Welkom

Bienvenue
Ter oriëntatie
Kennismaking, Dordogne in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg in de Dordogne

Bovenloop van de Dordogne
Beaulieu, St-Céré
Carennac, Rocamadour
Martel, Souillac

Sarladais
Sarlat, Domme
La Roque-Gageac
Beynac, Les-Eyzies-de-Tayac
Montignac

Benedenloop van de Dordogne
Limeuil, Beaumont
Monpazier, Lalinde
Bergerac

Périgueux en omgeving
Périgueux

Dal van de Lot
Cahors, St-Cirq-Lapopie

De 15 hoogtepunten

 1 Het mooiste dorp in de Corrèze – Collonges-la-Rouge
Een architectonisch juweeltje, opgetrokken uit dieprood zandsteen.

 2 Burchten in de rivierdelta – Castelnau en St-Laurent-les-Tours
Kastelen die respect afdwingen aan de westrand van het Centraal Massief.

 3 Van adelaar tot geit – de dieren van Rocamadour
Dieren op boerderijen en in dierentuinen.

 4 Fietsend door het dal – van St-Denis-lès-Martel naar Lacave
Langs romantische burchten en door idyllische dorpen.

 5 Magie in het groen – de tuinen van Eyrignac
Wellicht het mooiste parklandschap van Frankrijk.

 6 Van kasteel naar kasteel – kanotocht van Carsac naar Beynac
Elke volgende bocht in de rivier verrast met een nieuw kasteel.

 7 Reis door de tijd – grotwoningen in het Vézèredal
Wonen in de rotsen van de prehistorie, via de middeleeuwen tot nu.

 8 'Sixtijnse Kapel van de prehistorie' – Lascaux II
Origineel of kopie, de grot blijft een publiekstrekker.

 9 Van belvedère naar belvedère – Limeuil en Trémolat
Langs de riviermeander is het ene panorama nog mooier dan het andere.

10In de zuidelijke Périgord – een linie van bastiden
Ontworpen op de tekentafel en toch is elke bastide uniek.

11Molens, sluizen en verdedigingswerken – langs het Kanaal van Lalinde
Een waterweg met oude technieken en een nostalgische sfeer.

12Romeinen in Périgueux – spoorzoeken in Vesunna
Ontdek de resten van het 'kleine Rome' van Aquitanië.

13'Zwarte diamanten' – truffelkunde in Sorges
Wetenswaardigheden over de truffel: een museum en een leerpad.

14Proeven en kopen – de wijnroute van Cahors
Op zoek naar de vin noir, de aards smakende 'zwarte wijn'.

15Panorama in het kwadraat – uitstapje naar St-Cirq-Lapopie
Met de auto, per boot of te voet: de uitzichten zijn fantastisch.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Bienvenue – Welkom

Van bovenaf gezien is de Dordogne als een sprookjeslandschap, met een rivier die eindeloos veel kronkels telt en lastig te beteugelen is. De rivier zoekt een weg langs vooruitspringende rotsen, waarop ooit koningsgezinde vazallen verschansten: vooraan, op Castelnaud, de Engelsen, daarachter, op Beynac, de Fransen. Nu bewondert iedereen – Fransen, Engelsen, Nederlanders, Duitsers – de burchten van onderaf: allemaal schippers die hun conflicten niet meer op de Dordogne uitvechten.

Ter oriëntatie

Overzicht

Met bijna 500 km is de Dordogne een van de langste rivieren van Frankrijk. Van het Centraal Massief tot aan de Atlantische Oceaan doorsnijdt de rivier de plateaus van Quercy en Périgord. Door diep in te snijden in het zachte kalksteen, boetseerde de Dordogne een betoverend rivierenlandschap; een keten van romantische heuvels, bekroond met burchten en kastelen.

Zo kronkelt de Dordogne met haar vele meanders door een zelfgecreëerd landschap. Schijnbaar wil ze helemaal niet weg uit dit gebied dat van oudsher haar naam draagt. De andere, kleinere rivieren zijn haar evenbeeld: de Lot, de Vézère en ook de Auvézère, de Isle en de Dronne. Esthetisch hoogtepunt van het gebied is de plaats waar de verwante rivieren in elkaar overvloeien: in steeds grotere bochten nadert de Vézère de Dordogne, die direct na de samenvloeiing haar mooiste meanders heeft uitgesleten (Cingle de Limeuil, Cingle de Trémolat) .

Het departement Dordogne ligt een stukje buiten de doorgaande autoroutes. Vakantiegangers ontdekken het -gebied als ze de grote tolwegen verlaten en op de heen- of terugweg een bestemming zoeken voor een tussenstop. Bij een volgend bezoek plannen ze een week om het gehele Dordognedal vanaf het Centraal Massief te doorkruisen. Maar de Dordogne is meer dan de gelijknamige rivier en zeker de moeite waard om een complete vakantie aan te besteden. Veertien dagen is misschien wel het minimum. En dan nog is het niet mogelijk om het hele gebied af te reizen. Beter is het om u te concentreren op een of twee deelgebieden.

Bovenloop van de Dordogne

Beaulieu ( J 4) vormt de toegangspoort tot Quercy, dat druipsteengrotten, romaanse portalen en heerlijke geitenkaas te bieden heeft. De burcht Castelnau ( J 5) ligt in de brede delta voor St-Céré ( J 5), dat samen met het levendige Souillac ( H 5) de enige stad is. De Dordogne kronkelt tussen de plateaus door, langs schilderachtige dorpen, waarvan Carennac ( J 5) het mooiste is. In het achterland zijn het pronkjuweel Collonges-la-Rouge ( H 4) en de zich aan een rots vastklampende bedevaartplaats Rocamadour ( H 5) aantrekkelijke bestemmingen voor een uitstapje.

Sarladais

Met zijn unieke verzameling renaissancegebouwen is Sarlat ( F 5) een toeristentrekker van formaat. De onofficiële hoofdstad van het Dordognedal ligt ten noorden van fraaie riviermeanders waar burchten en spectaculaire dorpen het decor vormen: Domme, La Roque-Gageac, Castelnaud, Beynac ( alle F 5). Noordwestelijk daarvan, in het Vézère-dal, zijn prehistorische vondsten gedaan. Les Eyzies-de-Tayac ( E 4) geldt als het 'Mekka' en Lascaux ( F 4) als de 'Sixtijnse Kapel' van de prehistorie.

Benedenloop van de Dordogne

Na de monding van de Vézère heeft de Dordogne bij Limeuil ( E 5) en Trémolat ( E 5) haar grootste meander uitgesleten. Bij Lalinde ( D 5) begint er een gelijknamig kanaal met sluizen en watermolens. Schaakborddorpen, zogeheten bastiden, zijn er veel in deze omgeving, met Beaumont ( D 5) en Monpazier ( E 6) als mooiste voorbeelden. Op weg naar Bordeaux is Bergerac ( C 5), trotse wijnstad en ooit een belangrijke rivierhaven, een aantrekkelijke tussenstop.

Périgueux en omgeving

De hoofdstad van de Périgord ( D 3) ligt een stukje van de Dordogne af, aan de rivier de Isle, en bestaat uit twee kernen: de voormalige Romeinse stad en het huidige historische centrum met zijn okergele paleis. Fijnproevers bezoeken de warenmarkten in de stad of reizen verder naar de truffelbossen van Sorges ( E 2).

Dal van de Lot

De rivier de Lot is het kleinere zusje van de Dordogne. In een grote bocht ligt Cahors ( G 8), de bekoorlijke provinciehoofdstad. Stroomopwaarts, op steile rotswanden, prijken schilderachtige dorpen als St-Cirq-Lapopie ( H 8). Stroomafwaarts verbreedt het dal zich en kunt u op de hellingen wijnranken zien staan.

Vakantiebestemmingen

Kanovaarders gaan naar de bovenloop van de Dordogne of naar Sarladais. Liefhebbers van prehistorische grotten bezoeken zeker het Vézèredal. Levendige historische stadjes zijn Sarlat, Cahors en Périgueux. Wijnliefhebbers rijden naar Bergerac en het dal van de Lot. Romaanse kerken zijn er in het bovenste deel van de Dordogne en in het Dronnedal, bastiden vindt u in het lagere deel van de Dordogne. Sarladais staat bekend om de natuur. Mooie rivierpanorama's, pittoreske dorpen, burchten, oude molens en uitstekende restaurants zijn overal te vinden.

De vier belangrijkste bezienswaardigheden in het gebied zijn Lascaux II, Gouffre de Padirac, Rocamadour en Sarlat. In het hoogseizoen kan het hier erg druk zijn. Als u vroeg arriveert of van tevoren toegangskaarten bestelt, is een bezoek in de zomer echter geen probleem. Verder zijn er in de Dordogne tal van minder beroemde maar toch aantrekkelijke plaatsen te vinden. Zo kan de grot van Pech-Merle de concurrentie met Lascaux aan en doet de grot van Lacave met zijn onderaardse meren en bijzondere druipstenen nauwelijks onder voor de Gouffre de Padirac. Brantôme komt als bedevaartplaats in de buurt van Rocamadour en het historisch centrum van Périgueux kan het opnemen tegen dat van Sarlat.

Kennismaking, Dordogne in cijfers

Met de stroom mee

De rotspartijen bij Domme, de aanblik van La Roque-Gageac, de brug van Castelnaud met de steeds hoger reikende burcht: het ene panorama is nog mooier dan het andere. Op zomerdagen laat zich een eindeloze rij kano's, kajaks en rubberboten met de stroom van de rivier meedrijven. Alleen op het lagere deel van de Dordogne, tussen Bergerac en Bordeaux, is soms nog een vrachtboot te zien. Daarnaast varen tussen de peddelaars enkele nostalgische rondvaartboten, gabares of gabarres genoemd. Sommige daarvan zijn in de jaren negentig gebouwd voor de Franse televisieserie Rivière Espérance (Rivier van de Hoop). De legendarische tijden, die in dit historische familiedrama door miljoenen televisiekijkers werden meebeleefd, liggen niet eens zo ver achter ons. Pas aan het einde van de 19e eeuw maakte de komst van de trein een einde aan de traditionele beroepsvaart op de rivier. Scheepvaart op een wilde rivier, dat was geen kinderspel. De wisselende waterstanden, het ontbreken van een veilige vaargeul, de zich verplaatsende zandbanken en de verraderlijke draaikolken en rotspunten vereisten veel vaardigheid en ervaring, vooral op een traditionele platbodem. De kano- en kajakvaarders van tegenwoordig verliezen in elk geval geen waardevolle lading als ze omslaan of stranden.

Ouderwets landschap

Het vochtige en warme klimaat, een mix van het Atlantische en het continentale klimaat, is gunstig voor de verbouw van fruit, mais, tabak, walnoten en wijnstokken; de bossen profiteren met een rijkdom aan kastanjes, paddenstoelen en truffels. Bijna 40% van de Dordogne is bedekt met loofbos – zo gaat men hier om met de 'landbouwgronden'. Economisch gezien is de landbouw nog niet overal even efficiënt georganiseerd. Alleen de grote wijn- en maisboeren kunnen zich echt meten met moderne bedrijven elders. Toch tasten de zich snel uitbreidende maisvelden ook hier de bodem in hoge mate aan. Daartegenover vinden de teelt van tabak en wijnbouw vaak plaats op kleinschalige velden, die door appel- en pruimenbomen worden omzoomd en die direct aan het bos grenzen. Traditioneel zijn ook de vele kleine boeren met een gemengd bedrijf, die als vanouds hun eigen producten verbouwen en het overschot op de plaatselijke markten verkopen.

Week - en jaarmarkten

In alle grotere plaatsen vindt regelmatig, doorgaans op zaterdagochtend, een weekmarkt plaats. De kleine boeren uit de omgeving stallen hier hun geteelde en geplukte oogst uit en familiebedrijfjes, die vaak meer 'familie' dan 'bedrijf' zijn, verkopen hun zelfgemaakte producten (brood, honing, jam, worst) vanuit een bestelbusje. De weekmarkt is een sociale gebeurtenis: iedereen kent elkaar én de uitgestalde producten, die ook constant worden geproefd. Het gaat niet om kopen en verkopen, om het doen van zaken, maar veel meer om herkenning, smaakkwesties en het maken van een praatje. Daarom neemt men de tijd, slentert men vaak uren langs de marktkramen en ontmoet men elkaar tot slot in de bar. Die bar wordt te klein en geldt niet als einde van het gebeuren als er een rommelmarkt (brocante, vide-grenier) of jaarmarkt (foire) op het programma staat. Dan barst er een waar volksfeest los, compleet met attracties en eettentjes; bij het feestbanket – geserveerd op eenvoudige houten banken – staan vaak buitenlandse gerechten op het menu, zoals couscous of méchoui (lam aan het spit), want de regionale specialiteiten zijn relatief duur en eerder iets voor toeristen.

Plateaus en grotten

Het landschap van de Dordogne bestaat niet alleen uit sappige, groene rivierdalen, maar ook uit schrale gebieden: de droge, vlakke plateaus. Deze hooggelegen Causses bestaan uit stenige, dorre weidegronden, die berucht zijn om hun gebrek aan water. Toch is alleen de oppervlakte droog, want al het water sijpelt weg in het waterdoorlatende kalksteen. Op de plek waar, diep onder de grond, het water wordt tegengehouden door een waterdichte laag van klei en mergel, kan een karstbron opwellen. Ook verdwijnen complete beken soms in een uitgesleten gat, waarna ze ondergronds verder stromen en pas kilometers verderop op een lagere plek in het dal weer tevoorschijn komen. Veel moeilijker te ontdekken zijn de grotten die zich in de kalksteenlaag hebben gevormd. Ze zijn vaak afgesloten van de buitenwereld en worden door geheimzinnigheid omgeven. Speleologen maken er een sport van om in grotten door te dringen waar nog nooit iemand – of hoogstens in de prehistorie een cro-magnonmens – is geweest.

Kunst buiten de musea

De cro-magnonmensen hebben in de grotten bijzondere kunstwerken achtergelaten: schilderingen en ingekraste tekeningen van oerossen, bizons en mammoeten – grote prooidieren die zo vakkundig op de rotswanden zijn aangebracht dat ze, net als in de bioscoop, uit de wand tevoorschijn lijken te komen, om daarin vervolgens weer te verdwijnen. De afbeeldingen waren nooit ontstaan zonder de grotten, die met hun steeds veranderende vormen een natuurlijke sculptuur op zich vormen en die een magische uitwerking hebben op de kunstwerken van de prehistorische schilders.

Ook op andere plaatsen in het landschap van de Dordogne is – buiten de musea – kunst te vinden, ook moderne kunst. Steeds zochten kunstenaars hier inspiratie. Zo vond de van oorsprong Wit-Russische beeldhouwer Zadkine in de bossen het geschikte materiaal voor zijn expressieve houten beelden. Zijn Huilende Harlekijn, die in het Picassomuseum in Parijs niet zou misstaan naast beeldhouwwerken van beroemdere tijdgenoten, komt voor het dorpskerkje van Les Arques veel beter tot zijn recht. Nog verrassender is de waterval van de afvalkunstenaar Chenu. Deze handige Noord-Fransman gebruikte de vorm van een rotswand bij Cabrerets voor zijn groteske sculpturen en richtte daaronder een eigen museum in. In het hart van het dorpsleven van Biron heeft de Duitse beeldhouwer Gerz zijn uit plaatselijk natuursteen gebeitelde oorlogsmonument voorzien van 127 rode plaquettes met daarop de meningen van de huidige inwoners van het stadje. Zo werd het geen Monument aux morts (monument voor de doden), maar een Monument aux vivants (monument voor de levenden).

Kwaliteit en kwantiteit

Camille, inmiddels gepensioneerd, woont nog altijd met zijn moeder boven op het plateau. Hoog opgeschoten bloemen sieren de voorgevel van het boerenhuisje, terwijl de kaasmakerij en de openstaande geitenstal het wat onoverzichtelijke achtererf vullen. Niets is er veranderd aan zijn leven en de 'oude methode' waarmee hij zijn onnavolgbare, zachte geitenkaasje Cabécou produceert. Alleen vindt hij dat hij op een zijspoor is gezet en dat zijn dertig geiten, met hooi, mais en haver gevoerd, door de ambtenaren niet serieus worden genomen. Aan iedereen die het horen wil, vertelt hij wat Parijs en Brussel met hun subsidies in Quercy aanrichten. Het geld gaat naar industriële agrariërs die vijfhonderd geiten kopen, opsluiten en met afval en chemische producten voeren. Terwijl hij, nu hij pensioen ontvangt, nog maar vijf geiten mag houden, en één klant over heeft, moppert hij cynisch. Camille heeft nog één pijl op zijn boog: deze klant is een bekend toprestaurant, dat zijn veeleisende gasten alleen de allerbeste producten van het land wil voorzetten.

Cultureel erfgoed

Op vrijdagmiddag verzamelen zich jongemannen op de boulevard van Cahors. Ze komen uit omliggende dorpen naar de stad om gelijkgestemden te zoeken en plannen te smeden. Patrimoine (cultureel erfgoed) is het toverwoord dat de jonge mensen in de regio vasthoudt en dat werklozen verandert in startende ondernemers. Er is namelijk geld beschikbaar voor projecten die oude gebouwen behoeden voor verval, die tradities doen herleven, die het verleden aanwenden voor de toekomst – aan de fantasie worden nauwelijks grenzen gesteld. Hoe zou het zijn, wordt er geopperd, als we een verlaten boerderij ombouwen tot een agrarisch openluchtmuseum? Het beschikbare geld is voldoende voor de grond en het erf met de ruïnes, de te exposeren objecten – ploegen, dorsvlegels, zeisen – zijn gratis in de dorpen te krijgen en een student kan de toelichtingen bij de objecten schrijven en daarbij meteen een folder voor de toeristenbureaus. Zo wordt dat wat 'waardeloos' was weer waardevol en pikt iedereen zijn graantje mee.

'Rosbifs'

Bij de kerk van Limeuil staan niet alleen de tijden van de missen vermeld, maar ook die van de Anglicaanse diensten. En in Sarlat herinneren Engelstalige bordjes – 'Keep right' – de chauffeurs eraan waar ze moeten rijden, terwijl op het etiket van het gerenommeerde wijnhuis La Jaubertie de naam van ene mister Ryan staat vermeld. Overal treft u bewijzen aan van de aanwezigheid van Engelsen, die zich bovendien blijken uit de zorgvuldig onderhouden gazons en de vakkundig gerestaureerde boerderijen in verafgelegen gehuchten. Ze zijn eigendom van de 'Rosbifs', zoals de Engelsen hier worden genoemd: niet alleen omdat ze zich het rode vlees goed laten smaken, maar ook omdat hun bleke huid in de zuidelijke zon snel rood kleurt. Vanaf begin jaren zeventig van de vorige eeuw lokten de goedkope grondprijzen en het aangename klimaat de Britten deze kant op, maar nu zijn velen van hen door de gedaalde koers van het Britse pond gedwongen hun onroerend goed weer te verkopen.

Feiten en cijfers

Ligging: de Dordogne ontspringt in het Centraal Massief en vloeit ten noorden van Bordeaux samen met de Garonne. De naam Dordogne wordt ook gebruikt voor het gebied tussen Argentat en Castillon-la-Bataille: de voormalige provincies Quercy en Périgord, ofwel de huidige departementen Lot en Dordogne.

Oppervlakte: 14.277 km² (vergelijkbaar met een derde deel van Nederland).

Bestuur: de beide departementen vallen onder verschillende bestuurlijke regio's: Lot (hoofdstad Cahors) is onderdeel van de Midi-Pyrénées, Dordogne (hoofdstad Périgueux) valt onder Aquitaine. De hoofdsteden van deze bestuurlijke regio's zijn Toulouse en Bordeaux.

Bevolking: circa 164.000 inwoners in het departement Lot, circa 388.000 in het departement Dordogne. Het eerste behoort met 31 inw. per km² tot de dunstbevolkte gebieden van Frankrijk (104 inw./km²) .

Steden: Périgueux (32.300 inw.), Bergerac (29.000 inw.), Cahors (20.000 inw.), Sarlat (10.400 inw.) en Figeac (10.500 inw.).

Economie: de belangrijkste pijlers van de economie zijn toerisme, wijnbouw en pluimveehouderij. De belangrijkse industrietakken zijn de levensmiddelenindustrie, de papier- en textielindustrie, metaalbewerking en scheepsbouw. De werkloosheid ligt met 9,3% (Lot) en 10,6% (Dordogne) net onder het landelijk gemiddelde.

Geschiedenis, heden, toekomst

Vroegste geschiedenis

70.000 jaar v.Chr., tussen twee ijstijden in, verschenen de neanderthalers in Zuid-Frankrijk. Zij verdwenen weer rond 35.000 v.Chr. en maakten plaats voor de cro-magnonmens, die met zijn kennis van het maken van werktuigen een stempel drukte op de oude steentijd. Deze periode wordt ook nu nog 'de tijd van de rendieren' genoemd, omdat rendieren, samen met mammoeten, tot de belangrijkste prooidieren behoorden. Toen in het magdalénien (17.000-10.000 v.Chr.) het klimaat warmer werd, kende de cro-magnonmens een bloeiperiode en werden de fantastische grotschilderingen gemaakt. De wapens van de jagers, van speerpunten tot harpoenen, werden steeds beter. Daardoor groeiden niet alleen de vleesvoorraden, maar ook de bevolking. Het zou echter nog 5000 jaar duren voordat de jagers zouden veranderen in boeren.

Romeinen en feodale heren

Keltische stammen trokken binnen vanuit het oosten en konden hier ongestoord leven, tot in de 1e eeuw v.Chr. de Romeinen geheel Aquitanië onderwierpen. Uit de stammen van de Cadurci en Petrocorii kwamen de Galliërs voort en alleen de namen van de destijds belangrijkste Romeinse nederzettingen (Cahors en Périgueux) herinneren nog aan de Keltische achtergrond.

Na de Romeinen namen de Visigoten de macht over en daarna brachten de Franken het christendom naar Aquitanië. In de 10e eeuw moesten de bestaande machthebbers steeds verder terugwijken voor de feodale landheren, waarbij de machtigste geslachten het grondgebied van Quercy en Périgord onder elkaar verdeelden. Kloosters en kerken wisten zich door de eeuwen heen te handhaven en menige religieuze plaats (Cadouin, Rocamadour) groeide uit tot een veelbezocht bedevaartsoord.

Rivaliteit tussen Engelsen en Fransen

De strijd om Aquitanië kreeg een nieuwe dimensie toen in 1152 Eleonore van Aquitanië haar huwelijk met de Franse koning annuleerde en trouwde met Hendrik II (Plantagenet), die niet veel later koning van Engeland zou worden. Het was het begin van een oorlogszuchtige rivaliteit tussen Engeland en Frankrijk. In de wedloop ontstonden in Périgord en Quercy veertig versterkte nederzettingen of bastiden. De aanleg van deze bastiden markeert de locatie van het front: aan de ene kant de Franse plaatsen (Eymet, Domme, Villefranche), aan de andere kant de Engelse bezittingen (Lalinde, Beaumont, Monpazier). Met het Verdrag van Bretigny, dat in 1360 de Honderdjarige Oorlog beëindigde, gaf Frankrijk de soevereiniteit van Aquitanië op. In ruil zou Engeland geen aanspraak meer maken op de Franse troon. De strijd was echter pas echt beslist toen koning Karel VII, 23 jaar na de bevrijding van Orléans door Jeanne d'Arc, het Engelse leger definitief versloeg tijdens de Slag bij Castillon (1453).

Boerenprotest

In 1630 eisten 60.000 opstandige boeren tijdens bijeenkomsten de afschaffing van de zoutbelasting. Een extra graanbelasting in 1637 was de lont in het kruitvat: koninklijke belastinginners werden gelyncht en rond Biron -werden kastelen verwoest. In 1707 vormde de herinvoering van huwelijks- en doopbelasting in Quercy de aanleiding tot een opstand. Pas met de Franse Revolutie in 1789 braken nieuwe tijden aan. De oude provincies (Périgord, Quercy) werden als departementen (Dordogne, Lot) onderdeel van de nieuwe, centraal geleide republiek. De aanleg van het Kanaal van Lalinde zorgde voor een opbloei van de scheepvaart en de handel. Maar voor het grootste deel van de boerenbevolking veranderde er in wezen niets. Tot ver in de 20e eeuw beklommen de boeren steeds weer de barricaden uit protest tegen de centrale machthebbers in Parijs of Brussel. De tijd van de opstanden was pas voorbij toen de democratische verhoudingen het protest naar het stembiljet verwezen. De 'rode boeren' van de Dordogne stemmen dan ook traditioneel links.

Recente ontwikkelingen

De landbouwpolitiek van de EU had tot gevolg dat het aantal boerenbedrijven drastisch daalde, aangezien slechts weinig bedrijven de voor concurrentie benodigde 100 ha landbouwgrond haalden. De bevolking trok naar de industrierijke gebieden rond Bordeaux, Toulouse of Clermont-Ferrand om werk te zoeken. Gelukkig is er in de jaren zestig en zeventig, op het hoogtepunt van de ontvolking, een tegenbeweging ontstaan. Vooral uit Engeland afkomstige emigranten en gepensioneerden trokken naar de Dordogne en restaureerden de met verval bedreigde boerderijen. Daarnaast floreerde het toerisme. Een van de resultaten: dorpen organiseerden schoonheidswedstrijden. De natuurstenen muren zagen er weer tiptop uit en oude molens, paardenstallen en duiventorens werden verbouwd tot vakantiewoningen, fermes auberges of streekmuseum. Maar omdat het vakantieseizoen slechts drie tot vier maanden duurt, blijft het toerisme voor de meesten niet meer dan een bijverdienste. Toekomst is er zeker voor de gerenommeerde maar niet zo arbeidsintensieve levensmiddelenbranche, die met delicatessen (pluimveeconserven, geitenkaas, wijn) de 'Périgord' als kwaliteitsmerk in de hele wereld beroemd maakt.

Overnachten

Hotels

Van een eenvoudig stadshotel tot een luxueus kasteel: voor elke reiziger is er in de Dordogne een passend onderkomen te vinden. De hotels worden elk jaar aan een kwaliteitscontrole onderworpen en worden naar hun voorzieningenniveau verdeeld in vier categorieën: * eenvoudig, ** comfortabel, *** zeer comfortabel, **** luxueus.

Een overnachting in een eenvoudige accommodatie, vaak alleen met een douche, kost minimaal € 40. Prijzen voor een tweepersoonskamer in een luxehotel beginnen bij € 120. Het ontbijt wordt meestal apart berekend (circa € 8). In het hoogseizoen is halfpension vaak verplicht.

In de middenklasse is Logis de France (symbool: gele schoorsteen op groene achtergond) een aanrader vanwege de familiaire sfeer en de goede prijs-kwaliteitverhouding. Hotels van de keten Relais du Silence garanderen, tegen een iets hogere prijs, een stille, vaak mooie locatie in de nabijheid van natuur. Datzelfde geldt voor de karaktervolle accommodaties (oude herenhuizen, kloosters, kastelen) die zich verenigd hebben onder de namen Relais & Châteaux en Châteaux & Hôtels Collection. Zij beloven hun gasten voor korte tijd het genot van een vorstelijk verblijf. Adressen en informatie:

Fédération Nationale des Logis de France

83, av. d'Italie, 75013 Parijs

tel. 01 45 84 83 84

www.logis-de-france.fr

Relais du Silence

2, passage du Guesclin, 75015 Parijs

tel. 01 45 66 77 77

www.relaisdusilence.com

Relais & Châteaux

tel. 00 800 08 25 10 20

www.relaischateaux.com

Châteaux & Hôtels Collection

84, av. Victor Cresson

92441 Issy les Moulineaux

tel. 01 72 72 92 02

www.chateauxhotels.com

Vakantiewoningen

De door de overheid gecontroleerde Gîtes de France zijn vaak ondergebracht in boerderijen, wijnlandgoederen of landhuizen buiten de toeristencentra; hier komt u relatief eenvoudig in contact met de plaatselijke bevolking. Er zijn vier comfortklassen, aangegeven met korenaren: eenvoudig, comfortabel, zeer comfortabel en uiterst comfortabel en stijlvol. De prijzen zijn afhankelijk van het seizoen en de omvang van het huis (aantal bedden). Clévacances hanteert wat strengere kwaliteitscriteria, aangegeven met één tot vijf sleutels. De regionale toeristenbureaus beschikken over de complete lijst. Boeken via internet: www.perigord-reservation.com, www.gites-de-france-lot.com, www.clevacances-lot.com.

Ook internationale reisorganisaties bieden vaak vakantiewoningen aan; kijk daarvoor bij de rubriek Zuidwest-Frankrijk (Aquitanië). Privéverhuurders adverteren vaak in kranten en op internet.

Chambres d'hôte

Bed & breakfast heet in Frankrijk chambre d'hôte. Behalve een ontbijt biedt uw gastheer of -vrouw vaak ook een diner (table d'hôte) aan, naast tal van toeristische tips. De organisatie Gîtes de France classificeert het comfort van de gastenkamers met een tot vier korenaren. Adressen zijn verkrijgbaar bij de regionale toeristenbureaus en via internet.

Populair bij gezinnen met kinderen is een verblijf op een boerderij. Voor meer informatie:

Accueil Paysan

9, av. Paul Verlaine, 38100 Grenoble

tel. 04 76 43 44 83

www.accueil-paysan.com

Campings

In het dal van de Dordogne vindt u veel, vaak mooi gelegen campings. Ze zijn doorgaans van april tot begin oktober geopend en hebben een classificering van een tot vier sterren, afhankelijk van het voorzieningenniveau (prijzen staan in deze gids aangegeven voor één tent en twee personen). Zwemmen kan vaak in de rivier en soms in een eigen zwembad. Daarnaast beschikken veel campings over sport- en speelterreinen en vaak ook over een bar, disco, animatie en activiteiten voor kinderen. Veel campings hebben speciale plaatsen voor caravans en soms zijn er caravans te huur. Ook boeren bieden soms standplaatsen voor een tent of caravan aan (camping à la ferme). Adressen zijn verkrijgbaar bij het plaatselijke toeristenkantoor. Voor meer informatie:

Camping et Caravaning

78, rue de Rivoli, 75004 Parijs

tel. 01 42 72 84 08

www.campingfrance.com

Camping Information Dordogne

Pl. Marc Busson, 24200 Sarlat

tel. 05 53 31 28 01

www.campidor.com

www.campings-dordogne.com

Jeugdherbergen

Een auberge de jeunesse biedt een goedkope manier van overnachten (overnachting met ontbijt rond € 10). De slaapzalen zijn vooral geschikt voor groepen, maar meestal zijn er ook kleinere kamers met minder bedden, soms zelfs voor een of twee personen. Gasten moeten beschikken over een internationale jeugdherbergpas. Een lijst met adressen van jeugdherbergen is te vinden op internet en via de Fédération Unie des Auberges de Jeunesse:

FUAJ

27, rue Pajol, 75018 Parijs

tel. 01 44 89 87 27

www.hifrance.org

Eten en drinken

Fijnproeversparadijs

De Dordogne, een paradijs voor liefhebbers van lekker eten, verrast met een bijzondere regionale keuken. De stevige gerechten kunnen zelfs fijnproevers bekoren, hoewel de principes van de nouvelle cuisine met voeten worden getreden: in plaats van boter wordt vaak ganzenvet gebruikt, het eten wordt lang gesmoord, en op tafel komen niet alleen versbereide maar ook geconserveerde producten. Geliefd is vooral 'ingemaakt' gevogelte, de zogenoemde confit. Het ingelegde vlees, afkomstig van eenden of ganzen, is boterzacht en geldt als een klassiek feestmaal.

Het aanbod aan zelfgemaakte producten is breed en varieert van ingelegde delen van de maag en gevulde hals tot broodbeleg en reuzel. Al deze geconserveerde regionale specialiteiten zijn te koop op markten, in speciale afdelingen van supermarkten en in delicatessenwinkels met het opschrift 'produits régionaux'.

Foie gras is het symbool van een culinaire traditie waarbij zeer veel tijd in de voorbereiding van een product wordt gestoken. De protesten van dierenbeschermers hebben niet kunnen verhinderen dat de eenden- of ganzenlever door de lokale bevolking nog altijd als een tongstrelende delicatesse wordt gezien. Samen met de zwarte Périgordtruffel representeert de foie gras het beste wat de Franse regionale keuken te bieden heeft. Andere specialiteiten zijn onder meer eekhoorntjesbrood, kastanjes en walnoten, waaruit bovendien een voortreffelijke olie kan worden gewonnen. Daarbij komen de Cabécou, een heerlijk zachte geitenkaas, en een rijk palet aan wijnen (zie blz. 19).

In de laatste decennia heeft ook de Dordognekeuken zich vernieuwd en aangepast aan het gezondheidsbewustzijn en het gebrek aan tijd bij de huidige generatie. Zo worden foie gras en met kastanjes en paddenstoelen gevulde eend nu meestal voor de feestdagen gereserveerd. Als alternatief eet men bijvoorbeeld een salade, aangemaakt met notenolie en naar wens verrijkt met cabécou of gésiers (eenden- of ganzenmaag), of men kiest voor een omelet met paddenstoelen en truffels. Voor een snelle hap bieden restaurants assiettes périgordines of assiettes quercynoises aan, schotels bestaande uit een combinatie van regionale producten, van eenvoudige patés tot gerookte eendenborstreepjes.

Uit eten

Bistro's, brasserieën, crêperieën, pizzeria's en eetcafés zijn er alleen in de steden, waar ook Algerijnen, Vietnamezen en andere immigranten kleine eetgelegenheden hebben geopend. Verder zijn er overal traditionele hotel-restaurants, waar de klassieke of verfijnde regionale keuken wordt geserveerd en waar iedereen, van snelle eter tot fijnproever, op de menukaart wel iets van zijn gading kan vinden.

De goedkoopste en tegelijk authentiekste plek om kennis te maken met de degelijke, regionale keuken zijn de fermes auberges (letterlijk: boerderijherbergen). Hier zwaait de boerin met de pollepel en komen vooral producten op tafel die afkomstig zijn uit de eigen stallen of van de eigen grond. Zijn het geen boeren die een lunch of diner aanbieden, dan noemt men dat table d'hôte. De charme hiervan is dat alle gasten bij elkaar aan een lange tafel zitten en zo gemakkelijk met elkaar in gesprek raken.

De bestelling à la carte is duurder dan kiezen voor een vast menu, dat de chef-kok bovendien vaak heeft samengesteld uit producten die op dat moment ter plaatse beschikbaar zijn. Vaak hebt u binnen een menu verschillende keuzemogelijkheden (formules) wat betreft het aantal gangen en de combinaties van gerechten. Op doordeweekse dagen zijn er 's middags vaak goedkope dagmenu's (plat du jour).

De prijzen in de restaurants variëren van een bedrag met één tot een bedrag met drie cijfers.

Wijnen

De naam Bergerac was lange tijd synoniem met een zoete witte wijn (blanc moëlleux). En ook nu nog vormen de ten zuiden van de stad groeiende, gouden druiven van Monbazillac de ideale begeleiders van foie gras. Bepalend voor de smaak van deze wijn is een schimmel, een microscopisch kleine paddenstoel, die hier goed gedijt dankzij een combinatie van ochtendnevel en zon. Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw worden ook steeds meer droge witte wijnen (blanc sec) gemaakt: fruitige sauvignons die door vermenging met de sémillon- en muscadeldruif een specifieke eigen smaak hebben.

De helft van de totale wijnproductie van Bergerac bestaat inmiddels uit rode wijnen, waarbij de keuze van de druivensoorten (cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot) vooral is afgestemd op grote broer Bordeaux. De oostelijk van Bergerac verbouwde pécharmant, globaal vergelijkbaar met een st-emilion, is zeker een van de lekkerste wijnen uit deze regio, zij het niet een van de origineelste. De wijnen van Cahors (zie blz. 106) worden van oudsher ook wel 'zwarte wijnen' genoemd dankzij het grote aandeel malbec- of auxerroisdruiven, die zorgen voor een intense, donkerrode kleur. De tanninerijke, aardse smaak maakt deze donkere wijn tot de ideale begeleider van een eenden- of ganzenconfit.

Praktische informatie

Reizen naar de Dordogne

Met de auto

De meeste toeristen zullen met hun eigen auto naar de Dordogne reizen, ook al omdat een auto nodig is om de omgeving te verkennen. Op de belangrijkste snelwegen wordt tol geheven (péage); gelukkig is het op deze wegen meestal niet al te druk. Bij auto's lager dan 2,10 m gaat tol betalen het gemakkelijkst met een creditcard. Verplicht meenemen in de auto: gevarendriehoek, veiligheidshesjes en alcoholtesters.

Afhankelijk van uw startplaats en eindbestemming kunt u kiezen uit twee routes.

De oostelijke route gaat via Reims of Metz naar Dijon (A31) en dan verder richting Lyon over de Autoroute du Soleil (A6). Vanaf Lyon rijdt u in westelijke richting via St-Etienne (A47/A72/A89) naar Clermont-Ferrand, vanwaar de autosnelweg A89 u verder door de Auvergne richting Bordeaux brengt. Bij Tulle of Brive rijdt u dan het Dordognedal in, of u blijft de autoweg volgen tot Périgueux of Mussidan.

De westelijke route gaat via Parijs en Orléans (A10), dan Orléans-Vierzon (A71), Vierzon-Limoges-Souillac-Cahors (A20) en zo direct naar het hart van de Dordogne.

Op www.anwb.nl kunt u de routeplanner van de ANWB raadplegen. Voor informatie over de Franse wegen: www.autoroutes.fr.

Met de trein

Met uitzondering van de directe TGV-verbinding Lille-Bordeaux (5 uur) gaan alle treinreizen naar de Dordogne via Parijs. Vanuit Nederland rijdt de Thalys naar het Gare du Nord in Parijs. Hiervandaan gaat u met de metro of de taxi naar de zuidelijker gelegen regionale treinstations. Vanaf het Gare d'Austerlitz en het Gare Montparnasse (TGV) vertrekken de treinen naar het zuiden. De TER Midi-Pyrénées doet er ongeveer vijf uur over naar Brive (bussen naar Sarlat), Souillac (bussen naar Sarlat), Gourdon, Cahors, Gramat (via Capdenac) of Figeac (via Capdenac). De TGV Atlantique raast in een kleine drie uur naar Bordeaux en stopt daarvoor in Angoulême, waar u de bus kunt nemen naar Brantôme en Périgueux.

Informatie op internet: www.thalys.nl, www.voyages-sncf.com, www.tgv.com, www.ter-sncf.fr, www.b-europe.com.

Met het vliegtuig

Vanuit Amsterdam gaat er een rechtstreekse vlucht naar Bordeaux, waar u eventueel een huurauto klaar kunt laten zetten. Transavia vliegt een deel van het jaar vanaf Rotterdam/Den Haag rechtstreeks naar Bergerac. Vanuit het Belgische Charleroi gaan er vliegtuigen van Ryanair naar Bergerac. Cityjet vliegt in de zomer vanuit Amsterdam naar Brive. Informatie over vluchten onder meer via: www.transavia.com, www.cityjet.com, www.ryanair.com.

Douane

EU-burgers moeten zich in Frankrijk kunnen legitimeren. Ook kinderen hebben een eigen identiteitsbewijs nodig. Douanebepalingen: goederen die in een EU-lidstaat voor eigen gebruik zijn gekocht, kunnen zonder problemen worden ingevoerd. Richtlijn: tot 800 sigaretten, 90 liter wijn en 10 liter sterkedrank.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar (Nouvel An)

Paasmaandag (Lundi de Pâques)

1 mei: Dag van de Arbeid

8 mei: einde van de Tweede Wereldoorlog (Armistice 1945)

Hemelvaartsdag (Ascension)

Pinkstermaandag (Lundi de Pentecôte)

14 juli: nationale feestdag

15 augustus: Maria Hemelvaart (Assomption)

1 november: Allerheiligen (Toussaint)

11 november: einde van de Eerste Wereldoorlog (Armistice 1918)

25 december: eerste kerstdag (Noël)

Feesten en festivals

Fête de la Truffe: drie dagen medio januari, in Sarlat. De Culinaire Academie deelt prijzen uit voor de beste truffel- en foie-gras-gerechten. Daarnaast talrijke culinaire activiteiten.

Fête du Vin: weekend na Pinksteren, in Albas (Lotdal). Traditioneel wijnfeest in de regio Cahors, met wijnproeverijen en uitvoeringen.

Fête des Fromages Fermiers: begin juni, in Rocamadour. Circa vijftig ambachtelijke kaasproducenten presenteren allerlei soorten koeien-, schapen- en geitenkaas. Centraal staat de geitenkaas cabécou (zie blz. 12, 18). Ook volksmuziek.

La Félibrée: eerste zondag van juli, elk jaar in een andere stad in Périgord. Gekleed in kostbare klederdrachten trekken mannen en vrouwen door de met bloemen versierde straten naar het centrale plein, waar de 'koningin' de sleutel van de stad in ontvangst neemt en een toespraak houdt in het dialect van Périgord. Het feestbanket na afloop is een waar eetfestijn.

Cahors Blues Festival: vijf dagen medio juli, in Cahors, www.cahorsbluesfestival.com. Bijzondere programmering en gratis concerten met internationale artiesten.

Festival de Jazz: derde weekend van juli, in Souillac, www.souillacenjazz.net. Traditioneel jazzfestival in een jazzminnende streek dat al enkele decennia bestaat.

Africajarc: eind juli, in Cajarc (Lot), www.africajarc.com. Rond een Afrikaanse markt kunt u dagenlang genieten van muziek, dans, theater, films en verhalen van het zwarte continent. Afrikaans eten en ambachtelijke kunst completeren het beeld.

Festival des Jeux du Théâtre: eind juli-begin augustus, in Sarlat, www.festival-theatre-sarlat.com. Drie weken lang verandert Sarlat 's avonds in een openluchttheater. Bekende artiesten en talentvolle theatermakers treden op. Op verschillende locaties worden klassieke en moderne stukken opgevoerd, naast allerlei andere theatervormen.

Festival Lyrique de St-Céré et du Haut-Quercy: eind juli tot half augustus, in St--Céré en omgeving, www.festival-saint-cere.com. Dit muziekfestival is een begrip onder liefhebbers van de klassieke zangkunst. Met opera's, missen en andere vocale muziek, uitgevoerd door solisten en koren. De concerten worden gehouden in de voormalige kofferfabriek (usine), in kerken en in kastelen (feestelijke concerten).

Festival Musical du Périgord Noir: vanaf begin augustus, omgeving van Montignac. Vijf weken lang concerten van oude en klassieke muziek, uitgevoerd door eersteklas musici. Plaats van handeling: onder meer kerken van St-Léon, St-Amand-de-Coly en St-Geniès.

Table de Cyrano: rond 15 augustus, in Bergerac. Wijnboeren en kasteleins organiseren in het historische centrum van Bergerac een waar eetfestijn.

Foire de Vin de Bergerac: eind augustus-begin september, om het jaar (alle even jaren). Grote jaarbeurs rond wijn, met productpresentaties en een wedstrijd (concours).

Rassemblement de Montgolfières: laatste weekend in september, in Rocamadour. Groot luchtballonnenfestijn met deelnemers uit heel Europa. Vanuit de Alzoukloof bij Rocamadour zweven de bontgekleurde ballonnen over de daken van de tegen de rots geklemde huizen. Een indrukwekkend schouwspel.

Salon du Livre Gourmand: half november, om het jaar (2016, 2018 etc.), in Périgueux. Internationale beurs rond kookboeken.

Geld

Met een creditcard of een bankpas met het EC-/Maestrologo kunt u geld opnemen bij een geldautomaat (guichet automatique). Met een creditcard (Eurocard, Visa, American Express) kunt u betalen op tolwegen, bij benzinestations, in hotels, in restaurants en in supermarkten. Ook in steeds meer winkels kunt u met een bankpas terecht. Bij kleinere restaurants en vakantiewoningen (borg) wordt soms nog contant geld gevraagd.

Een tweepersoonskamer in een driesterrenhotel kost circa € 60. Een avondbezoek aan een restaurant zal voor twee personen op minimaal hetzelfde bedrag uitkomen. De prijzen van levensmiddelen in supermarkten zijn vergelijkbaar met die in Nederland en België, hoewel fruit en groente doorgaans iets duurder zijn. Ook de prijzen van dranken en hapjes in een café of ijssalon zijn vergelijkbaar (espresso € 2, bier of frisdrank € 3, een bolletje ijs € 2).

Een dagtochtje in een kano of kajak komt op ongeveer € 20 per persoon. Voor een mountainbike betaalt u circa € 15 per dag. Een toegangskaartje voor een museum of een bezienswaardigheid kost € 5-10. Om een attractie of avonturenpark binnen te komen, betaalt u het dubbele.

Gezondheid

Wanneer u in eigen land bent verzekerd tegen ziektekosten, dan geldt die verzekering ook in andere EU-lidstaten. Wanneer u de kosten van een behandeling moet voorschieten, krijgt u de kosten op vertoon van de rekening later terug van uw ziektekostenverzekeraar. Eventueel kunt u voor vertrek een Europese gezondheidskaart (EHIC) aanvragen via www.ehic.nl. Deze kaart heeft als doel de procedures rond de medisch hulp te vergemakkelijken. Zo hoeft u met een EHIC eventuele medische kosten niet voor te schieten.

Informatie

In Nederland

Frans Bureau voor Toerisme/Atout France

Prinsengracht 670

1017 KX Amsterdam

info.nl@atout-france.fr

http//nl.rendezvousenfrance.com

In België

Frans Bureau voor Toerisme/Atout France

tel. 02 505 38 28 (ma.-do. 9-17, vr. 9-16 uur)

info.be@atout-france.fr

http//be.rendezvousenfrance.com

In Frankrijk

Lot Tourisme

107, quai Cavaignac, BP 7

46001 Cahors Cedex

tel. 05 65 35 07 09

www.tourisme-lot.com

Comité départemental du Tourisme de la Dordogne

25, rue Wilson, BP 2063

24002 Périgueux Cedex

tel. 05 53 35 50 24

www.dordogne-perigord-tourisme.fr

Op internet

www.dordogne.nl: alles voor een geslaagde vakantie in de Dordogne, ook adressen van campings en vakantiewoningen.

www.dordogne-vakantie.nl: informatie per thema en per plaats, aangevuld met accommodaties.

www.tourisme-lot.com: website (ook in het Engels) van het regionale toeristenbureau van het departement Lot, met informatie over bezienswaardigheden, accommodatie, activiteiten, evenementen en festiviteiten.

www.dordogne-perigord-tourisme.fr: website (in het Frans) van het regionale toeristenbureau van het departement Dordogne met actuele aanbiedingen en brochures die te downloaden zijn.

www.perigordnoir.com: interessante startpagina (ook in het Engels) voor het zoeken van toeristische informatie over de Sarladais.

www.quercy.net: website (ook in het Engels) voor liefhebbers van de regio, met recepten, spreekwoorden, historische foto's, adressen van kunstenaars, evenementen en nog veel meer.

www.semitour.com: informatie (ook in het Engels) over archeologische vindplaatsen en andere bezienswaardigheden, aangevuld met tips voor uitstapjes en activiteiten.

www.grottes-en-france.com: website (ook in het Engels) van Franse grotonderzoekers met interactieve kaart en alfabetische selectielijst.

www.meteo.fr: weersverwachtingen voor geheel Frankrijk en de afzonderlijke regio's.

Kinderen

Voor een vakantie met kinderen zijn de talrijke campings en vakantiewoningen (gîtes) ideaal. Onderweg zijn er volop picknickplaatsen, soms met daarbij enkele speeltoestellen. Restaurants bieden bijna altijd goedkopere kindermenu's aan en de fietsverhuurders hebben ook kinderfietsen op voorraad. De toegangsprijzen van musea en bezienswaardigheden zijn gezinsvriendelijk: vaak mogen kinderen tot vier of zes jaar – soms zelfs tot twaalf jaar – gratis mee naar binnen. Oudere kinderen betalen de helft tot tweederde van de normale prijs.

Bezienswaardigheden, grotten en kastelen

In de binnensteden van Souillac, Rocamadour, Cahors, Figeac, Bergerac en Périgueux rijden toeristentreintjes (petit train), waarmee de bezichtiging van de stad ook voor de kleinsten een leuke ervaring wordt. Hetzelfde geldt voor de rondvaarten met gids en de historische treinritten (vanuit Cahors, Martel, Bergerac/Sarlat). In het dal van de Lot is er zelfs een rondvaart speciaal voor kinderen: verkleed als piraat mogen zij de schat zoeken. Niets prikkelt de nieuwsgierigheid van een kind meer dan een bezoek aan een grot, of het nu een druipsteengrot is of een grot waar prehistorische mensen raadselachtige sporen hebben achtergelaten in de vorm van handafdrukken of ingekraste tekeningen. Overigens is een rondrit of rondvaart vaak te combineren met een grot, want veel grottencomplexen zijn zo groot (Lacave, Padirac, Rouffignac) en liggen zo diep in de aarde weggestopt, dat een kleine trein, een lift of een boot de enige manier is om er te komen. De vaak vakkundig gerestaureerde kastelen (Beynac, Bonaguil, Bourdeilles) spreken veel kinderen aan en zijn meestal ook zonder rondleiding te bezoeken (visite libre).

Openluchtmusea en recreatieparken

De openluchtmusea laten met allerlei demonstraties een Périgorddorp uit 'de goede oude tijd' herleven (Le Bugue). Hetzelfde principe wordt toegepast in een handvol parken waar het leven van de prehistorische mens met levensechte voorstellingen wordt gereconstrueerd: Prehistologia (Lacave), Préhisto-Parc (Tursac) en Parc aux Dinosaures (Le Conquil/St-Léon-sur-Vézère). Le Thot (bij Montignac) is een dierentuin, gevuld met diersoorten die waarschijnlijk ook in prehistorische tijden al op aarde rondliepen. Daarnaast is er in de regio een verrassend groot aantal kleinere, klassiek aandoende dierentuinen (de meeste in en rond Rocamadour).

Verder ontbreekt het in de Dordogne niet aan attractieparken (parcs de loisir), klimparken (parcours aventure) en zwemparadijzen (parcs aquatiques), waar sport en plezier hand in hand gaan. Een kunstmatige zwemplas of een megazwembad met glijbanen en waterfietsen, omgeven door een uitgestrekt speelterrein met trampolines, klimtoestellen, een overdekte speelhal voor pétanque en een minigolfbaan – dit en veel meer beloven de schreeuwerige aankondigingen van recreatieparken met veelzeggende namen als Padirac Loisirs, Quercyland (Souillac), Aux Etangs du Bos (Le Bugue) en Cap Nature (Pradines bij Cahors). Ook in het bos aangelegde touwbanen behoren tot het aanbod.

Klimaat en reisseizoen

In het dal van de Dordogne heerst een gemengd Atlantisch-continentaal klimaat; de gunstigste periode voor een vakantie loopt van half april tot half oktober. Af en toe dwingt een korte regenperiode of een zomerse hittegolf (boven de 30°C) de toeristen richting de musea of de grotten. In de tweede helft van augustus kondigt de ochtendnevel langzaam de komst van de herfst aan. Buiten het hoogseizoen maken aangename temperaturen en geringere bezoekersaantallen de Dordogne tot een idyllische bestemming. Daarentegen zijn in de maanden juli en augustus de attracties het langst geopend en is de kans om bij een restaurant een rustdag te treffen, of zelfs bij een hotel voor een dichte deur te staan, zeer klein.

Lectuur

Voor Dordognereizigers is, naast een reisgids, een misdaadroman van de Engelse auteur Martin Walker een aanrader. Hij woont in de zomer in een klein dorp in de Dordogne en beschrijft de omgeving van de politieman Bruno, die over het (niet-bestaande) stadje St-Denis waakt, op een geloofwaardige manier. In het Nederlands zijn de volgende titels verschenen: Bruno, chef de police (2008), De vergelding (2010) en De zwarte diamant (2011). De boeken zijn uitgegeven door Cargo/De Bezige Bij.

Openingstijden

Winkels: ma.-za. 9-12, 14-19 uur, in grotere plaatsen vaak doorlopend geopend, maar maandagochtend gesloten. Levensmiddelenwinkels, met name bakkerijen, zijn vaak ook zondagochtend geopend. Apotheken, banken en postkantoren sluiten tussen de middag, doorgaans van 12 tot 14 uur.

Supermarkten: ma.-za. 9-20/22 uur. Toeristenbureaus: ma.-vr. 9/10-12, 14-17/18, za. 10-12 uur. In het hoogseizoen meestal ook tussen de middag en tot 19 uur geopend, in het voor- en naseizoen soms alleen 's middags geopend.

Musea: bijna alle musea zijn een dag per week gesloten, meestal maandag of dinsdag.

Restaurants: vanaf 12.30 (lunch) en 19 (diner) uur, laatste bestelling tot 14.30 en 22 uur. Zondagavond en maandag meestal gesloten.

Reizen met een handicap

Ondanks verbeteringen lopen gehandicapten op reis nog altijd tegen beperkingen aan. Hobbelige wegen en historische bouwwerken zonder speciale voorzieningen bepalen het beeld in de dorpen. Gehandicapten zullen voornamelijk in nieuwe of grondig gemoderniseerde hotels en restaurants, maar ook in veel musea, voldoende voorzieningen vinden. Gebouwen die toegankelijk zijn voor gehandicapten, zijn herkenbaar aan een pictogram met daarop een rolstoel. De bestuurder die verantwoordelijk is voor monumentenzorg, houdt zich ook bezig met het voor gehandicapten toegankelijk maken van bezienswaardigheden. Een geslaagd voorbeeld is de grot Les Combarelles (zie blz. 66), waar voor rolstoelers een apart 400 m lang pad is aangelegd en waar speciale rondleidingen zijn voor blinden en slechthorenden.

Roken

Roken is in openbare ruimtes als vliegvelden, stations en restaurants verboden. Sigaretten zijn alleen verkijgbaar in tabakwinkels.

Sport en activiteiten

Fietsen

In de Dordogne vindt u veel kleinere asfaltwegen die uitstekend geschikt zijn voor een fietstocht. Maar tussen de plateaus en de dalen moet u wel rekening houden met pittige hellingen. Voor het plannen van een fietstocht volstaat een goede wegenkaart (te koop bij ANWB en in winkels ter plekke). Kies voor de smallere, meestal met wit aangegeven wegen. Toch moeten fietsers ook op deze rustige wegen goed oppassen: Franse automobilisten gebruiken deze wegen namelijk graag als sluipweg, zonder daarbij hun snelheid aan het langzamere verkeer aan te passen.

Informatie over uitgezette fietsroutes is verkrijgbaar bij de Franse fietsorganisatie FFCT:

Fédération française de

cyclotourisme

12, rue Louis Bertrand

94207 Ivry-sur-Seine

tel. 01 56 20 88 88

www.ffct.org

Veiligheid en noodgevallen

Belangrijke adressen en noodnummers:

Nederlandse ambassade Parijs: 7-9, rue Eblé, 75007 Parijs, tel. (+33) (0)1 40 62 33 00, http://frankrijk.nlambassade.com

Belgische ambassade Parijs: bezoekadres: 1, avenue Mac-Cahon, tel. (+33) (0)1 44 09 39 39, www.diplomatie.be/parisnl
Ambulance: 15
Politie: 17
Brandweer: 18
ANWB steunpunt Lyon: (+33) (0)4 72 17 12 12 (24 uur per dag)
ANWB Alarmcentrale: (+31) (0)70 314 14 14 (vanuit het buitenland) of 088 269 28 88 (vanuit Nederland)

Bij veel (grotere) campings worden fietsen verhuurd. Daarnaast bestaat er een dicht netwerk van fietswinkels, waar niet alleen alle benodigde onderdelen en accessoires te koop zijn, maar vaak ook fietsen worden verhuurd. Huurfietsen zijn er in verschillende categorieën: eenvoudige fiets (vélo traditionnel), toerfiets (vélo randonneur) en mountainbike (vélo tout terrain = VTT).

Wie zijn eigen fiets per trein naar de Dordogne wil versturen, moet rekening houden met vijf tot zes dagen voor het transport. Het afsluiten van een extra verzekering is aan te raden, want ondanks de beschermhoezen komen er soms beschadigingen voor. Wilt u de fiets zelf meenemen in een regionale trein, let dan op het fietssymbool bij de ingang van de trein. Bij sommige treinstations zijn ook fietsen te huur.

Kano en kajak

De schilderachtige Dordogne staat bekend als een prachtige peddelrivier. Ook de minder bekende zijrivieren Célé, Dronne, Isle, Lot en Vézère lenen zich prima voor een kanotocht. Van mei tot eind september zijn op verschillende plekken kano's en kajaks te huur, daarbuiten moet u zelf een boot meenemen. U wordt naar de startplaats gereden en/of na de kanotocht weer opgehaald. Prijzen, inclusief verzekering, bedragen per dag en per volwassene circa € 20, kinderen € 16. U krijgt daarvoor een kano of kajak, een peddel, een zwemvest en een waterdichte ton voor bagage en proviand. Voor meerdaagse tochten krijgt u bovendien een iglotent en een slaapmatje mee. De rivieren zijn geclassificeerd van zeer eenvoudig (klasse I) tot licht (klasse II). Ook beginners kunnen zich rustig aan een tochtje wagen.

Veiligheidsregels: het is absoluut noodzakelijk dat alle inzittenden van een kano kunnen zwemmen; kleine kinderen horen dan ook niet in zo'n boot. Iedereen moet een goed zwemvest dragen. Vaar in het midden van de rivier, vooral als er in de zomer en de vroege herfst weinig water in de rivier staat. Start niet als er hoogwater dreigt! Informeer van tevoren bij het toeristenbureau of de verhuurder naar de verwachte waterstanden. Is het zeker dat de sluizen van de stuwmeren (boven Argentat) gesloten blijven? Stap onderweg uit bij onoverzichtelijke passages en bekijk van tevoren goed de stroming onder de bruggen. Stuur ruim voordat u wilt aanleggen richting de oever (het is handig om onderweg het aantal bruggen te tellen dat u moet passeren). Uitrusting: drinkwater, proviand, sportschoenen, badkleding, shirt, hoofddeksel en zonnebrand.

De Franse kanovereniging geeft een gids uit (Guide canoë-kayak de la Descente de la Dordogne) die verkrijgbaar is in boekhandels en bij veel toeristenbureaus. Informatie via internet: www.canoe-france.com. Twee verhuurbedrijven hebben een breed aanbod met meerdaagse tochten door de regio:

Quercyland Copeyre

tel. 05 65 32 72 61

www.copeyre.com

Safaraïd

tel. 05 65 37 44 87

www.canoe-kayak-dordogne.com

Klimmen

Rotsklimmen kan niet alleen bij de steile wanden van de Causse, ook in de grotten van het kalksteengebergte wordt de klimsport beoefend. Hier heeft zich uit het klassieke klimmen (escalade) de speleologie ontwikkeld, een avontuurlijke klimactiviteit die ook verwantschap vertoont met het canyoning. Informatie over reserveringen en cursussen krijgt u via de toeristenbureaus. Op internet kunt u terecht bij de nationale verenigingen: www.ffme.fr, www.ffspeleo.fr.

Luchtballonnen

Vluchten met een luchtballon (montgolfière) worden het gehele jaar aangeboden en duren meestal 1-2 uur. Reserveren verplicht. Info onder meer via www.montgolfiere.fr. Tochten vanuit La Roque-Gageac: Montgolfières du Périgord, Clos St Donat, La Roque-Gageac, tel. 05 53 28 18 58, www.montgolfiere-du-perigord.com; kosten € 210-345 per persoon, afhankelijk van het aantal deelnemers, langere vluchten vanaf € 530 per persoon.

Paard en wagen

De schoonheid van de Dordogne laat zich het best bekijken in een langzaam tempo, bijvoorbeeld per paard en wagen (roulotte), die ook zonder ervaring of voorkennis te huur zijn. Elke etappe eindigt op een plek met voer en een standplaats voor de woonwagen, die is voorzien van bedden en kookgelegenheid. Voor informatie en reservering kunt u onder meer terecht bij: La Ferme de Sirguet, Monsac, tel. 06 13 63 42 19; Les Roulottes de Puyregonde, Firbeix, tel. 05 53 62 53 30; Jeandemai, Andrix, tel. 05 53 04 26 96.

Paardrijden

Een netwerk van ruiterpaden doorkruist de departementen Lot (700 km) en Dordogne (900 km). Op de kaarten, die verkrijgbaar zijn bij de toeristenbureaus, staan ook de rando-étapes aangegeven. Het gaat hierbij om trekkershutten, chambres d'hôtes of hotels waar ruiter en paard welkom zijn voor een overnachting en voor voer. Informatie over ruitervakanties (séjours équestres), gesplitst naar departement, vindt u via www.terre-equestre.com. Voor meer informatie: Association de Tourisme Equestre du Lot

BP 103, 46002 Cahors

tel. 05 65 35 80 82

www.cheval-lot.com

Parapente

Het beste zicht op het rivierenlandschap krijgt u vanuit de lucht, bijvoorbeeld vanonder een deltavlieger (deltaplane) of een parapentescherm. Goede thermiek en startmogelijkheden zijn er in het bovenste deel van het Dordognedal (Floirac) en zeker in het Lotdal (Saujac, Larnagol, van Douelle tot Luzech). Parapente Valley in Floirac is een parapenteschool die uitrusting en cursussen aanbiedt (www.parapente-valley.com). Meer informatie: www.federation.ffvl.fr.

Varende woonboten

Zie Cahors/St-Cirq-Lapopie blz. 105, 113.

Vissen

Toeristen die een hengel willen uitgooien in de vele beken en rivieren hebben een visvergunning nodig en een kaart met visplekken in het betreffende departement. Informatie:

Fédération du Lot pour la pêche et la protection du milieu aquatique

133, quai Albert Cappus, 46000 Cahors

tel. 05 65 35 50 22, www.pechelot.com

Fédération de Dordogne pour la pêche et la protection du milieu aquatique

16, rue des Prés, 24002 Périgueux, tel. 05 53 06 84 20, www.federationpechedordogne.fr

Wandelen

Verschillende rood-wit gemarkeerde langeafstandswandelpaden (grande randonnée = GR) doorkruisen de Dordogne in zowel de oost-west- als de noord-zuidrichting: GR 6, GR 36, GR 46, GR 64 en GR 651. Daarnaast zijn er geel-wit gemarkeerde kortere wandelroutes of rondwandelingen (petites randonnées, circuits). Routebeschrijvingen zijn verkrijgbaar bij de plaatselijke toeristenbureaus of via het Comité Départemental du Tourisme. De langeafstandspaden staan aangegeven op IGN-kaarten (schaal 1:25.000) en worden beschreven in de Topo-Guides (wandelgidsen) van de Fédération Française de la Randonnée Pédestre. De gidsen en kaarten zijn te koop bij de toeristenbureaus, in boekwinkels en in de grote supermarkten. Voor informatie:

Centre d'Information de la Randonnée Pédestre

64, rue du Dessous des Berges

75013 Paris

tel. 01 44 89 93 93

www.ffrandonnee.fr

Zwemmen

Langs de rivieroevers van de Dordogne, de Lot en de Célé zijn overal zwemplekken te vinden, die echter zelden worden bewaakt (wel bij Gluges, Le Pont de Vicq, Coux en St-Cirq-Lapopie). Populaire zwemstrandjes langs de Dordogne zijn: Plage de Caudon (Vitrac), Pont de Vitrac en Port de Cénac (Domme), Beau Rivage en Plage de la Roque (La Roque-Gageac), Plage du Bourg (Castelnaud), Port de Limeuil en Plage d'Envaux. Ga naar de plaatselijke toeristenbureaus voor meer informatie over meertjes (étangs), recreatieplassen (plans d'eau) en zwembaden, die, zodra ze zijn voorzien van waterglijbanen en andere speeltoestellen, bekendstaan als Aquaparcs.

Duurzaam reizen

Het karst- en rivierenlandschap van de Dordogne kent grote stukken nauwelijks aangetaste natuur. Houd de rivieroevers en de parkeerplaatsen schoon, ga niet van de (wandel)paden af en houd uw hond aan de lijn. In beschermde natuurgebieden mag u geen bloemen plukken of vuur maken. Neem ook uw afval weer mee. Wildkamperen is verboden. Neem in grotten geen grote voorwerpen of dieren mee, raak druipstenen en wanden niet aan en pak daar geen etenswaren uit.

Telefoon en internet

Telefoonnummers: de vroeger netnummers (05 53, 05 55, 05 65) maken nu deel uit van een tiencijferig telefoonnummer dat altijd in zijn geheel gekozen moet worden. Bij bellen vanuit het buitenland vervalt de eerste nul.

Landnummers: bij internationaal bellen vanuit Frankrijk kiest u eerst het landnummer (Nederland + 31, België +32) en daarna het telefoonnummer zonder de eerste nul. Het landnummer van Frankrijk is +33.

Nummerinformatie: tel. 12.

Telefoonkaarten: télécartes zijn er van 50 en 120 eenheden. Ze zijn te koop bij postkantoren en tabakkiosken, waar ook postzegels verkrijgbaar zijn.

Mobiel bellen: belt u met uw eigen mobiele telefoon naar een nummer in Frankrijk, dan moet u altijd eerst het landnummer van Frankrijk kiezen (+33). Wie zich hoge telefoonkosten wil besparen, kan een Franse simkaart kopen (prepaid of met abonnement). Uw telefoon moet dan wel simlockvrij zijn. Zet om verdere kosten te sparen in elk geval de voicemail uit.

Internetcafés en wifi: in grotere plaatsen zijn vaak internetcafés. Daarnaast beschikken steeds meer winkels, campings en hotels over wifi. Soms is het gebruik daarvan gratis, soms betaalt u een klein bedrag voor een toegangscode.

Vervoermiddelen

Met de auto

Met de bus of de trein zijn veel plekken in de Dordogne niet bereikbaar. De auto is dan ook het geschiktste vervoermiddel als u ook de afgelegen plaatsen wilt bezoeken en geen wachttijden wilt hebben. Vanwege de vele dorpen en kronkelige wegen kunt u in de dalen niet snel rijden. Op de rechtere wegen van de ontvolkte Causse gaat het duidelijker vlotter.

Verkeersregels: de maximumsnelheid bedraagt op autosnelwegen (A) 130 km/u, op nationale (N) en departementale (D) wegen 90 km/u, binnen de bebouwde kom 50 km/u. Let op: snelheidsovertredingen kunnen hoge boetes opleveren. Het dragen van een gordel is verplicht. Het maximaal toegestane alcoholpromillage is 0,5 promille. Bestuurders op een officiële rotonde hebben voorrang.

Tanken: benzine (essence) is er verkrijgbaar als euro 95 en superplus 98 loodvrij (sans plomb). Daarnaast zijn er diesel (gazole), lpg (gpl) en bio-ethanol (E85).

Huurauto's: auto's zijn te huur bij de luchthavens en in grotere plaatsen. Raadpleeg voor uw vertrek de internetsites van de grote aanbieders (Avis, Europcar, Hertz, Sixt etc.) en reserveer zo mogelijk van tevoren.

Met de trein

Regionale treinen (TER) van de lijnen Brive-Toulouse, Brive-Rodez, Sarlat-Bergerac-Bordeaux, Agen-Les Eyzies-Périgueux en Bordeaux-Périgueux-Brive verbinden talrijke plaatsen met elkaar. De dienstregelingen hangen op de stations en zijn verkrijgbaar in kleine boekjes (fiches horaires). Er zijn veel uitzonderingen op de vaste aankomst- en vertrektijden. Op maandag, vrijdag, zaterdag, zondag en feestdagen vallen er treinen uit of rijden deze alleen bij uitzondering. Ook door het jaar heen treden er wijzigingen op. Het goed bestuderen van de dienstregeling kan onaangename verrassingen voorkomen. Het Comité Départemental du Tourisme (zie blz. 22) stuurt u op verzoek een regionale dienstregeling (Guide Régional des Transports) toe. Op internet vindt u uitgebreide informatie via www.voyages-sncf.com en www.ter.sncf.com.

Een treinrit van 100 km kost circa € 15. In veel treinen – op de dienstregeling herkenbaar aan het symbool van een fiets – mogen reizigers gratis hun fiets meenemen. Een treinreis, waar mogelijk in combinatie met een aansluitende busreis, vraagt een goede voorbereiding.

Met de bus

In grotere plaatsen vertrekken de bussen vanaf het busstation (gare routière), of anders vanaf het treinstation of het centrale plein. Let op: afgezien van de belangrijkste buslijnen rijden de bussen meestal alleen 's ochtends en 's avonds. Bovendien rijden ze in het weekend helemaal niet. Dienstregelingen (horaires) zijn verkrijgbaar bij:

Conseil général de la Dordogne

2, rue Paul Louis Courier

24019 Périgueux

tel. 05 53 02 20 20

www.cg24.fr

Conseil général du Lot

Pl. Chapou, BP 291

46005 Cahors Cedex

tel. 05 65 23 14 00

www.lot.fr