De 15 hoogtepunten in een oogopslag

Welkom

Servus – Welkom
Ter oriëntatie
Kennismaking, Donau in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg op de Donau

Van Passau naar Wenen
Passau, Naar de Schlögener Schlinge, Linz
Struden- en Nibelungengau, Wachau
Tullner Becken en Wienerwald, Wenen

Van het Nationalpark Donauauen naar Boedapest
Naar de monding van de Morava, Bratislava
Naar de Donauknie, Boedapest

Van de Pannonische vlakte naar de IJzeren Poort
Kroatisch-Servische grens,
Novi Sad, Belgrado, IJzeren Poort

Van de IJzeren Poort naar de Donaudelta
Vidin, Ruse, Giurgiu, Boekarest
Oltenița, Tussen Silistra en Galaţi
Tulcea, De armen van de delta

De 15 hoogtepunten

 1  Italiaanse flair aan het Dreiflüsseeck – bisschopsstad Passau
De ideale plaats om in de stemming te komen voor de cruise.

 2  Draaikolken, Sisi en stuwen – de Donauscheepvaart
Hoe de gevaarlijke trajecten werden beveiligd.

 3  Hemelse klanken – muziek en astronomie in Linz
Hier ontmoeten Johannes Kepler en de grootheden van de muziekgeschiedenis elkaar.

 4  Monniken, marillen en monarchen – de Wachau
Het mooiste riviertraject tussen Passau en Wenen.

 5  Het keizerlijke Wenen – rondom de Hofburg
De belangrijkste bezienswaardigheden in de hoofdstad van de Donaumonarchie.

 6  Wiener melange – de koffiehuiscultuur
De intellectuele centra van Wenen in de loop der tijden.

 7 Op het snijpunt van culturen – Bratislava
Sporen van een multicultureel verleden.

 8  Tussen basiliek en citadel – de Donauknie
Landschappelijke en culturele hoogtepunten tussen Esztergom en Szentendre.

 9  Museumpaleis en pittoreske straatjes – burchtwijk van Boedapest
Symbolen van sacrale en wereldlijke macht hoog boven de Donau.

10Prachtige boulevard naar een bos – Andrássy út en Heldenplein
Hier etaleerde de elite van Boedapest eind 19e eeuw haar rijkdom.

11Volkscultuur en ooibossen – de Pannonische vlakte
Omgeven door gevarieerde flora en fauna is in het zuiden van Hongarije traditie een groot goed.

12Wachtpost aan de Savamonding – het Fort van Belgrado
Onvergetelijk uitzicht op stad en rivier, gepaard aan een kijkje in de turbulente geschiedenis van Belgrado.

13Beteugelde Donaudoorbraak – de IJzeren Poort
De tocht door de ooit levensgevaarlijke doorgang is nog altijd een grandioos spektakel.

14Sporen van het Joodse leven – op pad in het centrum van Ruse
Met Elias Canetti in een van de mooiste Bulgaarse steden.

15In het labyrint van kanalen – de Donaudelta
Het sprookjesachtige landschap 'tussen de wateren' is uniek in Europa.

Toeristische woordenlijst
Register
Paklijst

Colofon

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Servus – Welkom

Links en rechts rijzen de bergen van de Wachau steil omhoog, op de zonovergoten helllingen gedijen de wijndruiven en de authentieke wijndorpen staan bekend om hun gastvrijheid. Het wereldcultuurerfgoedgebied is ook beroemd om de marillen (abrikozen), die bij elk gerecht als dessert worden opgediend. Bijzonder aantrekkelijk is het stadje Dürnstein met zijn smalle steegjes en de schilderachtige burchtruïne, waar ooit Richard Leeuwenhart gevangen werd gehouden - het gedeelte van de reis door de Wachau is een grandioze belevenis!

Ter oriëntatie

Europese rivier

De ’blauwe’ Donau geldt als dé Europese rivier. Bijna 3000 km is het van de bron in het Zwarte Woud tot aan de delta aan de Zwarte Zee. Tien landen grenzen direct aan de Donau en alleen al op het ’koningstraject’ tussen Passau en Boedapest bereist u vier landen. Daarmee is de rivier een van de belangrijkste levensaders van de hele Zuidoost–Europese regio.

Op een cruise leert u veel culturen kennen en kunt u daarbij vanaf het schip op uw gemak genieten van de bekoorlijke afwisselende landschappen: direct voorbij Passau versmalt het dal van de Donau zich en wordt hij door beboste heuvels begeleid; vervolgens opent het landschap zich plotseling en omzomen ecologisch waardevolle ooibossen de rivier. Gebieden die bijzondere bescherming behoeven, zijn tot nationale parken verklaard. Op andere plaatsen werd de rivier opgestuwd en krijgt u het gevoel op zee te varen, omdat de Donau merkbaar breder wordt.

Aan de rivier liggen maar liefst vier nationale hoofdsteden; de grote metropolen alsook talrijke kleine plaatsen getuigen van de enorme culturele diversiteit van het Donaugebied. De werelderfgoedlijst van de UNESCO onderstreept dit op indrukwekkende wijze – een tocht over de Donau is zowel landschappelijk als cultureel een ware belevenis!

Vertrek in Passau

Voor verreweg de meeste boottochten worden in Passau ( E 2) de trossen losgegooid. Vrijwel geen enkele vertrekhaven kan de bisschopsstad aan het Dreiflüsseeck in sfeer en charme overtroeven. De barokke oude binnenstad, de Veste Oberhaus en de schilderachtige oeverpromenades van Donau en Inn bieden de ideale ambiance om in de stemming te komen voor de cruise. Wie niet meteen aan boord wil gaan, doet er verstandig aan om voor een verblijf in de stad een à twee dagen uit te trekken – het is de moeite waard!

Van Passau naar Wenen

Op de eerste etappe trakteert het Oostenrijkse Donautraject op talrijke hoogtepunten. Vooral het eerste gedeelte tot Aschach en het UNESCO–werelderfgoedgebied Wachau ( G 2/3) zijn een lust voor het oog. Burchten, imposante kloosters en bedevaartskerken begeleiden de tocht, beboste middelgebergtes omlijsten de Donau en in de Wachau liggen historische wijndorpen, die tot het proeven van hun heerlijke producten uitnodigen. Stedelijke hoogtepunten zijn de hoofdstad van Opper–Oostenrijk, Linz ( E 2/3) en natuurlijk de luisterrijke k. u. k.–metropool Wenen ( H 2/3). Onderweg is de bezichtiging van het benedictijnenklooster van Melk ( G 3) een waar hoogtepunt.

Van het Nationalpark Donauauen naar Boedapest

Ten oosten van Wenen omzomen ongerepte ooibossen ( H 3) de route tot de Slowaakse grens aan de monding van de Morava. Hier begint aan de rand van de Pannonische vlakte de Midden–Donau. De Slowaakse metropool Bratislava ( H 3) bezit in de schaduw van de burchtheuvel een compact klein oud centrum, dat uitnodigt tot een wandelingetje. De Hongaarse hoofdstad Boedapest ( K/L 3/4) daarentegen is zonder meer dé Donaumetropool, omdat de rivier midden door de stad stroomt en de voornaamste bezienswaardigheden op de rivier zijn gericht. Het onvergetelijke Donaupanorama van Boedapest is daarom eveneens UNESCO–werelderfgoed. Tussen Bratislava en Boedapest is de Donauknie ( K/L 3) een volgend landschappelijk hoogtepunt.

Door de Pannonische vlakte naar de IJzeren Poort

Door de uitgestrektheid van de Pannonische vlakte stroomt de Donau rustig naar het zuiden en passeert bij Mohács ( K 7) de grens richting Kroatië en Servië. Op dit traject omzomen verscheidene belangrijke ooibossen de oever, zodat u zeearenden, blauwe reigers en zwarte ooievaars kunt waarnemen. Terwijl Novi Sad ( M 7) een enigszins zuidelijke uitstraling heeft behouden, is de Servische hoofdstad Belgrado ( M 7/8) een moderne, dynamisch groeiende metropool, die onder andere met het fraaie vestingpark boven de Savamonding veel flair tentoonspreidt. Een waar genot is de 100 km lange vaart door de ingebedde valleien bij de IJzeren Poort ( O/P 7/8).

Bulgarije tot de Donaudelta

De benedenloop van de Donau, die voor een groot deel de grens tussen Roemenië en Bulgarije vormt, verloopt overwegend door een liefelijk, vlak landschap. Er liggen maar weinig plaatsen langs de rivier en die ziet u voornamelijk aan de Bulgaarse kant: Vidin ( P 8/9) met zijn middeleeuwse vesting en het fraaie Ruse ( T 8), waar in het oude centrum qua architectuur de Wiener Secession de boventoon voert. In Roemenië lokt een uitstapje naar Boekarest ( S/T 7). Op de laatste 380 km verlaat de Donau Bulgarije en stroomt op Roemeens grondgebied door moeras– en merenlandschappen. Gedurende de laatste kilometers krijgt u met de Donaudelta ( V/W 5/6) nog een bijzonder hoogtepunt voorgeschoteld. Het beschermde biosfeerreservaat behoort met zijn rijke flora en fauna tot de boeiendste landschappen van het hele Donaugebied.

Kennismaking, Donau in cijfers

Cruiseparadijs Donau

Op riviercruises is onderweg voortdurend wat te zien, want de oever is altijd in het zicht. De Donau vormt daarop geen uitzondering: vanaf het zonnedek kunt u de rivier in alle schakeringen waarnemen en ervan genieten. De ene keer is de Donau in een smal, bebost middelgebergtedal ingeklemd, de andere keer omzomen ooibossen de rivier. U passeert kleine plaatsen, die zich achter een beschermende dijk verschuilen of op een helling liggen, terwijl luttele kilometers verderop een grote stad met zijn bezienswaardigheden wordt aangedaan. Hier en daar beproeven hengelaars aan de waterkant of in kleine bootjes hun geluk, zo nu en dan passeert een vrachtschip of zwaaien de passagiers van een ander cruiseschip u vriendelijk toe. En vervolgens ligt u weer in een van de enorme sluiskamers – op de Donau wordt het nooit saai! Zelfs ’s nachts begeleiden kikkers en krekels de schepen met een klein concert.

Laat u zich op het schip verwennen en geniet ervan om langzaam voortglijdend en de landsgrenzen probleemloos overschrijdend, de natuur van het Donaugebied te leren kennen. De diversiteit hiervan vindt haar tegenhanger in de verschillende culturen, waarmee tijdens de walbezoeken kennis kan worden gemaakt.

Hoe lang is de Donau?

Doordat de Donau op veel plaatsen is rechtgetrokken, zijn er uiteenlopende gegevens over de lengte van de rivier: Aan de bron van de Breg in het Zwarte Woud wordt een totale lengte van 2888 km tot aan de monding bij Sulina aangegeven. Volgens deze berekening meet de Donau vanaf Donaueschingen 2840 km, wat daar ook officieel aangegeven wordt. Vanaf de samenvloeiing van de Breg en de Brigach pal bij Donaueschingen spreekt de Donaucommissie daarentegen van nog maar 2783 km … De rivierkilometers worden overigens geteld vanaf de monding stroomopwaarts, zodat aan de rivieroever altijd de afstand tot de zee wordt aangegeven. Aangezien de Donau zich door afzettingen steeds verder in de richting van de zee verplaatst, wordt de rivier op natuurlijke wijze elk jaar enkele meters langer. De beroemde kilometersteen ’0’ ligt inmiddels al enkele kilometers landinwaarts.

Donauwals en operettekoningen

Wie denkt niet aan de zwierige Donauwals van Johann Strauss, wanneer zij of hij de rivier in Passau voor het eerst voor zich ziet? Van de ’schöne blaue Donau’ is echter qua kleur maar heel weinig te zien. Strauss heeft de kleur waarschijnlijk in 1867 van de Hongaarse dichter Karl Isidor Beck uit het Hongaarse Donaustadje Baja (aan de ’blauwe’ Donau) overgenomen, wat echter geen afbreuk heeft gedaan aan het overweldigende succes van zijn wals.

De Donau inspireert klaarblijkelijk tot vrolijk zwierige muziek, want ook de operettekoningen voelden zich thuis in Wenen: Imre (Emmerich) Kálmán (1882–1953) werd geboren aan het Balatonmeer en vierde in Boedapest zijn eerste successen, voordat hij met de Csárdásfürstin en Gräfin Mariza wereldberoemd werd. Zijn collega Franz Lehár (1870–1948) was afkomstig uit Komárno/Komárom en schiep onder andere Die Lustige Witwe.

Van limes tot Europese eenheid

Evenals de Rijn was de Donau altijd al enerzijds een verbindende brug en levensader en anderzijds een scheidende grens. Over een lengte van circa 1000 km vormt de rivier ook tegenwoordig de grens tussen twee landen.

De Romeinen hadden de Donau al van Beieren tot Roemenië in hun limes geïntegreerd. De rijken van de Magyaren, Osmanen en Habsburgers strekten zich daarentegen op beide rivieroevers uit. Maar het IJzeren Gordijn doorsneed na de Tweede Wereldoorlog het Donaugebied opnieuw en ook de Balkanoorlogen speelden zich voor een deel pal bij de rivier af.

Sindsdien is de rivier weer open voor het scheepvaartverkeer, de ’buren’ proberen de problemen gemeenschappelijk op te lossen en de EU strekt zich nu door haar uitbreiding naar het oosten uit tot aan de Donaudelta. Daarmee bestaat een grote kans, het gehele Donaugebied voor het eerst op politiek, economisch en cultureel gebied gemeenschappelijk te ontwikkelen.

Handelsroute

De Romeinen hadden al in de gaten, welke mogelijkheden de Donau als waterweg te bieden had. Een stad als Passau kon in de middeleeuwen enorm van de handelsmogelijkheden profiteren. In het Beneden–Donaugebied daarentegen waren de rotsen van de IJzeren Poort tot in de 19e eeuw een vrijwel onneembare barrière, die de Donauhandel van de bovenloop tot aan de monding danig beperkte.

Een lang gekoesterde droom was ook de verbinding van de Rijn met de Donau, die met het Rijn–Main–Donaukanaal werd verwezenlijkt, maar economisch een flop bleek te zijn en ecologisch zeer controversieel was, omdat het Unteres Altmühltal volledig werd gekanaliseerd.

In tegenstelling tot de Rijn zijn er op de Donau verhoudingsgewijs weinig vrachtschepen te zien, zodat hier met zekerheid nog veel ruimte is om het potentieel van de Europese waterweg optimaal te benutten.

Donau–Zwaben en ’Ulmer Schachteln’

Na de aftocht van de Turken uit Hongarije en de tegenwoordig Servische Vojvodina waren deze landstreken onvruchtbaar geworden en verlaten. De Habsburgers – en hier met name Maria Theresia – lokten uit Beieren en andere gebieden doelgericht kolonisten naar het Donaugebied om dit weer te bevolken. Duizenden gingen op weg om in de Baranya en het Banaat aan een nieuw leven te beginnen. De kolonisten zakten op hun gammele Ulmer Schachteln de Donau af, een ongewisse toekomst tegemoet, want dikwijls waren er wel één, twee generaties voor nodig om het land te ontginnen. Destijds rijmden de kolonisten: ’Dem ersten der Tod, dem zweiten die Not, dem dritten das Brot’.

Met de Tweede Wereldoorlog kwam er op veel plaatsen een einde aan de geschiedenis van de Donau–Zwaben, omdat zij die de Duitse minderheid toebehoorden na de nazigruwelen moesten emigreren. In het zuiden van Hongarije leven nog altijd nakomelingen van de Donau–Zwaben.

Werelderfgoed Donau

De Donau is een waterweg vol cultuur. Tijdens de reis doet u enkele van de mooiste Europese steden en gebieden aan, die ook door de UNESCO als werelderfgoed worden beschermd. Dat de binnensteden van Wenen en Boedapest op de gerenommeerde lijst als werelderfgoed worden aangemerkt, is gezien de concentratie van hoogtepunten niet verwonderlijk. Maar wist u dat ook de Wachau tot het werelderfgoed behoort? Hier gaan culturele en landschappelijke bekoorlijkheden op indrukwekkende wijze samen.

Ook vrij onbekend is dat de UNESCO ook immaterieel cultureel erfgoed beschermt. Daartoe behoren de busójárás in het Zuid–Hongaarse Mohács (zie blz. 89), een soort carnavalsoptocht met houten maskers en schaapsvellen, en sinds november 2011 ook de Weense koffiehuiscultuur (zie blz. 60). Als bijzondere tip gelden de in de 12e eeuw met prachtige muurschilderingen versierde rotskerken van Ivanovo in Bulgarije. Helemaal aan het einde van de reis ligt een eveneens door de UNESCO beschermd ecosysteem: de Donaudelta.

De Donaudelta

Op 4455 km² strekt zich in de Donaudelta een uniek vochtgebied uit, dat, tussen land en water, meer dan 20 verschillende ecosystemen in zich verenigt. Daartoe behoren naast wijd vertakte rivierarmen ook stilstaande wateren, moeras– en dijkgebieden. In de delta komen alleen al 331 vogelsoorten voor, waarvan er 174 hier broeden. De andere zijn trekvogels, die in het voorjaar en de herfst de delta bezoeken. Tot de beschermde vogelsoorten behoren de roze en de kroeskoppelikaan en enkele soorten reigers en zwanen.

Het gebied is onderverdeeld in verschillende zones: gedeeltes die strikt beschermd en daarom niet toegankelijk zijn; in zogenaamde bufferzones, waar menselijke activiteiten beperkt toegestaan zijn; en economische zones, waar de natuurlijke hulpbronnen binnen bepaalde grenzen gebruikt mogen worden. Het gebied wordt beheerd door de Danube Delta Biosphere Reserve Authority in Tulcea (ARBDD, zie blz. 116).

Feiten en cijfers

Ligging: de Donau ontspringt in het Zwarte Woud en stroomt oostwaarts richting Zwarte Zee. Het stroomgebied omvat 817.000 km². De meeste bijrivieren voeren hun water uit de Alpen en de Karpaten met zich mee, deels ook uit het Bohemer Woud en de Balkan(gebergte).

Bron en monding: de Donau ontspringt officieel in Donaueschingen in het Zwarte Woud, aan de samenloop van de bronrivieren Breg en Brigach (’Brigach und Breg bringen die Donau zu Weg’). De Breg is de langste bronrivier en ontspringt op 1078 m hoogte bij Furtwangen. De monding van de Donau wordt na bijna 3000 km bij Sulina in de Roemeense Donaudelta aan de Zwarte Zee bereikt.

Landen: de Donau stroomt door de volgende landen: Duitsland, Oostenrijk, Slowakije, Hongarije, Kroatië, Servië, Bulgarije, Roemenië, Moldavië, Oekraïne.

Tijdzones: Midden–Europese (zomer)tijd (Duitsland, Oostenrijk, Slowakije, Hongarije, Kroatië, Servië); Oost–Europese tijd (MET + 1 uur, in Bulgarije, Roemenië, Moldavië, Oekraïne).

Nationale parken: Donauauen (Oostenrijk), Duna–Ipoly en Duna–Dráva (Hongarije), Fruška Gora en Djerdap (Servië), biosfeerreservaat Donaudelta (Roemenië).

UNESCO–werelderfgoed: Opper–Germaans–Raetische Limes, Regensburg (binnenstad), Wachau, Wenen (historische binnenstad en Schönbrunn), Boedapest (Donaupanorama en Andrássy út), Mohács/Hongarije (busójárás), Ivanovo/Bulgarije (rotskerken) en de Roemeense Donaudelta.

Geschiedenis, heden, toekomst

Gezien de omvang van het Donaugebied en de talrijke landen die de rivier aandoet, is het moeilijk, het complete stroomgebied steeds als eenheid te beschouwen. Daarvoor zijn de ontwikkelingen in het verleden te verschillend geweest en lopen de perspectieven en uitdagingen voor de toekomst van de afzonderlijke regio’s te veel uiteen. Sinds Romeinse tijden dient de rivier bovendien als scheidende landsgrens.

Steentijd, Kelten en Romeinen

De bijna 25.000 jaar oude Venus van Willendorf uit de Wachau toont aan dat de Donauoevers al in het vroege paleolithicum bewoond waren. Rijke vondsten uit het mesolithicum, het neolithicum en de bronstijd (ca. 7000–2000 v.Chr.) tonen aan dat in het Donaugebied de voorwaarden voor het ontstaan van hoogculturen gunstig waren. Vanaf circa 700 v.Chr. bereiken Keltische stammen de Donau, maar die worden vlak voor het begin van onze jaartelling door de Romeinen verdrongen. De rivier wordt tussen Beieren en Roemenië gedurende verscheidene eeuwen als natuurlijke grens in de limes geïntegreerd. Alleen in Roemenië overschrijden de Romeinen de Donau voorgoed, als keizer Trajanus in 106 n.Chr. de Dacische koning Decebal verslaat.

Volksverhuizing en herschikking

Met de ondergang van het Romeinse Rijk vallen in het kader van de volksverhuizing ook aan de west– en zuidoever de afzonderlijke staten uiteen. Hunnen, Avaren, Slaven, Franken en Byzantium strijden met elkaar om voornamelijk regionale suprematie. Eind 9e eeuw rukken de Magyaren naar de Pannonische vlakte op, stichten rond de millenniumwisseling een koninkrijk en vestigen zich tussen Bratislava en de IJzeren Poort als nieuwe heersers. Aan de benedenloop van de Donau ruziën Byzantium en de Bulgaren om invloed, terwijl in Oostenrijk de Habsburgse koning Rudolf I in 1278 zijn concurrenten de baas is en daarmee de opkomst van de Habsburgers inleidt.

Osmaanse veroveringen

Tegen het einde van de 14e eeuw bereiken de Osmaanse heerscharen de Donau. Bij Nicopolis (Bulgarije) verslaan ze voor het eerst het Hongaarse leger, in 1521 veroveren de Turken Belgrado, vijf jaar later verpletteren ze het Hongaarse leger bij Mohács (Hongarije). Korte tijd later staan ze voor het eerst voor Wenen en in 1541 valt Boeda. Hongarije verliest zijn zelfstandigheid en het gebied aan de benedenloop van de Donau is volledig in Osmaanse handen. Het belangrijkste conflict wordt nu tussen Osmanen en Habsburgers uitgevochten. Tot aan de Turkse nederlaag voor Wenen (1683) dreigt een Osmaanse inval in Midden–Europa. Daarna worden de Turken tot Belgrado teruggedrongen.

In de greep van de grote mogendheden

Het Donaugebied blijft ook in de 18e eeuw in de greep van de Habsburgers en Turken. Pas in de 19e eeuw kunnen Servië, Bulgarije en Roemenië zich emanciperen en met Rusland verschijnt nog een grote mogendheid aan de benedenloop van de rivier. In 1856 wordt de Donau als gevolg van de Krimoorlog met de Vrede van Parijs geïnternationaliseerd, om de invloed van Rusland terug te dringen. Sindsdien waakt een internationale Donaucommissie over de garantie van een vrije scheepvaart.

Nationalisme en wereldoorlogen

Vanaf het midden van de 19e eeuw wordt ook het Donaugebied door het opkomende nationalisme gekenmerkt. In 1866 moet Oostenrijk de Duitse Bond verlaten en een jaar later ontstaat met de Österreichisch–Ungarischer Ausgleich (compromis) de k. u. k.–dubbelmonarchie Oostenrijk–Hongarije (k. u. k. staat voor kaiserlich und königlich). In hetzelfde jaar moeten de Osmanen zich definitief uit Belgrado terugtrekken, wat voor Servië de weg vrijmaakt naar een eigen koninkrijk.

Verder naar het oosten lukt de bevrijding pas later: Bulgarije en Roemenië vochten in de Russisch–Osmaanse oorlog van 1876/77 aan Russische kant tegen de Osmaanse heerschappij, waarop Roemenië op het Congres van Berlijn in 1878 onafhankelijk wordt. Het krijgt de Dobroedzja (tussen Donau en Zwarte Zee) erbij, maar moet daarvoor wel enkele gebieden van de Donaumonding aan Rusland afstaan. Bulgarije wordt daarentegen opgesplitst en verkrijgt pas in 1908 zijn onafhankelijkheid.

De regio komt echter niet tot rust. Vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog wordt in 1912/13 Turkije definitief uit de Balkan verdrongen. Roemenen, Bulgaren en Serviërs hebben bovendien eigen grensconflicten.

Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog wordt de landkaart van Zuidoost–Europa herschikt. Door de ineenstorting van het Habsburgse rijk worden Oostenrijk, Tsjechoslowakije en Hongarije zelfstandige staten. Servië verkrijgt de Vojvodina ten noorden van de Donau en sticht samen met Kroatië en Slovenië een koninkrijk, dat in 1929 tot Joegoslavië wordt herdoopt. Roemenië breidt zich ver naar het westen uit, Bulgarije, dat aan de kant van de Centrale mogendheden had gevochten, verliest daarentegen flinke delen van zijn grondgebied.

De Tweede Wereldoorlog maakt het Donaugebied opnieuw tot strijdtoneel. In 1938 wordt Oostenrijk door Hitler geannexeerd, in 1941 Servië overvallen. Hongarije, Bulgarije en Roemenië gaan aan de kant van Duitsland deelnemen aan de oorlog. Er volgen jaren van terreur en de holocaust. In 1944 weet maarschalk Tito Joegoslavië vrijwel op eigen kracht te bevrijden en de andere landen worden in 1944/45 door het Rode Leger bevrijd en bezet.

IJzeren Gordijn en nieuwe staten

Na de Tweede Wereldoorlog sluit zich tussen Wenen en Bratislava het IJzeren Gordijn. Als gevolg van de zelfstandige politiek van Tito wordt ook de Joegoslavische grens met Hongarije, Roemenië en Bulgarije streng bewaakt.

In 1989 trekt de Sovjetunie zich na democratische revoluties terug uit Oost–Europa. Vervolgens scheidt Slowakije zich in 1993 van de Tsjechische Republiek af. Zonder de verbindende kracht van Tito (gestorven 1980) valt Joegoslavië vanaf 1991 uiteen in afzonderlijke republieken. Kroatië, Bosnië en Herzegovina en Kosovo worden echter pas na bloedige oorlogen met buurman Servië zelfstandig. De Donauscheepvaart is ten zuiden van Hongarije een groot aantal jaren onderbroken. De oorlogswonden genezen maar langzaam; het oorlogstribunaal in Den Haag behandelt nog altijd talrijke belangrijke zaken.