Cypriotische wijnen is de goudkleurige, smakelijke aperitiefwijn Commandaria, die te vergelijken is met sherry. Sherry wordt op Cyprus overigens ook geproduceerd.

Wijnmakerij KEO brouwt ook bier en deelt de biermarkt met een vestiging van het Deense Carlsberg. Als sterkedrank wordt naast buitenlandse whisky vooral inheemse brandy gedronken. Een lekkere likeur van bittersinaasappels is fílfar, een krachtige grappa-achtige drank is zivanía. Een andere nationale drank is de longdrink brandy sour. Deze wordt op Cyprus veel vaker gedronken dan de bekende anijsdrank ouzo. Van de laatste is zowel een voordelige Cypriotische versie te krijgen als een dure, die uit Griekenland wordt geïmporteerd.

Bijzonderheden in Noord-Cyprus

De Turks-Cypriotische keuken onderscheidt zich bijna alleen van die van Zuid-Cyprus door het ontbreken van varkensvlees. Een Noord-Cypriotische variant op de mezé is de ‘full kebab’: na enkele schaaltjes met diverse voorgerechten wordt een grote schaal met verschillende soorten gegrild vlees op tafel gezet.

Door de invloed van de geïmmigreerde Turken van het vasteland wordt er nu veel thee gedronken; de in het noorden geserveerde wijnen komen, net als de raki, meestal uit Turkije.

Praktische informatie

Reizen naar Cyprus

Met het vliegtuig

De luchthavens in Zuid-Cyprus zijn Lárnaka en Páfos en in Noord-Cyprus Ercan, bij Nicosia. De vliegtijd van Amsterdam naar Lárnaka bedraagt zo’n vier uur. Om politieke redenen moet u er rekening mee houden dat u vluchten naar Ercan altijd een tussenlanding of een overstap in Turkije moet maken.

De lijnvluchten van bijvoorbeeld Lufthansa, Swiss, Austrian, Olympic Air, KLM, Lot of Aegean Airlines naar Zuid-Cyprus zijn bij vroegtijdige boeking vaak voordeliger dan vluchten van chartermaatschappijen.

Luchthaven Lárnaka: 7 km ten westen van het centrum. Er rijden 15-20 x per etmaal lijnbussen van de luchthaven naar Nicosia en Limassol; wo. en za. rijden er tussen 7.55 en 12.55 uur 5 x per dag bussen naar het centrum van Lárnaka en ma.-vr. 8 x per dag tussen 7.30 en 17.30 uur. Voor het luchthavengebouw staan veel taxi’s gereed.

Luchthaven Páfos: 15 km ten oosten van het centrum. Er rijden diverse keren per dag lijnbussen naar de hotels aan de stranden van Geroskípou, Páfos en Coral Bay; ook hier kunt u een taxi nemen.

Luchthaven Ercan: geen lijnbussen.

Auto’s zijn te huur op alle luchthavens. Bovendien staan op alle Cypriotische luchthavens taxi’s gereed.

Met de veerboot

Momenteel varen er geen passagiers- of autoveerboten van Europa naar Cyprus. Bij het toeristenbureau van Noord-Cyprus is informatie verkrijgbaar over veerverbindingen tussen Turkije en Kyrenia / Girne (blz. 23).

Douane

Reisdocumenten: voor ingezetenen van de EU volstaat voor de reis per vliegtuig naar zowel Noord- als Zuid-Cyprus een geldig paspoort. Kinderen hebben een eigen paspoort nodig.

Huisdieren: als u een hond meeneemt, dient u in het bezit te zijn van een EU-huisdierenpaspoort. Honden zonder elektronische microchip moeten voorzien zijn van een tatoeage in het oor.

In- en uitvoerbeperkingen: voor de Republiek Cyprus geldt dat EU-burgers voor eigen gebruik onbeperkt artikelen mogen in- en uitvoeren, maximaal 800 sigaretten, 90 l wijn en 10 l sterkedrank. Houdt u er bovendien rekening mee dat alleen artikelen met een maximale waarde van € 430 mogen worden in- en uitgevoerd (kijk voor meer informatie op www.douane.nl). Voor de in- en uitvoer van producten tussen Noord- en Zuid-Cyprus bestaat een speciale regeling: een belangrijke beperking is dat u uit Noord-Cyprus maximaal twee sloffen sigaretten naar de Republiek Cyprus mag invoeren.

Reizen op Cyprus

Bus

Diverse keren per dag rijden er intercitybussen tussen de steden Páfos, Limassol, Lárnaka, Nicosia, Ayía Nápa en Paralímni-Protarás. Een enkele reis kost € 3-5, een dagkaart € 10 en een weekkaart € 50. Informatie via tel. 800 077 89 (gratis) of www.intercity-buses.com.

Verzameltaxi

Het meest gebruikte vervoermiddel voor ritten tussen de steden is de verzameltaxi, die op Cyprus beter bekend is onder de naam service taxi. Voor een rit met zo’n taxi betaalt u twee keer zoveel als voor een rit met een lijnbus, maar verzameltaxi’s rijden wel met grotere regelmaat dan bussen en halen u van elke gewenste plaats binnen de stadsgrenzen op. Over het algemeen gaat het om Mercedesbusjes met plaats voor maximaal zeven passagiers. Deze service taxi’s rijden op werkdagen van 6 tot 18 uur, op zaterdag en zondag van 7 tot 17 uur.

In Noord-Cyprus kunt u gebruikmaken van verzameltaxi’s die beter bekend zijn onder naam dolmuş. Deze taxi’s volgen vaste routes tussen de steden en grote plaatsen.

Taxi

In alle steden en vakantieoorden staan 24 uur per dag taxi’s gereed. Tussen 6 en 20.30 uur geldt in Zuid-Cyprus tarief I (€ 0,73 per km, één uur wachten € 13,66), ’s nachts en op zondag tarief II (€ 0,85 per km, één uur wachten € 15,71). In Noord-Cyprus liggen de taxitarieven iets lager. In grote plaatsen rijden zogenaamde rural taxis (plattelandstaxi’s die in het Grieks agoréo heten) zonder taximeter. Deze taxi is iets voordeliger dan de taxi’s in de steden, maar mag alleen passagiers vanuit zijn dorp van herkomst meenemen.

Auto of fiets

Het Cypriotische wegennet is bijzonder goed onderhouden: tussen de steden lopen tolvrije snelwegen van dezelfde kwaliteit als die in West-Europa. De Cyprioten rijden over het algemeen zeer gedisciplineerd en auto’s verkeren bijna altijd in goede staat. De bewegwijzering is voorbeeldig.

Huurauto

Huurauto: er worden allerlei huurauto’s aangeboden, van kleine wagens tot jeeps en minibussen. Ze zijn te herkennen aan een rood nummerbord met een kenteken dat begint met een Z. Het huurtarief is afhankelijk van de huurperiode en het seizoen. Voor een personenauto met een cilinderinhoud van 1200 cc betaalt u in de zomermaanden ongeveer € 35-45; in de winter is na onderhandeling vaak korting te krijgen. Bij de huurprijs is altijd het volgende inbegrepen: een onbeperkt aantal kilometers, een wettelijke aansprakelijkheids- en een allriskverzekering (met een eigen risico van € 200-1000). Voor het huren van een auto volstaat een nationaal rijbewijs, maar de huurder moet wel tussen de 25 en 70 jaar oud zijn; huurders tussen 21 en 25 jaar hebben een aanvullende verzekering van ongeveer € 8 per dag nodig. Let op: het is niet toegestaan met een huurauto uit Noord-Cyprus naar Zuid-Cyprus te gaan.

Brommer en motor: huurbrommers en -motoren zult u op heel Cyprus veel minder vaak tegenkomen dan op de andere eilanden in de Middellandse Zee. U vindt ze voornamelijk in de bekende badplaatsen. Voor het huren van een brommer of motor hebt u een geldig rijbewijs nodig, waarmee u een dergelijk voertuig ook in uw eigen land mag besturen. Een huurder moet minimaal 18 jaar zijn. Brommers met een kleinere cilinderinhoud dan 50 cc mogen ook worden bestuurd door 17-jarigen. Het dragen van een helm is verplicht. Voor een kleine brommer inclusief allriskverzekering bent u ongeveer € 12 per dag kwijt en de huurprijs van een motor met een cilinderinhoud van meer dan 100 cc begint bij € 18 per dag.

Fiets: Cyprus is geen geschikt eiland voor een fietsvakantie. Goede fietspaden zijn alleen te vinden in de omgeving van Ayía Nápa en Paralímni, waar op diverse locaties fietsen worden verhuurd. In de vakantieoorden zijn mountainbikes te huur.

Verkeersregels

Overal op Cyprus moet u aan de linkerkant van de weg rijden en u dient zich aan de volgende maximumsnelheden te houden: op snelwegen 100 km/u, op landweggetjes 80 km/u en in dorpen 50 km/u. Voor de bestuurder en de bijrijder is het dragen van een veiligheidsgordel verplicht; kinderen van 5 jaar en jonger mogen alleen op de achterbank zitten. Het maximaal toegestane alcoholpromillage bedraagt in Zuid-Cyprus 0,5 en in Noord-Cyprus 0,0.

Benzinestations: op het eiland vindt u talloze benzinestations, maar deze zijn over het algemeen alleen geopend op de volgende tijden: ma.-vr., za. 6-16 en zo. 6-18 uur. Bij een groot aantal benzinestations kunt u met contant geld betalen, of u kunt afrekenen met uw creditcard bij een 24 uur per dag geopende automaat. De benzineprijzen op Cyprus liggen relatief laag.

Elektriciteit

In heel Cyprus kunt u gebruikmaken van driepolige stekkers (zoals in Groot-Brittannië). Adapters zijn te huur in hotels of te koop in elektronicazaken.

Excursies

Georganiseerde dagtochten per bus en safari’s per jeep naar alle Cypriotische regio’s worden in alle vakantieoorden in Zuid-Cyprus aangeboden. Voor een dagexcursie van Ayía Nápa naar Kerynia / Girne en Famagusta betaalt u ongeveer € 42, en naar Koúrion en Páfos ongeveer € 32.

Feestdagen

In de Republiek Cyprus

1 jan.: Nieuwjaar

6 jan.: Epiphanías, doop van Christus

Carnavalsmaandag

25 mrt.: Nationale feestdag; Maria-Boodschap

1 apr.: Nationale feestdag

Goede Vrijdag

Tweede paasdag

1 mei: Dag van de Arbeid

15 aug.: Maria-Hemelvaart

1 okt.: Onafhankelijkheidsdag

28 okt.: Nationale feestdag

24 dec.: Kerstavond

25 dec.: Kerstmis

31 dec.: Oudjaar

In Noord-Cyprus

1 jan.: Nieuwjaar

23 apr.: Dag van het Kind

1 mei: Dag van de Arbeid

19 mei: Dag van de Jeugd en de Sport

20 juli: Dag van de Vrede en de Vrijheid

1. aug.: Dag van het Verzet

Şeker Bayramı: Suikerfeest, eind van de vastenmaand ramadan

30 aug.: Dag van de Overwinning

29 okt.: Dag van de Turkse Republiek

Kurban Bayramı: Offerfeest

15 nov.: Dag van de ‘Turkse Republiek Noord-Cyprus’

Feesten en festivals

Kerkelijke feesten

Epiphanías: het orthodoxe feest van de doop van Christus wordt hoofdzakelijk in de kuststeden gevierd. Na de ochtendlijke kerkdienst wordt een processie gehouden naar de zee, waar de priester een kruis in het water werpt, dat vervolgens door jongemannen wordt opgedoken. Wie het kruis van de zeebodem weet op te vissen, is verzekerd van een gelukkig leven.

Carnaval: op carnavalszondag houdt men in Limassol een carnavalsoptocht.

Goede Vrijdag: aan het eind van de ochtend versieren meisjes en vrouwen in alle Cypriotische kerken het symbolische graf van Christus, de zogeheten Epitáphios, met bloemen. Tijdens de avonddienst kussen alle gelovigen de Epitáphiosdoek, die rond 21 uur tijdens een feestelijke processie door het dorp wordt gedragen.

Paaszaterdag: even na 23 uur begint de paasmis. Bijna alle kerken puilen dan uit van de gelovigen; zelfs op de kerkhoven is het een drukte van belang. Kort voor middernacht worden alle lichten gedoofd. Na een korte stilte verkondigt de priester de opstanding van Christus en steekt met de godslamp een kaars aan. Vervolgens ontsteken ook de kerkgangers hun kaarsen, en kinderen en jongeren steken een knallend vuurwerk af.

Eerste paasdag: de familie komt bijeen en viert feest met soúvla (traditioneel varkens- of lamsvlees) van de houtskoolgrill. Vooral in het district Páfos worden op eerste en tweede paasdag in talloze dorpen op straten, pleinen of in de stadions paasspelen opgevoerd. Bovendien worden er vaak wedstrijden zaklopen, eierlopen, enzovoort gehouden.

Tweede pinksterdag: op deze dag wordt op Cyprus, met name in Lárnaka, het Kataklysmósfeest gevierd. Het herinnert aan de redding van de mensheid van de zondvloed. Op het programma staan niet alleen een kerkdienst en een processie, maar ook dans- en muziekwedstrijden: één groot volksfeest. In Lárnaka wordt langs de kustpromenade van de donderdag voor tot de dinsdag na Pinksteren een jaarmarkt gehouden.

Festivals

Het hele jaar vinden in Nicosia en de kustplaatsen in het zuiden tal van culturele evenementen en festivals plaats. Een goed overzicht hiervan verschaft de ‘List of events’, die u gratis bij alle toeristenbureaus kunt krijgen.

North Cyprus International Bellapaís Music Festival: van 20 mei tot 25 juni wordt in de ruïne van de gotische abdij van Bellapaís een groot aantal klassieke concerten gegeven.

International Famagusta Art and Culture Festival: de laatste tien dagen van juni en de eerste tien dagen van juli worden voor de Othellotoren in Famagusta en in het antieke theater van Sálamis jazz-, pop-, klassieke- en volksmuziekconcerten gehouden.

Cyprus Music Days: begin juli vier dagen lang jazz- en klassieke concerten in het antieke theater van Koúrion.

Mariafeesten: In de periode van 14 tot 16 aug. worden in Agrós en Kannavioú dorpsfeesten georganiseerd. Tijdens deze Mariafeesten worden ook folkloristische evenementen gehouden. In Kíti, Liopétri en Káto Defterá, en voor de kloosters Kýkko en Chrysorogiátissa worden op dezelfde dagen jaarmarkten georganiseerd.

Limassol Wine Festival: eind aug.-begin sept. houdt men in twee weekends en de tussenliggende week in het stadspark van Limassol een groot wijnfestival met folkloristische evenementen en concerten (www.limassolmunicipality.com.cy/wine).

Páfos Aphrodite Festival: begin sept. wordt door het gezelschap van de Italiaanse Arena di Verona op drie avonden voor de Turkse vesting aan de haven van Páfos een opera opgevoerd (www.pafc.com.cy).

Geld

De munteenheid van Zuid-Cyprus is de euro (uitspraak Grieks: evró, uitspraak Engels: joero). Op de kopzijde van 1, 2 en 5 eurocent staan twee moeflons, op die van 10, 20 en 50 eurocent het antieke Schip van Kyrenia en op die van 1 en 2 euro het ‘Idool van Pomos’ (bronstijd).

De munteenheid in Noord-Cyprus is de Turkse lira (TL, TRY), maar de euro wordt bijna overal geaccepteerd.

TRY 1 = € 0,42

€ 1 = TRY 2,34

Geld wisselen kunt u het best bij een bank doen; in hotels worden meestal onvoordeliger koersen berekend. In Noord-Cyprus kunt u bij wisselkantoren Turkse lira’s krijgen. Pinnen bij een geldautomaat is mogelijk met een bankpas met het Maestrologo of een creditcard (voorzien van pincode). In de betere supermarkten, restaurants en hotels, en bij autoverhuurbedrijven worden over het algemeen creditcards geaccepteerd (vooral Visa en MasterCard), maar in taverna’s en pensions zelden.

Gevonden voorwerpen

Op Cyprus is geen centraal bureau voor gevonden voorwerpen te vinden. Wat u kwijtraakt, wordt meestal ter plaatse bewaard tot u het komt halen.

Gezondheid

Een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor is dringend aan te raden. Diarree is te voorkomen met de juiste hygiënische maatregelen: was regelmatig uw handen en drink bij voorkeur geen met ijsblokjes gekoelde dranken. Het eten van rauwkost en het drinken van leidingwater levert geen problemen op.

In een noodgeval kunt u in landelijke ziekenhuizen en gezondheidscentra van Cyprus gratis worden behandeld. Medicijnen en behandelingen bij privéklinieken en huisartsen moeten contant worden betaald. Het is daarom aan te bevelen de Europese Zorgpas (EHIC) mee te nemen – deze is overigens niet geldig in Noord-Cyprus – en te zorgen voor een reisverzekering die aanvullende medische kosten dekt.

Overigens: ‘Cabarets’ zijn, anders dan u zou verwachten, geen variététheaters voor het hele gezin, maar ordinaire en zeer prijzige nachtclubs, waar vooral buitenlandse prostituees werkzaam zijn.

Informatie

Verkeersbureau Cyprus in Nederland

Cyprus Verkeersbureau

Keizersgracht 424 II, 1016 GC Amsterdam

tel. 020 624 43 58

www.cyprus.nu, www.visitcyprus.com

Verkeersbureau Cyprus in België

Dienst voor Toerisme van Cyprus

Kortenberglaan 61, 1000 Brussel

tel. 02 735 06 21

www.visitcyprus.com

Toeristenbureaus op Cyprus

Kantoren van de Cyprus Tourism Organisation (CTO) zijn gevestigd in alle steden in Zuid-Cyprus, op de luchthavens van Páfos en Lárnaka, aan de haven van Limassol en in Páno Plátres.

In Noord-Cyprus zijn toeristenbureaus te vinden in Nicosia, Kyrenia / Girne en Famagusta (www.noordcyprus.org).

Internet

Landcode Cyprus: .cy

www.visitcyprus.com: goede website van het Cyprus Verkeersbureau met een schat aan informatie, bijvoorbeeld ook over bezienswaardigheden, musea, kerken, kloosters, ambassades, hotels, de reis naar Cyprus, enzovoort.

www.cyprus-noord.startpagina.nl: u vindt hier allerlei handige links naar praktische informatie over Cyprus. Zo zijn er links naar de geschiedenis van Cyprus en toeristische informatie.

www.cyprus.com: website van de wervingsafdeling van de Cypriotische ambassade.

www.cyprus-forum.com: een chatforum met een groot aantal links en een enorme hoeveelheid foto’s; u kunt ook zelf foto’s toevoegen.

www.cybc.com.cy: de homepage van de landelijke radio- en televisiezender. Radio- en televisieprogramma’s, live op uw beeldscherm. Alleen in het Grieks.

Websites in het Engels

www.cyprus-hotels.com: hier vindt u een uitgebreide, maar onvolledige hotellijst met directe links naar de hotels, veel foto’s, tarieven en de mogelijkheid om direct te boeken.

www.windowsoncyprus.com: de beste commerciële website voor vakantiegangers, met actuele wisselkoersen, uitvoerige informatie over agrotoerisme, traditionele hotels, tarieven van autoverhuurders en sportmogelijkheden. Met een Engelstalig chatforum.

www.cyprus-mail.com: het Engelse dagblad ‘Cyprus Mail’ wordt dagelijks (met uitzondering van maandag) op het internet gepubliceerd.

www.cyculture.net: informatie, adressen en links voor iedereen met belangstelling voor specifieke onderwerpen als vogels observeren, golfen, paardrijden, traditionele kunstnijverheid en wandeltochten.

www.unficyp.org: de officiële website van de VN-vredesmacht op Cyprus.

www.kypros.org: op deze internetpagina vindt u talloze links naar officiële instanties op het eiland en het actuele weerbericht. Als Real Player of een vergelijkbaar programma op uw computer is geïnstalleerd, kunt u Cypriotische radio- en tv-programma’s ontvangen, videoclips bekijken en Grieks leren.

Kinderen

Reisplanning

Cypriotische artsen schrijven soms al bij de lichtste pijn antibiotica voor. Maar misschien hebt u die helemaal niet nodig en is de pijn ook te bestrijden met de geneesmiddelen die u op reis hebt meegenomen. Zonnebrandcrème is prijzig op Cyprus; neem er dus voldoende van mee. Omdat het zand op de stranden snel gloeiend heet wordt, zijn badschoenen of slippers beslist aan te bevelen. Muggen en wespen veroorzaken op Cyprus nogal wat overlast: een middel tegen insecten en een klamboe voor de kinderen kunnen bijzonder goed van pas komen. Luiers en babyvoeding zijn verkrijgbaar in de grote supermarkten en de duurdere apotheken. Verse koemelk is overal op Cyprus verkrijgbaar.

Uit eten gaan

In de hotels van restaurants en in een groot aantal taverna’s kunt u gebruikmaken van kinderstoelen. Een menukaart voor kinderen zult u zelden tegenkomen, maar overal kunt u met een ober overleggen en zijn voor kinderen halve porties voor de halve prijs te bestellen. Bovendien heeft niemand er iets op tegen als u kinderen van uw maaltijd laat mee-eten. In veel gevallen brengt een ober zelfs een extra bord als hij ziet dat u samen met kinderen tafelt.

Attracties

Voor kinderen wordt op Cyprus weinig bijzonders aangeboden. Er zijn een paar grote recreatiebaden met reuzenwaterglijbanen en in Nicosia kunt u een rondrit maken met een minitrein op rubberbanden. Op de op Cyprus ‘Luna Park’ geheten jaarmarkten zijn niet alleen kermisattracties voor kinderen en volwassenen aan te treffen, maar ook draaimolens voor de allerkleinsten. Op een groot aantal stranden worden voor het hele gezin waterfietsen verhuurd; er zijn zelfs modellen met een glijbaantje.

Bedtijd

De meeste Cyprioten houden van kinderen: de kleintjes worden vaak bij de bezigheden van volwassenen betrokken. Bovendien mogen ze meestal tot middernacht opblijven en buiten spelen of voetballen. Daarom slapen veel kinderen ’s middags, wanneer de zon op zijn heetst en de uv-straling het gevaarlijkst is. Deze gewoonten kunt u tijdens uw vakantie het best overnemen.

Kortingen voor kinderen

Voor een extra bed mag in hotels maximaal een toeslag van 20% op de kamerprijs worden geheven. De metro en alle bussen zijn gratis voor kinderen onder de 6 jaar. Scholieren en studenten betalen de volle ritprijs. Voor scholieren en studenten uit EU-landen is de toegang tot alle staatsmusea en opgravingsterreinen op vertoon van een geldige studentenkaart gratis.

Klimaat en reisseizoen

Cyprus is het hele jaar een goede reisbestemming. Het zeewater heeft van mei tot november een temperatuur van ruim 18 °C. De zee is het warmst in september (25 °C) en het koudst in februari (14 °C). Met elf tot dertien regendagen per maand valt in de periode december-februari de meeste regen. Van mei tot september regent het maximaal een tot twee keer per maand.

De hoogste dagtemperatuur ligt aan zee tussen juni en september iets boven de 30 °C, en in Nicosia kan deze oplopen tot 37 °C. Op sommige dagen in juli en augustus kan het hier zelfs 45 °C in de schaduw worden. Van december tot maart liggen de temperaturen aan de kust rond 17-19 °C. Nachtvorst komt zelfs in het Tróodosgebergte onder een hoogte van 1000 m bijna niet voor. Aan de kust ligt de nachttemperatuur zelfs in de wintermaanden zelden onder 8 °C. Neem een licht jack of een dunne trui mee, omdat ook midden in de zomer ’s avonds een frisse bries kan opsteken. Als u Cyprus tussen november of april bezoekt, hebt u ook een warme wintertrui nodig.

Openingstijden

Banken: in Zuid-Cyprus ma.-vr. 8.30-13.30 (mei-sept. vanaf 8.15), ma. ook 15.15-16.45 uur. In Noord-Cyprus: ma.-vr. 8.30-14 en ma. 15-18 uur.

Postkantoren: in Zuid-Cyprus ma.-vr. 7.30-13.30, wo. ook 15-17.30 uur, hoofdpostkantoren in Nicosia, Lárnaka, Limassol en Páfos ook ma.-vr. 15-18 en za. 9-11 uur. In Noord-Cyprus ma.-vr. 8-13 en 14-17, za. 9-12 uur.

Winkels: in Zuid-Cyprus 8-19.30 (mei-sept. tot 20) en za. 8-19 uur, de middagpauze wordt individueel bepaald. In Noord-Cyprus mei-sept. ma.-za. 8-14 en 16-18, okt.-apr. ma.-za. 8-17 uur.

Souvenirwinkels: dag. ongeveer 9-23 uur.

Reizen met een handicap

Vergeleken met andere landen in het Middellandse Zeegebied zijn er op Cyprus, mede dankzij het Britse verleden, goede voorzieningen voor reizigers met een handicap aanwezig. Voor meer informatie kunt u terecht bij de Cypriotische verkeersbureaus.

Roken

Voor beide delen van Cyprus geldt in de horeca en de algemene ruimten van hotels een rookverbod dat strikt wordt nageleefd. Ook op de luchthavens en in het openbaar vervoer is roken verboden. Sigaretten zonder filter zijn op Cyprus niet verkrijgbaar.

Sport en activiteiten

Duiken

In alle badplaatsen van Cyprus zijn duikscholen en -winkels gevestigd. Ze zijn bijzonder talrijk in Ayía Nápa. De zeefauna is weliswaar niet bijzonder spectaculair, maar langs de rotskusten liggen tal van grillige formaties en grotten die de duiker bekoren. Bovendien kunt u op verschillende locaties naar een wrak duiken. Het is verboden om sponzen of vondsten uit de oudheid mee te nemen; voor die laatste bestaat een meldplicht.

Fietsen

De beste fietspaden van Cyprus zijn te vinden in de buurt van Ayía Nápa. Zeer geschikt voor mountainbikers zijn de talloze weggetjes en bospaden in het Tróodosgebergte en in de omgeving van Pólis. Goed onderhouden mountainbikes en racefietsen zijn te huur bij Thomas Wegmüller in Pissoúri, in het Columbia Beach Resort (tel. 25 63 40 93, mobiel 99 66 62 00, www.veloferiencyprus.com) en Hotel Aliathon Holiday Village in Páfos (tel. 26 96 44 00, www.aliathonvillage.com). Een ander prima adres voor mountainbikers is de fietsverhuur van Cyprus Villages in Kalavasós, waar niet alleen mountainbikes, toer-, kinder- en racefietsen worden verhuurd, maar ook begeleide mountainbiketochten worden georganiseerd (tel. 24 33 29 98, www.cyprusvillages.com.cy).

Golfen

Sinds 1990 ontwikkelt Zuid-Cyprus zich tot een eldorado voor golfers. Inmiddels zijn er vijf goede golfterreinen, die allemaal enkele kilometers van de kust tussen Limassol en Páfos liggen. De drie beste 18 holesgolfbanen zijn die van Minthis Hills, een golfclub 8 km ten noorden van Páfos (www.minthishills.com), de Secret Valley Golf Club, 18 km ten oosten van Páfos (www.secretvalley.com) en het Ressort Aphrodite Hills boven de Pétra tou Romioú, tussen Páfos en Limassol, waar u in een luxehotel kunt overnachten en ook zelfs eventueel een villa kunt kopen (tel. 26 64 27 74, www.aphroditehills.com).

Paardrijden

Diverse maneges op het eiland bieden buitenritten van een uur of langer en dagexcursies te paard aan. Hiervoor kunt u terecht in Protarás (zie blz. 55), Limassol (zie blz. 62), Tóchni, in de buurt van Governor’s Beach (zie blz. 66), en Kyrenia (zie blz. 100).

Paragliding

Langs verschillende stranden kunt u zich aan een groot scherm achter een motorboot op een hoogte van ongeveer 10-30 m aan een 60, 100 of 200 m lange lijn boven het water laten voorttrekken. Ook tandemvluchten behoren tot de mogelijkheden; de prijs is afhankelijk van de lengte van de lijn. In Kyrenia in Noord-Cyprus kunt u zich bovendien aanmelden voor een tandemhangglidevlucht van de bergen naar de kust.

Verhuur van speedboten

In alle sportjachthavens en bij sommige watersportcentra worden speedboten verhuurd. Met boten tot 25 pk mag u zonder vaarbewijs varen en voor boten van 125 pk en meer volstaat een rijbewijs. De minimumleeftijd voor huurders is 18 jaar.

Veiligheid en noodgevallen

De criminaliteitscijfers op Cyprus zijn bijzonder laag. Toch moet u op plaatsen waar veel mensen samenkomen, net als in elk ander land ter wereld op uw hoede zijn voor zakkenrollers.

Belangrijke alarmnummers

Ambulance, politie en brandweer: in Zuid-Cyprus tel. 112 en tel. 199; gratis, men verstaat bijna altijd Engels. In Noord-Cyprus tel. 112 voor ambulance, tel. 155 voor politie en tel. 199 voor brandweer.

Alle bankpassen / creditcards blokkeren: tel. 0031 (0)30 283 53 72, zie ook www.pasblokkeren.nl of tel. 0032 (0)70 34 43 44, zie ook www.cardstop.be.

Nederlandse ambassade: Nicosia (Zuid-Cyprus), tel. +357 22 87 36 66

Belgische ambassade: Nicosia (Zuid-Cyprus), tel. +357 22 44 90 20

Surfen

Bij diverse stranden zijn surfplanken en windsurfplanken te huur. Maar Cyprus is geen toplocatie voor surfers, doordat er een gebrek is aan vlakke baaien en wind. De beste surfwinkel annex surfschool is Surf Cyprus aan de Pissoúri Bay (tel. 99 75 55 36, www.surfcyprus-windsurfing.com).

Wandelen

De Cyprus Tourism Organisation heeft samen met het bosbeheer op het eiland bijna veertig wandelroutes en natuurleerpaden (Nature Trails) uitgestippeld. Ze zijn goed onderhouden en gemarkeerd. De routes staan beschreven in diverse gratis verkrijgbare brochures, die u voor vertrek bij het verkeersbureau kunt aanvragen of op het eiland uit een van de toeristenbureaus kunt meenemen. De meeste wandelroutes zijn te vinden in het Tróodosgebergte; andere voeren over het schiereiland Akámas en door de regio Ayía Nápa / Protarás.

Helaas zijn er slechts een paar rondwandelingen, waarbij u op het beginpunt terugkeert, en nergens vindt u vervoer tussen het begin- en eindpunt van een wandelroute, zodat u de terugtocht per taxi of liftend moet afleggen. Voor alle routes zijn degelijke wandelschoenen aan te bevelen. Neem midden in de zomer ook iets mee om uw hoofd te bedekken en zorg beslist voor genoeg drinkwater.

Wie niet graag alleen wandelt, kan op sommige plaatsen deelnemen aan begeleide wandelingen. Een goed adres voor wandelaars is Ecologia Tours in Páfos.

Zeilen

De Middellandse Zee rond Cyprus is minder aantrekkelijk voor zeilers dan de Egeïsche Zee. Het aantal beschutte baaien is te beperkt en er zijn te weinig jachthavens. Bovendien zijn er om politieke redenen ook te weinig aanloophavens. Daarom zeilen hier overwegend Cyprioten, Russen en Israëli’s. Wie toch een zeiljacht wil huren, kan zich wenden tot Interyachting Ltd., Christaki Kranoú Street 33, Germasógeia / Limassol, tel. 25 81 19 00, fax 25 81 19 45, www.interyachting.com.cy.

Zwemmen

Zwemmen is op heel Cyprus toegestaan. Met rode boeien worden gebieden in zee afgebakend waar u mag zwemmen en waar absoluut geen boten of andere vaartuigen mogen komen. Zonneschermen en ligstoelen zijn bij alle grote hotels en aan een groot aantal stranden te huur. Bovendien beheert de Cyprus Tourism Organisation zwemstranden in Lárnaka, Limassol en Geroskípou, bij Páfos. Veel drukbezochte stranden worden bewaakt door een soort baywatch (strandwacht).

Er zijn geen gevallen bekend waarbij badgasten op Cyprus door haaien zijn gebeten. Soms moet u echter wel rekening houden met kwallen. Bovendien moet u er aan rotsachtige kusten voor oppassen dat u niet op een zee-egel trapt.

Telefoon

In Zuid-Cyprus kunt u in een telefooncel bellen met een telefoonkaart, verkrijgbaar bij de kiosk, tabakszaak, supermarkt en de kantoren van de Cypriotische telefoonmaatschappij CYTA. In Noord-Cyprus kunt u het best telefoneren bij particuliere telecommunicatiekantoren.

Landnummers: Nederland 0031, België 0032, gevolgd door het kengetal, zonder de eerste 0.

In Zuid-Cyprus bestaan alle telefoonnummers uit acht en in Noord-Cyprus uit zeven cijfers; er worden geen kengetallen gebruikt. Als u vanuit het buitenland naar Zuid-Cyprus belt, kiest u eerst 00 357 en vervolgens gewoon het achtcijferige telefoonnummer, en wanneer u naar Noord-Cyprus belt, eerst 0090 392 en dan het zevencijferige telefoonnummer.

Let op: als u met uw mobiele telefoon binnen Noord-Cyprus belt, moet u na het voorkiesnummer direct het telefoonnummer kiezen.

Mobiele telefoons zijn wijdverbreid en bijna allemaal voorzien van internet. Meer informatie over de gunstigste roamingpartner (de telefoonmaatschappij waarop u uw telefoon kunt laten overschakelen als u op Cyprus bent) krijgt u bij uw provider; over het algemeen zijn de telefoonaanbieders in Zuid-Cyprus het voordeligst. Als u een eigen mobiele nummer voor Noord- of Zuid-Cyprus wilt hebben, kunt u dat voor ongeveer € 5-7 zonder veel bureaucratische poespas bij elke winkel met mobiele telefoons krijgen.

Toiletten

Vaak vindt u in badkamers in hotels of in de wc’s van taverna’s een bordje met het verzoek om geen papier in de wc-pot te gooien, omdat anders de smalle afvoerbuis verstopt kan raken. Gooi het wc-papier daarom altijd in de daarvoor bestemde afvalbak.

Duurzaam reizen

Wie naar Cyprus reist, kan niet om het vliegtuig heen. Op www.duurzaamreizen.org kunt u lezen hoe u de CO2-emissie van de vliegreis kunt compenseren. Op het eiland zelf kunt u niet heen om vervoer met gemotoriseerde voertuigen, want voor fietsers met een normale conditie is Cyprus te bergachtig. Wie duurzaam wil reizen, kan het best de voor het milieu zeer schadelijke jeepsafari’s en kartbanen mijden en afzien van de huur van jetski’s en motorboten. Officiële ecolabels vindt u hier niet.

Duurzaam reizen betekent op Cyprus vooral sociaal verantwoord reizen: eet in traditionele taverna’s in plaats van de restaurants van grote ketens, koop lokale producten en overnacht in kleine hotels in het binnenland in plaats van de grote hotels aan de kust. Meer kunt u op Cyprus niet doen voor het milieu.

Onderweg op Cyprus

Niet alle kustplaatsen van Cyprus zijn zo idyllisch als het vissersdorp Potamós tou Liopetríou, maar mooie stranden zijn er te kust en te keur. Als u nog wat meer van het eiland wilt zien, ga dan ook naar het schitterende, bergachtige achterland. Voor een beter begrip van de cultuur en de geschiedenis van het eiland is een bezoek aan Nicosia onontbeerlijk.

Nicosia en omgeving

Nicosia G/H 5

De laatste verdeelde hoofdstad (240.000 inwoners) ter wereld ligt in het midden van de dwars door Cyprus lopende Mesaoríavlakte. De kern wordt gevormd door de oude stad, die door een 5 km lange ringmuur met elf bastions en een vestinggracht wordt omgeven. Midden door de oude stad loopt de Green Line, de demarcatielijn tussen het zuidelijke en noordelijke deel van het eiland. Tijdens een wandeling door de oude stad (1 zie blz. 33) kunt u die probleemloos passeren.

De verdeelde oude stad G 5

Laikí Geitoniá 1

Tussen de straten Solónos, Aischyloú, Ippokrátous en Fylokýprou

Dit is een liefdevol gerestaureerde buurt in de oude stad met twee smalle straatjes en fraaie historische huizen, waarin winkels en taverna’s gevestigd zijn. Vooral ’s avonds is het hier bijzonder sfeervol. De naam van de buurt wordt uitgesproken als La-ikí Jitonjá.

Omeriyemoskee 2

Odós Trikoúpis / Platía Tyllírias, ma.-za. 10-12.30, 13.30-15.30 uur, donatie gebruikelijk

Deze door Syrische moslims beheerde moskee was oorspronkelijk een gotische augustijnenkerk. Aan hetzelfde plein staat ook de kleine Omeriyehamam van eind 16e eeuw.

Hadjigeorgákis Kornésioshuis 3

Odós Patriárchou Grigoríou 20, di., do., vr. 8.30-15.30, wo. 8.30-17, za. 9.30-15.30 uur, € 1,70

Dit statige huis, dat aan het eind van de 18e eeuw werd gebouwd, behoorde toe aan een christen die als dragoman belast was met het innen van de belasting van zijn geloofsgenoten voor de sultan. De aan drie zijden door zuilenrijen omgeven binnenplaats en de salon in de Turkse stijl van de 18e eeuw zijn bijzonder indrukwekkend.

Ágios Ioánniskathedraal 4

2 zie blz. 38

Nicosia Municipal Arts Centre 5

Odós Apóstolou Varnáva 19, wo.-za. 10-15, 17-23, zo. 10-16 uur, gratis

In de voormalige elektriciteitscentrale van Nicosia worden tegenwoordig wisselende exposities met werk van hedendaagse Cypriotische kunstenaars en van kunstenaars met een internationale bekendheid gehouden.

Cyprus Museum 6

3 zie blz. 41

Mevlevi Tekke 7

Noord-Nicosia, Girne Caddesi, mei-okt. ma.-vr. 9-13 en 14-17 uur, nov.-apr. ma.-vr. 9-14 uur, € 3

Dit is het voormalige klooster van de dansende derwisjen. Hun orde werd in de 13e eeuw in het Turkse Konya gesticht. Levensgrote poppen houden nu de herinnering aan hun rituelen en kleding levend. Verder wordt hier Turks-Cypriotische kunstnijverheid getoond.

1Overal politiek – het verdeelde Nicosia

Kaart: | G 5, Oriëntatiekaartje: blz. 36-37
Vervoer: | Stadswandeling, een halve dag

De oude stad van Nicosia is geen mooi opgepoetst historisch pronkstuk en ook geen trendy wijk, maar blinkt uit door authenticiteit en oorspronkelijkheid. Iedere toerist kan zonder problemen zowel het Griekse als het Turkse deel bezoeken en zo ook met eigen ogen de gevolgen van de verdeling aanschouwen.

Bij het Vrijheidsplein

De Platía Eleftheriás ligt op de middeleeuwse stadsmuur en overwelft de vestinggracht – beide het werk van de Venetianen in de 16e eeuw. Op het aan het plein grenzende bastion staat de sierlijke City Hall 8, het stadhuis uit de Britse koloniale tijd in classicistische stijl. Boven de ingang van het stadhuis wapperen vier vlaggen: die van Europa, Nicosia, Cyprus – en Griekenland. Daarmee willen de vroede vaderen onderstrepen dat Cyprus weliswaar een zelfstandige staat is, maar dat de meerderheid van de inwoners zich Griek voelt.

Hoog bovenin

Bij het ‘Vrijheidsplein’ begint de ongeveer 400 m lange Lídras Street als belangrijkste winkelstraat van de oude stad, en hij loopt door tot aan de hedendaagse Green Line, die Nicosia tot de laatste verdeelde hoofdstad ter wereld maakt. Er gaat een lift naar de elfde verdieping van het warenhuis Debenhams met zijn Shakólas Tower 9. Vanuit een vrijwel in de totale omtrek van ruiten voorziene koepel kijkt u uit over de hele stad en ver over het eiland. Alles wat u ziet, wordt toegelicht – tot zelfs de twee reusachtige, elk 165 m² grote, met acrylverf geschilderde vlaggen van Turkije en Noord-Cyprus, die van stenen uit de zuidelijke helling van het Kyreniagebergte zijn gemaakt. Zij moeten de Grieks-Cyprioten seinen: hier hebben jullie niets te zeggen, dit deel van Cyprus is van ons! De Grieks-Cyprioten ervaren dit als een kwaadaardige provocatie.

Uit voorzorg geëxecuteerd

In het noordoosten van het kerkhof van de in 1872 gewijde kerk Panagía Faneroménis 10 hebben de Grieks-Cyprioten in 1930 een mausoleum gebouwd ter herinnering aan de executie van meer dan vierhonderd orthodoxe geestelijken door de Osmanen in 1821. In Griekenland was de Onafhankelijkheidsoorlog begonnen. Om te voorkomen dat de vonk naar Cyprus zou overslaan, werden als voorzorgsmaatregel bisschoppen en priesters opgehangen. De aartsbisschop kreeg de eer om onthoofd te worden.

Overigens: de belangrijke winkelstraten van de oude stad ontzien de portemonnee van de toerist. Geld kunt u hoogstens in sieradenwinkels uitgeven, voor het overige ontbreken aantrekkelijke souveniraanbiedingen.

Een ander Berlijn

Al tientallen jaren lang is er niet ver van de kerk een kleine bar gevestigd direct bij de wit-blauwe muur die noord en zuid scheidt. Deze muur mist de perfectie van de voormalige Berlijnse Muur en komt met zandzakken en lege olievaten als versteviging krakkemikkig en geïmproviseerd over. Als u een paar minuten met een kop koffie in de bar Berlin Wall No. 2 11 zit en u de jonge Grieks-Cypriotische soldaten bekijkt tijdens hun verveelde en uiterst ontspannen wachtdienst, dringt de absurditeit van de verdeling van het eiland echt tot u door.

De grens

Net voor de grens bij Checkpoint Lídras Street 12 staat midden op straat een onopvallend monument. Een spiraal van Griekse letters citeert uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Veel letters zijn afgebrokkeld en liggen verspreid over het monument. Tussen de deuren van het toeristenbureau staat het woord Peace op de muur geschreven. Schuin hiertegenover ligt achter de Grieks-Cypriotische controlepost een piepkleine ruimte verscholen, waarin foto’s herinneren aan de meer dan 1500 Grieks-Cyprioten die sinds de zomer van 1974 vermist worden. Ze zijn ofwel door de Turken (zo luidt de officiële versie) of misschien door landgenoten (als collaborateur) vermoord.

De Grieks-Cypriotische grenswachten willen niet eens het paspoort zien van degenen die de grens passeren bij het verlaten van hun deel van het eiland. Ook dat is een politiek gebaar: bij een grens die niet als zodanig wordt ervaren, kunnen ook geen paspoorten worden gecontroleerd. Op de terugweg is het anders: daar wordt ten minste steekproefsgewijs de nationaliteit van de passanten gecontroleerd en wordt soms ook een douanecontrole uitgevoerd: wie volgens Grieks-Cypriotisch inzicht illegaal naar het eiland is gereisd of visumplichtig is, kan hier worden teruggestuurd.

Gotische kathedraal

Het monumentaalste gebouw van Nicosia lijkt wel van Frankrijk naar het oostelijke Middellandse Zeegebied verplaatst. De uit het Franse Aquitanië afkomstige Lusignans, die in de 14e en 15e eeuw als koning over het eiland heersten, lieten in 1208-1236 de Agía Sophíakathedraal in gotische stijl bouwen. Na hun verovering van het eiland in 1571 zetten de Turken minaretten op de torens, hakten gebedsnissen in de zuidelijke muur, rolden tapijten uit, verwoestten figuratieve versieringen, bouwden een mihrab als gebedsnis in – en klaar was de Selimiyemoskee 13. De imam kan zich niet verheugen over grote bijval: de meeste Turks-Cyprioten gaan zelden of nooit naar de moskee en beschouwen religie als een strikte privéaangelegenheid. Fundamentalisten vinden hier geen voedingsbodem. Desondanks wordt het gebedshuis ook hier gebruikt voor een politieke demonstratie: tussen de twee minaretten hangen de vlaggen van Turkije en Noord-Cyprus aan een koord, zodat die vanuit Zuid-Nicosia duidelijk te zien zijn.

Gemengde cultuur

Nog tijdens de Britse koloniale tijd tussen de twee wereldoorlogen waren dromedarissen een belangrijk vervoermiddel op het eiland. In veel steden en dorpen was echter geen karavanserai (Turks: han), waar mens en dier konden overnachten en de goederen veilig waren opgeborgen. In deze twee verdiepingen hoge Büyük Han 14 uit de 16e eeuw zijn nu talloze Turkse en Turks-Cypriotische kunstnijverheidbeoefenaars en een sfeervol restaurant (Sedir Han, zie onder) ondergebracht.

Hier zijn steeds weer duidelijk de tekenen van de inmiddels in gang gezette normalisering te bespeuren: Grieks-Cypriotische gidsen brengen buitenlandse vakantiegangers uit het zuiden hiernaartoe en tonen hun dit fraaie Osmaanse gebouw als cultureel erfgoed van heel Cyprus!

Informatie

Shakolas Tower 9: Odós Arsinóis, juni-aug. dag. 10-20, anders 9.30-17 uur, € 2.

Selimiyemoskee 13: overdag buiten de gebedstijden vrij toegankelijk; schoenen uittrekken!

Büyük Han 14: ma.-vr. 8-21, za. 8-16 uur, gratis .

Eten en drinken

Sedir Han 1 : in de Büyük Han, Noord-Nicosia, dag. 9-21 uur. Vers bereide ravioli ongeveer € 6. Sfeervol gelegen restaurant op de binnenplaats van de voormalige Grote Karavanserai. Elke dag voor de ogen van de gasten vers bereide ravioli (Turks: mantı), naar keuze met een vulling van kaas of gehakt.

Heraclís 2: Odós Lídras 110, Zuid-Nicosia, dag. vanaf 9, za. vanaf 10 uur, ijscoupe vanaf € 3,20. Het onvervalste beroemde Cypriotische ijs, volledig zonder kunstmatige smaakstoffen en conserveermiddelen, in talloze smaakvarianten. Er zijn ook veel mogelijkheden voor kinderen om te spelen op het tuinterras.

Arabahmetwijk 15

Noord-Nicosia, Sahalı Şevket Sokağı

De buurt rond de Arabahmetmoskee is niet zo lang geleden gerestaureerd en is nu de mooiste historische wijk van de oude stad. Deze buurt is niet vercommercialiseerd, maar behouden gebleven als rustige woonwijk.

Overnachten

Prijstreffer – Sky 1 : Zuid-Nicosia, Odós Solónos 7 C, tel. 22 66 68 80, www.skyhotel.ws, 2 pk met ontbijt € 60. Hotel met 23 eenvoudig, maar smaakvol gemeubileerde kamers met kleine balkons aan de rand van de wijk Laikí Geitoniá. Gratis internet, waterkoker, koelkast.

Bijzonder vriendelijk – Centrum 2: Zuid-Nicosia, Odós Pasikrátous 15, tel. 22 45 64 44, www.centrumhotelcyprus.com, 2 pk met ontbijt € 85. Een verzorgd, vriendelijk, modern hotel met veertig kamers. Goed ontbijtbuffet, een waterkoker, thee en koffie op de kamer, gratis internet, buitenlandse zenders op tv. Uitstekende prijs-kwaliteitsverhouding, vroegtijdig reserveren is daarom dringend aan te raden!

Eten en drinken

Sedir Han 1 en Heraclís 2: zie blz. 35.

Volks en populair – Matthéos 3 : Zuid-Nicosia, Odós Léfkonos 6, ma.-za. 8-16 uur, hoofdgerecht € 6-8. Voortreffelijke, door een familie geleide taverna, die alleen overdag geopend is. Grote keus aan uitstekend bereide gerechten.

Kiosk 4: zie blz. 40.

Cafe Garden 5: zie blz. 43.

Winkelen

De belangrijkste winkelstraten zijn Lídras Street in het zuidelijke deel van Nicosia en de Arasta Sokağı in het noordelijke deel.

2De orthodoxie begrijpen –de Ágios Ioánniskathedraal

Kaart: | Oriëntatiekaartje: blz. 36-37
Vervoer: | Wandeling door de kathedraal, ongeveer 30 minuten

Wat de Orthodoxe Kerk zo anders maakt dan het rooms-katholicisme en wat vooral de Cypriotische Kerk onderscheidt, kunt u het best begrijpen in deze kleine kathedraal. Dit godshuis is een soort plaatjesboek van de Cypriotisch-orthodoxe belevingswereld en ideologie.

De kathedraal vanbuiten

De in 1665 gebouwde Ágios Ioánniskathedraal 4 neemt de plaats in van de kerk van een benedictijnenklooster, waar het wapen van het koningshuis van de Lusignans en een kruisigingsreliëf boven het westportaal nog getuigen. De klokkentoren dateert uit 1858, toen het weer was toegestaan om kerktorens te bouwen.

Intrede in een andere wereld

Het interieur van de kerk is volledig beschilderd met Bijbelse taferelen en heiligenafbeeldingen. In het oosten van het kerkschip scheidt een vergulde, rijk bewerkte wand van beelden, de iconostase, het kerk- van het altaargedeelte. Dit laatste is het allerheiligste, waarin zich bij de eucharistie een wonder voltrekt: de verandering van brood en wijn in het lichaam en het bloed van Christus. De rijkelijk met iconen versierde iconostase scheidt volgens orthodoxe begrippen de gelovigen echter niet van dit oord van het mysterie, maar laat hen in de geest daarheen overgaan. Bij een blik op de heiligen wordt de gelovige meditatief naar deze andere wereld overgebracht, die in het altaargedeelte zijn kracht ontvouwt.

Opbouw van de iconostase

Iconostasen kunnen verschillend zijn opgebouwd, maar alle hebben ze de rangschikking van de belangrijkste iconen gemeen. Rechts van de middelste toegangsdeur hangen altijd eerst Christus en Johannes de Doper, links ervan eerst Maria met Kind en dan bijna altijd de icoon van de heilige aan wie of de gebeurtenis waaraan de kerk gewijd is – in dit geval Johannes de Evangelist. Daarboven hangen kleinere iconen, die altijd de twaalf belangrijkste kerkfeesten van Maria-Boodschap tot de Hemelvaart van Christus tonen.

Iconen in detail

Een wezenlijk bestanddeel van alle iconen, dat ze van de westelijke sacrale schilderkunst onderscheidt, is hun tekst. Op de iconen staat altijd de naam van de heilige die is afgebeeld. Dat is een uitvloeisel van de beeldenstrijd (iconoclasme) van de 7e-8e eeuw. In die tijd werden veel iconen en fresco’s door vijanden van afbeeldingen vernietigd als niet welgevallig aan God. Ze beriepen zich daarbij op het tweede gebod. Voorstanders van afbeeldingen brachten daartegen in dat God een levend beeld van zichzelf in de vorm van Jezus had gestuurd en dus geen vijand van afbeeldingen kon zijn.

Om de beeldenvijandige God van het Oude Testament met die van het Nieuwe Testament voor iedereen zichtbaar in harmonie te brengen, verbinden bij alle iconen woord (de naam) en beeld zich met elkaar. Christus wordt bovendien uitgebeeld met zijn nimbus, zijn aureool. Alleen in zijn nimbus, als pasgeborene of aan het kruis, staan steeds de drie Griekse letters Ο ΩΝ – ‘de zijnde’.

Alles is vol betekenis

Iconen en wandschilderingen van de orthodoxie laten anders dan de sacrale schilderkunst van het westen niet veel vrijheid aan de kunstenaar. Veel details van de motieven zijn precies vastgelegd en hebben te maken met theologische opvattingen. Dat wordt bijzonder duidelijk bij de grote, figurenrijke afbeelding van de kruisiging op de linker zijwand. Uit de littekens op de voeten van Jezus stroomt bloed omlaag op de schedel van een dode. Deze ligt in een gat, waarboven het kruis werd opgericht. Het is de schedel van Adam in het dodenrijk, die door het offer van Jezus tot eeuwig leven wordt gewekt. Daarmee wordt plaatsvervangend de gehele mensheid de verlossing toegezegd. Uit andere wonden stromen water en wijn tegelijk, die door engelen in kelken worden opgevangen. Dat is een toespeling op de eucharistieviering van de gemeente, die de gelovigen die eraan deelnemen het eeuwige leven belooft.

Kerk en politiek

De Orthodoxe Kerk is niet alleen op het hiernamaals gefixeerd, maar heeft ook wereldlijke interesses. Zo staan aan de rechtermuur tegenover de kruisigingsafbeelding vier erezetels. De mooiste is bestemd voor de Cypriotische aartsbisschop, de linkse voor de Cypriotische president en de twee rechtse voor de Griekse ambassadeur en zijn echtgenote. Zo wordt de op Cyprus nog altijd sterke verbinding tussen staat en politiek onderstreept en de fixatie van de Grieks-Cyprioten op Griekenland als moederland. De vierdelige afbeelding op de muur boven de ereplaats van het Griekse ambassadeurspaar benadrukt daarentegen de zelfstandigheid van de Cypriotische kerk, die als oudste nationale kerk van de christenen mag gelden. Sinds het eind van de 5e eeuw was de kerk immers aan geen van de vroegchristelijke patriarchen ondergeschikt, maar gold als autochtoon, zelfstandig.

Hoe dat is gekomen, wordt verteld door de vier schilderingen. Linksboven verschijnt de apostel Barnabas in een droom aan de Cypriotische bisschop Anthemios en zegt hem waar zijn lijk te vinden is. Op de afbeelding daarnaast vindt Anthemios het ook na 400 jaar nog niet vergane lijk van de apostel, die een door de evangelist Mattheus geschreven evangelie in zijn handen heeft. Op de derde afbeelding brengt Anthemios dit manuscript naar de Byzantijnse keizer Zeno als bewijs dat de Cypriotische kerk door de apostel zelf gesticht is. Op de laatste afbeelding ontvangt Anthemios van de keizer de privileges waarop de aartsbisschop van Cyprus als enige orthodoxe bisschop ter wereld nog steeds recht heeft: net als de keizer mag hij met rode inkt ondertekenen, een paars gewaad dragen en in plaats van een bisschopsstaf een scepter hanteren.

Bezienswaardigheden rond de kathedraal

In het monumentale Aartsbisschoppelijk Paleis 16, op hetzelfde terrein waar de kerk staat, nam aartsbisschop Makários III in 1960 als eerste bewoner zijn intrek. Zijn beeld voor de voorgevel toont hem in vol ornaat. Naast de toegang tot het kerkhof staan twee auto’s in een glazen garage waarin Makarios zich liet vervoeren: een Mercedes 600 en – nog pompeuzer – een Cadillac Fleetwood. Het kenteken van beide voertuigen is A.K., Archiepískopos Kýprou. Onderdeel van het Aartsbisschoppelijk Paleis is het Byzantijns Museum 17 met meer dan honderd van de kostbaarste iconen van Cyprus. De oudste, nummer 1 in de eerste zaal, dateert van de 8e-9e eeuw. In de tweede zaal ziet u zes mozaïeken uit de 5e eeuw.

Het aan de kerk grenzende Volkskundig Museum 18 hoort bij het oude Aartsbisschoppelijk Paleis. U ziet borduurwerk, weefsels, kleding, meubels, sieraden, keramiek, gereedschap en ook schilderijen, waarop oude volksgebruiken staan afgebeeld.

Op hooguit 40 m van de kerk ligt het EOKA Museum 19, tentoonstelling en monument in één. Behalve documenten en foto’s uit de tijd van de onafhankelijkheidsstrijd (1955-1960) ziet u de nagebouwde galgenkamer waarin de Britten zeventien verzetsstrijders ophingen. Een bezoek aan deze ruimte is niet geschikt voor kinderen.

Informatie

Ágios Ioánniskathedraal 4: Platía Archiepískopou Kyprianoú, ma.-vr. 8-12, 14-16, za. 8-12 uur, gratis.

Byzantijns Museum 17: ma.-vr. 9-16.30, sept.-juli ook za. 9-13 uur, € 4.

Volkskundig Museum 18: di.-vr. 9.30-16, za. 9-13 uur, € 2.

EOKA Museum 19: ma.-vr. 8-14 uur, sept.-juni ook wo. 15-17.30 uur, gratis.

Etiquette in de kerk

Het is ongepast voor vrouwen om een minirok of een jurk met daarop een trui met een te diep decolleté te dragen, hetzelfde geldt voor een korte broek bij mannen. Wie voor een icoon staat, mag noch zijn benen noch zijn armen over elkaar slaan. U mag de icoon ook niet de rug toekeren. Wie geen lid van de Orthodoxe Kerk is, mag overigens wel een kaars aansteken.

Eten en drinken

Kiosk 4: tegenover het zuidportaal van de kerk beheert een oude dame in een gelijkvloerse ruimte van het Aartsbisschoppelijk Paleis een soort kiosk, waar ze ansichtkaarten, ijs en frisdranken verkoopt. Het geld heeft ze hard nodig, want van de kerk moet ze € 100 huur per maand betalen.

3Wandeling door 9000 jaar – het Cyprus Museum

Kaart: | Oriëntatiekaartje: blz. 36-37
Vervoer: | Wandeling door het museum, 1-2 uur

Het Cyprus Museum 6, het belangrijkste archeologische museum van het eiland, is aangenaam overzichtelijk en verheugend goed ingedeeld. Hier ziet u in veertien zalen unieke kunstwerken uit 9000 jaar geschiedenis, en leert u daarbij ook veel over het leven, de basisbehoeften en begrafenisgebruiken van het Cyprus uit de klassieke oudheid.

Vroege kruisen, oude riten

De eerste twee zalen zijn gewijd aan vondsten uit de jonge steentijd en de bronstijd. Het eerste teken van menselijke kunstzinnigheid op het eiland is een versierde stenen schaal (nr. 18) van andesiet in een vitrine in het midden van de rechtermuur. De mensen uit die tijd vonden hem zo waardevol dat ze hem repareerden toen hij een keer brak. In elke zijde van de breukkant boorden ze twee gaten en voegden ze de delen met pennen weer samen.

De eerste bewijzen van menselijk geloof op Cyprus zijn de kleine figuren van speksteen die in de vitrine direct links van de ingang worden getoond. Dat ze als amulet werden gedragen, toont een van de beelden, dat een ander beeld als amulet om de hals draagt. Bijzonder treffend zijn amuletten die uit twee kruisvormig over elkaar liggende figuren bestaan – en dat 2000 jaar voor de geboorte van Christus.

In het midden van zaal 2 staan aardewerkmodellen van heiligdommen uit de tijd rond 2000 v.Chr. die laten doorschemeren wat zich daar afspeelde. Eén toont een mens naast een aarden pot tot borsthoogte die voor een muur staat. In de muur zijn als een soort reliëf drie machtige, naar boven toe smaller wordende pilaren verwerkt, die over de rand van de muur als vrijstaande stierenkoppen tevoorschijn komen. De pot lijkt tot de inboedel van het heiligdom te horen en diende om offervloeistoffen als olie, melk of ook stierenbloed op te vangen. Een tweede aardewerkmodel is een schaal met een doorsnede van 30 cm die door negentien mensen- en vier dierenfiguren wordt verlevendigd. Een poort voert in het heiligdom, dat blijkbaar niet door iedereen mag worden betreden: één figuur is rechts naast de poort tegen de rand van de schaal, dus tegen de muur van het heiligdom, omhooggeklommen om een nieuwsgierige blik te kunnen werpen op de cultushandelingen die zich daar afspelen.

Onmiddellijk naast deze modellen staat nog een terracottamodel waarop mensen bij agrarische activiteiten zijn afgebeeld: tweemaal trekken telkens twee stieren een houten ploeg over de akker. Daarachter hoedt een mens een ram, twee andere figuren houden een voorwerp vast dat op een zeef lijkt.

Keramiek en ‘terracottaleger’

Zaal 3 geeft een overzicht van de ontwikkeling van de Cypriotische vaasschilderkunst in de loop van vele eeuwen. Bijzonder mooi en karakteristiek zijn de vazen in de zogenaamde free-field-stijl van de 8e-7e eeuw v.Chr., die meestal geabstraheerde vogels voorstellen. Uniek is een veelkleurige ryton (drinkbeker) in faience uit de 3e eeuw v.Chr. met afbeeldingen van dieren en jagers, die voor een deel erop geschilderd zijn, voor een deel ingelegd of uitgevoerd in emailtechniek (links in de eerste vrijstaande vitrine).

In de kleine, ronde zaal 4 wordt de bezoeker verrast door honderden terracottafiguren uit de tijd tussen 625 en 500 v.Chr. Ze doen denken aan het beroemde Chinese terracottaleger. Enkele beelden zijn levensgroot, andere niet groter dan 10 cm. Het zijn hoofdzakelijk beelden van mannen, stieren en strijdwagens. Archeologen hebben ze gevonden in een heiligdom in het noordwesten van het eiland, waar ze door gelovigen als votiefgeschenken aan de goden waren geofferd.

Van star tot erotisch

De zalen 5 en 6 zijn gewijd aan beelden. De beelden uit de archaïsche tijd doen in hun starheid nog denken aan Egyptische en Voor-Aziatische voorbeelden. Hoe kostbaar metaal in de klassieke oudheid was, demonstreert in zaal 6 het meer dan levensgrote bronzen beeld van de Romeinse keizer Septimius Severus (193-211): de kop was verwisselbaar, zodat het beeld ook na een wisseling van de wacht te gebruiken was. Dat erotische afbeeldingen uit de oudheid niet alleen in Indiase tempels als Kajuraho te vinden waren, bewijst de achterkant van een reliëf met het hoofd van Dionysus. Daar ziet u een stel dat bezig is aan een veeleisende paringsdaad.

Minder erotisch is daarentegen het opvallende marmeren beeld van de mooie liefdesgodin Aphrodite van Soli, uit de 1e eeuw n.Chr., dat ook op veel Cypriotische ansichtkaarten afgebeeld staat.

Goddelijk koper

Voorwerpen van koper domineren het voorste deel van de langgerekte zaal 7. Hoe belangrijk koper was als betaalmiddel, wordt getoond door de koperen staven van verschillende grootte in de vorm van opgespannen runderhuiden. De zwaarste weegt 39,2 kg, de kleinste zijn maar ongeveer 8 cm lang en 4 cm breed. Kooplieden moeten ze in de 12e eeuw v.Chr. mee op reis hebben genomen. Dat koper kostbaar was, bewijst een van die staven, waarop een koperen krijger met geheven speer staat. De schitterend gemodelleerde koe en het beeld van de gehoornde god van Enkomi getuigen van de bedrevenheid van de kopergieters. Diorama’s in zaal 12 laten ten slotte zien hoe koper in de oudheid werd gewonnen en gesmolten.

Graven en begrafenisriten

Een trap voert vanuit zaal 7 omlaag naar zaal 8, waar in het halfdonker verscheidene Cypriotische graftypen zijn nagebouwd. Skeletten en beenderen maken de situatie aanschouwelijk. Direct daarnaast voeren trappen vanuit zaal 7 omhoog naar zaal 11. Deze is geheel gewijd aan de vondsten uit de antieke koningsgraven van Sálamis uit de 8e en 7e eeuw v.Chr. Oude foto’s laten zien wat de archeologen daar vóór de deling van het eiland aantroffen. De graven bestonden uit twee delen. Een brede weg, drómos genaamd, die zich naar beneden verbreedde, voerde naar de eigenlijke grafkamers. De bodem van de tot 24,6 m lange en tot 12,8 m brede drómoi bestond uit aangestampte aarde, de muren waren vaak met stenen platen of tegels bedekt. De drómos eindigde voor een kleine voorhof (própylon). Hier was een doorgang naar de grafkamer, die met een groot rotsblok was afgesloten.

Overigens: in de schaduwrijke stadstuin Dimotikós Kípos, op 150 m van het museum achter het Stedelijk Theater, is meestal geen mens te zien. Op zondag verandert de tuin echter in een kleurig trefpunt van de vele Indiase, Sri Lankaanse en Filipijnse dienstmeisjes van de hoofdstad, die elkaar hier ontmoeten om te praten en te picknicken, en zelfs om spullen te verkopen op een kleine vlooienmarkt.

In veel drómoi hebben de archeologen skeletten van paarden of ezels gevonden. De paarden waren rijkelijk met ivoren of bronzen oogkleppen versierd, een zelfs met bladgoud. Ook bronzen zadels kwamen aan het licht. Uit deze vondsten kan worden afgeleid dat de dode koningen op een open wagen tot voor de grafkamer werden gereden. Daar werd het bovenste deel van de wagen met de dode weggenomen, de trekdieren werden ceremonieel geslacht. Geschenken voor de reis naar het hiernamaals werden aan de dode in het graf meegegeven, waaronder ook chique meubels, die in de zaal worden tentoongesteld: een troon, tafel, krukje en een bed van (verteerd) hout en (bewaard gebleven) ivoor, versierd met zilveren platen en glasvloed. Aangezien de grafkamers zelf heel klein waren, werden deze geschenken op het própylon geplaatst. Na de begrafenis werd over de grafkamer en de drómos aarde gestort. Dat heeft grafrovers in latere eeuwen er echter niet van weerhouden om ze leeg te roven. De drómoi werden daarbij meestal over het hoofd gezien, zodat de archeologen daar hun eerste ontdekkingen konden doen.

Geboorte en jeugd

Tot slot van de rondgang krijgt de bezoeker weer met het leven te maken. Meteen links naast de gang naar de kassa’s liggen in een vitrine verscheidene kleine terracottabeelden die vroedvrouwen met barende vrouwen tonen.

Informatie

Cyprus Museum 6: Odós Mousíou 1, di., do., vr. 8-16, wo. 8-17, za. 9-16, zo. 10-13 uur, € 3,40, duur van de rondgang 1-2 uur.

Eten en drinken

Cafe Garden 5: tegenover de ingang van het museum ligt een modern café met een groot terras verscholen achter bomen en bloemen.

Uitgaan

Verscholen – Enallax 1: Zuid-Nicosia, Leofóros Athínas (bij het Flatrobastion), tel. 22 43 01 21. Het noemt zichzelf een café en theater, maar het is een muziekzaal, showpodium, café en bar; vr.-za. ’s avonds livemuziek met rock.

Danslustige cafébaas – Xefóto 2: Zuid-Nicosia, Odós Aischyloú 6, dag. vanaf 10 uur, livemuziek enkele avonden in de week vanaf ongeveer 20.45 uur. In deze populaire taverna in de Laikí Geitoniá wordt Griekse amusementsmuziek op hoog niveau geboden. Vaak wordt daarbij gedanst, terwijl ook cafébaas Andréas zich graag op de dansvloer begeeft.

Sport en activiteiten

Met goede gids – Wandeling door de oude stad: ma. en do. 10 uur. Tweemaal per week organiseert het toeristenbureau (CTO) een rondwandeling door de oude stad met een Engels sprekende gids. De tocht is gratis en begint bij het bureau in de Laikí Geitoniá.

Informatie

CTO: Zuid-Nicosia, Laikí Geitoniá, Odós Aristokýprou, tel. 22 67 42 64.

Turizm Danışma: Noord-Nicosia, Girne Kapısı (Kyreniapoort), tel. 227 29 94.

Stadsbus: een stadsbus hebt u alleen nodig als u in de nieuwe stad overnacht. Het station van alle bussen in het zuiden is Platía Solomoú op de stadsmuur. Voor toeristen is vooral de gele bus vanaf het Solomós Square interessant, want deze maakt een rondgang door de oude stad.

Streekbus: voor verbindingen zie plaatsen van bestemming. Er is geen centraal station in Zuid-Nicosia. Bussen naar Lárnaka, Limassol, Páfos, Pólis, Plátres en het Kýkkoklooster rijden vanaf Platía Solomoú Square, bussen naar Kakopetriá, Tróodos, Ayía Nápa en Paralímni vanaf het Costanzabastion. Het centrale busstation voor Noord-Nicosia is de Yeniseher Terminal, Doğan Sokak, aan de weg naar Famagusta. Vanaf de Girnepoort rijdt stadsbus 4 hierheen. Bussen naar Girne / Kyrenia rijden vanaf het busstation ma.-za. 8-17 uur elk halfuur, naar Famagusta om de 2 uur. ’s Zondags en voor 8 en na 17 uur rijden de streekbussen vanaf de Girnepoort. Zie voor andere vertrekpunten en bestemmingen op www.yourcyprusportal.com.

Tamassós en Ágios Iraklídios G 6

Op de plaats van het dorp Politikó aan de rand van de Mesaoríavlakte lag in de oudheid het centrum van het stadskoninkrijk Tamassós, dat beroemd was om zijn rijkdom aan koper. Links van de weg naar het centrum liggen de koningsgraven van Tamassós (apr.-okt. dag. 9.30-17, nov.-mrt. dag. 8.30-16 uur, € 1,70) van omstreeks 630 v.Chr. Ze imiteren in steen de houtarchitectuur van die tijd. De schijnvensters en -deuren zijn duidelijk te herkennen.

Aan de dorpsrand staat het nonnenklooster Ágios Iraklídios, een Hof van Eden voor bloemenliefhebbers (overdag geopend, 12-15 uur gesl., gratis). Het oudste deel is de kruiskoepelkerk (14e eeuw), gebouwd op de plek van een vroegchristelijke basiliek. Hier voert een trap naar een grot waarin Iraklídios, de eerste bisschop van Tamassós, is bijgezet. In de kloosterwinkel kunt u door de nonnen gemaakt marsepein kopen.

Machairáklooster F 7

Het 800 m hoog, eenzaam in een bos gelegen klooster Panagía tou Machairá is alleen over een zeer bochtige weg te bereiken (dag. 8.30-17.30 uur). Dit in 1172 gestichte klooster werd na een brand in 1892 herbouwd; de kerk was pas eind jaren 80 volledig beschilderd. Een kloostercel herinnert aan de vrijheidsstrijder Grigóris Afchendíou, die in maart 1958 door de Britten als terrorist werd opgepakt en doe in een grot op 20 minuten lopen van het klooster werd gedood.

Asínou E 6

Asínou is een dorp in de bergen boven het dorp Nikitári. Hier staat de Panagía Forviótissa (ma.-za. 9.30-12.30 en 14-16, zo. 10-13 en 14-16 uur). Aan het kerkje met zijn schuurdak is vanbuiten niet te zien dat het een hoogtepunt is van elke kunstreis naar Cyprus. Onder het dak kunt u zien dat daaronder twee koepels en twee halfkoepels schuilgaan. Een blik op de gevel in de buurt van de apsis laat zien dat men vroeger al het gebouw te bescheiden vond. Om de eenvoudige muurconstructie van veldstenen te verdoezelen, is die overtrokken met stucwerk. Daarin zijn rechthoekig snijdende lijnen gekerfd om de indruk te geven dat de kerk van grote steenblokken is gebouwd. In de kerk wordt u omgeven door alle afbeeldingen van de orthodoxie. De ruimte is volledig beschilderd, de kleuren zijn nog net zo fris als bijna 900 jaar geleden. De schilderingen zijn niet gerestaureerd, alleen gereinigd. De oudste dateren van 1106-1107, andere uit de 14e eeuw. Fotograferen in de kerk is verboden om te voorkomen dat de fresco’s worden aangetast.

Lárnaka en Oost-Cyprus

Lárnaka J 7

Deze havenstad, sinds 1970 uitgegroeid van 21.000 naar 85.000 inwoners, is tegelijk een vakantieplaats en een industriestad. Aan de noordoostelijke stadsrand staan de grote tanks van de aardolie-industrie, en aan de noordrand is een vrijhandelszone ontstaan. Aan de andere kant wordt de prachtige palmboulevard aan de rand van de oude stad door een breed zandstrand omzoomd. Hierdoor is Lárnaka ideaal voor een gecombineerde strand- en stadsvakantie. In de antieke oudheid bouwden de Feniciërs op deze plaats de stad Kítion. In de 19e eeuw was Lárnaka de belangrijkste haven van Cyprus en met bijna 800o inwoners bijna net zo groot als Nicosia.

Europaplein 1

Platía Evrópis

De aan de landzijde gelegen huizenrij geeft een goede indruk van hoe Lárnaka er aan het eind van de 19e eeuw moet hebben uitgezien. In de oude douane-entrepots met hun vijf gevels zijn tegenwoordig een paleontologisch museum met een grote fossielenverzameling (di.-vr. 9-14, za., zo. 9-12 uur, juni-aug. zo. gesl., gratis) en het stedelijk kunstmuseum (ma.-vr. 9-13 en 16-19, za. 9-13 uur, gratis) ondergebracht. In het gebouw met de drie gevels is de arrondissementsrechtbank gehuisvest. Ervoor staat een bronzen beeld van de in 352 v.Chr. in het antieke Kíti geboren filosoof Zeno, die bekendstaat als de grondlegger van de stoïcijnse filosofie.

Pierídes-Marfin Laiki Bank Museum 2

Odós Zinónos Kitiéos 4, ma.-do. 9-16, vr.-za. 9-13 uur, € 2

In een villa uit de 19e eeuw geeft een verzameling van 2000 voorwerpen een overzicht van de Cypriotische kunstgeschiedenis sinds de nieuwe steentijd. Daarnaast vindt u hier historische landkaarten en in de tuin moderne Cypriotische beeldhouwkunst.

Lárnakafort 3

Odós Ankara, juni-aug. ma.-vr. 9-19.30, sept.-mei ma.-vr. 9-17 uur, € 1,70

Op de binnenplaats van de omstreeks 1625 vlak aan het water verrezen Turkse vesting zijn stenen ankers en veel kanonnen te zien. In een expositieruimte worden vondsten en foto's van opgravingen in de omgeving van de stad getoond. Meteen rechts in het poortgebouw kunt u een blik werpen in een galgenkamer die nog tot 1945 door de Britse koloniale heersers werd gebruikt.

Ágios Lázaroskerk 4

Odós Dionysou, ma.-vr. 8-12.30, 14.30-17.30, za.-zo 8-17.30 uur)

Lazarus, die door Jezus uit de dood werd opgewekt, was de eerste bisschop van Kítion, de antieke voorloper van Lárnaka. In de 9e eeuw ontdekte men hier een sarcofaag met het inschrift ‘Lazarus, de vriend van Christus’. De sarcofaag staat nu in de crypte van deze 10e-eeuwse kerk. De gesneden iconostase in deze kerk is ook interessant.

Archeologisch Museum 5

Odós Kalogréon, ma. 8-14.30, di., do.-vr. 8-15, wo. 8-17, za. 9-15 uur, toegang € 1,70

Het indrukwekkendst zijn de vele sarcofagen uit de klassieke oudheid.

Opgraving van Kítion 6

Ingang: Odós Leondíou Machéra, ma.-vr. 8-14.30, wo. tot 17 uur, € 1,70

De hier blootgelegde, uit de klassieke oudheid stammende fundamenten zijn voor de leek nogal verwarrend. Ze behoren namelijk toe aan een Fenicische Astartetempel, die was omgeven door een aantal kopersmeltovens en werkplaatsen.

Hala Sultan Tekke 7

Aan het zoutmeer, 5 km ten westen van de stad, juni-aug. dag. van 8 tot 19.30, nov.-mrt. tot 17, anders tot 18 uur, gratis (schoenen uittrekken!)

De mooiste moskee van Cyprus ligt in een klein palmenbos aan de westoever van het zoutmeer van Lárnaka. Het is het belangrijkste islamitische heiligdom op het eiland, want in 649 viel hier Hala Sultan, een tante van de profeet Mohammed, tijdens de Arabische invasie op Cyprus van haar paard en stierf. Daarop zweefden drie grote stenen platen van Jeruzalem hierheen en vormden een graf. De moskee met enkele verblijfplaatsen voor pelgrims stamt uit 1816.

Stranden

Stadsstrand voor de palmboulevard: Overwegend zand, ligstoelen (€ 2,50) en parasols (€ 2,50 per dag). Kindvriendelijk, na 40 m reikt het water nog niet verder dan de heup.

Stranden ten noordoosten van Lárnaka: grof zand en fijne kiezels, met een onaantrekkelijk achterland. Het CTO-Beach (Larnaca Tourist Beach) ten oosten van hotel Golden Bay (eindhalte van de stadsbuslijn) is het beste strand.

Overnachten

Ongedwongen – Achilléos 1: Odós Mítsi, tel. 24 62 41 50, www.achilleoshotel.com, 2 pk € 75, nov.-mrt. € 63. Centraal en rustig. Sobere appartementen in een nieuw gebouw in het oude centrum, daktuin, sauna, twintig kamers.

Modern en centraal – Livadhiotis City 2: Odós Ni. Roússos 50, tel. 24 62 62 22, www.livadhiotis.com, 2 pk met ontbijt € 85. Gelegen naast de Ágios Lázaroskerk (kamers met de eindcijfers 20 en 21 kijken uit op de kerk), gratis wifi, goede parkeermogelijkheden, 58 kamers.

Het grootste – Sun Hall 3: Leofóros Athinón 6, tel. 24 65 33 41, www.aquasolhotels.com.cy, naargelang de dag sterk wisselende prijzen, 2 pk met ontbijt vanaf € 95. Groot stadshotel aan de kustboulevard. 112 kamers.

Eten en drinken

Vo0r de lunch – Stoá 1 : Platía Agíou Lázarou, dag. vanaf 8 uur, seftaliá in pitabrood € 5,50, kotelet € 9. Dit kleine etablissement aan het kerkhof van de Ágios Lázaroskerk is overdag een betaalbaar alternatief voor de vele etablissementen aan de kustboulevard.

Veel flair – Art Café 1900 2: Odós Stasínou 6 (nabij Pierídesmuseum), wo.-ma. 18-2 uur, hoofdgerecht ongeveer € 10. Stijlvol café-restaurant met enkele kleine zalen in een oud pand vol boeken, kunst, historische foto's en affiches. In de kelder vindt u een goede wijn- en whiskybar.

Wie op vrijdag- of zaterdagavond bij Griekse livemuziek Cypriotisch wil eten, kan terecht in de buurt van de Ágios Lázaroskerk. Er zijn daar twee muziektaverna’s: Black Turtle Tavern (tel. 24 65 06 61) en Mousikés Diadromés (tel. 99 54 39 01). Beide gaan open om 20 uur, vrijdag en zaterdag begint rond 21.30 uur de Griekse livemuziek.

Winkelen

Kunstnijverheid – Cyprus Handicraft Service 1: Odós Kosmá Lysióti 6. in deze kleine kunstnijverheidswinkel van de staat vindt u producten die gegarandeerd uit Cyprus afkomstig zijn.

Uitgaan

Rockklassiekers – Savino Rock Bar 1: Odós Watkins 11, Laikí Geitoniá. Bar met lange tafels in het gerestaureerde oude centrum. Barman Ángelos draait bij voorkeur blues-, jazz- en rockklassiekers.

In de mode – Moti Mahal 2: Leofóros Athinón 100, dag. vanaf 12 uur. In deze oriëntaalse lounge aan de strandboulevard kunt u genieten van thee, koffie, waterpijpen, drankjes en oosters getinte snacks. U hebt keus uit stoelen en ligstoelen.

Sport en activiteiten

Watersport – Finikoúdes Water Sports 1: aan het hoofdstrand nabij het fort, tel. 99 79 00 41. Parasailing, jet-ski's, enzovoort.

Informatie

CTO: Platía Vasiléos. Pávlou, tel. 24 65 43 22; op de luchthaven tel. 24 00 83 68. Bij beide bureaus zijn ook actuele dienstregelingen te krijgen.

Stadsbus: de lijnen 6 en 10 van de busmaatschappij P.E.A.L. rijden ma.-za. ’s middag minstens 7 x per dag. naar Kíti; vertrek van Odós Adonídos, kaartje € 2.

Streekbus: op de kustboulevard schuin tegenover Hotel Sun Hall vertrekken lijnbussen naar Ayía Nápa, Paralímni, Limassol en Nicosia (ma.-vr. 10 x per dag. za.-zo. 8 x per dag, vaste ritprijs € 3). Informatie: Intercity Busses, tel. 80 00 77 89 (gratis), www.intercity-buses.com.

Kíti J 8

Het dorp op de kustvlakte draagt de naam van de antieke stad Kítion, die op de plaats van het huidige Lárnaka lag. De kerk Panagía Angeloktistós (ma.-za. 8-12 en 14-16, juni-aug. tot 17.30 uur, gratis) is van groot belang in kunsthistorisch opzicht. U betreedt de ‘door engelen gebouwde’ kerk via een rechthoekig voorgebouw met gotische kruisribgewelven uit de 13e eeuw. Het apsismozaïek in de 12e-eeuwse hoofdkerk met een koepel stamt uit de 5e-6e eeuw. Het is afkomstig uit een vroegchristelijke basiliek waarvan de apsis behouden bleef en in het latere gebouw werd geïncorporeerd. Op het mozaïek ziet u de Madonna in een prachtig gewaad en twee als hemelvorsten geklede aartsengelen op een met juwelen bezet voetstuk. Bij het kerkhof is een mooie kafenío te vinden.

Camel Park Mazotós H 8

Dit kamelenpark ligt 10 km ten zuidwesten van Kíti richting Mazotós (dag. 9-18 uur, tel. 24 99 12 43, www.camel-park.com, kameelrit vanaf € 9 (tot 12 jaar vanaf € 6), toegang voor niet-ruiters € 3, kinderen € 2). Klein recreatiecomplex met zwembad, taverna en vijftig dromedarissen waarop je mag rijden. Volwassenen kunnen in een bedoeïenentent een waterpijp roken, kinderen kunnen op een springkussen en in een nagebouwd schip spelen. Ook een ritje op een ezel behoort tot de mogelijkheden.

Stavrovoúniklooster H 7

Op de kustvlakte van Lárnaka verrijst een van verre zichtbare, 700 m hoge kegelvormige berg met op de top een klooster. Een asfaltweg kronkelt ernaar omhoog. Aan het begin ziet u links het Agía Varváraklooster (overdag gratis toegankelijk, voor vrouwen alleen op zondag). Het is een landgoed van het klooster op de heuveltop. In de kloostertuin worden lotussen gekweekt, de monniken verkopen honing en olijven.

Het op de top gelegen Moní Stavrovoúni (apr.-aug. dag. 8-12, 15-18, anders 8-12 en 14-17 uur, gratis; niet toegankelijk voor vrouwen.) werd gesticht in 327, maar de huidige gebouwen stammen uit 1890. De grootste schat hier is een splinter van het kruis van Christus, die keizer Constantijns moeder Helena volgens de legende voor de stichting van het klooster schonk, toen zij op de weg terug van het Heilig Land naar Constantinopel Cyprus aandeed.

Ayía (Agía) Nápa L/M 7

De meest zuidoostelijke plaats van Cyprus, met meer dan 2000 inwoners, leeft overwegend van het toerisme – en geldt als de hipste partyspot van de Levant. De grote kracht zijn de vele zandstranden, de verzorgde stranden en hotels, en het enige fietspad van betekenis op Cyprus. Veel vakantiegangers nemen daarbij voor lief dat er weinig historische sfeer hangt en je er relatief ver van de grote bezienswaardigheden verwijderd bent. Het toeristisch middelpunt van Ayía Nápa is The Square, het centrale, tegenwoordig met bars omzoomde plein voor het klooster. Wie wat meer rust wenst gaat naar de vissershaven, de limanáki, aan de rand van het door duinen begrensde plaatselijke strand. Daar liggen overigens wel de Yellow Submarine en het piratenschip Black Pearl op passagiers te wachten. ’s Winters verandert Ayia Nápa in een gepensioneerdenresort.

Agía Nápaklooster 1

In het centrum, dag. 7-23 uur toegankelijk

Het in 1570 gestichte klooster dient tegenwoordig als ontmoetingscentrum voor christenen uit Europa en het Midden-Oosten. Een als waterspuwer fungerend antiek beeld van een varkenskop in de kloostertuin biedt de gasten verfrissing. Een 600-jarige sycomoor voor de zuidelijke poort zorgt voor enige schaduw. Het uit steen gehouwen portret bij de Venetiaanse fontein in het centrum van de kloostertuin stamt uit een tijd dat er in Ayía Nápa veel minder romantisch over de liefde werd gedacht dan nu: de gebeeldhouwde oudere heer weigert zijn mooie dochter keihard een huwelijk uit liefde, maar biedt haar als schadeloosstelling het geld aan dat ze voor de stichting van dit klooster nodig heeft.

Museum Thalassa 2

Leofóros Kryou Neroú 14, juni-sept. ma. 9-13 en 18-22, di.-za. 9-17, zo. 9-13 uur, okt.-mei ma. 9-13, di.-za. 9-17 uur, € 3

Modern zeevaartmuseum met een getrouwe en zeewaardige reconstructie van het 2300 jaar oude vrachtzeilschip waarvan het wrak voor Kyrenia werd geborgen. Verder toont men scheepsmodellen, kopieën van antieke afbeeldingen van schepen, fossielen en schelpen.

Necropolis van Makrónissos 3

Schiereiland Makrónissos bij Hotel Dome, gratis toegankelijk

Op een klein vlak schiereiland werden in de Helleens-Romeinse tijd, 2000 tot 2400 jaar geleden, doden in aardewerken sarcofagen bijgezet in graven die in de rots zijn uitgehouwen en waar trappen in afdalen.

In de buurt

Kaap Gkréko: 4 blz. 53

Potamós tou Liopetríou ( L 7): 9 km in westelijke richting. In de fotogeniekste vissershaven van het eiland liggen schepen in een kleine riviermonding waaraan ook twee goede taverna’s staan.

Stranden

Sandy Beach: zo’n 900 m lang zandstrand, dat zich van de haven voor het centrum in oostelijke richting uitstrekt.

Anonymous Beach: zandstrand 3 km ten westen van het centrum van Ayía Nápa.

Níssi Beach: lang zandstrand aan extreem vlakke baai, bont glinsterend water, 4 km naar het westen.

Makrónissos Beach: twee zandstranden aan beide zijden van een klein schiereiland, 5 km naar het westen.

Agía Thékla Beach: kilometerslang smal strand zonder veel drukte, 6 km naar het westen. Vlak bij het kerkje Agía Thékla ligt, 30 m voor de kust, een klein rotseilandje met zandstrand. U kunt dit strand zwemmend of met een van de te huren waterfietsen of kano’s bereiken.

Overnachten

Centraal – Eligónia Hotel Apartments 1 : Leofóros Kryou Neroú 1, tel. 23 81 92 92, www.eligonia.com, 2 pk € 60, nov.-mrt. vanaf € 30. Op een zeer centrale locatie, 22 eenvoudige studio’s, klein zwembad op de binnenplaats, goed voor jonge nachtvlinders.

Goed in de lente en de herfst – Pierre Anne 2: Leofóros Níssi, tel. 23 72 27 30, Voor- en naseizoen 2 pk met ontbijt € 50, in het hoofdseizoen is het hele hotel afgehuurd door een reisorganisatie. Eenvoudig middenklassehotel met 94 kamers vlak aan het strand, met mooi zwembad. Op 500 m van de haven (via de autovrije kustboulevard) en op 900 m van het klooster. Neem alleen een kamer aan de zeekant, die aan de landzijde kijken uit op het luidruchtige lunapark. (Kosten wifi € 5 per dag.)

De voortrekker – Níssi Beach Resort 3: aan het gelijknamige strand, 2,5 km ten westen van het centrum, tel. 23 72 10 21, www.hotelsayianapa.com, 2 pk met ontbijt € 115-240, nov.-mrt. vanaf € 52. Voor 1974 opgericht, herhaaldelijk uitgebreid hotel en een mooie oude tuin aan het zandstrand, met 270 kamers.

Eten en drinken

Goede atmosfeer – Nápa 1: Odós Dimokratías 15, dag. vanaf 17 uur, mezé € 16, vegetarische schotel € 9,50. De oudste taverna van het dorp met een mooi tuinterras en vriendelijke bediening. Origineel: de muren fungeren als gastenboek!

Betaalbaar alternatief – Stamná 2: Odós Dimokratías 8, dag. vanaf 17.30 uur, mezé € 18, moussaká € 12. Deze sinds 1983 bestaande taverna in het oudste huis van het dorp ademt een traditionele sfeer.

4Wandelen bij Ayía Nápa –Kaap Gkréko

Kaart: | M 7, Oriëntatiekaartje: blz. 54
Vervoer: | Wandeling, een halve dag

Er trekken veelvuldig vogels in formatie over een klein natuurreservaat in het uiterste zuidoosten van het eiland. Aan de rotsachtige kust spettert de branding in zeegrotten met bizarre vormen. Het schiereiland, dat beter op een mountainbike of te voet dan in een auto kan worden verkend, wordt ontsloten door wandelpaden, zandwegen en een asfaltweggetje.

In het natuurreservaat bloeien ongeveer 35 verschillende soorten orchideeën, krokussen en herfsttijlozen, zandlelies, zeeajuinen en veel andere mediterrane planten. Er staan hier nauwelijks bomen. In de lente en de herfst rusten talloze vogels op het overwegend vlakke terrein met zijn twee tafelbergen. Overal schieten hagedissen voor je voeten voorbij. Slangen krijg je overigens zelden te zien, net als schorpioenen, ook al komen ze hier wel degelijk voor.

Verlangen naar vrede

Ongeveer 600 m na de afslag 1 van de kleine asfaltweg naar de kaap wijst een bruine wegwijzer in de richting van de hobbelige, 600 m lange landweg naar de Sea Caves 2. De grotten rijgen zich ter hoogte van de zeespiegel aaneen om een baai heen en ogen alsof de mensen uit de klassieke oudheid hier hun inspiratie voor de tempelarchitectuur hebben opgedaan. Horizontale linten van steen rusten als friezen op zuilachtige stukken gesteente.

Doorlopend over de asfaltweg ziet u 1,1 km na deze splitsing een wegwijzer naar het View Point 3, waar een goed berijdbare landweg van 800 m lengte naartoe voert. Na een voetpad van 300 m bereikt u het hoogste punt van de tafelberg Cávos met zijn al van ver zichtbare, met tegels geplaveide uitzichtpaviljoen. Ervoor staat een in het jaar 2000 opgerichte metalen sculptuur van acht loodrecht opstijgende vogels die volgens de inscriptie de uitdrukking zijn van een wens van de beeldhouwer Filíppos Yiapánis: ‘Van Cyprus aan de wereld, van de aarde aan alle eeuwigheid, een verlangen naar vrede, vriendschap, vrijheid. Bejubel de Heer en de mensheid!’ De sculptuur is zeker geslaagder dan de tekst. Grandioos is het uitzicht op de zee met vissersboten op het water en vissers op de kustrotsen. Ook de zeegrotten zijn hiervandaan te zien.

Vlak bij de zee

Ongeveer 200 m na de afslag van de veldweg naar het uitkijkpunt splitst de asfaltweg zich. Rechtdoor loopt hij nog 2 km verder in de richting van de verste kaap, die met zijn radarstation 4 als verboden militair terrein geldt. Een vuurtoren boven op de kaap wijst schepen de weg.

Na 300 m bereikt u een afslag naar een kleine asfaltweg die naar de kapel Ágii Anárgyri voert. Onderweg erheen passeert u de Kamára tou Koráka 5, een mooie door de branding omspoelde rotspoort die als een natuurlijke brug fungeert. Vlak daarna bereikt u pal aan zee de kapel Ágii Anárgyri 6. Het 41 treden tellende pad onder het klooster voert door een rotsgrot waar regelmatig duikers te water gaan en die uitkijkt op het spel van de branding. Dit uitzicht is mooier dan het pas in 1992 opgetrokken betonnen gebouw met een icoon van de heilig verklaarde artsen Kosmás en Damianaós, die hun patiënten ‘zonder zilver’ (= ‘an argyri’), dus gratis, behandelden.

Mogelijke wandelingen

Wie hier te voet gekomen is, kan via een goed zichtbaar wandelpad langs de kust van 1,4 km naar de zandbaai Kónnos Bay (Órmos Kónnos) met strandbar en watersportstation wandelen, en vandaar met de lijnbus naar Paralímni-Protarás of Ayía Nápa terugkeren. Een alternatief is de wandeling over het langs de kapel lopende, eveneens gemarkeerde wandelpad Aphrodite Path, dat na 4 km bij de Sea Caves uitkomt. Daarvandaan loopt deze route naar de Kérmia Bay vlak onder de kustweg waarover de lijnbus ook rijdt.

Er is vanaf het uitkijkpunt Cávos een rondwandeling mogelijk over de gemarkeerde ‘Kavos Trail’ (2,5 km). U kunt verder ook een rondwandeling maken vanaf de kapel Ágii Anárgyri, over de de eveneens goed gemarkeerde ‘Agioi Anargyroi Trail’ (2,3 km).

Informatie

Bus: er rijden veel bussen naar Protarás over de weg met de afslag naar de kaap. Inlichtingen over de dienstregeling zijn verkrijgbaar bij de informatiebureaus in Ayía Nápa en Protarás.

Uitrusting: in het natuurreservaat zijn geen eetgelegenheden en er is nauwelijks schaduw. U kunt beter eten en drinken meenemen. Het dragen van een hoed of pet wordt aanbevolen.

Picknick: op zo’n 200 m van de kapel Ágii Anárgyri ligt een grote barbecue- en picknickplaats.

Uitgaan

De Odós Loúka Loúka ten noorden van het klooster is de discoboulevard naast de Square.

Steentijdsfeer – Bed Rock Inn 1: Odós Loúka Loúka, www.bedrockinn.com, vanaf 19.00 uur. Karaoke in steentijdstijl, barman in luipaardvel, dj in een prehistorisch vogelei.

De beste muziek – Carwash 2: Odós Agías Mávris 24, vanaf 1.30 uur. Hits van de jaren 70 tot nu, meestal zeer druk.

DJ-restaurant – Guru Ethnic Bar 3: Odós Odyséas Elítis 11, vanaf 18 uur. Drie bars met dj als voorafje voor het bezoek aan de disco. Verder goede cocktails en een crossoverkeuken.

Megadisco – Castle Club 4: Odós Loúka Loúka, www.thecastleclub.com, vanaf 1.30 uur. Disco in een nagebouwd middeleeuws kasteel. Naar men zegt, is dit de grootste disco op Cyprus, met drie dansvloeren.

Sport en activiteiten

Watersport – Club Wave Water Sports: bij de haven, tel. 99 66 90 02.

Zwemmen als een god – Waterworld : weg naar Agía Thékla, bewegwijzerd, apr.-okt. dag. 10-18 uur, € 35, kinderen 3-12 jaar € 20, www.waterworldwaterpark.com. Een groot recreatiebad in de bombastische stijl van een disneyland uit de oudheid. De attracties zijn genoemd naar goden en helden: Poseidons golfslagbad, Val van Icarus, Werken van Heracles, enzovoort.

Veel drukte – Luna Park: aan de weg naar Lárnaka, ma.-vr. 15-1, za./zo. 12-17 uur. Pretpark met reuzenrad, achtbaan, botsauto’s, bungeerocker, minigolf en minispoortrein.

Voor dapperen – Slingshot: in het Luna Park, dag. vanaf 15 uur, vlucht met videoclip en T-shirt € 15 per persoon. Een val van 33 m in een capsule. Minimale lengte van de dappere deelnemer: 100 cm.

Wandelen – zie blz. 53

Ayía Nápa heeft meer te bieden dan enkel en alleen disco’s. Van Pasen tot oktober vinden op het plein voor het klooster elke zondagochtend de Sunday Festivities plaats, met gratis folkloreshows. Tijdens het Medieval Festival in de laatste tien avonden van juni wordt in en rond het klooster middeleeuwse muziek gespeeld. Als hoogtepunt van het jaar geldt het Ayía Nápa Festival in september met concerten, exposities en veel folklore.

Informatie

CTO: Leofóros Kryou Neroú 12, tel. 23 72 17 96.

Bus: naar Lárnaka en Paralímni rijden intercitybussen ma.-vr. 10 x, za.-zo. 8 x per dag, ritprijs € 3. Naar Nicosia rijden ze ’s zomers dag. 6 x, ’s winters ma.-vr. 6 x, za.-zo. 3 x per dag, ritprijs € 4. Naar Lárnaka rijden ook lokale bussen, zie voor informatie ter plaatse.

Boot: tochten langs de kust als het water rustig is.

Paralímni-Protarás L/M 6

Tot de opdeling van het eiland in 1974 lag hier enkel het grote dorp Paralímni op enige afstand van de kust. De kustnederzetting van Paralímni en het in de richting van Ayía Nápa eraan vast gebouwde Protarás verrezen pas in de jaren 80 als vakantieplaatsen op voormalige graan- en aardappelvelden en hebben geen historisch centrum. Beide liggen aan enkele korte of lange zandstranden en zijn alleen geschikt voor strandvakanties. Voor hen die op het eiland langs de bezienswaardigheden trekken, is deze plek niet interessant.

Paralímni

Aan de Platía van het oude dorp, het grootste dorpsplein van Cyprus, staan drie kerken, een uitkijktoren en een klein openluchttheater waar regelmatig concerten en folkloristische optredens plaatsvinden. De grootste van de drie kerken, die is gewijd aan Ágios Geórgios, werd begin jaren 90 van binnen volledig in traditionele Byzantijnse stijl beschilderd. De middelste kerk, eveneens gewijd aan St.-Joris, stamt uit de 19e eeuw. De oudste is de Panagíakerk, die tijdens de Frankische overheersing tussen de 13e en de 15e eeuw werd gebouwd (kerken onregelmatig geopend).

Eten en drinken

Overal klaar voor – Senso: Platía, dag. vanaf 10 uur. Het moderne dorpscafé verrast met een onverwacht aanbod, variërend van wraps, nacho’s, salades en van kwaliteitswhisky’s tot de fles Dom Perignon Rose Vintage 1993 (€ 1000).

Protarás

Tussen de vele hotels en nieuwe gebouwen op het grondgebied van Protarás, waar 25 jaar geleden alleen boerderijen stonden, liggen nog altijd akkers waarop windmolens grondwater omhoog pompen. In tegenstelling tot de kustnederzetting Paralímni bezit Protarás een soort modern dorpscentrum aan een drukke weg, dat met de kapel Profítis (Ágios) Ilias zelfs een bezienswaardigheid vormt die ook voor toeristen uit Ayía Nápa een bezoekje waard is. Deze is van verre zichtbaar op een lage rots ten westen van de hoofdweg. Er voert een pad met treden naar omhoog. Het uitzicht strekt zich over het hele kustgebied uit tot de leegstaande voormalige hotelwijk van Famagusta, de spookstad Varósia met zijn hoge flats.

Naast de altijd geopende, nieuw in traditionele stijl beschilderde kapel staan twee op Cyprus vaker voorkomende wensbomen (zie ook blz. 81). Ze zijn hier evenwel door het toerisme gedegenereerd. Er hangen maar weinig zakdoeken aan om wensen kracht bij te zetten – in plaats daarvan zitten de takken vol met bh’s, slipjes en zelfs schoenen en bierblikjes. De waterflessen die aan de takken hangen, bevatten vakantiegroeten aan de Lieve Heer, in plaats van geschreven gebeden.

Stranden

Van de Kónnos Bay in het zuiden strekken zich tot aan Paralímni verschillende grote baaien met zandstranden uit. Aan bijna elke baai staan grote hotels, en niet-doorgaande straten voeren naar de verschillende stranden.

Overnachten

Voor één nacht – Happy Days : Aan de zeezijde van de drukke hoofdstraat door de hotelwijk, tel. 23 81 40 10, fax 23 82 07 56, 2 pk met ontbijt in mei € 39-43, in juli € 44-49, airconditioning € 7-16 per dag extra. Een gemoedelijk hotel met veertien appartementen en een klein zwembad, ongeveer 100 m van het strand. Behalve een taverna zitten er in het gebouw ook een supermarkt en een bank.

Eten en drinken

Ongedwongen – Piero’s: Protarás-Cavo Greco Boulevard (aan de westelijke rand van de plaats in de richting van Kaap Gkréko), dag. vanaf 12 uur, hoofdgerecht € 9-17, huiswijn kost € 14 per liter. Sfeervolle kleine taverna, eenvoudige zelfgemaakte gerechten, terras onder het bladerdak van een ongeveer 25 jaar oude wijnstok.

Zeer authentiek – Siréna Bay: aan de gelijknamige baai in het noorden van Paralímni-Protarás, mei-okt. dag. vanaf 10 uur, hoofdgerecht € 9-15, cocktail € 5-10. Een van de authentiekste taverna’s, vlak aan de kust. Hier voelt u zich nog ver verwijderd van het massatoerisme. Waardin Iríni is amateurtuinier en heeft alle bomen op het terras zelf geplant, haar man is zondagsschilder en -beeldhouwer en doet de inrichting. De eigen reclameslogan luidt volledig terecht: ‘Het best bewaarde geheim van Cyprus.’

Uitgaan

Aan de drukke eenbaansweg door de hotelwijk liggen verscheidene clubs en disco’s.

Waterpijpbar – Sfinx Bar: Protarás-Cavo Greco Boulevard (aan de belangrijke kruising met de stoplichten), tel. 23 83 12 77, www.sfinxbar.com, dag. vanaf 10 uur. Koele, geheel op oud-Egyptische leest geschoeide bar waar u ook een waterpijp kunt roken.

Waterorgel – Magic Dancing Waters: aan het noordeinde van de drukke weg door de hotelwijk, ingang naast de McDonald’s, tel. 99 62 31 43, www.magicdancing.szm.com, dag. 21 uur, t0egang € 16, met buffet € 28. Hier zorgen 18.400 sproeiers en 480 schijnwerpers voor een bonte watershow, op muziek van Bach, Beethoven, Theodorakis, Tom Jones…

Sport en activiteiten

Duiken – Herbie’s Diving Paradise: Odós Pernerá 36, Pernerá / Protarás, tel. 23 81 42 92, www.herbiesdiving.com. Duits- en Engelstalige cursussen voor beginners en gevorderden, maar u kunt ook individueel duiken.

Watersport – Mike’s Water Sports: Kónnos Bay, tel. 99 60 58 33, www.mikeswatersport.com.

Paardrijden – Moonshine Ranch: aan de weg naar Kaap Gkréko op borden aangegeven, tel. 99 60 50 42. Ezels en paarden.

Informatie

CTO: aan de eenbaansweg in Protarás, tel. 23 83 28 65.

Bus: regelmatige verbinding met Ayía Nápa en Paralímni, bovendien diverse keren per dag verbinding met Lárnaka en Nicosia.

Léfkara G 7/8

Dit mooie dorp bestaat uit twee delen, Káto en Páno Léfkara, die op respectievelijk 500 en 600 m hoogte liggen. Páno Léfkara is al sinds de Venetiaanse tijd het Cypriotische centrum voor zilverfiligrein- en borduurwerk. Vroeger reisden de mannen van het dorp door heel Europa om de waren te verkopen; tegenwoordig komen de kopers hier en masse zelf naartoe. Omdat velen op zoek zijn naar een koopje, worden in het dorp tegen lage prijzen spullen uit het Verre Oosten verkocht, omdat de echte Lefkarítika zeer duur zijn.

Ágios-Minásklooster G 8

Ongeveer 5 km naar het zuidwesten, gratis toegankelijk, maar op za. en zo. worden geen groepen toegelaten. ’s Zomers 12-15 uur, ’s winters 12-14 uur gesloten. De attracties van het grote nonnenklooster zijn het met bloemen gevulde binnenhof en de vele nieuwe iconen in de kerk uit 1740.

Fatsá Wax Museum in Skarinoú G 8

Duidelijk aangegeven vlak naast de snelwegafrit, mei-okt. dag. 9-18.30, nov.-april dag. 9-17.30 uur, € 5. Wassenbeeldenmuseum à la Madame Tussaud met 150 levensgrote poppen. Uitgebeeld zijn gebeurtenissen uit de geschiedenis en de moderne tijd van Cyprus, en representaties van het traditionele dagelijks leven in de 19e en de 20e eeuw. U ziet onder andere verzetsstrijders vlak voor de staatsgreep van 1974 waarbij aartsbisschop Makários ten val werd gebracht.

Choirokoitía G 8

5 blz. 59

5Leven in de steentijd – Choirokoitía

Kaart: | G 8, Oriëntatiekaartje: blz. 61
Vervoer: | Wandeling, 1 uur

In een van de oudste nederzettingen van Cyprus leefden de mensen 9000 jaar geleden al in stenen hutten. Vier hiervan zijn door archeologen volledig gereconstrueerd. Tijdens een wandeling van ongeveer een halfuur komt u langs een op een lage helling gelegen neolithisch dorp en kunt u kennismaken met de architectuur en manier van leven in dit tijdperk.

Goede locatie

De locatie van de nederzetting was goed gekozen. De eerste neolithische bewoners, van wie niemand weet waar ze vandaan kwamen, zochten voor hun hutten een lage heuvel uit met aan weerszijden een beek. De beken leverden niet alleen drinkwater maar destijds ook vis. Waarschijnlijk stonden er in de omgeving nog wouden waarin op wild kon worden gejaagd. De weg naar zee was kort genoeg om in een dag heen en terug te lopen, zodat ze konden vissen en mosselen verzamelen. Uit bodemvondsten blijkt dat de bewoners ook al graan en peulvruchten verbouwden en dat ze geiten, schapen en varkens hielden. Choirokoitía (uitspraak chirokitja) werd bewoond tussen 7000 en 5800 v.Chr. en daarna nog tussen ongeveer 5000 en 3900 v.Chr. – in totaal dus zo’n 2300 jaar lang. Gedurende de eerste fase kenden de bewoners nog geen aardewerk; al hun schalen waren van natuursteen. Het is niet bekend waarom de nederzetting in de lange tussentijd niet werd bewoond.

Gereconstrueerde hutten

Uit de opgravingen in de heuvel, waarmee in 1936 werd begonnen, konden de archeologen veel conclusies trekken over het uiterlijk en de bouwwijze van de hutten. Ze bouwden vier ervan na en konden zodoende hun theorieën ook in de praktijk testen. Samen met de kleurige reconstructietekeningen voor en na de rondgang over het terrein stellen de hutten de bezoekers in staat om met behulp van hun fantasie zich een voorstelling te maken van het vroegere dorp. Zo bestaat het bouwmateriaal van de hutten kennelijk uit donkere stenen uit de rivierbodem en lichtgekleurd kalksteen uit de omgeving, en met haksel vermengd aangestampt leem. De daken waren plat. In enkele hutten was een halve tussenverdieping aangebracht die op stenen zuilen rustte. De hutten bevatten slechts één moderne toevoeging: de metalen tralies, die voor de kleine vensteropeningen zijn aangebracht, kenden de mensen uit de steentijd natuurlijk nog niet. Zij sloten de openingen af met dierenvellen.

Op het terrein

Een bijna schaduwloos pad voert van de gereconstrueerde hutten de heuvel op en loopt dwars door het neolithische dorp. De bezoekers zien evenwel geen momentopname uit een specifiek jaar. De blootgelegde muren stammen uit meer dan drie millennia. Steeds weer stortten delen in en werden ze opnieuw gebouwd, waardoor nu vele lagen dwars door elkaar lopen. Omdat de technische ontwikkelingen zich evenwel uiterst traag voltrokken, lijkt alles toch een eenheid te vormen.

Boerderijen

Het eerste huttenensemble meteen rechts van het pad laat zien dat meer hutten tezamen een soort boerderij vormden. De kleine hut XIIA 1 diende mogelijk als werkplaats. De grote hut IA daar vlak achter met een doorsnede van 8 m en twee bewaard gebleven zuilen waarop de tussenverdieping rustte, is mogelijk de daadwerkelijke woonruimte geweest. Rond de hutten liep een gang waar in de openlucht werd gewerkt en kleinvee werd gehouden.

Stadsmuren

Als u iets verder omhoogloopt, ziet u 5 m naar rechts een ander belangrijk kenmerk van de nederzetting: een soort stadsmuur. Erachter ligt het oudere deel van de nederzetting. Later werd de nederzetting uitgebreid. Men liet de oude muur daarbij staan, en bouwde tegelijk ook een nieuwe, verderop gelegen fortificatie, waarvan nu nog delen hoger op de heuvel zichtbaar zijn.

Graven

Onder de vloer van de langs de hoofdweg liggende hutten XVII en XVIII 2 ontdekten archeologen drie graven waarin skeletten en grafgiften lagen. De overledenen werden daarin met opgetrokken knieën begraven, waarbij op hun borst een zware steen werd gelegd; mogelijk om een terugkeer naar de wereld van de levenden te verhinderen. Er is nog een discussie gaande over de vraag of het in deze nederzetting gebruikelijk was om de doden in de hutten te begraven – het aantal gevonden graven is te gering om die conclusie te trekken. Kan het zijn dat deze mensen werden geofferd in tijden van epidemieën en andere ernstige bedreigingen?

Poortgebouw

De opgravingswerkzaamheden in Choirokoitía worden tot op op de dag van vandaag, doorgaans in juli en augustus, voortgezet. In de laatste jaren legde men in het bovenste deel van de nederzetting een overkapt poortgebouw 3 bloot dat deel uitmaakte van een nieuwe stadsmuur waarvan men al 60 m heeft ontdekt. De opening aan de buitenkant van de poort lag 2 m lager dan de poortopening aan de binnenzijde. Om de nederzetting binnen te komen moest men in de poort achtereenvolgens drie trappen beklimmen die elk in een rechte hoek op elkaar stonden. Daarna moest men nog een paar meter rechtuit tussen muren lopen om de nederzetting binnen te komen. Gewelddadige indringers konden op deze enigszins verwarrende route gemakkelijker worden bestreden. Tenslotte leefden de mensen ook 5000 jaar geleden niet altijd op vreedzame wijze met elkaar samen, en het feit dat de mensen uit de steentijd zich moesten behelpen met wapens van hout en steen, weerhield hen er niet van om te plunderen of anderen te onderwerpen.

Informatie

Aan de onderste dorpsrand naast de gelijknamige snelwegafrit, nov.-mrt. dag. 8-17, juni-aug. dag. 8-19.30, anders dag. 8-18 uur, € 1,70. Duur 30-45 min. Geen schaduw!

Eten en drinken

Het restaurant Vassilikís 1 , aan de kruising vlak naast het opgravingsterrein, bezit de charme van een eenvoudig wegrestaurant, en biedt tevens fraai uitzicht op het archeologisch opgravingsterrein. Het eten hier is authentiek Cypriotisch en bijzonder lekker, de bediening is vriendelijk en vlot en de prijzen zijn laag. Op de menukaart staan slechts zelden aangeboden specialiteiten, zoals duif en op bataten lijkende kolokássi. De kléftiko, afélia, een ovenschotel van artisjokken en pasta, is werkelijk eersteklas. Zoetekauwen zullen de oriëntaalse koeken zeker kunnen waarderen. Elk gerecht wordt geserveerd met een bord gevuld met halve citroenen, tomaten, knoflook, olijven, pepperoni en brood. Niemand verlaat dit etablissement met een onvoldaan gevoel (tel. 24 32 21 40, dag. 6-1 uur, duifjes € 4,50, andere hoofdgerechten € 8-10).

Overnachten

In het naburige dorp Vávla verhuurt de hartelijke María kamers in haar House of Nature 1, een ongeveer 250 jaar oud boerenhuis met een idyllische tuin en binnenplaats en een klein zwembad (in het centrum van het dorp met borden aangegeven, tel. 24 34 21 47, www.agrotourism.com.cy, 2 pk vanaf € 50).

Limassol en Midden-Cyprus

Limassol E 9

Limassol is anders dan het vrij rustige Nicosia een bruisende mediterrane havenstad. Veel toeristen vinden hier de huizenzee van fantasieloze gebouwen foeilelijk, maar Cyprioten zien het als een bewijs van de economische kracht van hun land. Limassol is met 180.000 inwoners de grootste havenstad en de op een na grootste stad van Cyprus. Wie van rust houdt, heeft hier weinig te zoeken, maar liefhebbers van uitgaan kunnen hier in het weekend hun hart ophalen. Limassol is tevens centraal gelegen en vormt daardoor een goede uitvalsbasis vanwaar u het eiland kunt verkennen – elke plaats in het zuiden is binnen twee uur per auto te bereiken.

In de voorsteden ten oosten van het centrum – Germasógeia (Yermasóyia) en Amathoús – is het meteen rustiger; tussen het aangelegde strand en de vierbaanssnelweg staan veel luxueuze taverna’s. Limassol is het mooist in het oude centrum rond de burcht, waar het hoofdzakelijk ’s ochtends bedrijvig is.

Kástro 1 en Carob Mill 2

6 zie blz. 63

Archeologisch Museum 4

Odós Káningos, di.-wo., vr. 8-15, do. 8-17, za. 9-15 uur, € 1,70

In dit kleine museum ziet u Hathorkapitelen uit de 5e eeuw v.Chr., die op Egyptische invloed wijzen, en terracotta met afbeeldingen uit het dagelijks leven, zoals mensen in bad.

Stranden

Hotelstranden: de over het algemeen kunstmatig aangelegde stranden die voor de grote hotels liggen, zijn smal, maar worden goed onderhouden en er worden veel watersportfaciliteiten aangeboden. De meeste toeristen kiezen ervoor te zonnebaden op de ligweiden tussen de hotels en de zee.

Lady’s Mile Beach: dit 1 km lange zandstrand ligt op het schiereiland Akrotíri, 5 km ten zuidwesten van het stadscentrum. Naar dit strand rijden geen stadsbussen.

Ágios Geórgios Alamános G 9

In dit klooster, dat in 1880 is gesticht, wonen tegenwoordig nog veertig nonnen (25 km ten oosten van Limassol, afrit 18 van de snelweg, overdag gratis). Ongeveer 1,5 km ten zuiden van het klooster kunt u aan een kleine baai op de gladde, witte rotsen aan zee zonnebaden en een duik nemen. Hier staan ook twee taverna’s.

Amathoús F 9

Weliswaar zijn tijdens de aanleg van het Suezkanaal veel stenen van deze antieke havenstad, 10 km ten oosten van Limassol gelegen, naar Egypte verscheept, maar toch zijn archeologen hier begonnen met de reconstructie van de grote Aphroditetempel. Op de Agorá in het lagergelegen deel van de stad hebben ze inmiddels een aantal zuilen weer rechtop gezet (Agorá juni-aug. dag. 8-19.30, nov.-mrt. dag. 8-17, anders dag. 8-18 uur, € 1,70).

6Middeleeuwse erfenis – de burcht van Limassol

Kaart: | E 9, Oriëntatiekaartje: blz. 65
Vervoer: | Wandeling door het centrum, 1 uur

Rond de middeleeuwse burcht nabij de oude haven is de oude stad van Limassol erg interessant. Cultuur en gastronomie zijn hier harmonieus met elkaar verbonden en zowel de geschiedenis als de huidige tijd is er evenredig vertegenwoordigd. U kunt hier het best tweemaal heengaan: een keertje overdag en een keertje ’s avonds.

Burcht en Museum van de Middeleeuwen

Het nog slechts uit de zware, rechthoekige burchttoren bestaande Kástro 1 (Engels: Limassol Castle) is het oudste bouwwerk van de stad. Het fundament stamt uit de 13e eeuw, toen de Lusignans een oude Byzantijnse vesting lieten uitbouwen. De burcht zelf heeft vrijwel geen vensteropeningen en is verdeeld in een groot aantal verdiepingen en verschillende grote ruimten. De kanonskogels, harnassen, wapens en middeleeuwse grafstenen zorgen voor een macabere sfeer en zelfs de tentoongestelde munten, het aardewerk en de Byzantijnse zilveren schalen uit de 7e eeuw veranderen daar weinig aan. In de 19e eeuw zaten hier nog gevangenen opgesloten.

Bij de johannesbroodmolen

De burcht vormt het middelpunt van een rechthoekig plein, waaraan in het zuiden en het westen de kleine gebouwen staan van een johannesbroodmolen uit 1937. De cafés en restaurants die er nu in zijn gevestigd, maken de omgeving rond de burcht tot een van de belangrijkste gastronomische centra van Cyprus en een trefpunt voor het lokale trendy publiek. In de centrale hal van de Carob Mill 2 geven oude machines, talloze foto's en informatiepanelen een overzichtelijk beeld van de betekenis en de verwerking van het johannesbrood op Cyprus.

Voor de Cypriotische economie was dit in de 19e en begin 20e eeuw veel belangrijker dan de olijventeelt. De fabriek die hier stond, was nog tot 1960 in bedrijf. Vóór de Tweede Wereldoorlog oogstte men jaarlijks ongeveer 50.000 ton johannesbrood van in totaal twee miljoen bomen die langs de kust van het eiland groeiden. In 1960 was het kleine Cyprus na Spanje en Italië de derde producent ter wereld. Nu zijn de meeste bomen echter ten prooi gevallen aan de huizenbouw. Johannesbrood diende niet slechts als veevoer, maar ook als grondstof voor lijm. In de Tweede Wereldoorlog werd het veel gebruikt voor de productie van parachutes en tegenwoordig speelt het verkregen meel in de levensmiddelenindustrie een belangrijke rol als bindmiddel. Voor de economie van Cyprus speelt het johannesbrood echter geen rol van betekenis meer.

De familie Lanítis, eigenaar van de johannesbroodmolen alhier, heeft hem in de jaren 90 laten renoveren in de huidige stijl. Naast de aan het plein gevestigde horeca maakt ook de Galerie Evágoras Lanítis 3, naast de centrale hal, deel uit van het complex. De tijdelijke exposities van moderne kunst zijn van internationale allure.

Natuurproducten van Cyprus

In een van de zuidelijke fabriekspanden zit de voor Cyprus unieke winkel Traditional Products 3, die een groot scala aan traditionele en kwalitatief hoogwaardige Cypriotische natuurproducten aanbiedt, waarvan u er veel mag proeven. De eigenaar Fános is graag bereid uitleg te geven over zijn handelswaar.

In zijn koelkasten liggen onder andere aan de lucht gedroogd geitenvlees (tsamarélla) en zure zult (salatína), in de rekken staan biologische olijfolie en balsamicoazijn uit Cyprus. Hier ziet u johannesbroodsiroop en johannesbroodkokoshapjes, rozenwater uit Agrós en talloze soorten Cypriotische sterkedrank, ook in miniatuurflesjes, waaronder de brandewijn zivanía en de oranjebitter fílfar. Als u in Noord-Cyprus bent geweest of als van plan bent daarheen te gaan, kunt u dat maar beter verzwijgen, want het winkelpersoneel kan daar weinig begrip voor opbrengen.

Informatie

Kástro en Museum van de Middeleeuwen 1: ma.-za. 9-17, zo. 10-13 uur, € 3,40.

Galerie Evágoras Lanítis 3: ma.-vr. 9-13 en 17-21, za.-zo. 14-21 uur, de toegang is meestal gratis. Restaurants: www.carobmill-restaurants.com.

Traditional Products 3: ma.-za. ongeveer 10-21 uur.

Eten en drinken

Karatello 3: Odós Vasilíssis, Carob Mill, bij de burcht, tel. 25 82 04 64, dag. vanaf 19 uur, hoofdgerecht € 9-18. Sfeervol restaurant met lange, donkere houten tafels in de oude johannesbroodmeelfabriek. Op het menu staan creatieve gerechten, zoals in yoghurt gemarineerd konijn, dat boven houtskool is gegrild en wordt geserveerd met citroensaus (€ 16).

Stretto 4: Odós Vasilíssis, Carob Mill, bij de burcht, tel. 25 82 04 65, dag. vanaf 11 uur, espresso € 3,85, crêpes vanaf € 6,80, pastagerechten € 12,50-19,90. Dit is een Italiaans bistrocafé, waar het accent in de menukaart ligt op pastagerechten en verse rivierkreeft (ook verkrijgbaar in combinatie als rivierkreeftravioli), en waar eveneens de carpaccio van zalm en zwaardvis (€ 9,80) erg smakelijk is. U kunt overigens in Stretto als nagerecht onder andere kiezen voor crêpes en ijs met johannesbroodsiroop.

Governor’s Beach G 9

Het ‘strand van de gouverneur’ – zo genoemd, omdat dit vroeger de exclusieve badplaats van een Britse gouverneur was – is een van de laatste, nog grotendeels ongerepte, fraaie stranden die op het eiland te vinden zijn. U kunt ervoor kiezen te vertoeven aan een lang zandstrand voor het vlakke achterland, aan een van de afgelegen baaitjes voor de steile kust, of bij de witte, glad geërodeerde rotsen.

Erími E 9

Langs de hoofdweg tussen Limassol en Páfos staat aan de westrand van het dorp het particuliere Cyprus Wine Museum (dag. 9-17 uur, toegang met wijnproeverij € 5), dat over de geschiedenis van de wijnteelt op Cyprus gaat.

Overnachten

Voordelig en centraal gelegen – Metropole 1: Odós Ifigénias 6, tel. 25 36 26 86, 2 pk met ontbijt € 45-60. Een uniek hotel midden in de oude stad. Eenvoudig, maar acceptabel, met twintig kamers. Het hotel heeft een ideale ligging voor een tussenovernachting; op de begane grond vindt u de dansbar Retro.

De klassieker – Curium Palace 2: Odós Výronos 11, tel. 25 89 11 00, www.curiumpalace.com. 2 pk met ontbijt vanaf € 75. Eersteklas hotel midden in Limassol met 63 kamers, aan de rand van de oude stad en vlak bij het Archeologisch Museum gelegen. Klassiek-degelijke inrichting, zwembad in de tuin, overdekt zwembad, wellnesscentrum.

Voor langer – Amathus Beach 3: in Amathoús aan de kustweg, 9 km ten oosten van Limassol, tel. 25 83 20 00, www.amathus-hotels.com, 2 pk met ontbijt vanaf € 152. Luxehotel met 244 kamers, binnen- en buitenzwembad, tennisbanen en uitgebreide wellnessfaciliteiten.

Eten en drinken

Lange traditie – Ladas Old Harbour 1: aan de oude haven dicht bij de burcht, ma.-za. 12-24 uur, verse vis € 40-55 per kg. Het oudste visrestaurant van de stad is gevestigd in een voormalig johannesbroodpakhuis uit 1823.

Populair – The Old Neighbourhood 2: Odós Ághyras 14, dag. vanaf 18 uur, mezé € 16. Dit is een kleine taverna in oude stadsstijl, vaak opgeluisterd met livemuziek.

Karatello 3 en Stretto 4: zie blz. 64

Winkelen

Levensmiddelen – Markthal 1: Odós Kanári, ma.-di., do.-vr. 5.30-14.30, wo. 5.30-13.15, za. 5.30-13.45 uur. De grootste en interessantste markthal van Cyprus is in 2001 aan de buitenzijde geheel gerenoveerd en kreeg van binnen een totaal nieuwe vormgeving. De hal is daardoor weliswaar niet meer authentiek, maar nog wel even kleurrijk als voorheen. Het voorplein aan de zuidkant, met zijn eenvoudige grillrestaurantjes, is nog altijd een trefpunt van de buurtbewoners.

Schoenen – Sabrina 2: Odós Agíou Andréou 202. Voor op maat gemaakte schoenen kunt u terecht bij verscheidene zaken in de oude stad van Limassol. In deze winkel voeren moderne, chique schoenen de boventoon.

Pure gastronomie – Traditional Products 3: zie blz. 64

Uitgaan

De moderne discotheken liggen dicht bijeen langs de boulevard in Germasógeia. In de oude stad van Limassol kunt u enkele traditionele muziekbars met Griekse muziek vinden.

Traditioneel – Lemesianés Vradiés 1: Odós Irínis 111, tel. 25 35 33 78, dag. vanaf 19 uur. Griekse livemuziek onder het genot van allerlei mezé in diverse vertrekken van een oude villa.

Opgewekte sfeer – To Karafáki 2: Odós Agíou Andréou 219, tel. 25 37 11 11. Mezé en Griekse livemuziek waarop tot laat in de avond wordt gedanst.

Sport en activiteiten

Duiken – Buddy Divers 1: in hotel Le Meridien, tel. 25 32 83 85 en 99 60 42 04, www.buddydivers.com.

Paardrijden – Curium Equestrian Centre 2: aan het oostelijke deel van het strand, tel. 99 56 42 32, curiumequestrian@hotmail.com, dag. van 7.30 uur tot zonsondergang. Alleen ervaren ruiters mogen paarden huren en het is absoluut nodig om te reserveren.

Informatie

CTO: Odós Agíou Andréou 142, tel. 25 36 27 56; in Germasógeia: Leofóros Georgíou A’ 22 (te vinden bij de westelijke toegang van het CTO-strand Dasoúdi Beach), tel. 25 32 32 11.

Stadsbus: de dienstregeling van de E.A.L.-bussen is verkrijgbaar bij de CTO en op het busstation bij de markthal.

Belangrijke lijnen: lijn 1 rijdt naar de nieuwe haven; lijn 6 rijdt langs de kust naar Amathoús en naar hotel Le Meridien; lijn 13 rijdt in oostelijke richting langs de kust naar hotel Park Beach; lijn 16/17 rijdt naar Kolóssi en lijn 30 van hotel Le Meridien via de kustweg naar de KEO-wijnkelders en de nieuwe haven.

Streekbus: intercitybussen rijden naar Nicosia ma.-vr. 12 x, za.-zo. 8 x per dag (€ 4), naar Lárnaka ma.-vr. 10 x, za.-zo. 8 x per dag (€ 3), naar Páfos ma.-vr. 9 x, za.-zo. 8 x per dag (€ 3), vertrek vanaf de oude haven,www.intercitybusses.com.

Wine Festival: gedurende de eerste helft van september elke avond in het stadspark. Het toegangskaartje geeft recht op onbeperkt wijn drinken tijdens folkloreshows en liveoptredens. Pendelbussen rijden vr.-za. vanaf Nicosia, Lárnaka en Páfos.

Musical Sundays: van april tot begin juli worden er in het Onisílos Seaside Theater aan de boulevard elke zondag concerten in allerlei genres ten gehore gebracht, toegang gratis. Het programma is verkrijgbaar bij de toeristeninformatie.

In Pissoúri vertonen de uitbaters van de taverna’s aan het plein een unieke saamhorigheid. Van juli tot september organiseren zij elke woensdag gezamenlijk vanaf 19.30 uur een folkloristische avond op het dorpsplein. Voor deze sfeervolle Cyprus Nights kunt u het best reserveren, bijvoorbeeld in de taverna Vráka, tel. 25 22 19 40, of in de Pissoúri Square Tavern, tel. 25 22 15 79 (mezé kost in alle taverna’s om en nabij € 14).

Kolóssi E 9

Het dorp Kolóssi is een centrum voor de aardbeien- en wijnteelt. Van het begin van de 14e eeuw tot 1570 was hier het Cypriotische hoofdkwartier van de johannieter ridders uit Rhodos gevestigd, dat van hieruit zestig dorpen met wijngaarden en suikerrietplantages bestuurde. De burcht (juni-aug. dag. 8-19.30, nov.-mrt. dag. 8-17, anders dag. 8-18 uur, € 1,70) staat in een fraai aangelegde tuin. De 23 m hoge, imposante vestingtoren met drie verdiepingen van het in 1454 vernieuwde kasteel steekt daar fier bovenuit; op het dak hebt u een prachtig uitzicht over de laagvlakte tot aan Limassol.

De opvallendste bomen in de tuin zijn een grote cipres en een ruim een eeuw geleden uit Amerika geïmporteerde boom die al ondersteuning nodig heeft. In de zuidoosthoek van de tuin staat een gotische hal, waarin vroeger rietsuiker werd geraffineerd. De suikermolen stond even verderop, aan de voet van een goed bewaard gebleven aquaduct.

Koúrion D 9

7 zie blz. 69

Pissoúri C 9

Pissoúri is duidelijk in tweeën gedeeld. Het oude dorp ligt tegen een heuvel, aan de rand van een vruchtbare, hoofdzakelijk voor de wijnteelt gebruikte hoogvlakte. Dit plaatsje heeft een van de mooiste dorpspleinen van Cyprus. Het Pissoúri uit de vakantiefolders is 3 km verderop aan zee gebouwd en bestaat slechts uit een hotel, een aantal appartementen en een tiental taverna’s.

Stranden

Pissoúri Beach: zo’n 1300 m lang zand- en kiezelstrand, dat op slechts enkele plaatsen beschikt over ligstoelen en parasols. De kustpromenade langs het westelijke deel is autovrij.

7Leven in de Romeinse tijd – Koúrion

Kaart: | D 9, Oriëntatiekaartje: blz. 72
Vervoer: | Archeologische rondleiding, ongeveer 3 uur

Op het uitgestrekte opgravingsterrein met het prachtige zeezicht zijn de contouren van een stad te zien die ruim duizend jaar geleden floreerde. U gaat van het theater en de thermen naar het forum, vervolgt uw weg naar het stadion en komt ten slotte uit bij een eigenaardig bomenheiligdom in een van de oudste dierreservaten van Europa.

De antieke stad

De stad die door de Grieken Koúrion en door de Romeinen Curium werd genoemd, was al in de 12e eeuw v.Chr. het centrum van een Cypriotische stadstaat. Uit die tijd zijn echter alleen nog minimale resten in het Apollo Hylatesheiligdom te zien. Vrijwel al het andere dat hier nu te zien is, stamt uit de Romeinse tijd, toen de stad zijn grootste bloeiperiode kende. In 365 legde een zware aardbeving veel antieke gebouwen in puin, waarvan de brokstukken in de perioden daarna ook werden gebruikt voor de bouw van vroegchristelijke kerken. Na de invallen van de Arabieren in 649 bleef Curium onbewoond. Nu strekt het terrein met ruïnes zich uit over een plateau dat tot de rand van een steile afgrond aan de kust reikt; in de andere richting is in de verte het Tróodosgebergte te zien.

Zeezicht voor bijna iedereen

Bussen en auto’s kunnen tot binnen de omheining doorrijden naar het parkeerterrein dat pal naast het grotendeels gerestaureerde theater 1 ligt. De tribunes van het theater, dat omstreeks het jaar 100 zijn huidige vorm kreeg, zijn naar de zee toe geopend. Door een ongeveer 10 m hoog podium konden de toeschouwers op de laagste rangen in de oudheid nauwelijks iets zien van het uitzicht in de verte. In de laat-Romeinse tijd vergaapte het publiek zich liever aan dierendrijfjachten en gladiatorengevechten dan aan klassieke tragedies. Van die periode getuigen de kelders onder de tribunes, waarin wilde dieren (en waarschijnlijk ook christenen) tot hun doodsstrijd werden opgesloten.

Het huis van Eustolios 2, het woonverblijf van een rijke burger uit eind 4e eeuw, is vooral interessant als voorbeeld van de overgangsperiode tussen het heiden- en het christendom. Wanneer u de villa betreedt, wordt u verwelkomd door de tekst ‘Treed toe tot het geluk van dit huis‘. Een andere, in mozaïek ingelegde tekst verkondigt: ‘In plaats van hoge muren en hard ijzer, glanzend brons en zelfs diamanten, is dit huis beschermd door de hoogvereerde symbolen van Christus‘. En die ziet u overal: de vis als symbool voor Christus, vogels als symbolen voor het eeuwige leven en daarbij Griekse kruisen. Dat ook de christenen de oude levensstijl voortzetten, bewijst het bij het huis horende thermencomplex, waar de vloeren van de ruimten op gemetselde hypocaustumpijlers rustten, waartussen warme lucht circuleerde als vloerverwarming.

Het jonge christendom

Het cultuurhistorisch belangrijkste monument van Koúrion wordt gevormd door het fundament van een grote vroegchristelijke basiliek 3, die getuigt van de overwinning van het christendom op de heidenen. De restanten geven een impressie van de omvang en de pracht van het monumentale complex, waartoe naast de oorspronkelijke drieschepige basiliek met een extra omgang voor niet-gedoopten, ook een doopbasiliek, een voortuin met waterbronnen en een woonhuis voor de geestelijken behoorden. Als bouwmateriaal werden restanten gebruikt van de door de aardbeving in 361 ingestorte gebouwen, waaronder ook marmeren en granieten zuilen. Ten tijde van de bouw, rond 380, waren veel inwoners van de stad echter nog heiden. Om hen voor de nieuwe religie te winnen moest de ’tempel‘ van de nieuwe god qua omvang en pracht op zijn minst kunnen concurreren met die van de oude goden.

Trefpunt voor de burgers

De agorá 4, het hoofdplein, was het sociale, religieuze en economische hart van elke Griekse stad. De Romeinen noemden dit het forum. In elke stad speelde hier water als bron van het leven een bijzondere rol. Op het 14.000 m² grote forum van Koúrion liggen de restanten van het nymphaeum tussen twee openbare baden. Daarin zijn de ronde en hoekige bakstenen pijlers van het hypocaustum, waartussen warme lucht als een soort vloerverwarming stroomde, bijzonder goed bewaard gebleven. De resten van vroegchristelijke woonhuizen en een middeleeuwse kalkoven, waarin een groot aantal marmeren zuilen en blokken uit de oudheid in rook is opgegaan, zijn eveneens duidelijk herkenbaar.

De mozaïeken

In Romeinse huizen vormden mozaïeken met beeltenissen een statussymbool. Ze konden zowel mythologische als alledaagse thema’s uitbeelden. Voorbeelden van beide vormen zijn in Koúrion vlak bij elkaar te zien. Twee vertonen een van de populairste sporten uit de Romeinse tijd: gladiatorengevechten. Enkele gladiatoren hadden een eigen ‘fanclub’ en waren in de wijde omtrek beroemd. Dat geldt blijkbaar ook voor de hier afgebeelde gladiatoren, want ze worden in het gladiatorenmozaïek 5 bij naam genoemd. Een van de afbeeldingen is wel erg levendig: daar is te zien hoe een scheidsrechter twee vechtersbazen uit elkaar probeert te halen.

Het mythologische thema van het derde Achillesmozaïek 6 is ontleend aan de Ilias, het beroemdste heldenepos uit de oudheid. De listige Odysseus heeft in het koninklijk paleis op het eiland Skýros meisjeskleding en een krijgerskostuum met schild en speer als geschenken voor de hofmeisjes uitgestald. Tussen hen had Thetis haar zoon Achilles verborgen, om hem zo te vrijwaren van deelname aan de Trojaanse Oorlog. Op het moment dat Achilles een geschenk mag uitkiezen, valt hij door de mand als man, want hij kiest onmiddellijk voor de strijdwapens in plaats van voor een van de gewaden.

Voor sportieve Romeinen

Sport speelde in de oudheid een centrale rol in het leven. Evenals veel andere steden beschikte daarom ook Koúrion zeker al sinds de 2e eeuw over een stadion 7. Het 217 m lange sportcomplex ligt buiten het centrale opgravingsterrein, rechts van de weg naar Páfos. Ooit boden de stenen tribunes, waarvan slechts een zeer klein deel is gerestaureerd, plaats aan zo’n 6000 toeschouwers. Ten tijde van de bouw omstreeks het jaar 150 hebben er daarom in Koúrion waarschijnlijk zo’n 6000 vrije mannelijke burgers gewoond. Inclusief slaven telde de stad dus misschien wel 35.000 inwoners.

Overigens: onder aan de oude stad strekt zich het tot 40 m brede zand- en kiezelstrand Koúrion Beach over ruim 1 km uit. Langs het oostelijke deel van het strand is zwemmen verboden vanwege de gevaarlijke onderstroming. Langs het westelijke deel, voor de taverna’s, kunnen ervaren zwemmers een duik wagen.

Vroege natuurbeschermers

Het belangrijkste antieke heiligdom van Koúrion was het Apollo Hylatesheiligdom 8. Het lag in een klein bos, net buiten de stadsmuren (rechts van de weg naar Páfos). Net als nu betrad men het ook in de oudheid via de treden van de Koúrionpoort. Links ervoor zijn de fundamenten van de palaestra te herkennen, waar worstel- en vuistgevechten konden worden gehouden en aan de rechterzijde liggen onder een moderne overkapping Romeinse thermen uit de late periode van het al in de 12e eeuw v.Chr. gestichte heiligdom. Nadat u de poort bent gepasseerd, staat u op een langgerekt plein. Aan de linkerkant staan de vijf zalen van een antieke pelgrimsherberg, die tot aan de ertegenover liggende Páfospoort reikt.

Van dit plein voert de voormalige ‘heilige weg’ naar een kleine, gedeeltelijk gereconstrueerde tempel voor de god Apollo, die hier als beschermer van de bossen en de wilde natuur werd vereerd.

Het ‘ecologische’ karakter van deze antieke vereringsplaats wordt nog eens onderstreept door de restanten van een omheind, cirkelvormig bomenheiligdom. In de rotsbodem zijn gaten te zien waar in vroeger tijden bomen waren geplant. Hieromheen werden toen waarschijnlijk cultusdansen opgevoerd. De nu dominerende tempel is veel jonger en dateert uit de 1e eeuw.

Informatie

Duidelijk aangegeven langs de weg Limassol-Páfos, nov.-mrt. dag. 8-17, juni-aug. tot 19.30, anders tot 18 uur, toegang stad en Apollo Hylatesheiligdom elk € 1,70, stadion gratis, bezoekduur stad 2-3 uur, stadion 10-15 min., Apolloheiligdom 30-45 min.

Bus vanuit Limassol

Van de burcht rijden lijnbussen van ma.-vr. om 10, 12.20 en 16 uur naar de opgravingen van de stad, terugrit van ma.-vr. om 11.50 en 14.50 uur, ritprijs voor een retour € 8,25.

Eten en drinken

Langs de toegangsweg tot het strand ligt de taverna Ágios Ermogénis 1 onder eucalyptusbomen naast de gelijknamige kapel. Op zo’n 100 m van elkaar zitten aan Koúrion Beach drie ongeveer even goede, grote taverna’s 2 (deels zelfbediening). Ze zijn ook ’s winters geopend, wanneer het uitzicht op zee werkelijk prachtig is.

Overnachten

Dicht bij het strand – Kótzias: Pissoúri Beach, vlak bij de inrit naar het hotel Columbia Pissoúri Beach, tel. 25 22 10 14, www.kotzias.net, 2 pk € 51-56. Veertig appartementen, voor twee en vier personen, in een keurig klein complex met zwembad, dicht bij het strand.

Romantisch – Bunch of Grapes Inn: bergdorp Pissoúri, duidelijk aangegeven, tel. 25 22 12 75, www.thebunchofgrapesinn.com., 2 pk met ontbijt € 50. Een van de sfeerrijkste hotels op Cyprus. De dertien eenvoudige kamers in het honderd jaar oude pand midden in het dorp liggen rond een aan drie zijden gesloten binnenplaats met palmen, moerbei- en vijgenbomen.

Luxueus – Columbia Resort: Pissoúri Beach, tel. 25 83 33 33, www.columbia-hotels.com, 2 pk met ontbijt vanaf € 343, nov.-mrt. vanaf € 195. Twee naburige strandhotels onder hetzelfde management: het conventionele Columbia Beach Hotel en het nieuwere Columbia Beach Resort, dat een zeer bijzondere architectuur heeft en een van de exclusiefste hotels van Cyprus is.

Eten en drinken

Panoramisch uitzicht – Pissouriána: aan de noordrand van het dorp, aangegeven, hoofdgerecht € 12-18. Modern restaurant met een klein zwembad op een terras met mooi uitzicht, parkeergelegenheid voor de deur. Gratis wifi.

Sport en activiteiten

Fietsen en mountainbiken – Thomas Wegmüller: zie blz. 27.

Watersport – Columbia Watersports Yiánnos & Día: voor het Columbia Pissoúri Beach Hotel. Bij dit watersportcentrum kunt u ook tochtjes met een snelle motorboot naar de Rots van Aphrodite en langs de kust naar Koúrion boeken.

Duiken – Pissoúri Bay Divers: aan het strand bij de hotels, tel. 96 53 07 61, www.pissouribaydivers.com.

Plátres D 7

Plátres bestaat uit twee wijken: Páno en Káto Plátres. Het ligt op 1200 m hoogte aan de voet van de Olympos. Vanwege het koele klimaat is het ’s zomers een geliefd vakantieoord en 's winters een belangrijke wintersportplaats. Behalve in de zomermaanden gaat het er hier erg rustig aan toe, zodat een verblijf van langer dan twee nachten al snel tot enige verveling kan leiden.

Overnachten

Voordelig en gezellig – Petit Palais: in het centrum van Páno Plátres, tel. 25 42 27 23, www.petitpalaishotel.com, 2 pk met ontbijt nov.-apr. € 50, anders € 70. Eenvoudige kamers, de meeste met balkon en uitzicht; restaurant met terras.

Centraal gelegen – Aqua Sol Pendéli: in het centrum van Páno Plátres, tel. 25 42 18 03, www.acquasolhotels.com.cy, 2 pk met ontbijt, afhankelijk van het seizoen en faciliteiten € 40-135. 81 kamers en suites in een nieuw complex met zwembad en sauna, wifi.

In het bos – Forest Park: in Páno Plátres aangegeven, tel. 25 42 17 51, www.forestparkhotel.com.cy, 2 pk met ontbijt afhankelijk van het seizoen € 96-136. Dit vermaarde hotel met een koloniale sfeer staat in een bos. Vraag beslist om een kamer in het nieuwe gebouw. Men biedt 137 kamers, een zwembad, schaduwrijke terrassen en een tennisbaan.

Eten en drinken

Sprookjesdessert – International: 30 m ten zuiden van de centrale kruising langs de weg naar Káto Plátres, dag. vanaf 12 uur, hoofdgerecht vanaf € 9. De zeer traditionele uitbater Giannákis Kafkalas en zijn vrouw plukken alle kruiden zelf, zijn specialisten op het gebied van kappertjes en toveren een unieke mahalépi als dessert op tafel, op verfijnde wijze met rozenwater gegeurd.

Sport en activiteiten

Mountainbiken – ‘Adrenaline’: kiosk op de parkeerplaats voor het toeristenbureau, mountainbike 1 dag € 12, 2 dagen € 20, 1 week € 50.

Wandelen – 8 zie blz. 74

8Wandelen in het Tróodosgebergte – het Caledoniapad

Kaart: | D 7
Vervoer: | Wandeling, geheel bergaf, 2 uur

Deze wandeling, die geheel bergaf loopt en waarbij u allerlei beekjes moet oversteken via wiebelende rotsblokken, is ook voor kinderen veilig en erg leuk. U kunt uitrusten bij de 13 m hoge waterval, de Caledonian Falls. Aan het eind van de wandeling wacht u een verse forel van de grill.

Langs de kant van de weg vallen vooral de vele naambordjes bij allerlei planten op. Daarop staat de naam aangegeven in zowel het Latijn, het Grieks als het Engels en in veel gevallen zijn de bordjes ook voorzien van een foto.

Jeneverbessen en aardbeibomen

De jeneverbes (Juniperus foetidissima) staat bij ons vooral bekend als een typisch heidegewas. Op Cyprus kan de Tróodosjeneverbes echter uitgroeien tot enorme afmetingen en komt hij voor tot op 1800 m hoogte. Hij kan ruim 600 jaar oud worden en een hoogte van 12 m bereiken.

De Colchische aarbeiboom (Arbutus andrachne) heeft een gladde, roodachtige stam. Zijn kleine, aardbeiachtige vruchten, die eerst wit en daarna roodgekleurd zijn, draagt hij vanaf november. Deze zijn eetbaar, maar hebben vrijwel geen smaak. Daarom worden ze niet geoogst. De Romeinen noemden ze Un edo (‘ik eet er eentje’); niemand heeft behoefte aan meer.

Cistusrozen

De cistusroos (Cistus villosus) draagt in het voorjaar en het begin van de zomer een witte, roze of paarse bloesem en is op Cyprus tot op 1000 m hoogte alom aan te treffen. De bladeren zijn kleverig: de planten scheiden een hars af dat nog altijd wordt gebruikt als geurstof. Tot aan het begin van de 20e eeuw werd deze hars, labdanum, een geneeskrachtige werking toegedicht. Volgens de eerste toeristen hielden Cyprioten ten tijde van een epidemie altijd een klompje labdanum in hun hand om zich te beschermen tegen infectie. De hars werd vroeger op listige wijze gewonnen: men liet geiten tussen de cistusrozen lopen. Daarna schoor men de dieren, want de hars was blijven kleven in de vacht, en kookte men de vacht uit.

Zwarte dennen en eiken

De zwarte den (Pinus nigra) komt pas op ongeveer 1200 m hoogte in het Tróodosgebergte voor. Hij is vorstbestendig, groeit snel en wordt daarom vaak gebruikt voor herbebossing. Jonge zwarte dennen hebben een piramidevorm, oudere daarentegen een parapluvorm.

Eiken zien er in het Middellandse Zeegebied geheel anders uit dan in Centraal-Europa. Op Cyprus gedijt de endemische gouden eik (Quercus alnifolia) als nationale boom. Hij is het best te herkennen aan zijn eikels, die sterk lijken op gewone eikels, al zien de bladeren met hun gekartelde randen er heel anders uit.

Mirte en aleppoden

Mirte (Myrtus communis) is een typi-sche maquisstruik. Vanwege zijn kleine, witte bloemen was hij heilig voor de Aphrodite van Páfos en gold hij in de oudheid als zinnebeeld van de alles ontstijgende liefde. Daarom krijgt een bruid tijdens een dorpsbruiloft nog altijd een krans van gevlochten mirtetakken. De gaatjes in de mirtebladeren – duidelijk te zien als u een blad tegen het licht houdt – zouden de wraak van Phaedra zijn, omdat Aphrodite haar ervan weerhield Hippolytus voor zich te winnen (zie blz. 84).

De aleppoden (Pinus brutia) is voor retsinaliefhebbers een heilige boom. In het Griekse Attika en Chalkidiki worden de stammen ingekeept en wordt de vrijkomende hars vermengd met witte wijn. Op Cyprus wordt echter geen retsina geproduceerd. Aleppodennen worden vaak gebruikt voor herbebossing.

Begin- en eindpunt

Volg vanaf Tróodos de weg naar Plátres. Na ongeveer 300 m ziet u aan uw linkerhand het blauwe bord ‘Platres Troodos Old Road’. Dit 2 km lange weggetje voert via haarspeldbochten naar het begin van de 3 km lange Caledonia Nature Trail en overbrugt daarbij 450 m hoogteverschil.

Vervoer

Van Limassol (halte voor de burcht) rijdt ma.-za. om 9.25 uur een bus via Plátres omhoog naar Tróodos; de bus voor de terugrit van Plátres naar Limassol vertrekt om 15.45 uur.

Eten en drinken

Langs het Caledoniapad zijn geen waterbronnen en geen eet- en drinkmogelijkheden te vinden. Aan het eind van het pad ligt echter het restaurant Psiló Déndro 1 (forel € 14). Wanneer het er druk is met groepen toeristen, kan het gebeuren dat u even moet wachten, maar dat is de moeite waard.

Informatie

CTO: aan het dorpsplein, tel. 25 42 13 16.

Bus: naar Limassol ma.-za. dag. rond 7 en 7.45, za. ook 18.30 uur, dag. 15.45 uur; van Limassol naar Plátres ma.-za. 12.30 en 18, za. ook 23 uur, dag. 9.30 uur; naar Tróodos dag. 10.30 uur; van Tróodos naar Plátres dag. 15.30 uur. Informatie: PEAL, tel. 25 55 22 20.

Taxi: tel. 25 42 33 30 en 99 65 23 24.

Tróodos D 7

Op een hoogte van 1700 m is het in de zomer ook op Cyprus aangenaam koel en tot in april kan hier zelfs nog sneeuw liggen. Het Tróodos Visitor Centre (dag. 10-16, nov.-apr. tot 14 uur, € 1), direct naast de tennisbanen, toont een kleine expositie over de geologie en de flora en fauna van het Tróodosgebergte, inclusief een 10 minuten durende videofilm. Door de tuin loopt een 250 m lang natuurleerpad, waarvan er in Tróodos verscheidene zijn. U kunt er dus tennissen en in het hoogseizoen kunt u onder begeleiding korte ritjes te paard maken (€ 7 voor 10 min.).

Naar de top van de Olympos, de hoogste berg van Cyprus (1951 m), loopt slechts één weg; het gebied rond de top is echter verboden militair terrein.

Tróodítissaklooster D 7

Dit op 1200 m hoogte gelegen monnikenklooster ligt 8 km buiten Tróodos aan de weg naar Pródromos en is niet toegankelijk voor toeristen. De kloostergebouwen stammen uit de 19e en de 20e eeuw.

Foiní D 7

Dit fraaie, weinig bezochte bergdorp (spreek uit: Finí) was vroeger een belangrijk pottenbakkerscentrum, totdat de gebruikers overstapten van aardewerk op andere materialen. Hier werden vooral de grote voorraadkruiken (píthoi) vervaardigd. De werkwijze van een pottenbakkerij wordt belicht in het Pilavákion Folk Museum vlak bij de kleine platía (aanbellen, of in het nabije kafenío vragen naar de eigenaar).

Ómodos D 8

Dit is een van de mooiste dorpen van Cyprus. U ziet er veel oude natuurstenen huizen, een idyllisch dorpsplein en een prachtig klooster, dat op 750 m hoogte te midden van wijngaarden ligt. Aan het dorpsplein staat het uit 327 stammende, onbewoonde klooster Moni Timíou Stavroú (overdag gratis toegang). De fraaie natuurstenen gebouwen stammen echter uit het begin van de 19e eeuw. De grootste schatten van de kloosterkerk zijn de splinters van het kruis van Christus (ondergebracht in de zilveren kruisen rechts in de iconostase) en de schedel van de apostel Filippus (onder zijn icoon bij de pijler rechtsvoor). Opvallend is het houtsnijwerk van de plafonds in de bovenste omgang van de kruisgang en in de kapittelzaal (nu een iconenmuseum). De met vele souvenirwinkels omzoomde weg naar het Línoshuis is in het dorp aangegeven. Hier staat de grootste en oudste druivenpers van Cyprus (overdag gratis toegang).

Agrós E 7

De huizen van dit dorp met 1200 inwoners liggen tussen 1000 en 1100 m hoogte tegen een helling boven een bergdal. Agrós is de centrale plaats voor een groot aantal gehuchten in het oostelijke deel van het Tróodosgebergte en maakt daarom een bedrijvige indruk. In deze regio speelt naast de wijnteelt de rozenkweek een grote rol. In april en mei wordt in Agrós uit duizenden kilo’s bloemblaadjes rozenwater gedestilleerd. Ook de vleeswaren uit het dorp zijn in het hele land beroemd: loúndsa, een soort casselerrib, chiroméri, een aan de lucht gedroogde ham, en loukaniká, een pittig gekruide worst.

In de buurt

Lagouderá: in dit nog sterk traditionele dorp in het noordoosten van het Tróodosgebergte is met name de idyllische kerk met zijn schuurdak uit het eind van de 12e eeuw bezienswaardig. Vooral de vormgeving van het gebouw en de fresco’s uit 1192 zijn indrukwekkend (overdag geopend).

Overnachten

Alleskunner – Ródon: 1,5 km buiten het dorp, tel. 25 52 12 01, www.rodonhotel.com, 2 pk met ontbijt € 72-100. Modern hotel op een heuvelrug met twee zwembaden. Alle 155 kamers bieden een panoramisch uitzicht.

Eten en drinken

Lekkere groente – To Pézema: aan de weg naar hotel Ródon, dag. vanaf 12 uur. Deze moderne taverna serveert als bijzondere specialiteiten smakelijk gevulde groente, zoals paprika, tomaten en courgettes (€ 8), en een goede pastítsio.

Winkelen

De slager – Kafkála: aan de hoofdstraat bij het ziekenhuis, op nr. 36. Slagerij waar u niet alleen de plaatselijke specialiteiten mag proeven, maar ook kunt toezien hoe deze worden bereid.

Op een bed van rozen – Tsolákis: in de hoofdstraat bij het ziekenhuis, met borden aangegeven. Behalve rozenwater verkoopt men hier ook rozenwijn, rozenlikeur en van rozen gemaakte cosmetica, evenals zelfgemaakt keramiek.

Informatie

Bus: ma.-za. rijden er lijnbussen naar Limassol.

Galáta-Kakopetriá E 6-7

Aan het eind van het groene, beboste Soléadal, dat van de Mesaoríavlakte tot aan de voet van de Olympus loopt, liggen de dorpen Galáta en Kakopetriá, die geheel aan elkaar zijn gegroeid. ’s Zomers is dit in de avond en in het weekend een populaire bestemming voor veel inwoners van Nicosia om de hitte in de stad te ontvluchten. De historische dorpskern van Kakopetriá is een beschermd monument. De huizen van leem en natuursteen staan op een rotspartij tussen twee beekjes, die zelfs in de zomer niet droogvallen.

Archángelos Michaílkerk

Aan de zuidrand van Galáta, vraag naar de sleutel in het kafenío aan het dorpsplein

Deze vrij onopvallende kerk met een schuurdak staat naast een veld met pistachebomen. In het interieur ziet u een aantal kleine, rustieke fresco’s die dateren uit omstreeks 1520. Op een van de voorstellingen van Jezus in de tempel is te zien hoe Jozef de witte duif niet, zoals gebruikelijk, in zijn handen, maar in een vogelkooitje draagt.

Panagía tis Podíthoukerk

80 m van de Archángelos Michaílkerk

In deze kerk met een schuurdak, die kort na het jaar 1500 is gebouwd, is een kruisigingsscène bewaard gebleven waarin stijlinvloeden zijn te bespeuren van de renaissanceschilderkunst.

Ágios Nikólaos tis Stégis

5 km buiten de dorpen, met borden aangegeven, di.-za. 9-16, zo. 9.30-16 uur, gratis

Zoals de naam van deze kerk (‘Heilige Nicolaas van het dak’) al doet vermoeden, is dit een kerk met een schuurdak. Dit type dak, dat kenmerkend is voor Cyprus, is in de 11e eeuw ontstaan als overkapping voor koepelkerken. In de voormalige kloosterkerk ziet u wandschilderingen uit de 11e-17e eeuw.

Overnachten

Uniek – Mylos the Mill: aan de rivier, tel. 22 92 25 36, www.cymillhotel.com, 2 pk afhankelijk van het type € 90-150. Dertien geheel verschillende kamers in een zeer fraai gebouw, met een gelijknamige taverna. Mountainbikeverhuur, ook in de kamers gratis internettoegang (met eigen laptop).

Oude muren – Pandochíon Línos: Kakopetriá, tel. 22 92 31 61, www.linos-inn.com.cy, 2 pk met ontbijt vanaf € 95. Men biedt 22 traditioneel ingerichte kamers in oude dorpshuizen aan de centrale straat van de historische dorpskern.

Eten en drinken

Populair – Mesostráto: aan de hoofdstraat in het historische centrum van Kakopetriá, wo.-ma. vanaf 12 uur, grote mezé € 15, hoofdgerecht vanaf € 9. Keurige taverna in een historisch pand, ver van het autoverkeer. De specialiteit is een smakelijke mezé, naar keuze met 13 of 21 lekkernijen.

Gezellig – Village Pub & Restaurant: bij de brug waar het straatje naar de historische dorpskern begint (1 min. van de platía), tel. 22 92 26 16, di.-zo. 12-15 en vanaf 18 uur, hoofdgerecht € 9-20. Rustiek ingerichte taverna met veel vegetarische gerechten. De bediening is uiterst klantvriendelijk: alle gasten krijgen gratis een kruik fris bronwater.

Informatie

Bus: naar Limassol ma.-vr. tegen 5 en 5.45 uur, za. alleen om 5.45 uur; naar Nicosia ma.-vr. 9-13 x per dag tussen 4.50 en 14.30 uur, za. 7 x per dag (alle verbindingen worden verzorgd door busmaatschappij Klários).

Kalopanagiótis D 7

Dit dorp, dat in het lagergelegen deel van het groene Marathásadal ligt, is tegen de zeer steile helling van een beekdal gebouwd en strekt zich uit tot aan een klooster, dat al van verre is te zien.

Ágios Ioánnis Lampadistísklooster

Onder aan het dorp in het beekdal, goed aangegeven, di.-zo. 8-13 uur, juni-aug. ook di.-zo. 14-20, mrt.-mei en sep.-okt. ook di-zo. 14-18, nov.-feb. ook di.-zo. 14-16 uur, gratis

Dit kleine, tegenwoordig niet meer bewoonde klooster maakt een zeer idyllische indruk met zijn fraai gerestaureerde gebouwtjes en zijn piepkleine binnenplaats. De kloosterkerk heeft een schuurdak en bestaat in feite uit drie kerken, die alle drie zijn versierd met wandschilderingen: een kruiskoepelkerk uit de 11e eeuw en twee kerken met tongewelven uit de 15e en 18e eeuw. De fresco’s uit de 15e eeuw, de tijd van de Frankische koningen op Cyprus, zijn geschilderd in een westerse stijl die duidelijk afwijkt van de overige muurschilderingen. Bij het klooster hoort een klein, maar bijzonder mooi iconenmuseum (di.-zo. 9.30-13 en 15-18 uur, gratis).

Winkelen

Krachtvoer – Arkatena: links van de hoofdstraat aan de rand van het dorp in de richting van Pedoulás, de hele dag geopend. Voor dit winkeltje hangen het hele jaar door dschoudschoúko te drogen, die er als lange worsten uitzien. Ze worden in een eenvoudige werkruimte naast het terras gemaakt. Op een soort vork met drie tanden is een aantal aan elkaar geknoopte draden bevestigd, waaraan noten en amandelen zijn geregen. Vervolgens worden ze enkele dagen regelmatig in een grote kuip gedoopt, waarin een mengsel van ingedikt druivenmost en meel ligt te sudderen. In winkels en op markten ziet u deze dschoudschoúko meestal alleen in strengen van ongeveer 10 cm, maar hier hangen ze omlaag tot op de straat – een bijzonder fotogeniek gezicht. U mag ze proeven en kunt ze natuurlijk in elke gewenste lengte kopen.

Informatie

Kerkinwijdingsfeest: 3-4 okt. bij het klooster met een grote, traditionele jaarmarkt.

Bus: eenmaal per dag rijdt er een bus naar Limassol en Nicosia.

Kýkkoklooster D 7

9 zie blz. 80

Cedar Valley C 7

In Cedar Valley, in het westen van het Tróodosgebergte, gedijt dankzij de toekomstvisie van de Engelse koloniale heersers het laatste grote cederbos van Cyprus. Hier groeien zo’n 40.000 exemplaren van de endemische ondersoort Cedrus brevifolia, die zeer nauw is verwant met de Libanese ceder. De aanblik van het bos is op z’n mooist wanneer u van de bosweg tussen het Kýkkoklooster en Stavrós tis Psókas via een gemarkeerd pad in ongeveer een uur naar de top van de 1362 m hoge berg Trípylos omhoogloopt.

9Een wereld apart – het Kýkkoklooster

Kaart: | D 7
Vervoer: | Wandeling, 1 uur

Het beroemdste en rijkste klooster van Cyprus is zowel een paleis, een pretpark, een vakantiedorp als een plaats van bezinning. Prachtige nieuw aangelegde mozaïeken en een fraai museum vertellen over zijn lange geschiedenis – en op de heuveltop boven het klooster vond aartsbisschop Makários zijn laatste rustplaats.

Het omstreeks 1100 gestichte Kýkkoklooster ligt geheel geïsoleerd in het zeer dunbevolkte noordwestelijke deel van het Tróodosgebergte. Er wonen tegenwoordig zo’n twintig monniken, die van een groot aantal bedrijven, waaronder enkele in de hotel- en industriebranche, over het hele eiland aandelen bezitten. Twee hotelachtige herbergen bieden aan maximaal zeshonderd – uitsluitend orthodoxe – pelgrims onderdak. De kloostergebouwen dateren allemaal uit de eerste decennia na de laatste kloosterbrand in 1813, de fraaie mozaïeken uit de afgelopen twintig jaar.

Overal sacrale kunst

In het poortgebouw verwijzen twee nieuwe, grote mozïeken op een goudkleurige ondergrond naar de oorsprong van de wonderdadige Maria-icoon van het klooster, die de bron van alle kloosterrijkdom is. Rechts geeft Maria aan de evangelist Lucas toestemming haar te portretteren. De achter Lucas afgebeelde aartsengel draagt onder zijn arm het houten paneel waarop Lucas zal schilderen. Links is Lucas eenmaal schilderend te zien en is hij nog eenmaal afgebeeld als hij de voltooide icoon aan Maria overhandigt.

Wanneer u in de eerste binnenplaats onder de arcaden meteen linksaf gaat, ziet u drie muurschilderingen waarop het verdere verloop van de geschiedenis is afgebeeld. De kluizenaars Isaias en Doukos, die de icoon rond 1100 op wonderbaarlijke manier op de plaats van het huidige klooster vonden, brachten hem naar de keizer in Constantinopel. Deze begeleidt hen samen met de patriarchen terug naar het schip, dat hen weer naar Cyprus zal varen.

De tweede muurschildering toont de terugkeer van de icoon naar Cyprus en een derde een icoonprocessie rond het klooster. Deze processies moesten in het oostelijke Middellandse Zeegebied het einde van een droogteperiode bewerkstelligen – als dank kreeg het klooster grote donaties. Waarvoor de monniken de grote hoeveelheden geld aanwendden, is gedeeltelijk te zien in het fraaie, paleisachtige kloostermuseum.

Op zondag wordt er gedoopt

U loopt langs talloze andere muurschilderingen en mozaïeken op een gouden ondergrond en u komt uit in de tweede kloostertuin waar de kloosterkerk staat. Pracht en praal is hier het motto. Aan de zeer lange en bijzonder rijkelijk versierde iconostase hangt ook de door Lucas geschilderde icoon onder met goud bestikt brokaat en verguld zilverblik. De gehele kerk is in traditionele stijl uitgevoerd. Op zondagochtend vindt er in de kerk regelmatig een massadoop plaats, die ook door niet-orthodoxen mag worden bijgewoond; zelfs fotograferen is daar toegestaan.

Wensbomen en de erewacht

Van het klooster voert de weg omhoog naar de heuveltop Throní tis Panagiás, waar een monumentaal bronzen beeld van aartsbisschop Makarios staat, die hier meer weg heeft van Hercules, de held uit de oudheid. Een wandelpad van ongeveer 200 m loopt naar zijn zelf uitgekozen begraafplaats, waar soldaten een erewacht houden.

Op niet al te grote afstand markeert een moderne, open kapel de ’Troon der Allerheiligen‘. De mozaïekicoon die in deze tempel is te zien, is een kopie van de door Lucas geschilderde icoon, die hier in de afgelopen eeuwen in het kader van de miraculeuze processies een ereplaats heeft gekregen. In een hoek is kort geleden een met rood brokaat bedekte, houten troon neergezet, die door gelovigen met bloemen en geschenken wordt vereerd. Voor de kapel staan enkele wensbomen die kenmerkend voor Cyprus zijn. Veel gelovigen knopen allerlei soorten doeken (zelfs papieren zakdoekjes) aan de takken; daarmee zouden ze hun gebeden kracht bijzetten.

Informatie

Iéra Moní Kýkkoklooster: overdag geopend, kloostermuseum ’s zomers dag. 10-18, anders tot 16 uur, € 5.

Eten en drinken

Vlak naast het grote parkeerterrein van het klooster ligt hoog boven het uitgestrekte berglandschap een modern zelfbedieningsrestaurant. Hier hebt u keus uit tal van goede Cypriotische gerechten en diverse desserts, waaronder taart en ijs. Hoofdgerecht € 6,75-12,80, fruittaart € 3, een glas thee € 1,80.

Winkelen

Langs de parkeerplaats tussen het klooster en het restaurant staan talloze kraampjes die over het algemeen allerlei soorten noten, dschoudschoúko (zie blz. 79) en andere Cypriotische specialiteiten aanbieden. Op het kerkhof van het klooster zijn in de kloosterwinkel allerlei producten te koop die ter plaatse worden gemaakt, zoals zivanía, een grappa-achtige drank, diverse soorten kruidenthee, brandewijn, wijnen, maar ook de kloostericonen, in de vorm van magneten voor op het dashbord of de koelkast.

Páfos en West-Cyprus

Páfos B 8

Het Páfos van de toeristen ligt aan zee. Overal in deze hotelstad zijn overblijfselen uit de oudheid te vinden. Het centrum van het antieke Páfos lag ten oosten van de verzande haven, die tegenwoordig alleen nog door pleziervaartuigen en excursieboten wordt gebruikt. Hier is ook een uitgestrekt, niet door moderne bebouwing bedorven Archeologisch Park ingericht, tussen de huizen van de stad en het nog onaangetaste landschap van de kust.

Het Páfos van de lokale bevolking is al sinds de tijd van de Turkse overheersing de 2 km van zee af gelegen bovenstad. In de oude Turkse wijk dragen de straatjes nog Turkse namen, maar de moskee, de hamam en talloze huizen staan leeg. Daarentegen heerst in de vele neoclassicistische gebouwen uit de Britse koloniale tijd een grote bedrijvigheid.