Welkom

Welcome

Ter oriëntatie

Kennismaking, Dublin in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

1
Hier begint Dublin – Trinity College
De vermaarde universiteit met het beroemde Book of Kells.

2
De verfraaide hoofdstraat – O’Connell Street
Een geslaagde sanering heeft van de voormalige fastfoodboulevard een chique winkelstraat gemaakt.

3
In het spoor van James Joyce – Dublin-Noord
Een wandeling door de geboortestad van deze beroemde schrijver.

4
We nemen d’r nog een – kroegentocht door het centrum
Palace Bar, Mulligan’s, International Bar, MacDaids, Neary’s – in het spoor van de Dublinner bohemiens.

5
Bolwerk van de Ierse cultuur – de museumwijk
Zeldzame boeken en spectaculaire kunstwerken uit de laatste 9000 jaar.

6
Shop till you drop – Grafton en South Great George’s
Straatmuzikanten, designer labels en excentrieke boetieks.

7
Een park in het centrum – St. Stephen’s Green
Waar zouden de Dublinners hun lunch moeten nuttigen of hun krant lezen als deze centraal gelegen oase van groen er niet zou zijn?

8
Op pad door georgian Dublin – rondom Merrion Square
Ruime pleinen, monumentale straten, rijtjeshuizen die eigenlijk paleizen zijn – ontdek georgian Dublin.

9
Kunst en kroegen – Temple Bar
Overdag komt men hier voor de cultuur, ‘s avonds om lekker aan de bar te hangen. Een wijk met twee gezichten.

10
In het centrum van de macht – rondom Dublin Castle
Naast de vroegere burcht van de bezetter biedt de Chester Beatty Library een fascinerende internationale kunsttentoonstelling.

11
Ierlands middeleeuwen – St. Patrick’s Cathedral
De man die hier begraven ligt, heeft zeer veel voor de cultuur en geschiedenis van Ierland betekend.

12
Grenzeloze reclamecampagnes – Guinness Storehouse
Het museum van de brouwer van dit bekende donkere bier onderstreept nog eens de kwaliteit van de gevoerde pr-campagnes.

13
Voor en na de restauratie – Smithfield
Onder futuristische gaslantaarns laten de stevige paarden van de Horse Market hun vijgen op het dure plaveisel vallen.

14
Dublin's groene long – Phoenix Park
In het grootste stadspark van Europa bevinden zich standbeelden sportvelden, een burcht, de zetel van de president en de dierentuin.

15
Meer design is ondenkbaar – Dublin Docklands
Een chique havenwijk heeft de voormalige industrieën vervangen.

Nog meer Dublin

Gebouwen

Musea

Parken en tuinen

Excursies

Dún Laoghaire, Sandycove, Bray, Powerscourt House

Glendalough

Howth

Malahide, Newgrange en Knowth

Te gast in Dublin

Overnachten

Eten en drinken

Winkelen

Uitgaan

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Colofon

Paklijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Welcome – Welkom

Iedereen loopt wel eens over de Halfpenny Bridge. Deze voetgangersbrug midden in het centrum is de verbinding tussen Temple Bar en het uitgaansgebied ten noorden van de Quays. En dus stond ook ik bij mijn eerste bezoek aan Dublin op een avond op deze gietijzeren schoonheid, luisterend naar het geluid van de Liffey; maar wel met opgetrokken neus, want heel lekker rook het er niet. In 1989 was Dublin nog lang niet zo chic als tegenwoordig. ‘Dirty old Dublin’ werd vaak gezegd, wat de Dublinners, in tegenstelling tot menig toerist, in het geheel niet charmant vonden. Pittoreske plekjes waren eerst zeldzaam, maar na een paar glazen Guinness ’s avonds leken er steeds meer te zijn. En daaraan merk ik dat er eigenlijk niet zoveel veranderd is.

Ter oriëntatie

Dublin City kaart 2

De binnenstad laat zich gemakkelijk te voet verkennen, want het centrum is niet veel groter dan dat van een provinciestad. Van het noorden naar het zuiden – dus van het begin van O’Connell Street over de rivier de Liffey en via Grafton Street naar St. Stephen’s Green – loopt u in een halfuur. Het Royal Canal in het noorden en het Grand Canal in het zuiden vormen ongeveer een ovaal die de binnenstad omsluit. De Liffey doorsnijdt deze ovaal in de lengte. Langere trajecten kunt u in het algemeen uitstekend met de moderne trams van Luas (zie blz. 18) afleggen. De Red Line loopt parallel aan de Liffey, van de Docklands in het oosten tot aan de ingang van het Phoenix Park in het westen, terwijl de Green Line, die helaas (nog) niet met de Red Line in verbinding staat, van St. Stephen’s Green naar de zuidelijke voorsteden loopt.

In het noorden van het centrum liggen de meeste bezienswaardigheden op of rond O’Connell Street (zie blz. 33). In het zuiden van het centrum bevinden zich de belangrijkste musea, in de buurt van Trinity College (zie blz. 30) en de georgiaanse pleinen St. Stephen’s Green (zie blz. 50) en Merrion Square (zie blz. 53). In deze buurt liggen ook de meeste straten met fraaie georgiaanse huizen.

Rondom Grafton Street bevinden zich niet alleen enkele van de beroemdste pubs (zie blz. 40). Hier en in de trendy wijk tot aan South Great George’s Street zijn ook de meeste winkels gevestigd (zie blz. 46).

Van Trinity College voert de Dame Street naar Temple Bar en daarmee ook naar de plek waar de stad is ontstaan; tussen Dublin Castle en de kathedralen, Christ Church en St. Patrick’s, liggen de oudste historische gebouwen (zie blz. 62 en 76).

Temple Bar kaart 3

De straatjes op de zuidoever van de Liffey waren ooit alternatief, tegenwoordig vormen ze een van de hoofdbezienswaardigheden van Dublin, met talrijke eet- en drinkgelegenheden. Overdag is het hier cultuur wat de klok slaat, ’s avonds en ’s nachts vormt dit het terrein van uitgelaten cafébezoekers (zie blz. 56).

Smithfield en Phoenix Park

Als u in westelijke richting langs de Liffey loopt, komt u eerst in de voormalige, grondig opgeknapte volkswijk Smithfield ( E-F 4, zie blz. 66). Na het National Museum belandt u in het noordwesten bij de uitgestrekte groene oase van het Phoenix Park ( A-D 2-5, (zie blz. 69).

Noordelijke woonwijken E-G 2-3

Aan de andere kant van het Royal Canal liggen de woonwijken van de middenklasse: Glasnevin, dat nog grotendeels bestaat uit straten met victoriaanse rijtjeshuizen, Drumcondra en Phibsborough. De National Botanic Gardens (zie blz. 83) en het aangrenzende Prospect en Glasnevin Cemetery (zie blz. 82) zijn toeristische hoogtepunten.

Hier is nog heel wat ‘dirty old Dublin’ te vinden: allerlei soorten bedrijven en pubs, verlaten industrieterreinen, vervallen betonnen silo’s, met daartussen hier en daar rijtjeshuizen in victoriaanse en georgiaanse stijl.

Docklands G-J 4-5

Ten oosten van het Custom House liggen de Dublin Docklands, een gebied met een oppervlakte van 520 ha ten noorden en ten zuiden van de Liffey (zie blz. 72). Waar nog niet zo lang geleden een verwaarloosd havengebied lag, zijn nu grote stedelijke nieuwbouwprojecten verrezen: glanzende kantoorgebouwen en appartementencomplexen uit glas en roestvrij staal, gerenommeerde culturele objecten als The O2 en het Grand Canal Theatre.

Zuidelijke woonwijken F-J 5-7

Aan de overkant van het Grand Canal bevinden zich de chiquere georgiaanse en victoriaanse woonwijken, ‘Dublin 4’ geheten: het elegante Ballsbridge met een groot aantal uitstekende B&B’s en hotels, Donnybrook en de studentenwijk Rathmines. Ranelagh wordt steeds populairder, wat merkbaar is aan de vele goede eetgelegenheden.

Westend D-E 5

Van Temple Bar is het ongeveer 20 minuten te voet naar het uitgestrekte terrein van de Guinness Brewery, een echte stad in een stad (zie blz. 64). Nog iets westelijker ligt Kilmainham met het nationaal museum voor moderne kunst en de voormalige gevangenis Kilmainham Gaol, nu een museum.

Howth kaart 4

Steile rotsen omgeven het schiereiland Howth (zie blz. 86), een prachtig natuurparadijs vlak bij de stad. De pittoreske haven is voor de Dublinners een geliefde plek voor een uitstapje. Hier begint de gemiddeld slechts 5 m diepe Dublin Bay. Verder naar het oosten ligt de Ierse Zee, die Ierland en de Britse eilanden van elkaar scheidt.

Badplaatsen ten zuiden van de stad kaart 4

Kleine baaien en zandstranden liggen verspreid langs de vlakke rotskust van de badplaatsen Blackrock, Monkstown, Dún Laoghaire, Dalkey, Killiney en Bray. De snelle treinen van DART verbinden al deze kustplaatsen en rijden ook naar Howth en naar Malahide in het noorden.

Kennismaking, Dublin in cijfers

Stad van contrasten

Als een ‘trieste, maar sprankelende plek’ heeft James Joyce, de beroemdste culturele ambassadeur van Dublin, zijn geboortestad gekarakteriseerd. Ook al is er sinds ‘dirty old Dublin’ rond de vorige eeuwwisseling veel Guinness door tapkranen en kelen gevloeid, toch verwoordt Joyce met zijn typering een wezenlijk kenmerk van de stad. Dublin, dat is dat merkwaardige balanceren tussen ellende en protserigheid, schijnheiligheid en genialiteit.

De explosieve economische ontwikkeling van de jaren 90 van de vorige eeuw, gevoed door miljarden euro’s aan EU-subsidies, heeft dat ingeslapen nest aan de rand van Europa ingrijpend veranderd. Joyce zou Dublin bijna niet meer herkennen. Ook al is de Keltische tijger door de economische crisis van 2008 tot een Keltisch katje teruggebracht, de ontwikkeling tot moderne metropool is niet meer te stoppen.

Onbetwist

Dublin was en is het centrum van het eiland. Geen enkele andere Ierse stad heeft deze positie ooit aangevochten. Het centrum van het wegen- en spoorwegnet, evenals van de scheepvaart is en blijft Dublin. Hier zetelt de regerIng van Éire, de Republic of Ireland (in het Iers: Poblacht na hÉireann), met alle overheidsorganen en staatsbedrijven, hier wordt het hoogste bruto binnenlands product behaald, hier waken een anglicaanse en een katholieke aartsbisschop over hun ‘kudden’. Trinity College met ca. 15.000 studenten behoort tot de vijftig beste universiteiten ter wereld. De belangrijkste musea en galeries van het land, de beroemdste theaters en de meest prestigieuze culturele instellingen zijn in Dublin gesitueerd. Dublin was in 1991 culturele hoofdstad van Europa en in 2012 de European City of Science. Toch komt Dublin over als een kleine stad, waardoor het centrum heel goed te voet verkend kan worden.

The Winner Takes It All

De hoogconjunctuur van de jaren 90 van de vorige eeuw en de recessie die in 2009 is begonnen, hebben, zoals te verwachten, ook hun uitwerking gehad op de sociale verhoudingen. In geen enkele andere Ierse stad is de kloof tussen arm en rijk zo groot. De verliezers van de economische boom zitten op straat en bedelen bij de winnaars, de goedgeklede bankiers en ondernemers, om een aalmoes. Bij Penney’s kopen de bewoners uit de buitenwijken een trui voor 5 euro, in de boetieks in Southside wordt zonder blikken of blozen 500 euro voor een T-shirt uitgegeven. Bovendien komt u als toerist in het centrum toch al voornamelijk welgestelde Dublinners tegen.

Money, money, money

Ierland was nooit een goedkoop land voor toeristen, en Boomtown Dublin doet daar nog een schepje bovenop. Jarenlang stond Dublin in de toptien van duurste hoofdsteden van de wereld. Toen de economische crisis aanbrak, kelderden de prijzen in rap tempo. Voor de bezoeker heeft dat op dit moment beslist prettige gevolgen. De Dublinners zelf hebben echter nog steeds te maken met buitensporig hoge huren en kosten van levensonderhoud. Het gerenommeerde zakenblad The Economist zette Dublin in 2012 op een weinig roemrijke derde plaats in de lijst van economisch slechtst presterende steden ter wereld.

Mooi nieuw design

De explosieve ontwikkeling van nieuwbouwprojecten is door de economische crisis grotendeels tenietgedaan. Een van de nog uit te voeren megabouwprojecten, de door Foster & Partners ontworpen U2 Tower, een gigantische wolkenkrabber aan Grand Canal Dock, moest vanwege financieringsproblemen voorgoed in de ijskast worden gezet. Niettemin zijn het niet alleen half afgebouwde betonskeletten die op allerlei plaatsen te zien zijn, maar ook bouwkranen die aan het werk zijn. Zo kwamen toch allerlei projecten tot stand, zoals de Spire en de Liffey Board Walk, met architectuurprijzen bekroonde bruggen en theater en saneringsprojecten als Smithfield, O’Connell Street en vooral de modelwijk Docklands.

Deze nieuwe gebouwen lijken, hoe trendy en mooi ook vormgegeven, alle een beetje op elkaar. Glas en roestvrij staal, bij elkaar gehouden door betonnen elementen, zijn de voorspelbare materialen. Na het derde trendy restaurant kent u de leren banken met hoge rug, de minimalistische inrichting en de tonijnsushi op een bedje van rucola wel.

Mannen en vrouwen?

Een van de bouwprojecten die ondanks de economische crisis werden doorgezet, is de in 2014 geopende Rosie Hackett Bridge, die op slechts 90 m van de O’Connell Bridge zorgt voor een extra verbinding tussen Noord- en Zuid-Dublin. De eenvoudige, lage brug is alleen bestemd voor het openbaar vervoer, fietsers en voetgangers. De brug is vernoemd naar een bijna vergeten Ierse onafhankelijkheidsstrijdster en vakbondsvrouw (1892-1976). Na een campagne van de jeugdafdeling van de vakbond en meerdere feministische organisaties ‘won’ Rosie Hackett het van grote namen als Bram Stoker en William Butler Yeats. De andere twintig bruggen van Dublin zijn evenwel vernoemd naar mannen.

Dat er absolute seksegelijkheid is op het eiland, is misschien overdreven, maar de Ierse republiek had tussen 1990 en 2011 twee vrouwelijke presidenten en de gender gap, de loonkloof tussen mannen en vrouwen, is er iets kleiner dan in Nederland (maar groter dan in België).

Het verkeersprobleem

Het gouden tijdperk rond de eeuwwisseling heeft Dublin een – nog niet geheel gerealiseerd – nieuw verkeersconcept opgeleverd: de Luas (sneltram), ook wel Daniel Day Luas genoemd. De tunnel onder de haven moeten ervoor zorgen dat het verkeer niet of in ieder geval zo min mogelijk vast komt te staan. In theorie tenminste. In werkelijkheid was en is Dublin met de Griekse hoofdstad Athene de stad met de meeste en langdurigste files in Europa. Meter na meter sukkelen de automobilisten in het stadsverkeer door. Een kwelling. De tienduizenden forenzen, die dagelijks vanuit de dichtbevolkte omgeving van Dublin naar de kantoren in de stad rijden, hebben drie uur nodig om die 60 km af te leggen. De ring van Dublin, de M5, wordt onder Dublinners daarom ‘de parkeerplaats’ genoemd. Maar ondanks alle files – een auto móet je hebben.

Dublin Bikes (zie blz. 20) hanteert een prima concept voor fietsverhuur, zoals de laatste jaren ook in veel andere hoofdsteden is ingevoerd. Maar helaas zijn er nog nauwelijks fietspaden in de binnenstad. Zelfs de fanatiekste fietser gaat niet zonder veiligheidsvest en helm op weg, want de autmobilisten in Dublin zijn berucht om hun weinig zachtzinnige houding ten opzichte van hun fietsende medeweggebruikers. Ze vinden hen maar ‘een probleem’, de automobilist de fietser wel te verstaan. Dublin is, het is niet anders, een autostad. Overigens zijn er al sinds lange tijd plannen voor een metro. Maar zoals een Iers spreekwoord zegt: ‘Toen god de wereld schiep, heeft hij van de tijd in ieder geval genoeg gemaakt.’

Verlengstuk van de woonkamer

Zo noemen de Dublinners hun ‘openbare huizen’. Dit klinkt wel een beetje louche, maar is het niet. Public houses of kortweg pubs heetten ze in de 19e eeuw, aangezien er in het openbaar alcohol mocht worden geschonken. Men gaat naar een pub om de krant te lezen, sportwedstrijden op tv te bekijken, een praatje te maken, een transactie te beklinken of gewoon iets te drinken.

Het cafébezoek in Dublin is zesmaal zo hoog als in de rest van het land. Dublinners drinken nu eenmaal niet alleen thuis, buitenshuis drinken is deel van hun sociale instelling. Als ‘Irish Pub’ werd deze succesformule naar alle uithoeken van de wereld geëxporteerd Gemiddeld slaat iedere Ierse volwassene jaarlijks 550 pints achterover. Dat levert de Ieren een plaats op bij de vijf landen in Europa waar het meeste bier wordt gedronken. Sinds 2004 is roken in de pubs verboden, wat een zeer gunstige invloed op de volksgezondheid heeft gehad: 15 procent minder hartinfarcten. De verkopers van terrastafeltjes, schermen van zeildoek en straalkacheltjes voor in de rokershoeken bij de pubs hebben de afgelopen jaren gouden zaken gedaan.

Stad van dichters

In Dublin hangt Guinness in de lucht en dat inspireert, daar bestaat geen twijfel over, ook de kunstenaars. Er is bijna geen café te vinden waar Brendan Behan (‘Ik ben een drinker met een schrijfprobleem’) en Flann O’Brien niet aan de bar hebben gestaan. Zuipen en schrijven was bij de ‘bierbohemiens’ van de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw hetzelfde. In het Writers Museum (zie blz. 38) kunt u net zo goed sporen aantreffen van Oscar Wilde (‘Werk is de vloek van de drinkende klasse’) en George Bernard Shaw als tijdens de ‘Literary Pub Crawls’ (zie blz. 26), een tocht langs literaire cafés. En dan natuurlijk Joyce, steeds weer James Joyce.

Ook nu is Dublin een centrum van hedendaagse auteurs, die tijdens lite-raire evenementen in het middelpunt van de aandacht staan (zie blz. 27). Maeve Binchy, is geboren en getogen in Dublin. Bestsellerauteur Cecilia Ahern is de dochter van Bertie, al sinds jaar en dag minister-president van Ierland. De internationaal gerenommeerde Ierse auteur John Banville woont in Howth en schrijft voor de literatuurbijlage van de Irish Times. Sterauteur Roddy Doyle maakte met de succesvol verfilmde Barrytown Trilogy en veel andere romans het levensgevoel van de Dublinners tussen chaos en genialiteit onvergetelijk.

Speerpunt van de vooruitgang

Dublin is in Ierland het trefpunt van avant-gardistische kunstenaars en toneelregisseurs, progressieve politieke groeperingen en actiegroepen. Bij alle referenda in de laatste tientallen jaren stemden de hoofdstedelingen, in tegenstelling tot de overwegend conservatieve bevolking in de rest van het land, boven verwachting progressief: voor het recht op scheiden, voor versoe-peling van het verbod op abortus, voor het afschaffen van strafvervolging van homoseksuelen en voor ‘same-sex marriage’, het homohuwelijk. De ‘Generation Yes’ zet zich in voor deelname aan het Verdrag van Lissabon. Demonstraties ter ondersteuning van de slachtoffers van misbruik door geestelijken of tegen korting op sociale voorzieningen trekken allemaal door de straten van Dublin. Nergens in het land is het kerkbezoek zo laag als hier in de grote stad. Dit zou kunnen samenhangen met het feit dat de bevolking van Dublin jonger en hoger opgeleid is dan in de rest van het land.

Feiten en cijfers

Functie en ligging: hoofdstad van de republiek Eire (Ierland). De oppervlakte van Dublin County bedraagt 922 km².

Naam: Dublin komt van het Gaelische dubh linn, ‘zwart water’. De Gaelische naam is Baile Átha Cliath, wat ‘stad bij de doorwaadbare plaats in de rivier met vlechtwerk van riet op de bodem’ betekent.

Bevolking: in de stad 527.000, in de agglomeratie Dublin County ruim

1,1 miljoen mensen. Bijna een derde van alle Ieren woont daarmee op 1,3% van het landoppervlakte, en dat aantal stijgt nog steeds. De bevolkingsdichtheid is meer dan 4000 inwoners per km², de gemiddelde leeftijd is 35 jaar.

Bestuur: sinds 2010 wordt de burgemeester, de Lord Mayor of Dublin, rechtstreeks door de bevolking gekozen. Op het ogenblik is dat Christy Burke, hij zit de Dublin City Council, de gemeenteraad, voor (www.dublincity.ie). De sterkste fractie is Sinn Féin, gevolgd door Fianna Fáil.

Religie: circa 87% is rooms-katholiek, 3% anglicaans (Church of England en andere protestantse geloofsrichtingen), 0,8% moslim.

Taal: de eerste officiële taal is Gaelisch, de tweede officiële taal én spreektaal is Engels. De Dublinners leren Gaelisch op school als een vreemde taal.

Tijd: het is in Ierland een uur vroeger dan in Nederland: 11 uur in Amsterdam is dus 10 uur in Dublin, ook tijdens de zomertijd.

Economie: de agglomeratie Dublin behoort tot de rijkste gebieden van Ierland. De belangrijkste sectoren zijn de industrieën voor consumentengoederen op basis van hoogwaardige technologie, toekomstgerichte industrieën zoals computerbouw en IT (Google, Facebook, eBay hebben hier grote vestigingen) evenals zakelijke dienstverlening. Elektronische dataverwerking en financiële dienstverlening in het financiële centrum van Dublin beleven een enorme boom.

Economische crisis: met een werkeloosheidscijfer van 11,8%, een hoge staatsschuld, een streng bezuinigingsbeleid en een geringe economische groei van 0,5 % hebben Dublinners minder te besteden dan vroeger.

Toerisme: het toerisme speelt een centrale rol in de economie van de stad. Omdat de hotel- en restaurantprijzen zijn gekelderd, leent de stad zich uitstekend voor een betaalbare citytrip.

Het arme Northside en het rijke Southside

Voor het uiterlijk en de psychologie van de stad is één factor allesbepalend: het contrast tussen het arme Dublin ten noorden van de Liffey en het rijke Dublin ten zuiden van de Liffey. In de arbeiderswijken van Northside heeft de helft van de beroepsbevolking geen werk, vormen drugs- en alcoholmisbruik grote problemen en is de criminaliteit erg hoog en de algemene gezondheid slecht. Veel plekken worden gedomineerd door grauwe huurkazernes, onbewoonbare bakstenen huizen en veel braakliggend terrein.

In het grotendeels rijke Southside zijn de georgiaanse huizen van de vroegere stedelijke elite fraai opgeknapt. Hier woont de nieuwe elite, advocaten, IT-managers en financiële adviseurs die emplooi hebben gevonden in de bloeiende dienstensector. ‘She’s so D4’ betekent zoveel als: die vrouw komt uit een rijk nest en laat dat zien ook. D4 is de afkorting van het district Dublin 4, met belangrijke plekken als Ballsbridge en Donnybrook. Daarbij hoort de wat nasale, wat arrogante, typische upper-classmanier van spreken van de Southside. Het wordt het ‘Dort’-accent genoemd, omdat het zich langs de DART-spoorlijn in zuidelijke richting heeft ‘voortgeplant’. Eigenlijk wordt DART met een open ‘a’ uitgesproken zoals in ‘daar’, maar de ‘o’ bootst de wat nasale uitspraak van de Britse upperclass beter na.

Humor en venijn

‘Waarom trouwt een vrouw uit Southside met een man uit Northside?’ – ‘Om haar handtasje terug te krijgen.’ Deze stokoude grap geeft niet alleen de sociale opbouw van de stad weer, maar tekent ook de humor van de Dublinners.

En Dublin heeft de hoogtepunten van de stad met gevoel voor zowel harmonie als venijn benoemd: ‘plank by the bank’ (‘plank aan de oever’) voor de Liffey Boardwalk, ‘tart with the cart’ (‘del met de handkar’) wordt het beeld van Molly Malone genoemd, en ‘box in the docks’ (‘kist in de haven’) staat voor het op dit moment gesloten Waterways Visitor Centre.

Tegenover vreemden zijn Dublinners over het algemeen heel vriendelijk. Met de eigenaresse van de bed & breakfast, aan de ontbijttafel, aan de bar in de pub, met de taxichauffeur of met de suppoost in het museum kan altijd een praatje worden gemaakt. Ze hebben bijna altijd maar één gespreksonderwerp: het weer. En knoop het goed in uw oren: in Dublin is het weer nooit slecht, en als het weer dan eens slecht is, heeft men het er alleen maar over dat het morgen weer beter wordt.

Het stadswapen

De drie stadspoorten symboliseren strijdbaarheid en het stedelijke karakter van Dublin. De vuren op de kantelen zijn wachtvuren.

Geschiedenis, heden, toekomst

Vikingtijd

Al sinds de 5e eeuw v.Chr. woonden er mensen bij dubh linn, het ‘zwarte water’ in de buurt van Dublin Castle. Maar pas in 917, toen Vikingen uit Scandinavië hier definitief een militaire en handelsnederzetting stichtten, die ze Dyfflin noemden, kan gesproken worden van het begin van de stad Dublin. De Vikingen en de Ierse koningen voerden voortdurend oorlog met elkaar. Zo overwon de hoge koning Brian Boru de Vikingen ten slotte in 1014 tijdens de slag van Clontarf, waarbij hij zelf sneuvelde. Rond 1025 bekeerde de Vikingkoning Sigtryggr zich tot het christendom, waarna de rovende Noormannen langzamerhand veranderden in ‘tamme’ handwerkslieden en kooplui.

De Engelsen komen

Nadat Noormannen uit Engeland onder leiding van Richard FitzGilbert de Clare alias Strongbow in 1170 Ierland veroverd hadden, werd de invloed van de Engelse kroon, ondanks de weerstand van de talrijke Ierse koningen, steeds groter. De stichting van Trinity College in 1592 en de verovering door Oliver Cromwell in 1649 waren mijlpalen in dit proces.

In de 17e eeuw, de tijd van de geloofsstrijd, werd Ierland één groot oorlogstoneel. Toen de door de Ieren gesteunde katholieke Engelse koning James II tijdens de slag aan de Boyne in 1690 de kroon en het land aan zijn protestantse zwager Willem van Oranje moest laten, was Ierland verloren en verwerd het tot een soort kolonie van England.

Anglican Ascendancy

De Penal Laws, speciale religieuze strafmaatregelen die werden genomen tijdens de anglicaanse overheersing, sloten de katholieken na 1690 uit van de politieke macht, allerlei ambten en langdurig grondbezit. Onder de machtige protestantse landeigenaren groeide Dublin uit tot de één na grootste stad van het Britse koninkrijk. Vanuit cultureel en economisch perspectief bezien brak er een gouden tijdperk aan. In 1757 werd de Wide Street Commission opgericht. Onder leiding van deze commissie werden de vele georgiaanse woonhuizen en overheidsgebouwen in Dublin gebouwd. Toen het Ierse parlement zichzelf in 1801 met de Act of Union ophief, trok de heersende klasse weg, wat meteen ook het abrupte einde van Dublins bloeiperiode betekende.

Katholieke emancipatie en Gaelische renaissance

Daniel O’Connell, de oprichter van de Catholic Association, kreeg door middel van vreedzame demonstraties, zoals de Monster Meetings, uiteindelijk in 1829 voor elkaar dat de Penal Laws werden afgeschaft. In 1841 werd hij burgemeester van Dublin. De grote hongersnood van 1846/1847, die aan miljoenen Ieren het leven kostte en nog eens miljoenen dwong te verhuizen, leidde ertoe dat in Dublin, waar een groot deel van de hongerige massa zijn toevlucht zocht, de verkrotting snel toenam. Charles Stewart Parnell, een van de grootste vrijheidsstrijders van Ierland in de 19e eeuw, streed in het Britse parlement als leider van de Home Rule Movement voor het recht van katholieken om land te mogen bezitten en voor onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. Ook de in 1892 door Douglas Hyde opgerichte Gaelic League was een bewijs van het groeiende nationale bewijstzijn van de Ieren, de zogenaamde Gaelische renaissance.

Onafhankelijkheidsstrijd

De gewapende Paasopstand van 1916, door de Britten met veel geweld neergeslagen, vormde de opmaat voor een bloedige onafhankelijkheidsstrijd, die er in 1921 toe leidde dat de Britten de oprichting van de Ierse Vrijstaat moesten accepteren. Over de vraag rond de status van de zes noordelijke graafschappen van het ook nu nog Britse Noord-Ierland ontbrandde in 1922 een burgeroorlog tussen de voorstanders van het Anglo-Iers Verdrag en de Republikeinse oppositie. De strijd duurde tot 1923 en bracht aan beide kanten grote verliezen. Grote delen van Dublin werden hierbij verwoest. In 1937 werd een nieuwe grondwet voor Eire, de Ierse Vrijstaat, aangenomen, die toestond dat de kerk grote invloed kon uitoefenen op de politiek. Onder leiding van minister-president Eamon de Valera, die jarenlang aan de macht bleef, begon een tijdperk van conservatisme en stagnatie.

Europese hoofdstad

Na de toetreding van Ierland tot de Europese Gemeenschap in 1973 ontstonden er stilaan progressieve stromingen en protestbewegingen tegen de heersende katholieke moraal. Dat leidde ertoe dat in 1990 de progressieve Mary Robinson tot presidente werd gekozen. Dit alles viel samen met een nooit eerder vertoonde economische hausse, die van Ierland de zogenaamde Keltische Tijger maakte en van de Ierse hoofdstad een moderne Europese metropool. In 1991 werd Dublin culturele hoofdstad van Europa. De stad werd grondig gerenoveerd, allereerst Temple Bar, daarna Smithfield en het noorden van Dublin, waarbij futuristische gebouwen en monumenten, zoals de Spire, werden neergezet. Zo werd een deel van ‘good old Dublin’ omgetoverd tot een postmodern stadsgezicht van glas, roestvrij staal en beton. Hoewel de financiële crisis de Ierse economie vanaf 2008 flink onder druk heeft gezet, konden stedelijke vernieuwingsprojecten zoals op O’Connell Street of in de Docklands evenals modernisering van de verkeerssituatie gewoon doorgaan.

Praktische informatie

Reizen naar Dublin

Met het vliegtuig

Redelijk goed geprijsd zijn de vluchten met Ryanair (www.ryanair.com) vanaf Eindhoven en Brussels S. Charleroi. Een beetje duurder vliegt u met Aer Lingus (www.aerlingus.com) vanaf Schiphol, Brussels Airport en Düsseldorf International.

Luchthaven: Dublin Airport ligt 13 km ten noorden van het centrum van de stad, aan de M 1 (tel. 353 1 814 11 11, www.dublinairport.com). Op de verdieping waar de ingang is, zijn alle luchtvaartmaatschappijen, geldwisselkantoren, autoverhuurbedrijven, toeristeninformatiebalies, cafés en winkels te vinden. Wanneer u de hoofdingang uit komt, ziet u aan uw linkerhand de bussen die naar het centrum rijden. Die van Airlink vertrekken om de 10-20 min. (enkele reis € 6, retour € 10) naar Heuston Station en Connolly Station. De rit duurt gemiddeld 30 min., maar vanwege de vele opstoppingen is het verstandig wat meer tijd in te plannen. Voor de ingang staan ook taxi’s, een rit naar het centrum kost ca. € 20.

Met de auto/veerboot

De reis naar Dublin vanuit Nederland en België per auto duurt ruim een etmaal. De veerboten van Irish Ferries (www.irishferries.com) varen diverse malen per week in ca. 20 uur van Cherbourg in Frankrijk naar Rosslare op de zuidoostpunt van Ierland, ongeveer 150 km ten zuiden van Dublin. Er zijn ook verschillende ‘landbridge’-verbindingen via Groot-Brittannië, o.a. met P&O: allereerst de overtocht met de veerboot of via de Eurotunnel van Calais naar Dover, dan een flinke autorit door Engeland gevolgd door de overtocht met de veerboot van Liverpool naar Dublin.

Een overtocht met Irish Ferries kan geboekt worden via www.aferry.nl/irish-ferries-veerboot.htm, met P&O Ferries via www.poferries.com.

Met de trein/bus

Vanuit Nederland en België rijden er dagelijks treinen via London naar Dublin, zie ook www.nshispeed.nl en www.b-europe.com/reizen.

De bussen van Eurolines (www.euro-lines.nl) rijden dagelijks vanuit Nederland en België naar London. Van daaruit kan het best met de trein verder worden gereisd.

Reizen in Dublin

Met de sneltram (Luas)

Internet: www.luas.ie

Het netwerk van de moderne trams van Luas bestaat uit twee lijnen: Red Line van Tallaght via Heuston langs de de Liffey tot The Point, Green Line van St. Stephen’s Green in het zuiden naar Brides Glen. Ma.-vr. 5.30-0.30, za. 6.30-0.30, zo. 7-23.30, feestdagen 7-0.30 uur, vertrektijden elke 5-20 min.

Prijzen: enkele reis volw. € 1,80, kind. € 1,00; retour volw. € 3,40, kind. € 1,70; ‘Flexi tickets’ voor 1 dag volw. € 6,80, kind. € 2,80. Een kaartje kunt u kopen bij de touchscreenautomaten op het perron, wordt daar niet afgestempeld.

Met de spoorwegen/DART

Internet: www.irishrail.ie

De voorstadstreinen (Suburban Rail) evenals de snelle treinen van DART (Dublin Area Rapid Transit) van Malahide naar Greystones worden door Iarnród Éireann geëxploiteerd. De DART rijdt op werkdagen elke 15-30 min. van 6-24 uur, za. vanaf 7.30, zo. elke 30 min. van 9-24 uur. Honden en fietsen mogen in de DART niet worden meegenomen. Er worden vaste prijzen gehanteerd, bijvoorbeeld van het centrum naar Howth voor volw. € 3,15, retour € 6,00.

Iarnród Éireann Travel Centre: 35 Lower Abbey St., tel. 01 703 18 88, ma.-za. 9.30-17.30 uur: dienstregelingen, informatie, kaartjes. Deze zijn ook op de stations verkrijgbaar.

Met de stadsbus

Internet: www.dublinbus.ie

Dublin Bus (in het Gaelisch: Bus Átha Cliath) heeft een uitgebreid netwerk van meer dan 150 lijnen, van dubbeldekkers tot de kleine ‘City Imp’.

Dublin Bus Head Office: 59 Upper O’Connell St., tel. 01 873 42 22, ma.-vr. 9-17.30, za. 9-14 uur: dienstregelingen, kaartjes, informatie.

Kaartjes: bij Dublin Tourism en in de tijdschriftenwinkels en kiosken met aanduiding ‘Dublin Bus Ticket Agent’. De kaartjesautomaat in de bus accepteert alleen gepast geld. Enkele reis: € 1,95 voor 1-3 haltes (‘stages’), € 2,55 voor 4-7, € 2,80 voor 8-13, € 3,30 voor meer dan 13 haltes; kind. € 1,15 voor 1-7 haltes, daarna € 1,40. Het Freedom-ticket moet van tevoren worden gekocht. Het is drie dagen geldig (ook voor Airlink en de hop-on-hop-off-bus) en kost € 30 (kind. € 14). Ook gunstig geprijsd: het ‘Rambler’-ticket (5 dagen, € 29,50).

Belangrijkste bestemming is ‘An Lár’, Gaelisch voor centrum. De drukste lijnen rijden elke 10-20 min., van 5.30-23.30 uur. Roken is in alle bussen verboden.

Nitelinks: de nachtbussen rijden van het centrum (van D’Olier St. noordwaarts, van Westmoreland St. westwaarts, van College St. zuidwaarts) naar diverse voorsteden, vr., za. iedere 30 min., 0.30-4.30 uur, € 5.

Leap Card

Deze smartcard bespaart u het kopen van een kaartje en biedt korting op al het openbaar vervoer in Dublin. Bestel hem op www.leapcard.ie. De kaart is ook verkrijgbaar op de luchthaven en bij vierhonderd verkoopunten in de stad. U laadt hem op met het gewenste bedrag en haalt hem voor vertrek langs de scanner. Op de website is ook de Leap Visitor Card verkrijgbaar. Deze is drie dagen geldig in het hele stedelijke gebied en kost € 19,50.

Duurzaam reizen

Het milieu beschermen, de plaatselijke economie stimuleren, interessante ontmoetingen mogelijk maken, van elkaar leren – sociaal verantwoord en milieuvriendelijk toerisme houdt rekening met klimaat, natuur en samenleving. De volgende websites geven tips om duurzaam te reizen.

www.dublin.ie/environment: op deze site worden alle milieuaspecten van Dublin behandeld, bijvoorbeeld ‘Green Shopping’ zoals op de biologische markt in Temple Bar.

www.ecocabs.ie: gratis, ja, inderdaad gratis rijden drie moderne fietsriksja’s met maximaal drie toeristen in een straal van ongeveer 2 km om O’Connell Street rond. Deze service wordt gesponsord door verschillende bedrijven (mrt.-dec. dag. 10-19 uur).

www.airfield.ie: website van de ecologische GIY-beweging (GIY=Grow It Yourself); de boerderij met landerijen kan bezocht worden: Upper Kilmacud Rd., Dundrum, dag. 10-17 uur.

Taxi

Continu bezette taxistandplaatsen: College Green, St. Stephen’s Green, Upper O’Connell St., Aston Quay; taxi’s staan ook bij de stations en de grote hotels. Verder kunt u ze op straat aanhouden of telefonisch bestellen: tel. 01 668 33 33, 01 677 22 22. Starttarief € 4,10, per km € 1,03, vanaf 20 uur iets hoger tarief (www.taxiautofare.com).

Autoverhuur

Alle internationaal bekende autoverhuurbedrijven zijn op de luchthaven vertegenwoordigd. Tarieven vanaf € 18 per dag.

Argus: 59 Terenure Rd., East Rathgar (ook op de luchthaven), tel. 01 499 96 00, www.arguscarhire.com.

Fietsverhuur

Dublin heeft een zelfbedieningssysteem met 44 stallingen waar fietsen kunnen worden gehuurd. Bij een van de 15 stallingen met een creditcardfaciliteit schrijft u zich in voor € 2 (vanaf 14 jaar, € 150 borg). Het eerste halfuur is gratis, twee uur kost € 1,50. Op internet zijn alle stallingen te vinden.

Dublin Bikes: www.dublinbikes.ie

Stadsrondritten

Dublin Sightseeing Tours: www.dublinsightseeing.ie, vertrekpunt en boeken: Dublin Bus Head Office (zie blz. 19, tel. 01 703 30 28). Voor een eerste indruk: de groen-beige dubbeldekkers met open top en een chauffeur die de rondrit van vrolijk commentaar voorziet, stoppen dag. 9-15 uur elke 10 min., 15-17 uur elke 15 min., bij een van de vele haltes, waar u gedurende 24 uur naar believen kunt in- of uitstappen. Bijna alle grote bezienswaardigheden worden aangedaan. De hele rondrit duurt ca. 75 min. en kost € 18 voor een volwassene (twee kinderen jonger dan 14 jaar mogen gratis mee per betalende volwassene).

Viking Splash Tours: in oude amfibievaartuigen wordt eerst 55 min. over de weg gereden, dan 20 min. gevaren in het Grand Canal Dock. De bestuurder is als Viking uitgedost. Kinderen jonger dan drie jaar mogen niet mee. Vertrekpunt is St. Stephen’s Green North bij de kruising met Dawson Street ( G 5), € 20, start van een tour ongeveer elke 30 min., tel. 01 707 60 00, www.vikingsplash.com

Douane

Identiteitsbewijzen: vereist is een geldig identiteitsbewijs (paspoort of Europese identiteitskaart). Het document dient ten minste tot de dag van vertrek geldig te zijn. Deze regeling geldt zowel voor volwassenen als kinderen.

In- en uitvoerbeperkingen: EU-ingezetenen mogen artikelen die bedoeld zijn voor eigen gebruik zonder beperkingen in- en uitvoeren tot een maximum van 800 sigaretten, 90 l wijn of 10 l sterke drank.

Dieren: ieder dier moet in het bezit zijn van een EU-dierenpaspoort, verkrijgbaar bij de dierenarts. Het paspoort heeft een uniek registratienummer en bevat een beschrijving van het dier, de naam en het adres van de eigenaar en het bewijs van inenting tegen rabiës. Zie ook www.agriculture.gov.ie/pets/

Feestdagen

1 januari: New Year’s Day

17 maart.: St. Patrick’s Day

Goede Vrijdag: Good Friday

Tweede paasdag: Easter Monday

25 december: Christmas

26 december: St. Stephen’s Day

Bank Holidays: eerste maandag in mei, juni, augustus en de laatste maandag in oktober

Feesten en festivals

Jameson Dublin International Film Festival: elf dagen in maart, www.jdiff.com. Sinds 1986 worden in alle bioscopen de premières van Ierse films, buitenlandse producties, klassiekers en experimentele films vertoond.

St. Patrick’s Day & Festival: vier dagen voor 17 maart., www.stpatricksfestival.ie. Een gigantisch programma met dansfeesten, vuurwerk, speciale tentoonstellingen, concerten, kindervoorstellingen. Op 17 maart rond 11 uur komt men, o.a. op St. Stephen’s Green ( G 5-6), bijeen voor de St. Patrick’s Parade die om 12 begint. Muziek- en dansgroepen van over de hele wereld, het lokale bedrijfsleven, schoolklassen, theatergroepen, pantomimespelers, als St. Patrick verklede mensen en daarnaast nog eens zo’n miljoen toeschouwers bevolken de straten, met name het belangrijkste deel van het traject van de Christ Church Cathedral ( F 5) tot en met O’Connell Street ( G 4). Iedereen heeft een bosje klaver opgespeld, shamrock (Trifolium minus), en vrijwel alles wat los en vast zit wordt groen gemaakt: hondenkoppen, pizzadeeg, mineraalwater.

Tourist Card: Dublin Pass

Bij de Tourist Information Centres of – vaak wat goedkoper – online (www.dublinpass.ie) is de Dublin Pass verkrijgbaar: voor 1 dag (volw. € 39, kind. € 19), 2 dagen (volw. € 61, kind. € 31), 3 dagen (volw. € 71, kind. € 39). Met deze pas kunt u gratis gebruikmaken van de Aircoach (de bus naar de luchthaven), hebt u gratis toegang tot meer dan dertig musea en krijgt u korting bij stadsrond-leidingen, bij het Abbey Theatre en andere instellingen.

Opgelet: als u ’s avonds gebruik wilt maken van de Aircoach, is de ééndagspas niet geldig! Ga vooraf na of het totaal van de toegangsprijzen van de bezienswaardigheden die u op één dag kunt bezichtigen niet lager is dan de aanschafprijs van de pas van uw keuze. Zes van de musea die bij de pas zijn inbegrepen zijn sowieso gratis toegankelijk!

Gratis toegang (ook zonder Dublin Pass) : vrij toegankelijk zijn de nationale musea (de twee National Museums, National Gallery, National Museum of Natural History, Irish Museum of Modern Art, National Botanic Gardens), de St. Mary’s Pro-Cathedral, de Chester Beatty Library en het House of Lords in de Bank of Ireland.

Dublin Writers Festival: tweede helft mei, www.dublinwritersfestival.com. Bekende internationale en plaatselijke auteurs lezen en discussiëren tijdens talrijke evenementen en ‘Poetry Slams’.

Bloomsday: 16 juni, www.jamesjoyce.ie. Duizenden liefhebbers van James Joyce trekken op de dag waarop de roman Ulysses zich afspeelt naar Dublin om lezingen en fora bij te wonen en aan rondleidingen deel te nemen, die in de allereerste plaats door het James Joyce Centre (zie blz. 37) worden georganiseerd. Iedere zichzelf respecterende Joyce-adept volgt dan, gekleed volgens de mode van 1904, de plekken van de stadsmarathon die de hoofdpersoon Leopold Bloom heeft afgelegd.

Dublin Horse Show: tweede wo.-zo. in augustus, Royal Dublin Society ( J 7), Anglesea Rd., Ballsbridge, DART, Landsdowne Rd., www.dublinhorseshow.com. Dit traditionele evenement van en voor de Ierse middenstand wordt al sinds 1868 door de Royal Dublin Society (RDS) georganiseerd. Vijf dagen lang vinden er verspreid over een groot gebied springconcoursen plaats en worden er allerlei evenementen georganiseerd, zoveel dat het nogal chaotisch overkomt. De verscheidenheid aan hippische attracties loopt uiteen van ponyspringconcoursen voor kinderen tot een van de meest begeerde prijzen ter wereld, de Aga Khan Trophy, waarom traditioneel op de vrijdag tijdens de Nations Cup wordt gestreden. Om het feit te benadrukken dat het hier om een volksfeest gaat, worden tijdens de Flower Show de grootste kroppen kool bekroond en op donderdag, op Ladies’ Day, de extravagantste hoeden.

All Ireland Finals: tweede zo. in september: Hurling-Finale, vierde zo. in september: Gaelic Football-Finale, Croke Park Stadium ( G 3), www.gaa.ie. De finales van de ruwe, met veel strijd en inzet gepaard gaande Gaelische sporten hurling en Gaelic Football zijn aanleiding voor een groot volksfeest. Opzienbarend is dat de sfeer zo vriendelijk is en blijft, gezien de geestdriftige aanmoedigingen van de eigen teams en de aanzienlijke bierconsumptie voor, tijdens en na deze evenementen.

Dublin Theatre Festival: eind september tot half oktober, www.dublintheatrefestival.com. Heeft zich vanaf het begin, in 1957 ontwikkeld tot een van de belangrijkste theaterfestivals ter wereld. Een scala aan toneelvoorstellingen komt aan bod in de vele theaters van Dublin, van klassieke Ierse stukken tot modern toneel, opgevoerd door nationale en internationale gezelschappen.

Dublin Fringe: half-eind september, www.fringefest.com. Dit theaterfestival is alternatiever, met experimenteel theater, stand-upcomedians en dans, niet alleen in de grote maar ook in de kleine theaters.

Culturele herfst: eind september biedt de nationaal gehouden Culture Night een nacht lang gratis toegang tot bezienswaardigheden, musea en optredens. Een echt familie-evenement (www.culturenight.ie). Wie Ieren wil ontmoeten en plezier wil maken, komt hier zeker aan zijn trekken. Hetzelfde geldt voor Open House, een weekend begin oktober, waarbij normaal niet toegankelijke gebouwen zijn geopend (www.architecturefoundation.ie/openhouse).

Kerstmis: op de vier adventzondagen zijn de winkels geopend. In het centrum, dat door lichtkunstenaars is versierd, is het dan drukker dan anders. In de Docklands wordt een kerstmarkt gehouden, waar glühwein (German mulled wine) wordt geschonken, Christmas Cake gegeten en waar u ook de kerstman en elfjes kunt tegenkomen. Op eerste kerstdag is alles gesloten.

Geld

De nationale munteenheid van Ierland is de euro.

Alcohol, tabak en restaurants zijn duur.

Voorbeelden: overnachting per persoon in de slaapzaal van een hostel ca. € 15, 2 pk in een middenklassehotel ca. € 80, koffie € 2,50, pint bier (ca. 0,5 l) € 5, glas wijn € 7, driegangenmenu in een goed restaurant vanaf € 35, lunch in een pub rond € 10.

Gevonden voorwerpen

Dublin Bus: Earl Pl., tel. 01 703 13 21, ma.-vr. 8.45-17 uur.

Luchthaven: Airport Police Station, tel. 01 814 55 55, dag. 7-22 uur.

Gezondheid

De gezondheidszorg in Ierland is van goede kwaliteit. U wordt geadviseerd een goede reisverzekering af te sluiten.

U kunt een Europese gezondheidskaart (EHIC) aanvragen bij uw zorgverzekeraar of via www.ehic.nl. Met deze kaart hebt u recht op noodzakelijke medische zorg. De kosten worden veelal bij uw verzekeraar gedeclareerd.

Apotheek

Hickey’s Pharmacy: 21 Grafton St., tel. 01 679 04 67, ma.-vr. 8.30-20, za. 9-19.30, zo. 10.30-18 uur.

Ziekenhuizen en medische centra

St. James’s Hospital: James St., Kilmainham ( E 5), tel. 01. 410 30 00. Luas: Red Line, James’s. Het ziekenhuis heeft een afdeling spoedeisende hulp die 24 uur per dag open is.

Childrens’ University Hospital: Temple St. ( G 3), tel 01 878 42 00. Bus: 36, 36A, 22, 22A. Het academisch kinderziekenhuis heeft een afdeling spoedeisende hulp die 24 uur per dag open is.

Grafton Medical Practice: 34 Grafton St. ( G 5), tel. 01 671 21 22, ma.-do. 8.30-18, vr. tot 17 uur. Huisartsenpost.

Dublin Dental Hospital: Lincoln Pl. ( G 5), tel. 01 612 72 50, dag. 9-12.30, 14-17 uur.

Informatie

Ierse verkeersbureaus

In Nederland

Ierland Toerisme

Spuistraat 104

1012 VA Amsterdam

tel. 020 504 06 89

www.ireland.com/nl-nl

In België

Iers Nationaal Bureau voor

Toerisme

Louizalaan 66

1050 Brussel

tel. 02 275 01 71

www..ireland.com/nl-be

Toeristische informatie in Dublin

Dublin Tourism: Suffolk St., St Andrew’s Church, www.visitdublin.com, ma.-za. 9-17.30/juli-aug. tot 19, zon.- en feestdagen 10.30-15 uur. Bemiddeling bij het vinden van accommodatie en informatie over Dublin en Ierland, reservering van kaartjes, wisselkantoor, excursies en rondritten per bus, autoverhuur, souvenirs, boeken, brochures, Fionn Café.

Bijkantoren: 14 Upper O’Connell St., ma.-za. 9-17 uur; op de luchthaven, dag. 8-22 uur; in de ferry terminal, Dún Laoghaire Harbour, ma.-vr. 9.30-13.15, 14.30-17 uur.

Telefonische inlichtingen is in Ierland bereikbaar via tel. 01850 23 03 30.

Dublin op internet

Landcode: .ie

www.ireland.com/nl-nl en be-nl: Nederlandstalige websites van het Ierse toeristenbureau in Nederland en België, waarop ook informatie over Dublin te vinden is. Hier kunnen allerlei reserveringen worden gedaan, onder andere hotels geboekt. Ook geeft deze site informatie over actuele aanbiedingen van reisorganisaties.

www.visitdublin.com: de overzichtelijke website van Dublin Tourism biedt naast een zoekprogramma veel informatie over zaken als accommodatie, eten en drinken, evenementen, bezienswaardigheden en transport evenals de mogelijkheid om online te boeken. Nuttig zijn ook de speciale aanbiedingen, uitstapjes enzovoort onder ‘Offers & Prizes’.

www.goldenpages.ie: in de gele gids van Ierland is vrijwel elke onderneming in het land te vinden: bij het zoeken moet de apostrof in de naam worden weggelaten (Frank’s = Franks).

www.pubguidedublin.com: Dublinse pubs, met livemuziek enzovoort.

www.irishtimes.com: de Irish Times is Dublins beste krant met actueel nieuws evenals een overzicht van wat er elke dag te doen is in de stad.

www.templebar.ie: deze site geeft een overvloed aan informatie over Dublin’s ‘cultural quarter’, met adressen van pubs en restaurants en met name wat er te doen is in de wijk.

www.dublintourist.com: een commerciële site met toeristische informatie over accommodatie, bezienswaardigheden en evenementen.

Veiligheid en noodgevallen

Alarmnummers: 999 (politie, ambulance, brandweer, reddingsdienst in de bergen, reddingsbrigade) en 112 (gratis).

Ambassades: Nederlandse ambassade, tel. 00353 1 269 34 44, www.ireland.nlembassy.org; Belgische ambassade, tel. 00353 1 631 52 84, www.diplomatie.be/dublin.

Politie: alle bureaus van de Garda Síochána, zoals Pearse St., tel. 01 666 90 00, 24 uur open. Hulp aan toeristen die slachtoffer zijn van criminaliteit: tel. 1809 36 57 00, info@itas.ie, www.itas.ie.

Blokkering: voor creditcards, bankpassen en mobiele telefoon, www.pasblokkeren.nl of www.cardstop.be.

Veiligheid: zakkenrollen en auto-inbraken komen net als in elke andere Europese hoofdstad voor. Laat waardevolle spullen in de hotelkluis achter, let goed op uw handtas en uw papieren bij drukke toeristische attracties en bezienswaardigheden of draag een heuptas, laats niets van waarde in de auto achter.

Internetcafés

Veel internetcafés zijn te vinden op Wellington Quay aan de kant van de Liffey in Temple Bar. De meeste moderne hotels en jeugherbergen bieden ook internet.

Kinderen

De Dublinners zijn zeer kindvriendelijk. Hotels zorgen vrijwel altijd zonder bijbetaling voor een babybedje en bijna alle restaurants hebben kinderstoelen ter beschikking. Verschoningsruimtes daarentegen zijn maar zelden voorhanden – ‘nappy-changing facilities’ in de toiletruimte zijn vrijwel onbekend. De borst geven in het openbaar is niet echt gebruikelijk, maar u hoeft ook weer niet bang te zijn erop aangesproken te worden. Dublin Tourism geeft een handig boekje uit met tips onder de passende titel Family Fun in Dublin.

Accommodatie

Veel hostels hebben familiekamers. Kinderen krijgen bij hotels vaak korting op een overnachting. De hotelketens Bewley’s en Jury’s Inn (zie blz. 91) kunnen aanbevolen worden. Luxehotels bieden meestal ook een babysitservice.

Eten

Meestal kunt u oudere kinderen of rustige kinderen zonder probleem meenemen naar betere restaurants. Ook zijn er voldoende plekken waar pizza, pasta en patat verkrijgbaar zijn. Na 21 uur mogen kinderen en jongeren onder de 18 jaar, zelfs als er volwassenen bij zijn, niet meer in een pub komen.

Korting op de toegang

Alle bezienswaardigheden geven korting op de prijs van toegangskaartjes voor kinderen of geven een gezinskorting. Heel jonge kinderen hoeven meestal helemaal niets te betalen. Het openbaar vervoer geeft kinderkorting, en ook de Dublin Pass (zie blz. 21) is voor kinderen tegen een gereduceerde prijs verkrijgbaar.

Uitstapjes

Op en om het water: excursies naar Howth (zie blz. 86), Dún Laoghaire (zie blz. 84) en naar Bray met het National Sealife Centre (zie blz. 84) evenals de Dublin Sea Safari en Viking Splash Tours (zie blz. 20) zijn natuurlijk leuke uitstapjes om met kinderen te ondernemen. In de binnenstad biedt het kindertheater The Ark (zie blz. 57) in Temple Bar aardige voorstellingen.

Dieren: een bezoek waard zijn beslist ook de schitterende Dublin Zoo en het Phoenix Park Visitor Centre (zie blz. 69). De opgezette dieren in het National Museum of Natural History (zie blz. 45) zijn bij kinderen ook altijd een succes.

Klimaat en reistijd

Het gematigde zeeklimaat zorgt voor milde seizoenen. Er staat vaak een stevige wind, voornamelijk uit het westen. De beste tijd om te reizen is, afhankelijk van het weer, mei, juni en september. In juli en augustus is het overal druk. In de sfeervolle weken voor kerstmis en in januari en februari is Dublin er (bijna) alleen voor de Dublinners.

Openingstijden

Banken: ma.-vr. 10-16, do. tot 17 uur.

Winkels: varieert, maar altijd 9-17.30/18 uur; in het centrum do. meestal geopend tot 20 uur en zo. 14-18 uur.

Postkantoor: ma.-vr. 9-17, de grote ook za. 9-13 uur; General Post Office (GPO) ma.-za. 8-20 uur.

Pubs: ma.-wo. 11.30-23.30, do.-za. 11.30-0.30, zo. 12.30-23 uur; na 2.30 uur mag in clubs geen alcohol meer worden geschonken.

Musea: di.-za. 10-17, zo. 14-17 uur.

Reizen met een handicap

In een gratis brochure van het Ierse Bureau voor Toerisme vindt u informatie over faciliteiten voor gehandicapten: accommodatie, transport, blindengeleidehonden, parkeren enzovoort. Voor informatie kunt u zich richten tot de Irish Wheelchair Association, 24 Blackheath Drive, Clontarf, www.iwa.ie Nieuwe hotels zijn vrijwel allemaal ingesteld op gehandicapten, de nieuwe Luastrams ook, bussen, DART en treinen helaas nog niet allemaal.

Roken

In alle pubs, restaurants, publieke instellingen en het openbaar vervoer is roken verboden.

Sport en activiteiten

Gaelische sporten

Bij de Gaelic Athletic Association zijn kaartjes te verkrijgen voor alle wedstrijden van de Ierse sporten hurling en Gaelic football, die in Dublin in het Croke Park Stadium worden gespeeld. Informatie: Gaelic Athletic Association (GAA), Croke Park ( G 3), tel. 01 836 32 22, www.gaa.ie

Golf

Dublin is een van de belangrijkste golfcentra ter wereld. Een kwart van alle golfbanen in Ierland ligt op minder dan een uur rijden van de hoofdstad. Bijna overal zijn spelers van buitenaf welkom, wel moet er van tevoren worden gereserveerd. Bij het Dublin Tourism Centre is de brochure Golfing around Dublin te verkrijgen, waarin alle benodigde informatie is opgenomen. Niet te duur is bijvoorbeeld de stedelijke Corballis Golf Links, een golfbaan in de duinen met een greenfee van ongeveer € 20, Donabate, tel. 01 843 65 83, www.golfdublin.com

Joggen

Joggen kan het best in het Phoenix Park ( A-D 1-5), langs het Grand Canal en Royal Canal of langs de stranden aan de baai van Dublin zoals North Bull Island ( M 3).

Paardenrennen

Zoals alle Ieren zijn ook de Dublinners helemaal gek van paardenrennen. In een van de vele wedkantoren, betting offices, of direct bij de bookmakers op de renbaan zelf zetten ze hun geld in, vroeger in ponden, de reden waarom ze ook wel punter worden genoemd. Sinds 1888 worden op Leopardstown, een van de belangrijkste renbanen van Europa, vlakkebaanraces en de bij Ieren ongekend populaire hindernisraces gehouden. Er zijn ruim twintig dagen waarop er geracet wordt, beginnend met de paardenrennen op Boxing Day, 26 december.

Leopardstown Racecourse: Foxrock, Dublin 18 (10 km van het centrum), tel. 01 289 05 00, www.leopardstown.com, Luas van St. Stephen’s Green naar Sandyford/Brewery Road.

Stadswandelingen

Literary Pub Crawl: deze avondlijke tocht langs literaire cafés is een klassieker. Circa vijftig belangstellenden trekken onder deskundige leiding langs vier pubs in het centrum. Toneelspelers dragen bijvoorbeeld Oscar Wildes spitsvondigheden voor of declameren Brian O’Nolan, de ‘James Joyce van de drinkende mens’. In ongeveeer tweeënhalf uur kunt u (op eigen kosten) drinken en/of aan de geestige literatuurquiz meedoen. Startpunt: boven in The Duke, 9 Duke St., apr.-okt. dag. 19.30, nov.-mrt. do.-zo. 19.30 uur, tel. 01 670 56 02, www.dublinpubcrawl.com, € 12.

Le Cool: hiervoor kunt u reserveren op www.lecool.walkdublin.tumblr.com. Het ontmoetingspunt varieert, maar bevindt zich altijd in het centrum, ca. € 10. De website van Le Cool is ook een handige informatiebron voor trendy plekken! Deze ongeveer twee uur durende wandeling leidt telkens langs andere winkels, pubs, bezienswaardigheden, optredens en tentoonstellingen, afhankelijk van het aanbod.

Stranden

Hoewel Ierland niet om zijn stranden gekozen wordt, zijn er rondom Dublin mooie zandstranden te vinden, zoals in Sandymount en Dollymount (North Bull Island), en sfeervolle badplaatsen aan de rotskust ten zuiden van de hoofdstad, zoals Blackrock en Killiney. Geschikt voor kinderen is het kleine zandstrand in Sandycove. Bray heeft een mooi zandstrand en een victoriaans-Britse sfeer. De temperatuur van het zeewater is dezelfde als die van de Noordzee. Informatie over het zwemwater is te vinden op de website van de Blauwe Vlag: www.blueflag.org. Dublin heeft sinds 2003 een waterzuiveringsinstallatie, zodat er niet meer geloosd wordt in de zee, wat de kwaliteit van het zeewater enorm ten goede is gekomen.

Wandelen

Behalve op de gemarkeerde paden in de Wicklow Mountains – in Marlay Park in het zuiden van Dublin begint het langeafstandspad Wicklow Way dat zo’n 130 km lang is – kan ook goed in de stad zelf gewandeld worden. Grand Canal Way en Royal Canal Way volgen de vlakke jaagpaden langs beide kanalen. Goede kaarten zijn de Discovery Series (schaal 1:50.000) van Ordnance Survey. Informatie op internet: www.discoverireland.ie, www.irishtrails.ie.

Watersport

Aangezien de Ierse Zee vlakbij is, zijn er veel mogelijkheden om te zeilen, windsurfen, waterskiën, kanoën of kajakken. Zeilen en windsurfen kan in Malahide, Monkstown, Dún Laoghaire of meteen al in de haven van Dublin: Grand Canal Dock is een trefpunt voor kanoërs, surfers en zeilers. Bij Surfdock ( J 5, South Dock Rd., tel. 01 668 39 45, www.surfdock.ie, DART: Grand Canal Dock) kan een zeilboot, surfplank of kajak worden gehuurd of een cursus worden gevolgd. Geschikt voor zowel beginners als geoefende watersporters.

Telefoon

Om vanuit Nederland en België naar Ierland te bellen kiest u achtereenvolgens het internationaal toegangsnummer 00, het landnummer 353, het netnummer zonder de nul en het abonneenummer. Het kengetal van Dublin en County Dublin is 01. Vanuit Ierland naar Nederland kiest u 0031, naar België 0032, daarna het kengetal zonder de 0 en het abonneenummer.

Mobiele telefoon

In Ierland kunnen alle mobiele telefoons uit de Europese Unie worden gebruikt. Informeer vooraf naar de kosten van data roaming en schaf eventueel een speciale buitenlandbundel aan. Zo voorkomt u onverwachte, torenhoge kosten. Ook als u in Dublin wordt opgebeld, betaalt u zelf de kosten van de verbinding. Informeer vooraf bij uw provider naar de actuele kosten.

Een goed alternatief is om in een van de telefoonwinkels in Dublin voor ca. € 50 een mobieltje (‘Ready to Go’) met prepaidkaart aan te schaffen. Als u een mobiele telefoon van een Ierse provider uitkiest, hoeft u in Ierland zelf geen internationaal toegangsnummer en landnummer te kiezen, maar als iemand u van buiten Ierland wil bereiken, moet het landnummer van Ierland worden gekozen.

De 15 hoogtepunten

Om u op een zaterdagmiddag als alle winkels geopend zijn een weg te banen in Grafton Street, vereist geduld en een dosis vastberadenheid. U schuifelt er voort in het tempo van de kooplustigen en bent in één keer ondergedompeld in de hectiek die het dagelijks leven van deze stad kenmerkt. Hier kunt u naar hartelust geld uitgeven of alleen maar kijken.

1 Hier begint Dublin – Trinity College

Kaart: | G 5; Oriëntatiekaartje: blz. 32
Vervoer: | Luas: Red Line, Abbey Street, Bus: 15, 15A/B, 74, 74A College Street

Het voor Trinity College gelegen College Green is niet echt groen, maar juist een van de drukste verkeersknooppunten van Dublin. Desalniettemin is het dé plek om met het ontdekken van de stad te beginnen. Hier is de hoofdingang van de parkachtige campus van het eerbiedwaardige Trinity College, de universiteit waar het Book of Kells wordt bewaard.

De drie hoofdverkeersaders van Dublin, Dame Street, O’Connell Street en Grafton Street, beginnen vlak bij deze plek. Voetgangers, fietsers, auto’s en bussen krioelen er, tussen de vele standbeelden, door elkaar. Het stinkt er naar uitlaatgassen en alles toetert, giert en scheurt voorbij.

De pijlers van de geest

Voor Trinity kijken de door John Henry Foley (1818-1874) vervaardigde standbeelden 1 van de conservatieve filosoof en staatsman Edmund Burke en van de dichter Oliver Goldsmith waardig op de nieuwste generatie studenten neer. De neoclassicistische façade van deze tempel van kennis, die maar liefst 90 m breed is, belichaamt de macht van de vroegere protestantse Engelse overheersers. In 1592 stichtte de ‘maagdelijke’ koningin Elizabeth I het Trinity College. ‘Nu begrijp ik wat men bedoelt met Protestant Ascendancy. Deze gebouwen zien er uit als een vesting,’ schreef de Duitse filosoof Ludwig Wittgenstein in 1936 over de façade van Trinity.

Illustere voorgangers

Over de parketvloer van de toegangspoort komt u de universiteit binnen. Onder de voorgangers van de huidige 15.000 studenten bevinden zich beroemdheden als de schrijvers Jonathan Swift, Oscar Wilde, Bram Stoker, John Millington Synge, Samuel Beckett en Edna O’Brien, de politicus Henry Grattan, die van 1782 tot 1800 voorzitter was van het eerste, onafhankelijke Ierse parlement, de leiders van de Ierse opstand in 1803 Robert Emmet en Theobald Wolfe Tone, evenals de eerste vrouwelijke president, Mary Robinson.

Voor katholieken was het heel lastig om op Trinity, bolwerk van Engels protestantisme, toegelaten te worden. Als reactie hierop verbood de katholieke kerk gelovigen, tot aan 1970, aan de als liberaal bekendstaande universiteit te studeren, waaraan vanwege de kwaliteit van de opleiding niet iedereen gehoor gaf. Vrouwen konden hier vanaf 1903 een academische graad behalen, wat voor die tijd zeer progressief was.

Oase van rust

Het grote Parliament Square, de met kleine stenen geplaveide binnenplaats, het perfect kortgemaaide Engelse grasveld en de honderden fietsen vormen een oase van rust: de elegante gebouwen van lichtgrijze steen die de binnenplaats omgeven werken als een geluidswal. De uit rode baksteen opgetrokken Rubrics 2, achter de statige oude esdoorns uit 1700 aan de andere kant van het plein, stammen grotendeels uit de 18e en 19e eeuw. In het midden rijst het karakteristieke bouwwerk van de campus op, de in 1852 in opdracht van Lord John Beresford, aartsbisschop van Armagh, opgetrokken Campanile 3. In de collegeperiodes luiden zijn klokken voor het avondeten.

Goede voorbeelden van georgiaanse architectuur zijn de Examination Hall 4 en de College Chapel 5, beide door William Chambers (1723-1796) gebouwd en door Michael Stapleton met pastelkleurig, georgiaans stucwerk versierd. De 19e-eeuwse kapel met originele stoelen en banken, orgelgalerij, tegelvloer en bontgekleurde glazen ramen is sinds 1973 de enige oecumenische kerk in het katholieke Ierland. Het studentenhuis en de tennisbanen erachter hebben de spotnaam Botany Bay 6 gekregen naar de beruchte Australische strafkolonie, omdat ze het verst van het hoofdgebouw af liggen.

Overigens: Trinity College is een prestigieus instituut, dat direct geassocieerd wordt met Oxford en Cambridge. Van alle studenten op Trinity komt 16% uit het buitenland. ‘Hard werken en feestvieren’, luidt het devies. Persoonlijk contact met de docenten is een basisvoorwaarde. Een college met meer dan vijftien studenten wordt als te vol beschouwd. Met een beetje geluk is het mogelijk een kamer in een van de historische gebouwen op de campus te bemachtigen.

Een 65 m lange boekenkast

Het langgerekte grijze gebouw rechts van de Campanile, de tussen 1712 en 1732 door Thomas Burgh gebouwde Old Library 7, omvat de Long Hall als een soort stenen schrijn (zie foto), een unieke, met veel hout betimmerde bibliotheek met meer dan 200.000 in varkensleer gebonden bibliofiele kostbaarheden. Oorspronkelijk was er slechts de begane grond, pas in 1860 kwam de bovenverdieping, het houten boogdak en daarmee de sfeer van een gewijde, donkere ruimte tot stand, een tunnel, die in de victoriaanse tijd zo werd gewaardeerd. Maar niet alleen toen, want in Star Wars Episode II is het gebouw van de Jedi Archives vrijwel een kopie van de Old Library. In de gigantische 65 m lange galerij is verder een spookachtige verzameling van witte bustes, de oudste harp van Ierland uit de 15e eeuw, die van Brian Boru zou zijn geweest (zie blz. 16), evenals de originele proclamatie van de Ierse Republiek in 1916 te zien.

Het mooiste boek van de wereld

De grootste schat van Trinity, het Book of Kells, wordt in de Old Library tentoongesteld te midden van kunstwerken van ijzer, email en steen uit dezelfde tijd. Daarnaast worden ook het Book of Durrow en het Book of Armagh getoond. Het Book of Kells wordt beschouwd als een hoogtepunt van Ierse en westerse kalligrafie uit de vroege middeleeuwen. Het rijkversierde werk uit 800 is geschreven in vette letters, insulair majuscule genoemd, met tussen de regels door miniaturen, en bevat de Latijnse tekst van de vier evangeliën. Monniken van het Schotse Ionaklooster zijn er waarschijnlijk mee begonnen. Op de vlucht voor de Vikingen hebben ze het meegenomen naar Kells in Ierland en daar afgemaakt. Voor het fijne perkament zijn de huiden van meer dan 150 kalveren gebruikt, wat duidt op een gemeenschap van welgestelde monniken. Uit het jaar 1007 stamt de eerste schriftelijke vermelding van dit ‘hemelse werk’, dat James Joyce ‘het meest Ierse, wat we bezitten’ heeft genoemd. Het werd uit het klooster van Kells gestolen en drie maanden later zonder de kostbare boekband onder een graszode teruggevonden.

Dat het ongeschonden werd aangetroffen, tenminste dat de diepte van de kleuren onaangetast bleef, kunt u op de tentoonstelling zien aan de hand van de lichtborden en de om redenen van conservering steeds afwisselend opengeslagen originele dubbele pagina’s. Bijna alle 340 perkamentbladen zijn versierd met kleurrijke initialen en grappige randversieringen: koddige katten, pauwen, otters, vogels, honden, menselijke gezichten en met een rond schild en lans bewapende mannetjes. De abstracte maar ook diervormige in elkaar vervlochten patronen evenals de overvloedige, vervlochten versieringen van de paginagrote illustraties heeft de Keltische horror vacui tot ongekende hoogte opgestuwd.

Informatie

Trinity College en Book of Kells: College St., www.tcd.ie, ma.-za. 9.30-17, zo. mei-sept. 9.30-16.30, okt.-apr. 12-16.30 uur, volw. € 9, kind. tot 12 jaar gratis.

Winkelen en lunchen in Nassau Street

Celtic Note 1 (14/15 Nassau St., tel. 01 670 41 57, www.celticnote.com, ma.-wo. 9-18.30, do. 9-20, vr., za. 9-19, zo. 11-18 uur) is een lichte, moderne winkel met een grote keuze aan Ierse muziek, van U2 tot Ierse en internationale folk.

De grootste souvenirwinkel van Dublin is de Kilkenny Shop 2 (6 Nassau St., www.kilkennyshop.com, ma.-wo., za. 8.30-19, do. tot 8.30-21, vr. 8.30-20, zo. 10-18 uur). Hier is een groot assortiment aan kleding, souvenirs, sieraden, porselein en kristal in een gedistingeerde conservatieve stijl te vinden. Op de overloop kunt u in het café taart eten of lunchen.

2De verfraaide hoofdstraat – O’Connell Street

Kaart: | G 4; Oriëntatiekaartje: blz. 36
Vervoer: | Luas: Red Line, Abbey Street

Ooit verguisd als fastfoodboulevard is de brede O’Connell Street door het futuristische monument van Spire en door andere ingrijpende saneringen een echte kosmopolitische boulevard aan het worden. Historische standbeelden en bezienswaardigheden van nationaal belang vormen samen een toeristische trekpleister van betekenis.

Straat, brug, standbeeld: alle drie opgedragen aan de ‘Liberator’, de vrijheidsstrijder Daniel O’Connell (1775-1847), die als advocaat van de katholieke emancipatiebeweging en als politie-ke tegenstander van de Engels-Ierse Unie in Ierland zo ongeveer de status van een heilige heeft. Toch kreeg de straat pas in 1924 de naam O’Connell Street, toen de Engelsen definitief verdwenen waren. De stenen brug met drie bogen uit 1876 doet als enige in Europa denken aan een plein, omdat de lengte en breedte gelijk zijn: beide zijn 46 m.

Standbeeld voor de bevrijder

John Henry Foley plaatste in 1854 het kolossale bronzen O’Connell Monument 1 direct aan het begin van deze verkeersader: boven op het monument staat O’Connell met daaronder vertegenwoordigers van de Ierse maatschappij en Erin, de personificatie van Ierland. In de vier gevleugelde beelden op de sokkel heeft men bij de restauratie in 2005 kogelgaten laten zitten ter herdenking van de Paasopstand in 1916.

Tijdens de Paasopstand schoot de Engelse kanoneerboot ‘Helga’ vanaf de Liffey het zuidelijke deel van deze georgiaanse straat – toen nog Sackville Street geheten – in puin. Tussen 1918 en 1923 werden de indrukwekkende, neoclassicistische façades uit graniet, bak- en kalksteen weer opgebouwd.

Moderne tijden

Tegenwoordig is de breedste boulevard van Dublin – bijna 50 m op een lengte van ‘slechts’ 500 m – door alle winkels, hamburgerketens, bushaltes en de continue stroom mensen een nogal hectische bedoening. Door vermindering van het aantal rijbanen en het creëren van een relatief vrije ruimte daartussen is een begin gemaakt met het omvormen van de boulevard in een meer hedendaagse variant. Daartoe werden in 2005, niet zonder protest van de milieubeweging, honderd jaar oude ‘Engelse’ platanen gekapt en vervangen door een rijtje armzalige boompjes van Ierse origine.

Standbeelden te over

De ruimte in het midden is bezaaid met een woud van standbeelden. Daniel O’Connell aan de Liffey opent deze patriottische ‘parade’ (zie blz. 33). Na hem volgen William Smith O’Brien 2, een van de leiders van de mislukte opstand van 1848, in 1870 door Thomas Farrell vereeuwigd. Sir John Gray 3, de initiatiefnemer voor het watervoorzieningssysteem van Dublin, is 1879 eveneens door Thomas Farrell gemaakt, de vakbondsleider James Larkin 4, in 1980 expressief door Oisín Kelly ‘uitgebeeld’, en Father Theobald Mathew 5, voorvechter van de bond van geheelonthouders, die in 1890 door Mary Redmond gestalte kreeg. Charles Stewart Parnell 6, de op één na belangrijkste Ierse vrijheidsstrijder en onvermoeibaar pleitbezorger van de Home Rule, werd in 1911 door Augustus Saint-Gaudens aan het begin van Parnell Square geplaatst, staande voor een hoge granieten kolom met gedenkschrift.

Gedenkteken van de Paasopstand

Het General Post Office 7, afgekort GPO, is zowel een symbool van patriottisme als (nog steeds) het hoofdpostkantoor van de stad. Het ligt verborgen achter een indrukwekkend tempelfront, dat in 1814 door Francis Johnston is gebouwd. Boven op het door zes Ionische zuilen gedragen timpaan staan de beelden van Fidelity (Trouw), Hibernia (Ierland) en Mercury (Mercurius), vervaardigd door John Smyth, een beeldhouwer die veel in Dublin aan het werk was. Het GPO was het hoofdkwartier van de opstandelingen tijdens de Paasopstand van 1916. Vanaf de trappen voor de ingang sprak Patrick Pearse, een van de leiders van de opstand, de proclamatie van de Ierse Republiek uit. Het gebouw werd door de gevechten bijna geheel verwoest, maar in de jaren 20 van de vorige eeuw weer gerestaureerd. Het beeld van de stervende Cú Chulaínn van Oliver Sheppard werd in 1935 op paaszondag onthuld. De dodelijk gewonde Ierse mythische held, die Patrick Pearse maar al te graag als teken van diens bereidheid zich voor het vaderland op te offeren mobiliseerde. Hij heeft zich aan een zuil vastgebonden om zijn vijanden het hoofd te bieden: pas als er een raaf ongedeerd op zijn schouder neerstrijkt, wagen zij het om aan te vallen.

In een hoek van het postkantoor informeert het kleine Postmuseum over de geschiedenis van de Ierse posterijen. U ziet er postzegels en er wordt verteld over de mensen die op tweede paasdag in het postkantoor waren. Belangrijkste bezienswaardigheid is een kopie van de proclamatie van de Ierse Republiek.

Eén grote facelift

Waar de IRA in 1966 Nelson’s Pillar opblies, staat sinds 2003 het hoogste beeldhouwwerk van Europa. Maar liefst 120 m hoog strekt de glanzende stalen naald van de Spire 8 zich uit naar de hemel. Zelfs de brede O’Connell Street valt in het niet bij dit imposante monument. Dit hightechwonder, waarvan de diameter geleidelijk afneemt van 3 m aan de basis tot 15 cm aan de punt, is ontworpen door de Britse architect Ian Ritchie. Het officieel ‘Monument of Light’ ge-noemde, omstreden symbool van het nieuwe Dublin heeft veel bijnamen gekregen. Deze geven blijk van het gevoel voor humor van de Dublinners, maar getuigen niet van enthousiasme: ‘stiletto in the ghetto’, ‘pole in the hole’, ‘rod up to God’ of eenvoudigweg ‘Northside Needle’, een toespeling op de drugsproblemen in Dublin. Rond het GPO en de Spire werd een centraal plein aangelegd, een stedelijke ontmoetingsplaats, zoals de stedenbouwkundigen zeggen.

Overigens: doordeweeks biedt de Moore Street Market 1 een blik op het ‘ongepolijste’ dagelijks leven van Dublin. Het aanbod van vaste en mobiele kramen van de autochtone fruit-, groente-, sigaretten- en cd-handelaren is de laatste jaren aangevuld met Aziatische en Afrikaanse levensmiddelenverkopers, die zich in winkels hebben gevestigd en de markt nieuwe impulsen hebben gegeven. Schreeuwende marktkooplui en ruwe omgangsvormen horen bij deze Dublinner markt als Guinness bij een pub.

Kathedraal op de binnenplaats

Tegenover twee protestantse kerken is het verbazingwekkend dat de enige katholieke kathedraal juist achteraf ligt en bovendien helemaal geen kathedraal is, maar, zoals de naam aangeeft, een provisorische is. Het Dorische tempelfront van de St Mary’s Pro-Cathedral 9 is veel te massief voor de kleine Marlborough Street, maar het bouwwerk was dan ook eigenlijk voor een representatiever en groter plein bedoeld, namelijk dat waar nu het hoofdpostkantoor staat. Maar in het destijds protestantse Dublin mochten katholieke kerken niet opvallen, en om de beginnende katholieke emancipatie niet door onbescheidenheid in gevaar te brengen gaf de Liberator toe. In 1825 woonde hij de inwijdingsmis bij. In het protsige, koude vijfschepige gebouw, waar dagelijks verscheidene missen worden gehouden, zijn altijd gelovigen aanwezig, die voor de altaren knielen, de rozenkrans bidden of een kaarsje branden.

Het nationale theater van Ierland

Het Abbey Theatre 10, een functioneel maar niet overtuigend jaren-60-ontwerp van de architect Michael Scott, werd gebouwd nadat het oude theater in 1951 was afgebrand. Op 27 december 1904 werd het legendarische Abbey, opgericht door William Butler Yeats en Lady Gregory, voor een uitverkocht huis ingewijd. Michael Collins, een van de kopstukken van de anti-Britse Irish Volunteers, die op paasmaandag het GPO bezetten, bezocht tijdens de burgeroorlog zelfs voorstellingen tussen heftige schermutselingen door. Meer dan eens moest hij uit het door de Black and Tans (Brits paramilitair leger) omsingelde gebouw worden gesmokkeld.

Openingstijden

GPO.: O’Connell St., ma.-za. 8-20 uur. Postmuseum ma.-vr. 10-17, za. 10-16 uur, € 2.

St. Mary’s Pro-Cathedral:

83 Marlborough St., www.procathedral.ie, ma.-vr. 7.30-18.45, za. 7.30-19.15, zo. 9-13.45, 17.30-19.45 uur. Zo. om 11 uur wordt een Latijnse mis opgedragen, waarbij gezongen wordt door het jongenskoor Palestrina Choir.

Abbey Theatre: 26 Lower Abbey St., tickets tel. 01 878 72 22, www.abbeytheatre.ie, Luas: Red Line, Abbey St. Er waren plannen om het Abbey te verhuizen, maar dat bleek onmogelijk. Het theater wordt om die reden verbouwd.

Koffie drinken

Kylemore Café 1: 1 Upper O’Connell St., ma.-za. 7.30-21, zo. 9-19 uur. Een niet te duur, voor ieder toegankelijk café-restaurant, dat oorspronkelijk als bakkerij is begonnen. Diverse filialen in Dublin. Ontbijt, traditionele en moderne lunchgerechten, sandwiches, taarten – het winkelpubliek in O’Connell Street loopt er in en uit.

Bier drinken

The Flowing Tide 1: 9 Abbey St. Lower, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. tot 0.30, zo. 11-23 uur. Toneelspelers van het tegenovergelegen Abbey Theatre komen graag in dit etablissement met zijn zeldzame classicistische stenen voorgevel. Ondanks een grondige verbouwing is The Flowing Tide, met een gepolijste houten vloer en glimmende chroomaccenten, nog steeds een echte pub.

3In het spoor van James Joyce – Dublin-Noord

Kaart: | F-G 3-4; Oriëntatiekaartje: blz. 39
Vervoer: | Luas: Red Line, Abbey Street

Het James Joyce Centre in het noordelijke deel van de stad biedt inspiratie en informatie. Daarna wandelt u door de geboortestad van deze Ierse schrijver, waarbij u zelf kunt vaststellen wat ondanks de bouwwoede is blijven staan.

‘Hij droeg Dublin in zich. Zou Dublin verwoest worden, dan zouden zijn woorden de huizen weer opbouwen, als Dublins bevolking uitgeroeid zou worden, zouden zijn boeken de stad weer kunnen bevolken,’ schreef C.P. Curran ter nagedachtenis van een van de grootste schrijvers uit de 20e eeuw, James Joyce (1882-1941). Joyce bracht zijn jeugd in Dublin door, een tijd die van grote invloed op hem is geweest. In 1904 verliet hij zijn geboortestad.

Dansen bij meneer Maginni

Het James Joyce Centre 1 in het noorden van de oude binnenstad is het beste startpunt voor een wandeling in het spoor van James Joyce. Het literatuurmuseum is gevestigd in de grote hoge ruimtes van een georgiaans stadspaleis uit 1784. Het fijne stucwerk van Michael Stapleton en Charles Thorpe in de mintgroen en abrikoos gekleurde ruimtes hebben een uitstraling als van het fraaiste Wedgewood. Rond 1900 zat hier de dansschool van Mr. Maginni, die voorkomt in Ulysses, het meesterwerk van James Joyce.

Het interessante literatuurcentrum biedt niet alleen informatie over James Joyce, maar toont ook een reis door de tijd van het leven van de beroemde auteur aan de hand van video’s, foto’s van het oude Dublin en Joyce-memorabilia zoals zijn dodenmasker. Bijzonder indringend is de gedeeltelijke reconstructie van het huisje in Triëst, waar hij met zijn vrouw Nora Barnacle en zijn kinderen woonde toen hij Ulysses aan het schrijven was.

In de rijk gedecoreerde bibliotheek kunt u onder het ovale plafondreliëf met de wagen van Aurora rustig lezen of studeren, en in het café genieten van een kop thee tegenover een Ulysses-muurschildering en de originele deur van Eccles Street 7.

Overigens: toen de Ierse vrijheidsstrijders Michael Collins en Arthur Griffith in 1920 in Londen over de Ierse Vrijstaat onderhandelden, stuurde Collins de pubeigenaar Davy Byrne het volgende telegram: ‘Stuur ons een fles brandy, zodat we het Ierse vraagstuk voor eens en voor altijd kunnen regelen!’

Bij de jezuïeten

Aan het begin van North Great George’s Street, waar een deel van de georgiaanse huizen met veel zorg is gerestaureerd, staat het georgiaanse Belvedere College 2. Hier ging de jonge Joyce naar school, bij de jezuïeten. Omdat het ook nu nog een school is, kunt u het gebouw alleen van buitenaf bekijken.

Wat er van de stad van James Joyce over is gebleven

Wie Eccles St. No 7 3 wil bekijken hoeft niet ver te gaan. Er is overigens niet veel te zien. Het georgiaanse rijtjeshuis op nummer 7, misschien wel het beroemdste adres in de wereldliteratuur, is in Ulysses het woonhuis van de hoofdpersoon Leopold Bloom en zijn vrouw Molly. Al in de jaren 50 was het vervallen tot een krot, waar zeven families onderdak vonden. Later werden de bovenverdiepingen eraf gehaald. Weer een paar jaar later werd het helemaal gesloopt om plaats te maken voor een nieuw ziekenhuis – een duidelijk voorbeeld van hoe respectloos er in Dublin in het verleden met historische gebouwen is omgegaan.

Het werk van James Joyce

In het Dublin Writers Museum 4 daarentegen valt heel wat te zien en te beleven. Het museum is in een statig georgiaans herenhuis ondergebracht en is een hommage aan de vele wereldberoemde Ierse schrijvers. Swift en Wilde, Yeats en Shaw, Behan, Beckett en natuurlijk Joyce zijn vertegenwoordigd in de vorm van portretten, brieven, manuscripten, eerste drukken en allerlei memorabilia. Op de begane grond zijn een eerste uitgave van Ulysses en een kopie van het schilderij dat Jacques-Emile Blanche van de schrijver maakte te zien. Minder bekend is het schilderij van de radeloos kijkende meester van Basil Blackshaw (1962). De boekwinkel van het museum heeft een ruim aanbod van het werk.

De langste dag uit de literatuur

Voor het Kylemore Café op O’Connell Street staat een monument voor James Joyce 5 van de kunstenares Marjorie Fitzgibbon, waar hij er, met hoed en wandelstok, als een echte zonderling uitziet. In de volksmond kreeg het de naam ‘the prick with the stick’.

De held in Ulysses, Leopold Bloom, is een wat oudere, door zijn echtgenote Molly bedrogen Joodse advertentiewerver met een moeilijk te volgen voorliefde voor gebakken niertjes als ontbijt. Op de ‘langste dag uit de wereldliteratuur’, 16 juni 1904, legt dit goedmoedige personage met zijn humanistisch-liberale mentaliteit een ware marathon af door de straten van Dublin. Tussen acht uur ’s morgens en drie uur ’s nachts legt hij 13 km te voet en ruim 16 km met het openbaar vervoer af. In de binnenstad geven veertien bronzen platen in het plaveisel literatuuradepten een uitleg over de haltes van Blooms tocht, van de ‘Evening Telegraph’ in Abbey Street via Davy Byrne’s naar de National Library.

Een glas bourgogne…

… en een heerlijke gorgonzolasandwich met mosterd neemt Leopold Bloom op 16 juni 1904 als lunch in het nog steeds nog bestaande Davy Byrne’s 1. Sinds de tijd van James Joyce is de pub diverse malen verbouwd. Het is nog altijd mogelijk om hier naast de gebruikelijke vette pub grub ook de beroemde gorgonzolasandwich (€ 5,50) te bestellen, en natuurlijk, net als toen, de heerlijke bourgogne van Couvent des Jacobins.

... en citroenzeep

Net als Bloom kunt u even verderop in de voormalige drogisterij Sweny’s 1 een stuk lemon soap kopen. Twee Joycefans leiden deze winkel, waar ook tweedehandsboeken en curiosa worden verkocht. Tevens lezingen en optredens over het thema Joyce.

Openingstijden

James Joyce Centre: 35 North Great George’s St., tel. 01 878 85 47, www.jamesjoyce.ie, di.-za. 10-17, zo. 12-18 uur, entree € 5. Wandeling in het spoor van James Joyce: za. 11 en 14 uur (bij genoeg aanmeldingen ook di., do.), volw. € 10.

Dublin Writers Museum: 18 Parnell Sq., tel. 01 872 20 77, www.writersmuseum.com, ma.-za. 10-17, zo. 11-17 uur, volw. € 7,50, kind. € 4,70.

Davy Byrne’s: 21 Duke St., tel. 01 677 52 17, www.davybyrnes.com, ma.-wo. 11-23.30, do., vr. 11-0.30, za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur..

Sweny’s: Lincoln Pl., www.sweny.ie, ma.-za. 11-17 uur, do.-avond lezingen.

Een must voor Joycefans…

… en voor wie dat nog gaat worden, is het interessante James Joyce Museum (of James Joyce Tower, Sandycove Point, Sandycove, www.jamesjoycetower.com, dag. 10-18 uur, gratis entree). Het ligt 13 km ten zuiden van het centrum, maar met de DART is Sandycove (zie blz. 84) gemakkelijk te bereiken. In 1904 logeerde Joyce samen met Oliver St. John Gogarty, op wie Buck Mulligan in Ulysses is gebaseerd, zes dagen in deze voormalige Martello Tower. Deze torens hebben de Engelsen langs de kust laten bouwen tegen een invasie van Napoleon. De inrichting van het woongedeelte ziet eruit zoals Joyces alias Stephen Dedalus’ het bij zijn bezoek moet hebben gezien. In het souterrain bevinden zich manuscripten, schilderijen en bijzonderheden als het jagersvest met geborduurde honden- en hertenkoppen van de grootmoeder van James.

4We nemen d’r nog een – kroegentocht door het centrum

Kaart: | G 5
Vervoer: | Luas: Red Line, Abbey Street

De pubs van Dublin horen bij het dagelijks leven, maar vormen ook hun eigen mythe. Waar in de jaren 40 tot 60 alleen de in de literatuur zo vaak beschreven bohemiens er kwamen zuipen, onder aanvoering van Brendan Behan, is nu iedereen er te vinden: van huisvrouwen, toneelspelers en beurshandelaren tot studenten.

De communicatieve, losse manier van leven van de Dublinners was medebepalend voor het ontstaan van de pubcodes. Het eerste gebod luidt: je moet altijd een rondje geven als je met een groep vrienden of collega’s in een pub bent, en wel meteen als iemand zijn glas opheeft. Dat zet degenen die nog niet zover zijn natuurlijk wel onder druk. Het tweede gebod luidt: je moet jezelf niet te serieus nemen. Grootspraak zonder zelfspot wordt niet gewaardeerd. Wie deze regels in acht neemt, kan in de pubs in Dublin veel plezier hebben, of craic, zoals de Dublinner zegt.

Geen mobiele telefoons!

Zo’n authentieke pub is Mulligan’s 1, waar de sfeer nog bijna is zoals aan het eind van de 19e eeuw. Onder het door de rook vergeelde plafond heerst een ongekunstelde, enigszins rauwe sfeer. Naar men zegt, wordt hier de beste Guinness van Dublin getapt. Zoals in elke pub die zichzelf enigszins serieus neemt, is er een aparte ruimte waar de bar staat en een ruimte – de lounge – met tafels, krukken en pluche banken. Al zitten de vrouwen ook tegenwoordig nog vooral in de lounge, uit de barruimte, van oorsprong het domein van de mannen, zijn ze nu niet meer weg te slaan.

Mahonie, messing, een batterij bierpompen

Zoals de Palace Bar 2, zo moet een pub eruitzien. In het gedempte licht zijn vooral het donkere, gepolitoerde hout en het messing van de bierpompen te zien. De spiegels en het classicistisch houtsnijwerk herinneren heel in de verte aan het interieur van een kerk. Dat is geen toeval, want halverwege de 19e eeuw, toen veel van de pubs in Dublin ontstonden, werkten dezelfde ambachtslieden aan de interieurs van zowel pubs als kerken. Bij de ingang bevindt zich nog een snug, een soort drinkcabine waar vroeger vrouwen (en priesters) hun ‘sociaal ongewenste’ dorst mochten lessen. Tot ver in de jaren 60 waren de pubs het domein van mannen, drinken was hun vrijetijdsbesteding en ook vrijwel het enige wat ze hadden.

Dublin zonder pubbezoek?

Dat vond Leopold Bloom in Ulysses al erg moeilijk. In het gebied rond Temple Bar en Trinity College, Grafton Street en omliggende straatjes is het gewoon onmogelijk. Een van de meest ontspannen van de ongeveer duizend pubs die Dublin telt is de International Bar 3. Achter de lange bar, waar de barkeepers de Guinness, Murphy’s, Harp en Smithwick’s tappen, staat het obligate rek met sterkedrank, zoals Powers Paddy en Jameson, opgesteld als tinnen soldaatjes. De lounge is hier een lange, met gestoffeerde tussenschotten onderbroken bank onder bontgekleurde ramen en gesneden houten panelen. U waant zich hier in een huiskamer. Op de eerste verdieping is elke avond livemuziek te horen, ook daar zijn de pubs van Dublin bekend om.

Dichters aan de toog

In de jaren 40 tot 60 vormden de literaire pubs in het centrum van Dublin welhaast de reden van bestaan voor veel schrijvers, journalisten, studenten en andere creatievelingen. McDaids 4 genoot bekendheid als de plek waar de beroemde schrijver en drinker Brendan Behan vaak kwam. Omdat veel mensen willen zien waarom hij hier zo graag kwam, is de bar ’s avonds nog nauwelijks te bereiken. Achter blauw-rode pilaren en twee hoge rondboogvensters bevinden zich de bar en de typische houten wanden met spiegels. Het plafond is hoog en bourgondisch rood van kleur. De enige concessie aan de moderne tijd is het onvermijdelijke platte beeldscherm boven de deur.

Brendan Behan live

De jonge Brendan Behan (1923-1964) had al het een en ander achter de rug toen hij eind jaren 40 in McDaids opdook en met zijn sprankelende humor, zijn slechte reputatie – hij had als jonge IRA-activist jaren in de gevangenis doorgebracht, omdat hij op een politieagent had geschoten – en als ‘geoefend drinker’ snel middelpunt werd van de kring van bohemiens. In de jaren 60 schrijft Behan de autobiografie Borstal Boy en het toneelstuk The Hostage die hem wereldberoemd maken en hem een schare bewonderaars, angry young men, opleveren. Intussen was Behan door zijn alcoholuitspattingen echter ook al ernstig ziek.

Op de bank met een boek evenals bij het bekijken van oude zwart-witopnames van Behan en consorten is het niet moeilijk zich Behan voor te stellen, geniaal orerend met een Guinness in de hand, zoals bij zijn antwoord aan een Amerikaanse journalist. ‘What do you think about races?’ (‘Wat vindt u van rassen/races?’) werd hem gevraagd. ‘O, ik ga graag naar de Epsom Derby en de Grand National…’, antwoordde hij. ‘En wat vindt u dan van gemengde huwelijken?’ onderbrak de journalist, die duidelijk iets anders wilde horen. Waarop Behan zei: ‘Zijn niet alle huwelijken gemengd … ? Ik bedoel, mannen en vrouwen …’

Waar nog bohemiens komen!

Aan weerszijden van de ingang van deze pittoreske victoriaanse pub steken ijzeren armen uit de gevel van rode baksteen, met in hun hand een achthoekige lantaarn waarop de naam van het etablissement is weergegeven. Omdat de achteruitgang van Neary’s 5 uitkomt bij het Gaiety Theatre, is het niet zo vreemd dat toneelspelers en artiesten graag in deze pub vertoeven. Terwijl McDaids vooral toeristen trekt, is Neary’s op dit moment toch wel het meest bohemien van de legendarische literaire pubs in Dublin. Donker hout, versleten pluche en grote spiegels bepalen de sfeer. In de lounge op de eerste verdieping komen in het weekend ambitieuze jonge auteurs die nog de illusie hebben dat ze het helemaal gaan maken.

Op zijn sterfbed bedankte Brendan Behan de zuster die hem verpleegd had, een non, met een van zijn weergaloze grappen: ‘Dank u wel, zuster, moge u de moeder van een bisschop worden!’

Hier kunt u drinken

Mulligan’s 1: 8 Poolbeg St., tel. 01 677 55 82, www.mulligans.ie

Palace Bar 2: 21 Fleet St.

International Bar 3: 23 Wicklow St., www.international-bar.com. Iedere avond vanaf 20.30 uur comedy.

McDaids 4: 3 Harry St.

Neary’s 5: 1 Chatham St.

Tot zo laat kunt u drinken

De vijf pubs hebben dezelfde openingstijden: ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur.

5Bolwerk van de Ierse cultuur – de museumwijk

Kaart: | G 5; Oriëntatiekaartje: blz. 45
Vervoer: | Luas: Green Line, St. Stephen’s Green

In de museumwijk hebt u alles op loopafstand bij elkaar: in het National Museum is negenduizend jaar Ierse kunst samengebracht, in het Leinster House komt het parlement bijeen en in de onuitputtelijke boekenverzameling van de National Library snuffelde ook James Joyce ooit rond.

Het zeer grote, hoefijzervormige gebouwencomplex op Kildare Street bestaat uit Leinster House in het midden, met aan beide zijden twee bijna identieke gebouwen, links de National Library en rechts het National Museum: de staat, geflankeerd door de literatuur en de kunst. De gebouwen van deze culturele instellingen, die beide bestaan uit een door pilaren omgeven centrale ronde hal, zijn door de architect Thomas Manly Deane (1851-1933) ontworpen. Bij de inauguratie in 1890 werd hij tot ridder geslagen.

Negenduizend jaar Ierse kunst

Het National Museum – Archeology 1 is ongetwijfeld een hoogtepunt van een bezoek aan Dublin. In de neoclassicistische ronde hal bij de ingang, met een koepel met cassetteplafond, marmeren pilaren en tekens van de dierenriem in de vloer, zijn op het verleden geïnspireerde sieraden, boeken, speelgoed en andere souvenirs te koop.

In de victoriaanse, centrale galerij erachter, uitgevoerd in gietijzer en glas, straalt al het Ierse goud uit de bronstijd (3000 tot 800 v.Chr. ) u tegemoet. Halvemaanvormige lunulae, gouden halsbanden, gedraaide oorbellen, armbanden en andere gouden voorwerpen worden er in een aansprekende samenhang gepresenteerd. De massieve gedraaide hangers met een gewicht van 1 kg zullen niet eenvoudig te dragen zijn geweest. Maar: hoe meer goud, hoe meer aanzien.

Rond al dat goud liggen talloze andere, maar niet minder spectaculaire vondsten uit de prehistorie: zoals een kunstig met een spiraalpatroon versierde bijlkop uit Knowth en een meer dan 15 m lange boot uit Lurgan gemaakt van een uitgeholde boomstam, evenals schilden, trompetten en wapens uit de bronstijd, waarvan er veel verfraaid zijn met de arabeskachtige patronen in Keltische La-Tènestijl.

Tara-broche en Ardagh-kelk

In de galerij rechts vindt u de Treasury, waar Ierlands wereldberoemde Keltische en vroegchristelijke ijzersmeedwerken te zien zijn. De Tara-fibula werd in de 8e eeuw in zilver gegoten, verguld en met filigraan, barnsteen en bontgekleurd glas versierd. Deze van het continent afkomstige technieken werden door de onbekende kunstenaars gecombineerd met de La-Tènestijl, wat vooral te zien is op de achterkant van de fibula: dierversieringen, vervlochten patronen uit zilverdraad en gegoten dierenkoppen en hoofden van mensen vormen op het oppervlak een miniatuurlabyrinth, dat begin nog eind kent.

De zilveren Ardagh-kelk, eveneens uit de 8e eeuw, wordt met recht hét ultieme voorbeeld van smeedkunst genoemd. De virtuositeit waarmee goudfiligraan, ineengestrengelde dierenlichamen, emailleerkunst, glazen ballen, houtsnijwerk en kristal zijn samengebracht, is in latere eeuwen nooit meer bereikt. Behalve deze twee topstukken zijn ook de reliekschrijnen de moeite waard, meestal in de vorm van een huis, en verder zijn de klokken, bisschopsstaven en reliekhouders in de vorm van een boek de moeite waard. De eenvoudige ijzeren klok van de heilige Patrick uit de 6e tot 8e eeuw met reliekhouder en het Soiscél-Molaisereliquiarium, het vroegst bekende boekreliquiarium, zou wat meer voor het voetlicht mogen worden gehaald. Verder het reliquiarium van de Stowe Missale (misboek) en de bisschopsstaf van Clonmacnoise, alle uit de 11e eeuw.

Een fraaie afsluiting is het omstreeks 800 geschreven Faddan More-psalmboek, waarvan de bruine bladzijden van zijn herkomst uit het moeras getuigen. Bruin zijn ook de discreet gepresenteerde veenlijken van de tentoonstelling ‘Koningschap en Offer’ (Kingship & Sacrifice). Hier krijgt u tekst en uitleg over het gebruik van menselijke offers in de ijzertijd.

Van de Vikingen tot in de late middeleeuwen

Op de eerste verdieping gaat de kunstgeschiedenis verder met ‘Het Ierland van de Vikingen’ en ‘Middeleeuws Ierland van 1150-1550’. De museumstukken uit de Vikingtijd zijn hoofdzakelijk afkomstig van opgravingen bij Wood Quay: stenen van een bordspel, doorkliefde schedels en zwaarden waarmee die verwondingen veroorzaakt zouden kunnen zijn. Behalve kerkschatten, zoals klokken, scepters, reliekhouders en de houten beelden uit Fethard, wordt ook het dagelijkse leven belicht.

Zo bleef middeleeuwse kleding in het veenland behouden. Verder is er een kleine afdeling over Egypte, Rome en Cyprus en zijn er kasten voor ‘ontdekkers’ waarin door particulieren gevonden voorwerpen opgeborgen zijn.

Het parlement is bijeen

In 1745 ontwierp Richard Castle Leinster House 2 met zijn terugliggende classicistische gevel voor James FitzGerald, de twintigste graaf van Kildare. De naam is te danken aan het feit dat de graaf enkele jaren later de eerste hertog van Leinster werd. ‘Waar ik ook ga, op modegebied zal iedereen mij volgen,’ verklaarde de jonge graaf zelfbewust toen hij het stuk grond in de tot die tijd niet bepaald chique buurt kocht. De graaf, op grond van zijn patriottische instelling en zijn vermogen om alles naar zijn hand te zetten zo ongeveer een volksheld, vervolmaakte zijn sprookjesachtige bestaan door twee jaar nadat zijn huis klaar was de vijftienjarige lady Emily Lennox te trouwen. Haar buitengewone schoonheid heeft naar het schijnt Joshua Reynolds die haar portret schilderde, tot waanzin gedreven.

De fraaie georgiaanse vertrekken staan tegenwoordig ter beschikking van de politieke machthebbers: hier vergaderen de beide kamers van het Ierse parlement: Seanad (Hogerhuis) en Dáil (Lagerhuis).

10 km boekenkasten…

… evenals een verzameling microfilms van unieke documenten, zoals de manuscripten van Yeats, kunnen in de uit 1877 stammende National Library 3 bekeken worden. De prachtige foyer en de D-vormige met stucwerk gedecoreerde hal met koepelgewelf zijn vrij toegankelijk. Aan de ouderwetse leestafels zouden zomaar Stephen Dedalus en zijn vrienden hebben kunnen discussiëren over Shakespeares Hamlet, zoals ze dat doen in het negende hoofdstuk van Ulysses. Een permanente tentoonstelling belicht het leven en werk van Nobelprijswinnaar William Butler Yeats. Zelfs de toiletten in deze literaire tempel zijn bezienswaardig.

Openingstijden

National Museum: tel. 01 677 74 44, www.museum.ie, di.-za. 10-17, zo. 14-17 uur, toegang gratis.

Leinster House/Dáil: tel. 01 618 30 00, www.oireachtas.ie, gratis rondleiding ma. en vr. 10.30 en 14.30 uur, wanneer het parlement niet vergadert.

National Library: www.nli.ie, ma.-wo. 9.30-19.45, do. en vr. 9.30-16.45, za. 9.30-12.45 uur.

In de buurt

National Museum – Natural History 4: Dit museum op Merrion Street werd in 1857 door dr. Livingstone geopend. De begane grond van dit wonderbaarlijke, ouderwetse vitrinemuseum is gewijd aan de dierenwereld van Ierland. Scholieren in Dublin noemen het The Dead Zoo. Beroemd zijn de drie skeletten van de op Howth gevonden, ruim 10.000 jaar geleden uitgestorven reuzenherten. Op de bovenverdieping ziet u opgezette dieren als neushoorns, leeuwen en de uitgestorven Tasmaanse wolf.

Smullen in het museumcafé

Als de National Library en het National Museum geopend zijn, kunt u in de cafés koffie en taart nuttigen of vanaf lunchtijd quiches, soepen, salades en warme gerechten.

Een chique pint drinken

Buswell’s Bar 1: 23-27 Molesworth St., ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. tot 0.30, zo. 11-23 uur. In de degelijke, met donker hout beklede bar van het traditionele hotel Buswell komen, omdat het zo dichtbij is, ook vaak MP’s (Members of Parliament) een drankje halen.

6Shop till you drop – Grafton en South Great George’s

Kaart: | F-G 5; Oriëntatiekaartje: blz. 49
Vervoer: | Luas: Green Line, St. Stephen’s Green

Straatmuzikanten van alle pluimage proberen de slenterende, shoppende massa in Grafton Street, de grootse winkelstraat van Dublin, geld te ontfutselen, dat (nog) niet in de modewinkels en warenhuizen is uitgegeven. Westelijk van de wirwar aan straatjes liggen de wat hippere winkels en cafés.

The Tart with the Cart

Zo noemen de Dublinners het standbeeld van Molly Malone 1 tegenover het georgiaanse Provost’s House. Vertaald betekent het zoveel als ‘de del met de handkar’. Het in 1987 opgerichte bronzen standbeeld van Jean Rynhart, niet bepaald een hoogtepunt van moderne kunst, is een geliefd trefpunt voor jongeren. Dat komt niet zozeer door het diepe decolleté in brons, als wel de centraal gelegen plek van het standbeeld. Molly is beroemd geworden door de traditonele folksong In Dublin’s Fair City van de ‘Dubliners’ : Crying cockels and mussels! alive, alive oh! is nu zo’n beetje het volkslied van Dublin. Deze knappe, vroegtijdig door een onbekende koorts gestorven straatverkoopster duwde naar men zegt als geest haar mosselkar nog door de straten van Dublin.

Volgens de laatste mode

Net om de hoek bevindt zich het belangrijkste filiaal van Avoca Handweavers 1, een luxe warenhuis van zeven verdiepingen vol decoratieve artikelen, kleding en delicatessen. Op de begane grond vindt u damesmode van de beste materialen, zoals lichte kasjmier, fijn katoen, warme tweed en rokken met borduurwerk en pailletten erop. Grof gebreide kabeltruien en vesten zoals een Aranpullover zult u niet vinden. Een kasjmieren bolerotruitje kost al gauw € 100. Het souterrain is een eldorado van Ierse delicatessen: wilde zalm, chutneys, sauzen, jams, honing, maar ook pizza’s en quiches om mee te nemen. Op de tussenliggende etages vindt u kindermode, woninginrichting en huishoudelijke artikelen.

Een stuk verderop, in Nassau Street vlak voor Grafton Street, zit Designyard 2, een winkel met originele en bijzonder mooi vormgegeven beeldjes en sieraden.

Een tikje minder exclusief

In Grafton Street vindt u winkels die er al van oudsher zijn gevestigd, moderne winkels van bekende internationale merken, zoals Laura Ashley en Vero Moda, hamburgerrestaurants maar ook tot ’s avonds laat geopende winkeltjes, waar alles te krijgen is wat een stadsmens zoal nodig heeft, zoals water, wijn, tandpasta, kranten en tijdschriften. Charles Fitzroy, de tweede hertog van Grafton, heeft de straat zijn naam gegeven. Met krullen versierde gevels uit de 19e eeuw en in bonte kleuren gelakte houten gevels omzomen de populairste plek van straatartiesten om hun kunsten te vertonen. Poppenkast, pantomime, jongleren, rockballads op gitaar, klassieke viool, balalaika en panfluit – deze straatkunstenaars, waarvan er in Dublin heel veel zijn, zijn zo’n beetje van alle markten thuis en hopen hier ooit ontdekt te worden.

Traditionele winkels

In de schitterende etalages in de klassieke zwarte, houten gevel van Weir’s 3 glinstert en glimt het van het tafelzilver, de sieraden maar ook van vreselijk dure kitsch zoals bronzen Molly-Malonebeeldjes. Rijke Amerikanen kopen graag in deze traditionele winkel, die ook wel iets weg heeft van een museum.

Het statige Brown Thomas 4, een geliefd warenhuis van de lokale beau monde en reizende vips, is het Harrods van de stad Dublin. BTs, zoals insiders het noemen, verkoopt ook gerenomeerde merken als Prada, Louis Vuitton en Hermès, Ierse ontwerpers als Paul Costelloe en Louise Kennedy, dure, chique herenkleding en zoveel tassen, schoenen en accessoires, dat het wel heel moeilijk is om niet in de verleiding te worden gebracht iets aan te schaffen.

Klassiekers

Grafton Street is bijna altijd vol mensen, rumoerig en hectisch, en op een koopzondag kunt u zich eigenlijk alleen maar met de massa mee laten voeren, of… even tot rust komen in het Bewley’s Oriental Café 1. Dit café uit 1927 is een begrip in Dublin. Het was dan ook voor velen een grote schok, toen het in november 2004 de deuren sloot. Gelukkig ging het om een renovatie waarbij het historische interieur – ruimtes met overal kleine hoekjes, gedecoreerd met fraai bewerkt hout en glas-in-loodramen van Harry Clarke – grondig gerestaureerd werd. In mei 2005 ging het café weer open. Behalve heerlijke koffie in alle mogelijke variaties kunt u er prima ontbijten of genieten van uitstekende soepen, salades, pizza’s, pasta’s en taarten. In Bewley’s Café Theatre vinden ’s avonds jazzconcerten en cabaret plaats en worden, uniek voor Dublin, ’s middags theatervoorstellingen gegeven.

Gerenommeerd winkelcentrum

Achter een barokgevel aan South William Street die eigenlijk in 1771 al ouderwets was, vindt u de trapopgang van een schitterend georgiaans herenhuis. Het is door Robert Mack ontworpen voor burggraaf Powerscourt, en door James McCullagh en Michael Stapleton met fijn stucwerk gedecoreerd. Het in 1981 opnieuw vormgegeven Powerscourt Townhouse Centre 5 is een goede plek om te winkelen. Verspreid over drie verdiepingen hebben op de galerijen rond een binnenplaats cafés, restaurants, juweliers, antiquairs, galeries, modezaken en speelgoedwinkels en winkels met fossielen samen een stijlvol onderdak gevonden. Het Design Centre op de bovenste verdieping is een must voor modeliefhebbers. De dameskleding daar is van beroemde Ierse ontwerpers als John Rocha en is zonder uitzondering apart én duur. Jig, the Museum of Irish Dance op de bovenverdieping van het winkelcentrum is een klein museum over de geschiedenis van de Ierse dans. Hier kunt u interessante dansvoorstellingen bezoeken en ook zelf Iers leren dansen.

De nieuwe trendy wijk

De sfeer in Grafton Street is door de aanwezigheid van de vele internationaal bekende winkelketens aanzienlijk ‘platter’ geworden. Waar u nu moet zijn, is in de wirwar van straatjes, steegjes en passages ten westen van Grafton Street, bestaande uit Clarendon, South William en South Great George’s Street met hun dwarsstraatjes. Fashionistas kunnen hier in de kledingwinkeltjes met aparte, hippe of designkleding hun slag slaan.

In het winkeltje van Costelloe + Costelloe 6 schitteren en fonkelen de pailletten, namaakjuwelen en zijde in alle kleuren van de regenboog. De tasjes, sjaals en modieuze sieraden ontlokken geregeld, ‘ohs’ en ‘ahs’ bij de vrouwelijke klandizie.

Drury Street

Wie vintage platweg met ‘gebruikte kleding’ vertaalt, doet totaal geen recht aan de brutale, vaak elegante tweedehands kleding en sieraden bij Jenny Vander 7. Cherche Midi 8, dan heb je het over stiletto’s, dus geen wandelschoenen. Het roze, zwart en gouden interieur van deze kleine schoenenwinkel brengt bijna iedereen in de verleiding om wat dan ook te kopen.

Vlooienmarkt onder arcaden

De South City Market 9 in de George’s Street Arcade is een enorme overdekte victoriaanse bakstenen markthal. Dit was in 1876 het eerste winkelcentrum van de stad. Na een brand in 1892 werd de hal weer opgebouwd en sinds 1992 heeft hij zijn huidige vorm en formule. In de talloze kramen is van alles te vinden: tweedehandsboeken en -platen, tweedehandskleding, confectiekleding uit het Verre Oosten met etno-touch en delicatessen bij Olive & Co. Munten- en postzegelwinkels laten het verzamelaarshart sneller kloppen, maar er worden ook levensmiddelen en andere dagelijkse benodigdheden verkocht. Een bonte mix van spullen en diensten – van de tatoeëerder tot de waarzeggers.

Adressen

Avoca Handweavers 1: 11-13 Suffolk St., tel. 01 677 42 15, www.avoca.ie, ma.-za. 9.30-19, zo. 11-18 uur.

Designyard 2: 25 South Frederick St., www.designyard.ie, ma.-wo., vr. 10-17.30, do. 10-20, za. 10-18 uur.

Weir’s 3: 96 Grafton St., tel. 01 677 96 78, www.weirandsons.ie, ma.-wo., vr., za. 9.30-18, do. 9.30-20 uur.

Brown Thomas 4: 88-95 Grafton St., tel. 01 605 66 66, www.brownthomas.com, ma. 9.30-19, wo., vr. 9.30-20, di. 10-20, do. 9.30-21, za. 9-20, zo. 11-19 uur.

Powerscourt Townhouse Centre 5: 59 South William St., www.powerscourtcentre.com, tel. 01 679 41 44, ma.-vr. 10-18, do. tot 20, za. 9-18, zo. 12-18 uur. Design Centre, bovenste verdieping, www.designcentre.ie, ma.-vr. 10-18, do. tot 20, za. 10-18 uur. Jig, the Story of Irish Dance: tweede verdieping, ingang Coppinger Row, wo.-za. 12-18, do., vr. 14-18 uur, entree € 4.

Costelloe + Costelloe 6: 14 A Chatham St., ma.-za. 10-18, do. tot 20, zo. 13.30-18 uur.

Jenny Vander 7: 50 Drury St., ma.-za. 10.30-17.30 uur.

Cherche Midi 8: 23 Drury St., ma.-za. 10-18, do. tot 20 uur.

South City Market 9: www.georgesstreetarcade.ie, ma.-wo., vr., za. 9-18.30, do. 9-20, zo. 12-18 uur.

Iets lekkers voor tussendoor

Avoca Handweavers (zie links): het drukke café-restaurant serveert o.a. taarten, pannenkoeken, soepen, salades, quiches, alles zelfgemaakt.

Bewley’s Oriental Café 1: 78 Grafton St., tel. 01 672 77 20, www.bewleys.com, ma.-wo. 8-22, do.-za. 8-23, zo. 9-22 uur; theater: www.bewleys-cafetheatre.com

Alfies 2: 10 South Frederick St., tel. 01 671 87 67, dag. 12-22, za., zo. tot 23 uur, hoofdgerecht ca. € 17. Dat het personeel altijd vriendelijk is en u bij goed weer buiten kunt eten, zijn twee redenen dat dit coole restaurant een uitstelende plek is om bij te komen van het winkelen. Van scampi’s en Thaise kipcurry tot geitenkaassalade en andere standaard bistrogerechten, en alles voor een prima prijs.

7Een park in het centrum – St. Stephen’s Green

Kaart: | G 5-6; Oriëntatiekaartje: blz. 52
Vervoer: | Luas: Green Line, St. Stephen’s Green

Waar zouden de Dublinners tussen de middag moeten lunchen, hun krant lezen of lekker zonnen als deze groene oase er niet zou zijn? De monumenten in het park en de georgiaanse architectuur eromheen maken het voor de bezoeker nog eens dubbel zo aantrekkelijk.

Waar Grafton Street uitkomt bij het grootste stadspark van Dublin, staan altijd wel jaunting cars op klanten te wachten voor een rondrit door de stad per koets. De Fusilier’s Arch 1 uit 1899/1900, een op de triomfboog van Titus in Rome gebaseerd monument ter ere van de in de Boerenoorlog gesneuvelde soldaten van de Royal Dublin Fusiliers, vormt de toegang tot deze oase van rust.

Een park met historie

De aanleg van dit typische Engelse park met borders, grasvelden, vijver en tuinpaviljoens werd uit eigen middelen gefinancierd door sir Arthur Guinness alias lord Ardilaun. Hij schonk het park na voltooiing in 1880 aan de gemeente. Naamgever was de heilige Stefanus, beschermheilige van de leprakolonie die zich hier tot 1664 bevond, het jaar waarin de Dublin Corporation besloot het terrein te bebouwen.

Een park vol monumenten

Thomas Farrell (1827-1900), een beeldhouwer wiens werken op veel plekken in Dublin te zien zijn, heeft de weldoener Lord Ardilaun 2 zittend vereeuwigd, terwijl hij in gedachten in de richting van zijn brouwerij kijkt. In het midden van het park staat een buste van de dappere gravin Constance Markievicz 3 (1868-1927), die meevocht tijdens de Paasopstand en in 1918 als eerste vrouw in het Britse parlement werd gekozen. Niet zo ver daarvandaan staat een abstract beeld van Henry Moore, gewijd aan de schrijver William Butler Yeats 4. Een buste van James Joyce 5 kijkt naar het Newman House, de universiteit waar hij studeerde en die tegenwoordig bij het katholieke University College hoort. De fontein met de drie schikgodinnen, de Three Fates fountain 6 van Josef Wackerle uit 1954, achter Leeson Street Gate in de zuidoosthoek van het park, is door Duitsland geschonken als dank voor de humanitaire hulp uit Ierland na de Tweede Wereldoorlog. Het deprimerende Hunger Monument 7 van Edward Delaney herinnert aan de grote hongersnood van 1846/1847.

St. Stephen’s Green West

Er is voor St. Stephen’s Green eigenlijk nooit een vastomlijnd ontwerp geweest, waardoor de georgiaanse en victoriaanse gevels rondom het park en de vele misbouwsels uit de 20e eeuw samen een nogal rommelige indruk maken. Wandelend rondom het park, wat door het drukke verkeer op de brede straten niet echt een genoegen is, legt u ruim 1600 m af.

Het brede gebouw met de zuilengevel aan de niet echt mooie westkant is het Royal College of Surgeons 8 uit 1810 (uitgebreid in 1825). Dat het gebouw voor medische doeleinden wordt gebruikt, is te zien aan de beelden van Athene, Asklepios en Hygeia van de hand van John Smyth (ca. 1773-1840). Constance Markievicz heeft het gebouw tijdens de Paasopstand ingenomen.

St. Stephen’s Green South

Newman House 9, de naar de voormalige, eerste rector magnificus John Henry Newman (1801-1890) genoemde universiteit, ziet er komisch uit met op nr. 85 het kleine Richard Castle uit 1738 en ernaast op nr. 86 het veel grotere Robert West uit 1765. De ruimtes behoren tot de chicste en mooiste op het gebied van georgiaanse binnenhuisarchitectuur, zoals te zien is in de subtiele, in stucwerk uitgevoerde allegorische voorstellingen van de gebroeders Lafranchini: de naakte antieke godinnen werden in 1853 overigens netjes aangekleed om de katholieke studenten niet in verleiding te brengen.

Heilig en niet heilig liggen in het Newman House dicht bij elkaar: Richard ‘Burnchapel’ Whaley, die opdracht gaf tot de bouw van nr. 86, maakte verbeten jacht op katholieke priesters die hij intens haatte. Zijn zoon, de beruchte Roué Thomas ‘Buck’ Whaley, deed echt alles als het om een weddenschap ging: zo liep hij bijvoorbeeld te voet heen en terug naar Jeruzalem.

De twee aparte georgiaanse herenhuizen waaruit Iveagh House 10 oorspronkelijk bestond, werden in de 19e eeuw door de familie Guinness tot één gebouw samengevoegd en in de stijl van die tijd ingericht. In 1939 schonk de familie het aan de staat en tegenwoordig zetelt het ministerie van Buitenlandse Zaken er.

St. Stephen’s Green East

Aan de oostkant van het park staan de meeste georgiaanse huizen. Het gedenkteken uit 1967 voor de vrijheidsstrijder Theobald Wolfe Tone 11, van Edward Delaney, werd in 1989 door de protestantse terroristische organisatie UVF (Ulster Volunteer Force) opgeblazen. Nu staat het, in zijn oude luister hersteld, in de noordoosthoek van het park, omgeven door een muur van granieten platen, ‘Tonehenge’ genoemd.

St. Stephen’s Green North

Het in 1824 door John McCurdy gebouwde Shelbourne Hotel 12 is een luxueus klassiek hotel met een bijzondere historische betekenis. Bronzen Nubische prinsessen voor de ingang verwelkomen de gegoede Dublinse burgerij, die hier na het winkelen in de ouderwetse Lord Mayor’s Lounge thee komt drinken, begeleid door live pianomuziek (ook ontbijt, lunch, diner, souper). In 1922 verwelkomden de prinsessen de patriotten, die in kamer nr. 112 – tot op heden in dezelfde staat gelaten – de grondwet van de Ierse Vrijstaat hebben geschreven. Het Shelbourne is nog altijd met politiek verweven. Zo wordt er gezegd dat er ’s avonds in de Horseshoe Bar altijd wel invloedrijke personen uit het Ierse politieke leven aangetroffen kunnen worden. Midden in deze ruimte met rode muren en plafond staat de hoefijzervormige bar, een van de chicste plekken om ’s avonds een pint te drinken.

De mooie, deels met klimop begroeide georgiaanse herenhuizen tussen Dawson en Grafton Street, zoals nrs. 8, 9, 17 en 22, zijn zeer geschikt voor ‘plaster spotting’: een blik opvangen van de fraai gestucte plafonds en pastelkleurige interieurs bij het vallen van de avond.

Openingstijden

Park: ma.-za. vanaf 7.30, zo. vanaf 9.30 uur tot zonsondergang.

Newman House 9: 85/86 St. Stephen’s Green South, tel. 01 477 98 10, juni-aug. di.-vr. rondleidingen 14, 15, 16 uur, toegang € 5.

Shoppen

Stephen’s Green Shopping Centre 1: St. Stephen’s Green West, www.stephensgreen.com, ma.-wo., vr., za. 9-19, do. tot 21, zo. 11-18 uur. Een uit witgeverfd, pseudo-victoriaans gietijzer en glas opgetrokken winkelcentrum dat bestaat uit drie verdiepingen.

In hotel Shelbourne

The Shelbourne 12: 27 St. Stephen’s Green North, tel. 01 663 45 00, www.marriott.com, 2 pk vanaf € 210.

Lord Mayor’s Lounge: dag. 7-13 uur.

Horseshoe Bar: ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur.

Restaurant in het souterrain

Peploe’s 1: 16 St. Stephen’s Green, tel. 01 676 31 44, www.peploes.com, ma.-za. 12-23, zo. 12-20 uur, hoofdgerecht vanaf € 28. Stijlvol met witte tafellakens, leren banken, muurschilderingen en wijnrekken. In de wijnbar worden gerechten als uiensoep en hertenbiefstuk geserveerd.

8Op pad door georgian Dublin – rondom Merrion Square

Kaart: | G-H 5-6
Vervoer: | DART: Pearse Station

Dublins Gouden Eeuw liep van 1714 tot 1820. Dit tijdperk wordt georgiaans genoemd vanwege de vier George’s die achter elkaar op de Britse troon zaten. Weidse pleinen en brede woonstraten, een elegant understatement voor rijtjeshuizen die eigenlijk paleizen zijn – alles gemaakt om doorheen te wandelen.

Midden in een park dat ongeveer half zo groot is als St. Stephen’s Green en rondom omgeven is door monumentale bakstenen huizen, ligt Merrion Square, het fraaiste en best bewaarde georgiaanse plein van Dublin. Fitzwilliam, de zesde burggraaf van Merrion, heeft in 1762 John Ensor (gestorven in 1787), een assistent van Richard Castle, opdracht gegeven tot de aanleg ervan.

Discrete 18e-eeuwse charme

In de herenhuizen kon de adel zoals het hoorde zijn maatschappelijke verplichtingen nakomen en een uitgebreide huishouding voeren.

’s Zomers woonden de edelen op hun landgoederen, maar ’s winters trokken ze naar de stad. Aanwezigheid in dit sociale seizoen was min of meer verplicht, omdat de dochters immers op stand moesten trouwen.

Paleizen neergezet als rijtjeshuizen, zogenaamde terraced houses – een groter understatement is nauwelijks mogelijk. Van buiten gezien lijken de bakstenen huizen met vier verdiepingen allemaal op elkaar, ja, bijna monotoon, alsof geprobeerd werd het exclusieve leven achter de hoge ramen met vierkante ruitjes te verbergen. De subtiele verschillen worden pas goed zichtbaar bij nadere beschouwing van ballustrades, leuningen, voetenschrapers en met name de kunstig versierde, waaiervormige vensters boven de voordeuren.

De schitterende gevels met zuilengalerij van de publieke gebouwen zijn bij de privéhuizen teruggebracht tot twee sierlijke zuiltjes links en rechts van de voordeur, met speelse Ionische kapitelen en een architraaf. Door het aanbrengen van deze details kon men in een tijd waarin het leven (en de bouwvoorschriften) werd gekenmerkt door uniformiteit en aanpassing, nog een beetje zijn eigen individualiteit tentoonspreiden. Als decoratiemetaal werd in de 18e eeuw alleen ijzer beschaafd genoeg gevonden – het gebruik van messing, zoals voor de vervaardiging van de bekende deurklopper, kwam pas in de 19e eeuw.

Een interessante jeugd

Achter de in bonte kleuren gelakte ‘Dublin Doors’ woonde een aantal beroemde inwoners: Daniel O’Connell op nr. 58, William Butler Yeats op nr. 84 en Sheridan Le Fanu, schrijver van de vampierroman Carmilla, op nr. 70. Oscar Wilde bracht zijn jeugd door op nr. 1 1. Het georgiaanse hoekhuis uit 1762 met de witte serre werd in 1994 door het American College gekocht en in de oorspronkelijke stijl teruggebracht. Tegenwoordig is het echter niet meer te bezichtigen.

Oscar Wilde Monument 2: in het park in het zicht van nr. 1 hangt Oscar, als beeld vereeuwigd, wat rond op een rots, omringd door zijn eigen spitsvondigheden. De Dublinners met hun speciale gevoel voor humor doopten het werk van de Ierse beeldhouwer Danny Osborne uit 1997 ‘The Fag on the Crag’ ofwel ‘De nicht op de rots’.

Plaster spotting

Waar vroeger de stadsaristocratie woonde, hebben zich nu advocatenkantoren, belastingadviseurs en computerfirma’s gevestigd. Het zogenaamde plaster spotting (‘stucwerk kijken’) is een geliefde vrijetijdsbesteding. Het is het leukst dit tegen zonsondergang te doen, als de lichten aan gaan, want dan hebt u het mooiste zicht in de in fraaie pasteltinten geschilderde kamers, waar het classicistische stucwerk fraai wit tegen de muren afsteekt.

Wie het zich kon veroorloven liet stucwerkspecialist Michael Stapleton komen, die van 1770 tot 1801 in Dublin werkte. Hij werd de belangrijkste vertegenwoordiger van de zogenaamde verfijnde ‘Adamstyle’ van de Schotse gebroeders Adams. Hij decoreerde de salons van de welgestelden met sierlijke guirlandes, cameeën, mythologische figuren en geometrische ornamenten.

In de achtertuin van de rijken

Van de zuidkant van Merrion Square hebt u over Upper Mount Street prachtig zicht op de St. Stephen’s Church 3, die vanwege zijn markante toren ook wel pepper canister (‘peperbus’) wordt genoemd. John Bowden bouwde de kerk in 1824 als laatste georgiaanse kerk van de Church of Ireland. Het ontwerp grijpt terug op de stijl van Athene in de klassieke oudheid.

Als u vanaf het ‘kerkeiland’ rechtsaf de kleine Herbert Lane in gaat, belandt u in de ‘achtertuin van de rijken’, het terrein van de dienstbodes en ambachtslieden, waar ook de stallen zijn. De huisjes hier zien er ook nu nog armoedig uit, zeker vergeleken met de deftige gevels aan de chique pleinen.

Lood in de pokkenput

Number 29 4 – zoals bij wel meer gebouwen in georgiaans Dublin volstond men bij het kiezen van een naam ook bij dit museum met het huisnummer. Het met veel gevoel voor de tijdsgeest ingerichte museum voert u terug naar het leven van alledag in de periode van 1790 tot 1820, toen mrs. Olivia Beatty, weduwe van een welgestelde wijnhandelaar, zich in dit huis door vlijtige dienstbodes liet omringen.

Een goed leven? Ook de rijksten kregen pokdalige gezichten, en om die glad te strijken werden de putjes met een loodhoudend poeder opgevuld. Als dat smolt en het metaalgruis in de huid drong, dienden zich allerlei ellendige kwalen aan. Daarom waren de haardschermen in die tijd er niet voor de sier, maar pure noodzaak. Verder waren zelfs de rijken in die tijd klein, wat niet echt een teken van gezonde voeding is. Mannen bijvoorbeeld hadden in het algemeen schoenmaat 39.

Openingstijden

Number 29 4: 29 Fitzwilliam St.,

di.-za. 10-17 uur, www.esb.ie/main/about-esb/numbertwentynine, volw. € 6, kind. jonger dan 16 jaar gratis. De souvenirwinkel en mooie tearoom van dit museum stralen ook een georgiaanse sfeer uit.

Baggot Street pubs

Aan de grotendeels met georgiaanse huizen bebouwde Baggot Street vindt u enkele authentieke victoriaanse pubs waar u in een gezellige ambiance een biertje kunt drinken. In het nogal donkere, met zorg gerenoveerde Toner’s 1 (139 Lower Baggot St., ma.-wo. 10.30-23.30, do.-za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur) is aan de vele lades en kasten te zien dat de pub, zoals zovele andere, ooit een levensmiddelenzaak was.

Doheny and Nesbitt’s 2 (5 Lower Baggot St., ma.-do. 10.30-23.30, vr.,

za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur) met zijn fraaie houtsnijwerk, spiegels en snugs is sinds 1850 niet zo heel erg veel meer veranderd. Juristen, ambtenaren en journalisten komen hier graag in het weekend gezellig bijeen, doordeweek is het in deze sfeervolle zaak relatief rustig.

9Kunst en kroegen – Temple Bar

Kaart: | F-G 5 en kaart 3; Oriëntatiekaartje: blz. 58
Vervoer: | Luas: Red Line, Jervis

Temple Bar, dat nog net op tijd van de sloop werd gered, is een wijk met twee gezichten. Overdag komen de mensen er voor een bezoek aan culturele instellingen als het filmarchief, kunstgaleries en het cultureel centrum voor kinderen, ’s avonds voor een van de vele bars.

Uit de met hout beklede en in gedekte kleuren geschilderde façades van de pubs klinkt muziek. Gerenoveerde bakstenen huizen, deels nog uit de georigaanse tijd, omzomen de met klinkers bestrate steegjes.

Trendy restaurantbezoekers kijken van achter hun bord naar het winkelend publiek en de jongeren buiten, luidruchtige meisjes met reclameborden lokken gasten de pubs en restaurants in, groepen jongeren scharrelen hier rond: voilà, dit is Temple Bar, het Quartier Latin van Dublin.

Gerenoveerd

Zo levendig is het hier niet altijd geweest. In het verleden was het lot het gebied tussen Dame Street, de Liffey, Fishamble Street en Anglesea Street wisselend gezind. In de 19e eeuw was het een wijk voor ambachtslieden, daarna was het lange tijd een achterbuurt en van 1970 tot 1990 werd het een enigszins alternatieve wijk. In 1991 besloot men flink in de renovatie van Temple Bar te investeren. De alternatieve sfeer verdween snel, en nu is Temple Bar dé culturele wijk van Dublin. Overdag laat Temple Bar zich van zijn culturele kant zien, maar ’s avonds verandert de wijk in de ‘langste bar van Ierland’.

Foto’s en boerenkazen

Op het Meeting House Square, dat door de planologen van Group 91 Architects als ontmoetingsplek werd ontworpen, klopt het culturele hart van Temple Bar. In 2011 werd het met futuristische schermen overdekt, geen slecht idee in het regenachtige Ierland. Hier kunt u gratis de fototentoonstellingen van de in 1978 opgerichte Gallery of Photography 1 bezoeken of in de bijbehorende boekwinkel een van de vele prachtige fotoboeken aanschaffen. Op het scherm aan de oostzijde van het plein worden ‘s zomers gratis films vertoond.

Wanneer het hier naar Ierse boerenkazen en knoflookolijven, naar versgebakken bruin brood en sterke espresso ruikt, dan is het zaterdag, de dag waarop op Meeting House Square de Temple Bar Food Market plaatsvindt. De kleine, meestal op biologische basis werkende bedrijfjes verkopen hier hun verse, kwalitatief hoogstaande producten.

Culturele speeltuinen

Creatieve kinderen (en hun ouders) kunnen in kindertheater The Ark 2 in een cultureel inspirerende omgeving terecht om te schilderen, toneel te spelen, te zingen en te musiceren – alles is hier voor en door kinderen.

In dezelfde Eustace Street is het Irish Film Archive & Institute 3 een belangrijke trekpleister voor filmliefhebbers. In dit 17e-eeuwse gebouw kwamen vroeger de quakers bijeen. De boekwinkel heeft een ruime keuze aan vakliteratuur, het IFI-Café is een trefpunt voor filmliefhebbers en verder kan hier goed en vooral betaalbaar worden gegegeten.

Thuishaven voor kunstenaars, kunst voor kopers

In de Button Factory 1 zijn elke avond muziekoptredens: van heftige metal en rock tot trendy dj’s. Voorheen zat hier het nogal ruige Temple Bar Music Centre, dat nu met een veel betere geluids- en lichtinstallatie, en trendy dj-avonden een nieuwe start heeft gemaakt.

De olieverf- en multimediakunstwerken zijn in de Temple Bar Gallery & Studios 4 wat prijzig. De wisselende tentoonstelling op de begane grond laat het werk zien van kunstenaars uit Dublin. Sommigen van hen hebben hun atelier in het verbouwde pakhuis, waar u een kijkje kunt nemen en indien u wilt werk kunt kopen.

Hebt u altijd al de aanvechting gehad om eens een keer in het openbaar te spreken? Op zondag van 14 tot 18 uur kan iedereen dat, net als bij de Speakers’ Corner in Londen, doen op Speakers Square alias Temple Bar Square, het tweede nieuw aangelegde plein van Temple Bar. Temple Bar Square is door de tweedehandsboekenmarkt op zaterdag en zondag en de Speakers’ Corner een van de belangrijke attracties van de wijk.

Overigens: onder Britten heeft Dublin de naam de wereldhoofdstad voor vrijgezellenfeesten te zijn, de zogenaamde stag and hen parties, zoals het laatste feestweekend als vrijgezel genoemd wordt. Dat liep echter flink uit de hand en de laatste tijd zijn er steeds meer pubs die deze groepjes feestvierenders de toegang weigeren. Maar ook niet-Britten, en zeker de jongeren, drinken in deze buurt vaak meer dan goed voor ze is. Veel Dublinners klagen dan ook dat de sfeer hier later op de avond flink rowdy (‘rellerig’) wordt. Wie daar niet naar op zoek is, kan de buurt ook overdag bekijken en voor de avond een wat rustiger adres uitzoeken. Het trendy uitgaanspubliek gaat tegenwoordig overigens naar clubs en bars in andere wijken – Temple Bar is voor hen te gewoon en te druk geworden.

Informatie

Temple Bar Information Centre 5: 12 East Essex St., tel. 01 677 22 55, www.templebar.ie, ma.-vr. 9-19, za. 10-18, zo. 12-18, in de winter ma.-vr. 9-17.30, za. 10-18, zo. 12-14 uur.

Openingstijden

Gallery of Photography 1: Meeting House Square, tel. 01 671 46 54, www.galleryofphotography.ie, di.-za. 11-18, zo. 13-18 uur.

The Ark 2: 11A Eustace St., tel. 01 670 77 88, www.ark.ie, ma.-vr. 10-17 uur en een uur voor begin evenement.

Irish Film Archive & Institute (IFI) 3: 6 Eustace St., tel. 01 679 34 77, www.ifi.ie. Bar & restaurant: nacho’s, chicken wings of salmon fishcake zijn hier heel betaalbaar.

Temple Bar Gallery & Studios 4: 5-9 Temple Bar, tel. 01 671 00 73, www.templebargallery.com, di.-za. 11-18 uur.

Button Factory 1: Curved St., tel. 01 670 91 05, programmering en aanvang van de concerten zijn te vinden op www.buttonfactory.ie

Goeie pub

Oliver St John Gogarty 2: op de hoek van Fleet St. en Anglesea St., tel. 01 671 18 22, www.gogartys.ie, ma.-za. 10.30-2.30, zo. 12-1.30 uur; live-muziek ma.-za. 14.30-2.30, zo. 12-1.30 uur. Met zijn stenen vloer, houten balken, oude reclameborden, een bar uit het vroegere Theatre Royal en veel hergebruikt grenen doet de pub heerlijk ouderwets-Iers aan. Er klinkt elke avond Ierse folkmuziek.

Goed eten

Chameleon 1: 1 Lower Fownes St., tel. 01 671 03 62, di.-zo. 17 uur tot laat, rijsttafel vanaf € 20. De meeste bezoekers komen in dit klassiek-etnische restaurant voor de fantastische Indonesische rijsttafels, bestaande uit vier tot wel tien verschillende gerechten. De inrichting roept met veel exotische stoffen een flowerpowersfeer op en lijkt u naar de wilde jaren 70 te verplaatsen. Op de eerste verdieping zit u op kussens.

Monty’s of Kathmandu 2: bekroond etnisch restaurant met authentieke Nepalese gerechten. De diverse kruidencombinaties worden elke dag vers door het uit Nepal stammende personeel gemaakt. John Travolta en Bono zijn de bekendste gasten die hier hebben gegeten.

10In het centrum van de macht – rondom Dublin Castle

Kaart: | F 5
Vervoer: | Bus: 49, 56A, 77, 77A, 123

Hier begon het allemaal. Eerst vestigden de Kelten zich aan de Dubh Linn, de ‘zwarte vijver’, toen de Vikingen en daarna de Engelsen. Zij zetten Dublin Castle neer. Tegenwoordig worden hier de Ierse presidenten geïnstalleerd. De Chester Beatty Library biedt een overzicht van culturen van over de hele wereld, terwijl de invloed van de City Hall ‘niet verder gaat’ dan het bestuur over Dublin.

Dublin Castle, dit weinig geliefde bolwerk van de Engelse macht, werd in 1204 op bevel van koning John Lackland (Jan zonder Land) gebouwd. De schaarse resten van de middeleeuwse burcht zijn het beste te bewonderen vanuit de tuin met zijn ‘zwarte vijver’, de Dubh Linn 1, waar de stad zijn naam aan ontleent.

Van hieraf is de hele bontgekleurde zuidkant goed te zien: de Record Tower, ooit de centrale donjon van het kasteel, naast de kapel, evenals de onderste delen van het Bermingham en de Powder Tower. De van licht doorstroomde Chapel Royal 2 in neo-perpendicularstijl is de moeite waard om te bezichtigen vanwege het stalactietachtige stucwerk en het houtsnijwerk van de eikenhouten galerijen.

Het georgiaanse slot

De grote binnenplaats 3 is omgeven door de elegante schoonheid van Dublin Castle, dat eigenlijk he-lemaal geen kasteel is. Vanaf 1700 is het in fases gebouwd als residentie voor de Engelse onderkoning. Aan de voorzijde verheft zich de met een torentje bekroonde Castle Hall uit 1750 met een bordes waar bij parades een militaire kapel speelde. In 1907 werden uit de ook wel Bedford Tower 4 genoemde gebouwen de Ierse kroonjuwelen gestolen; ze zijn nooit meer boven water gekomen. De weegschaal van het standbeeld van Vrouwe Justitia op de rechter van de twee toegangspoorten helde na een regenbui steeds naar één kant over, omdat een van de schalen door een arm beschut werd. Daarom gaf de onderkoning bevel gaten in de schalen te maken, zodat het water weg kon lopen. Daarmee hielden de Dublinners echter niet op om de spot te drijven met de vooringenomen Britse rechtspraak. Geen wonder, want de Vrouwe staat tenslotte met haar rug naar de stad. Door de andere poort, waarop het beeld van Dapperheid staat, is het moderne conferentiecentrum te zien, waarvoor het complex met een nieuwe vleugel is uitgebreid.

De State Apartments 5

In de State Apartments in de zuidelijke vleugel vonden ooit bruisende feesten plaats. Tegenwoordig gaat het er bij de EU-vergaderingen onder Iers voorzitterschap bij staatsbezoeken en installaties bezadigder aan toe. De dikke Killybegs-tapijten dempen vrijwel al het geluid. Fonkelende kroonluchters, schilderijen, sierpleisterwerk, vergulde guirlandes witte zuilen en weelderige rococomeubels voeren de bezoeker terug naar lang vervlogen tijden. Heel bijzonder zijn verder de Throne Room met de meubels van de onderkoning en St. Patrick’s Hall met de banieren van de ridders van de in 1783 gestichte Orde van St. Patrick. Het in Ierland unieke beschilderde plafond uit 1789 toont de bekering van de Kelten door St. Patrick, Henry II als beschaafde veroveraar en George III als regerend vorst van Ierland.

In 1922 was dat voorbij (zie blz. 17). Een groepje haveloze jonge mannen, onder leiding van Michael Collins, die met twee taxi’s naar het kasteel waren gekomen, kregen van een volledig uitgebluste lord Fitzalan, de laatste onderkoning, de sleutels overhandigd. Toen hij klaagde dat Collins hem zeven minuten had laten wachten, zei deze dat de Engelsen de Ieren al zevenhonderd jaar hadden laten wachten.

De schitterende wereld van boeken en religies

In het gemoderniseerde georgiaanse gebouw van de Clock Tower kunt u de prachtige Chester Beatty Library 6 en de collectie oriëntaalse kunst van de filantroop annex mijnbouwmagnaat sir Alfred Chester Beatty (1875-1968) bewonderen. Op de eerste verdieping wordt de geschiedenis van het boek en de boekdrukkunst belicht aan de hand van middeleeuwse getijdenboeken, incunabels, gravures van Dürer, Indonesische batakboeken van boomschors en de zeer zeldzame jadeboeken van de Chinese keizer. Op de tweede verdieping gaat de aandacht uit naar wereldreligies, die veelzijdig belicht worden. Te zien zijn vroegchristelijke perkamenten uit de 2e en 3e eeuw, fraai versierde teksten uit de koran, Tibetaanse tanka’s, Indiase schilderijen en nog veel meer. Het dakterras en de fraai aangelegde oosterse tuin om het gebouw nodigen ertoe uit de kunstcollectie in alle rust op u te laten inwerken. De museumwinkel verkoopt naast literatuur over Zuidoost-Aziatische kunst ook allerlei ander zaken, zoals lakschaaltjes en kalligrafeersets.

Tempel van burgertrots

De majestueuze tempelfaçade van de City Hall 7 rijst hoog boven Parliament Street uit. Het huidige stadhuis was ooit een van de pronkstukken van georgiaans Dublin. Het is in 1769 als koninklijke beurs ontworpen door de Londense architect Thomas Cooley. De latere burgemeester Charles Thorp liet het gebouw met fraai stucwerk decoreren. Meesterwerk is het enorme cassettenplafond in de hoge koepel van de rotonde bij de ingang. Schilderijen over de stadshistorie, beelden van gewaardeerde politici en de vloer met het wapen van de stad vervolmaken deze classicistische tempel van burgertrots. Hier vonden ook de begrafenisplechtigheden plaats van de patriotten Charles Stewart Parnell en Michael Collins. In het elegant ontworpen Interpretative Centre wordt de geschiedenis van Dublin belicht.

Openingstijden

Dublin Castle: Dame St., www.dublincastle.ie, alleen met rondleiding ma.-za. 10-16.45, zo. 12-16.45 uur, feestdagen gesl., volw. € 4,50, kind. € 2.

Chester Beatty Library: Dublin Castle, tel. 01 407 07 50, www.cbl.ie, mei-sept. ma.-vr., okt.-apr. di.-vr. 10-17, het hele jaar za. 11-17, zo. 13-17 uur, toegang gratis. Rondleidingen wo. 13, zo. 15 en 16 uur. Het Silk Road Café serveert specialiteiten uit de Oriënt.

City Hall: Dame St., www.dublincity.ie, ma.-za. 10-17.15 uur, volw. € 4, kind. € 1,50.

Voor de kleine trek

Leo Burdock’s 1 : 2 Werburgh St., www.leoburdocks.com, ma.-za. 12-24, zo. 16-24 uur, fish ’n chips € 6. De populairste snackbar van Dublin houdt de traditie in ere: donkergroene houten gevel, plafond met gestucte rozetten, aquarium met grote vissen en natuurlijk de in papier gewikkelde gebakken vis met patat. ‘No vinegar, please!’ – anders krijgt u ongevraagd azijn op uw patat.

Millstone Restaurant 2: 39 Dame St., tel. 01 679 99 31, ma.-vr. 11.30-23, za., zo. 11.30-23.30 uur, driegangenmenu € 24,95. De locatie in een 19e-eeuws gebouw met zuilengevel, oude trap, open haard en donkere houten stoelen en tafels is bijzonder fraai. Tapas, steaks en chorizo. Vooral het Ierse menu met Irish stew of zalm heeft een goede prijs-kwaliteitverhouding.

11Ierlands middeleeuwen – St. Patrick’s Cathedral

Kaart: | F 5
Vervoer: | Bus: 49, 50, 54A, 56A, 77A, 150, 151

De illustere beschermheilige van Ierland, Saint Patrick, is ook de schutspatroon van de gotische kathedraal. Wie hier is begraven, is van grote betekenis geweest voor de cultuur en historie van het land.Op het terrein van de kathedraal staat ook de schitterende en oudste bibliotheek van Ierland, Marsh’s Library.

In het St. Patrick’s Park borrelde ooit het water omhoog van een heilige bron uit 450 n.Chr., die nu echter is afgesloten. Alleen de vroegchristelijke deksteen bleef behouden en bevindt zich nu in de kathedraal. Vanuit het drukke, populaire park, dat de brouwersfamilie Guinness heeft laten aanleggen, hebt u een mooi zicht op de indrukwekkende grijze steenmassa van de in de 19e eeuw grondig gerestaureerde Anglicaanse St. Patrick’s Cathedral 1.

Ierlands grootste kerk

Al in de tijd van de heilige Patrick zou hier een houten godshuis hebben gestaan. Aartsbisschop John Comyn liet in 1191 een drieschepige, kruisvormige basiliek bouwen. In de 13e eeuw werd hij in de stijl van de vroege Engelse gotiek verbouwd tot de grootste kerk van Ierland. In 1370 liet aartsbisschop Minot de 37 m hoge toren er bijbouwen.

Ierlands pantheon

Het grote aantal grafstenen en gedenkplaten evenals het feit dat er entree moet worden betaald, geven eerder de indruk in een museum terecht te komen dan in een kerk. Een gedenkplaat brengt de laatste Keltische bard Turlough O’Carolan in herinnering, andere gedenkplaten de eerste en vierde president van Ierland, Douglas Hyde en Erskine Childers. Zeer opmerkelijk is de liggende beeltenis van aartsbisschop Saundford uit de 13e eeuw. Merkwaardig is het Boyle Monument uit 1630, waar de graaf en zijn vrouw op elkaar gestapeld zijn afgebeeld.

Overigens: als gevolg van de lange periode van overheersing door de Engelsen heeft Dublin slechts één en dan ook nog eens een provisorische katholieke kathedraal (zie blz. 35), maar twee anglicaanse kathedralen, in Christ Church (bisschopszetel van het bisdom Dublin en Glendalough) en in St. Patrick (bisschopszetel voor de rest van Ierland).

Ierlands eerste dichter

Degene die als eerste officeel zo werd genoemd, is de Engelsman Jonathan Swift (1667-1745), die lange tijd decaan van de kathedraal was. Hij schreef een van de meest gelezen boeken uit de westerse literatuur, Gullivers Travels. Van de Ieren kreeg hij vooral waardering vanwege satirische essays, waarin hij de uitbuiting van Ierland door de Engelsen aan de kaak stelt. Swift ligt hier samen met zijn geliefde Stella begraven. In de noordelijke dwarsbeuk zijn dodenmaskers, boeken en de kansel te zien.

Ierlands mecenas

Wanneer u niet per se alleen maar geïnteresseerd bent in ‘echte’ middeleeuwse bouwkunst, zullen de glas-in-loodramen van de kathedraal, het koorgestoelte met de vaandels van de ridders van de Orde van St.-Patrick en de tegelvloer u zeker bevallen. De financier van deze omvangrijke renovatie, sir Benjamin Guinness, zit, door John Henry Foley in brons gegoten op het grasveld aan de zuidkant van de kathedraal.

Ierlands eerste bibliotheek

Aartsbisschop Narcissus March liet in 1701 de eerste openbare bibliotheek van Ierland ontwerpen: Marsh’s Library 2. Deze sindsdien vrijwel onveranderde bron van geleerdheid bezit een collectie van 25.000 boeken uit de 16e tot 18e eeuw, evenals driehonderd handschriften. In de beide zalen staan rij na rij nog de originele houten tot aan het plafond reikende boekenstellingen met bijbehorende ladders, banken en tafels.

March liet de boeken letterlijk aan de ketting leggen, zodat ze niet gestolen konden worden. Zeer kostbare exemplaren mochten alleen bekeken worden in een van de drie aflsuitbare ‘kooien’ met witte ornamenten van stuc, bekroond door de gouden mijter van Marsh. Swift had totaal geen waardering voor zijn baas en schamperde dat niemand rouwig zou zijn om zijn dood, behalve zijn opvolger.

Openingstijden

St. Patrick’s Cathedral: St. Patrick’s Close, www.stpatrickscathedral.ie, mrt.-okt. ma.-vr. 9-17, za. 9-18, zo. 9-10.30, 12.30-14.30, 16.30-18 uur, nov.-feb. ma.-za. 9-17, zo. 9-10.30, 12.30-14.30 uur, toegang € 5,50.

Marsh’s Library: St. Patrick’s Close, tel. 01 454 35 11, www.marshlibrary.ie, ma., wo.-vr. 9.30-17, za. 10-17 uur, volw. € 3, kind. gratis.

12Grenzeloze reclamecampagnes – Guinness Storehouse

Kaart: | E 5
Vervoer: | Luas: Red Line, James’s

De Guinness Brewery, een stad op zichzelf, ligt weliswaar in het westen van Dublin, maar is in de hele stad goed te ruiken. Binnen de victoriaanse bakstenen muren biedt het bedrijfsmuseum een adembenemende show. Guinness is een biermerk met historie – in 2009 werd het 250-jarig bestaan gevierd.

Zoals te verwachten in Dublin heeft James Joyce ook iets geschreven over het ‘schuimende, ebbenhoutzwarte bier’ en over de brouwers, de ‘heren van het vat’. En zeker ook weinig vleiende zaken, zoals de aanwezigheid van dooie ratten in het bruine nat (porter). Onvoorstelbaar, maar wel Joyce. Tegenwoordig komt er in de vier miljoen pinten die er per dag in St. James’ Gate worden geproduceerd geen ‘lokale fauna’ meer terecht, want het bier wordt in roestvrijstalen tanks gebrouwen en in aluminium vaten opgeslagen.

Kolossaal gebouw in de vorm van een glas

Het Guinness Storehouse 1 is een van de grootste toeristische attracties van Ierland. De interactieve, multimediale belevenis ligt over diverse verdiepingen verspreid rond een glazen trappenhuis met roltrappen (het geheel moet een Guinnessglas voorstellen). Een adembenemende moderne constructie van glas en staal omsluit het ijzeren karkas van de voormalige fermenteerfabriek. Met geluiden, films en machines wordt het brouwproces aanschouwelijk gemaakt.

En hoe gaat dat dan?

De eerste fase heet mouten. Hierbij laat men gerst in vochtige atmosfeer ontkiemen en daarna weer drogen. Aan het zo ontstane mout wordt wat ongemoute, geroosterde gerst toegevoegd, zodat de drank zijn donkere kleur behoudt. Het mout gaat nu naar de brouwerij, waar het wordt gekneusd zodat kaf en meel gescheiden worden. Hierdoor ontstaat schroo, dat vervolgens in grote ketels, de kieves, wordt gedaan en met warm water wordt vermengd, het maischen. Dit beslag wordt gefilterd (‘klaren’), het resulterende vloeibare product heet wort. De wort wordt een paar uur gekookt. Tijdens het koken wordt hop toegevoegd; dit zorgt later voor de bittere smaak, een stabiele schuimkraag en een goede conservering.

Nadat de wort is afgekoeld, worden gist en lucht toegevoegd. De vergistbare suikers uit de wort worden tijdens deze hoofdgisting omgezet in alcohol, koolzuurgas en smaakstoffen. De niet vergistbare suikers zorgen uiteindelijk voor de smaak van het bier. Het Ierse Guinness heeft een alchoholpercentage van 4%, het bier uit de grootste Guinnessbrouwerij in de wereld, in Lagos in Nigeria, bevat tweemaal zoveel alcohol.

Reclame – genadeloos en begenadigd

Kinderen zijn vooral gecharmeerd van de treintjes, de waterval op de begane grond en de koddige zeehondjes die Guinnessglazen op hun neus balanceren. Het zijn de getuigen van de uitstekende reclamecampagnes waarmee het bedrijf zich sinds de oprichting in 1759, door Arthur Guinness, heeft weten te onderscheiden. Uiteindelijk zijn het deze campagnes geweest die het merk Ierland en het merk Guinness onlosmakelijk met elkaar verbonden hebben. Niemand minder dan detectiveschrijfster Dorothy L. Sayers kwam op de proppen met de superslogan ‘Guinness is good for you’. En wat heeft men er overal ter wereld niet voor over om in het Guinness Book of Records tekomen, zoals wekenlang paalzitten en urenlang onderwaterzoenen?

Doe het goede en spreek erover: vanuit deze basisgedachte werd de Guinnessdynastie de mecenas van de stad. Zo financierde de familie bijvoorbeeld de restauratie van de St. Patrick’s Cathedral en van St. Stephen’s Green.

Helemaal boven

Een glazen lift, die heel even de zwaartekracht lijkt te ontkennen, brengt u naar de Gravity Bar op het dak. Wegsoezend achter een lekker glas ‘romig’ Guinness dat inmiddels door het drankenconcern Diageo wordt geproduceerd, kunt u hier genieten van het prachtige uitzicht over Dublin. De pint is overigens gratis, wat gezien de exorbitante toegangsprijs ook niet meer dan normaal is.

Adres

Guinness Storehouse: St. James’s Gate, tel. 01 408 48 00, www.guinness-storehouse.com, dag. 9.30-17, juli en aug. tot 19 uur, volw. € 16,20, kind. (6-12 jaar) € 6,50, bij reserveren via internet 10% korting.

Guinness Book of Records

www.guinnessworldrecords.com

13Voor en na de restauratie – Smithfield

Kaart: | E-F 4
Vervoer: | Luas: Red Line, Smithfield

Nog steeds gaan de paardenhandelaren naar de paardenmarkt en de groentehandelaren naar de grote markt. Ook de mummies van St. Michan’s zijn er nog. Wat echter als eerste opvalt in deze wijk is de architectuur van het geheel gerenoveerde Smithfield Plaza.

Smithfield, sinds 1664 het centrum van de vee- en paardenhandel, kwam in de jaren 90 in aanmerking voor restauratie. De arbeiderswijk werd omgevormd tot een modern ‘stadslandschap’. Omdat de meeste mensen een laag inkomen hadden, betekende dat echter dat ze moesten vertrekken; de hoge huren waren voor hen niet op te brengen.

Centrum van vernieuwing

Dat is een goede typering van Smithfield Plaza 1. Het ontwerp voor het langgerekte plein met futuristische, 27 m hoge gaslantaarns is van de hand van McGarry NiEanaigh Architects. Voor het bestraten van het plein zijn 400.000 met de hand schoongemaakte oude straatstenen gebruikt! Glimmende flats uit glas en staal staan er als een erehaag omheen. De appartementen zijn, zoals te verwachten, niet echt goedkoop.

De hardnekkige paardenmarkt

Op de eerste zondagen van maart en september, van zonsopgang tot 14 uur, is Smithfield weer wat het altijd al is geweest. Jongeren uit de buurt met kortgeschoren kapsel rijden rond op ongezadelde pony’s en hopen dat hun al even kortgeknipte vaders zo’n dier voor ze kopen. Ruw uitziende, maar vriendelijke mannen scharen zich om de viervoeters en de sulkies die hier te koop staan. Voor een buitenstaander is het meestal niet duidelijk wanneer een transactie wordt beklonken, want daarvoor is het noodzakelijk de gebaren en tekens van de handelaren te kennen en dat is alleen voor een insider weggelegd. Geen groter contrast is denkbaar dan de groepjes paarden die hun behoefte doen op de kostbare kasseien, vastgebonden aan de futuristische gaslantaarns van Smithfield Plaza. Hier botsten het oude en het nieuwe Dublin, arm en rijk. Dierenbeschermers bekritiseren de markt vanwege de vaak ruwe omgang van de ‘urban cowboys’ met hun paarden, en ook het stadsbestuur en de nieuwe bewoners zijn niet gecharmeerd van het evenement. Toen de markt steeds vaker uit de hand liep en het tot opstootjes kwam, trok de Dublin City Council aan de noodrem en besloten de bestuurders dat de voorheen maandelijkse paardenmarkt voortaan nog maar twee keer per jaar zou worden gehouden. Verscherpt toezicht moet zorg dragen voor een vlekkeloos verloop van de paardenmarkt.

Genieten in een distilleerderij

Het bezoekerscentrum van de Old Jameson Distillery 2 in de voormalige productiehal heeft het industriële erfgoed, met onder meer 19e-eeuwse ijzeren zuilen, fraai met poppen, geluiden, geuren en allerlei technische snufjes tot een genoegelijke rondgang ingericht. Na afloop mag u gratis de Uisce Beatha proeven; die naam betekent zoveel als ‘levenswater’, maar men spreekt in het algemeen van whiskey. Ook kunt u een whiskeyproefdiploma verkrijgen, waarbij u er goed van doordrongen wordt wat een lekker drankje Jameson toch is.

Voor wie van griezelen houdt

De door Vikingen in 1685 gestichte St. Michan’s Church 3 dankt zijn roem noch aan het mooie barokke houten interieur noch aan het orgel of aan de overlevering dat Händel hier in 1742 het Messiasoratorium heeft gecomponeerd (wat overigens niet waar is). Een steile trap met hoge treden voert in de koele, droge grafkelder. In 17e-eeuwse gewelven, die nog steeds voor begrafenissen worden gebruikt, liggen de sarcofagen hoog opgestapeld. In een aantal van de grafkisten zijn de met stof bedekte mummies goed te zien, zoals die van de na de opstand van 1798 terechtgestelde gebroeders Sheares, een non, een man van wie een hand en beide voeten ontbreken en van de zogenaamde ‘kruisvaarder’. Wie het durft, mag de iets opgeheven hand van deze reus aanraken. Waar het toe leidt als men kinderen naar zo’n morbide plek meeneemt, laat Bram Stoker zien. Er wordt gezegd dat hij hier op het idee kwam van zijn Dracula, de beroemdste ‘niet-dode’ uit de geschiedenis van de wereldliteratuur. Deze verdroogde lichamen zijn zo goed behouden, omdat de magnesiumhoudende kalksteenmuren alle vochtigheid uit de lucht trekken.

Nog meer authentiek Northside

Spitskool, sinaasappels, ui en andere groenten en fruit liggen hoog opgetast onder het afbrokkelende ijzeren dak van de victoriaanse Dublin City Fruit and Vegetable Market 4. Het statige, van geel en oranje baksteen gemaakte bouwwerk met zijn door zuilen omzoomde ingangen dateert van 1892 en is een van de best bewaarde geheimen van Dublin. De markt heeft een unieke, maar authentieke uitstraling. Maar dat zal niet zo blijven. Nadat een ambitieus herinrichtingsplan vanwege de economische crisis werd opgeschort, heeft het stadsbestuur nu een voordelige variant op het oog. Kleine handelaren moeten goede levensmiddelen aanbieden, van biologische oorsprong en eigen teelt. Artisanal, ambachtelijk, zo luidt de Ierse benaming, met onder meer boerenkaas, biologisch brood en zelfgemaakte marmelades en chutneys.

Openingstijden

Old Jameson Distillery 2: Bow St., tel. 01 807 23 55, www.jamesonwhiskey.com, ma.-za. 9-18, zo. 10-18 uur, volw. € 14, kind. € 7,70.

St. Michan’s Church 3: Church St. Lower, tel. 01 872 41 54, mrt.-okt. ma.-vr. 10-12.45, 14-16.45, nov.-feb. ma.-vr. 12.30-15.30, za. het hele jaar door 10-12.45 uur, crypte alleen tijdens een rondleiding, € 5.

Dublin City Fruit and Vegetable Market 4: St. Michan’s St., ma., wo.-vr. 6-15, di. 6-13, za. 6-11 uur.

Mekka van de folkmuziek

The Cobblestone 1: 77 North King St., tel. 01 872 17 99, www.cobblestonepub.ie, ma.-do. 16-23.30, vr., za. 16-0.30, zo. 16-23.30 uur. Laat u niet afschrikken door de haveloze voorkant. Erachter bevindt zich een gezellige, traditionele Northside pub, waar u gemakkelijk met iemand in gesprek komt. De sfeer is er wel rauw (er wordt nog net niet op de grond gespuugd), maar tegelijkertijd ook hartelijk.

De ‘Cobbler’ is befaamd doordat er elke avond Ierse traditionele muziek wordt gespeeld, ofwel in de vorm van spontane optredens in de pub of aangekondigde optredens in de back room, met internationaal bekende muzikanten als John Spillane. Te hopen valt dat het authentieke van de pub niet verlorengaat, nu de dertigers uit de ‘City’ de kroeg inmiddels ook hebben ontdekt.

14Dublin’s groene long – Phoenix Park

Kaart: | A-D 2-5; Oriëntatiekaartje: blz. 71
Vervoer: | Bus: nr. 10 van O’Connell Street naar Park Gate

Het Phoenix Park is niet alleen maar groot en groen. In het park is van alles te doen en te zien: sportvelden en recreatiemogelijkheden, monumenten, speeltuinen, een bezoekerscentrum en zelfs een burcht, de zetel van Ierlands president. Daarnaast is in het park een van de grootste publiektrekkers van het land gevestigd: Dublin Zoo.

Het Phoenix Park is met een oppervlakte van circa 8 km² het grootste stadspark van Europa. Er zijn plantsoenen, grote vijvers, grasvelden, bosachtige gedeeltes maar ook indrukwekkende losstaande bomen. Het park is ontstaan uit het Royal Deer Park, het koninklijke jachtterrein. Onderkoning James Butler of Ormonde gaf in 1660 de opdracht tot de aanleg ervan om de fervente jachtliefhebber Charles II ter wille te zijn. In 1745 liet onderkoning Lord Chesterfield het terrein een meer parkachtig aanzien geven, waar de elegante Phoenixzuil in de buurt van Ashtown Castle nog van getuigt, en stelde het open voor publiek. Sinds 1986 is het een National Historic Park.

Sport, sport en nog eens sport

De kaarsrechte, door bankjes en ouderwetse lantaarns omzoomde Chesterfield Avenue loopt dwars door het park. Van de hoofdingang naar Ashtown Castle is het 3 km. Het park is een paradijs voor sportievelingen, en overal zijn joggers, fietsers, skaters en wandelaars te zien. ‘s Zomers wordt er in het weekend veel polo, cricket, voetbal, hurling en camogie gespeeld, waarbij u gratis mag toekijken.

Een obelisk voor de winnaar van Waterloo

Nadat u door Park Gate 1 het park bent ingegaan, komt u in de victoriaanse bloementuin People’s Flower Garden 2. Links daarvan steekt het Wellington Monument 3 al sinds 1814 bijna 70 m hoog de lucht in. Het is na de obelisk in Washington de hoogste ter wereld. De na de Slag bij Waterloo met dit overwinningsteken geëerde generaal Wellington vond het maar niets dat Dublin zich erop liet voorstaan dat hij in de Ierse hoofdstad geboren was: ‘Wie in een stal geboren is, hoeft nog geen paard te zijn,’ zou hij gezegd hebben.

Overigens: uit de beroemde leeuwenkolonie van de Dublin Zoo komt ook het prachtige exemplaar, dat aan het begin van de vroegere Metro-Goldwyn-Mayerfilms brullend zijn manen schudt.

Waar de leeuwen brullen

Dublin Zoo 4 vestigt steeds nieuwe records; de magische grens van één miljoen bezoekers per jaar is allang bereikt. De op twee na oudste dierentuin ter wereld dateert van 1831. De dierentuin organiseert fokprogramma’s om soorten in stand te houden. Het Afrikaanse savannelandschap, waarmee de dierentuin in oppervlak bijna is verdubbeld, is nieuw. Andere hoogtepunten zijn het zeehondenverblijf, de katachtigen en het nieuwe ‘regenwoud’ van de gorilla’s, dat een ware bezoekersmagneet is.

Het dierenpark is heel smaakvol met veel groen en ingesteld op gezinnen aangelegd, met diverse speeltuinen, kiosken en restaurants. Wie geen zin meer heeft om te lopen, neemt het treintje.

De victoriaanse Phoenix Park Tea Kiosk 1 heeft een uitgebreid assortiment aan vers bereide soepen, panini’s, taarten, biologische koffie en allerlei heerlijke dranken. In The Hollow, een lagergelegen plek ernaast, staat een paviljoen waar op zondagmiddag gratis concerten worden gegeven.

De president nodigt u uit

Mary McAleese, de voorgangster van de huidige president Michael D. Higgins, heeft de residentie van het Ierse staatshoofd, Áras an Uachtaráin 5, opengesteld voor bezoekers. Het met elegant wit pleisterwerk versierde georgiaanse gebouw, dat in 1751 voor parlementslid Nathaniel Clements is gebouwd, is ingericht met superzachte Killybegstapijten, fonkelende kroonluchters en historische schilderijen.

Een echte burcht

Vanaf de residentie is het circa 20 minuten lopen naar Ashtown Castle 6, een vier verdiepingen hoog towerhouse van rond 1600. Het werd pas herontdekt toen in 1978 een gebouw dat eromheen gebouwd was, werd afgebroken.

Hier staat nu het Phoenix Park Visitor Centre 7, waar de geologie, fauna, flora, geschiedenis en ecologie van het park nader worden belicht. Leuk voor kinderen is de hertenkamp. Ook de victoriaanse ommuurde moestuin is een ware bezienswaardigheid. In het Phoenix Park leven, vlak bij de stad, onder andere damherten, uilen, sperwers, dassen, vossen en grijze eekhoorns. Op speciaal aangelegde paden kunt u kijken of die dieren te zien zijn.

Informatie

Phoenix Park: dag en nacht geopend, www.phoenixpark.ie

Dublin Zoo: www.dublinzoo.ie, tel. 01 474 89 00, dag. nov.-jan. 9.30-16, feb. tot 17, mrt.-sept. tot 18, okt. tot 17.30 uur, volw. € 16,50, kind. tot 3 jaar gratis, tot 16 jaar € 11.

Phoenix Park Tea Kiosk: apr.-sept. 10-17.30, okt.-mrt. tot 16 uur.

Áras an Uachtaráin: www.president.ie, gratis rondleiding za. 10.30-15.30 uur, kaartjes verkrijgbaar in het Phoenix Park Visitor Centre, toeristische informatie via tel. 01 677 00 95.

Phoenix Park Visitor Centre/Ashtown Castle: tel. 01 677 00 95, www.heritageireland.ie, nov.-april dag. 9.30-17.30 mei-okt. dag. 10-17.45 uur, toegang gratis.

Bewegen in het park

Fietsverhuur 1: Chapelizod Rd., tel. 086 265 62 58, www.phoenixparkbikehire.com, 2 uur € 5, dag € 10, ook tandems en kinderzitjes.

Treintje: dag. 10-17 uur, hop-on-hop-off met haltes door het hele park, volw. € 8, kind. € 4.

In de buurt

National Museum of Ireland – Decorative Arts 8: Benburb St., tel. 01 677 74 44, www.museum.ie, Luas: Red Line, di.-za. 10-17, zo. 14-17 uur, toegang gratis. Dit deel van het National Museum is gehuisvest in de weidse ruimte van de in 1700-1709 gebouwde vroegere kazerne, de Collins Barracks. Multimediatechnologie en de modernste museumdidactiek nodigen de bezoekers uit tot een ontdekkingsreis. Te zien zijn glas, zilver, wetenschappelijke instrumenten, meubels, wapens, muziekinstrumenten, etnografische objecten, kleding, huishoudelijke artikelen, sieraden en werken van de Ierse ontwerpster Eileen Gray (1878-1976). Een van de hoogtepunten van het fraaie museum is de zilveren miskelk van Thomas de Burgo en de vermaarde piratenkoningin Grace O’Malley uit 1494. Ook fraai is de Aziatische kunst van de Albert Bender Exhibition, met Tibetaanse tanka’s, Japanse prenten en kleine Chinese beelden.

15Meer design is ondenkbaar – Dublin Docklands

Kaart: | G-J 4-5; Oriëntatiekaartje: blz. 75
Vervoer: | Luas: George’s Dock

Wat tot voor kort één groot, vervallen havengebied was, is inmiddels uitgegroeid tot een van de omvangrijkste nieuwbouwprojecten van Europa, bereikbaar via fraaie bruggen en vol glinsterende kantoor- en appartementencomplexen van glas en staal, afgewisseld met chique winkels, restaurants en bars.

Tot in het begin van de 18e eeuw bevond zich hier het door de getijden overspoelde slikwad van de Liffey en haar beide aanvoerrivieren, de Dodder en de Tolka. Dat was voor de scheepvaart echter heel onhandig; daarom werd besloten de Liffey op die plek een ‘stenen korset’ aan te meten in de vorm van de North Wall, East Wall en diverse kades. Zo konden vrachtschepen vanuit de hele wereld bij de nieuwe docks afmeren. In de 19e eeuw kwamen daar fabrieken, kranen en stoomschepen bij. Het gebied was een en al bedrijvigheid. Elke woensdagochtend werden kuddes vee door de straten de schepen opgedreven. De karakteristieke aken van Guinness vervoerden de vaten met het donkere bier over de zogenaamde ‘Liffey mile’ van de brouwerij naar de haven.

Het verval van de Docklands begon in de Tweede Wereldoorlog. In de jaren 70 en 80 waren het de armste en gevaarlijkste wijken ter wereld, waar het sterftecijfer hoger lag dan in Calcutta! De totaal verwaarloosde huurkazernes van Sheriff Street waren daar een in- en intriest voorbeeld van. Vlak voordat die werden gesloopt, draaide de in de Docklands geboren regisseur Jim Sheridan er de opnames van In the Name of The Father en The Boxer met Daniel Day-Lewis. Ook de charismatische Luke Kelly (1940-1984), een van de oprichters van de Dublinners, komt uit de Docklands.

Een tijd van grote verandering

In 1996 werd de Dublin Docklands Development Authority, ofwel DDDA, een instantie voor de ontwikkeling van de Docklands, in het leven geroepen. Een van de meest ambitieuze doelstellingen was om ook de sociaal zwakke bewoners uit de oude wijk in de nieuwe opzet te integreren. Daartoe moest 20% van de nieuwbouw bestaan uit sociale woningen met een betaalbare huur. Veel geld werd voor de bouw van scholen, sportverenigingen, gemeenschapscentra en speeltuinen gereserveerd. Nu, een tiental jaren en vijf miljard euro verder, wonen er meer dan 23.000 en werken er circa 40.000 mensen in dit nieuwe trendy centrum. De economische crisis heeft ervoor gezorgd dat projecten als de U2 Tower en het reusachtige opengewerkte, uit staal geconstrueerde beeld van een staande figuur van Antony Gormley voorlopig in de ijskast zijn gezet.

Het heroveren van de Liffey

Het Famine Sculpture 1 van de uit Dublin afkomstige beeldhouwer Rowan Gillespie dat in 1997 is onthuld, verwijst naar de tijd van armoede en honger. In het midden van de 19e eeuw verlieten miljoenen Ieren het land. De schepen met emigranten vertrokken vanaf de kade waar dit beeld staat. Van dat treurige verleden is nu in de Docklands niets meer te merken. Decennialang verwaarloosd en verborgen achter spuuglelijke pakhuizen is Dublins rivier eindelijk weer voor iedereen bereikbaar. Langs het water van de Liffey is een mooie boulevard aangelegd met fraai vormgegeven balustrades, straatlantaarns, paaltjes en banken. Freeflow, een installatie van de kunstenares Rachel Joynt, bestaat uit negenhonderd blauwgroene, door ledjes verlichte ronde glazen ‘straatstenen’ met daarin zichtbaar een zilver- en koperkleurig visje. De glazen stenen liggen tussen Custom House Quay en the North Wall over een afstand van circa 1 km.

Sitting on the docks of the bay

Het uit de georgiaanse tijd stammende George’s Dock en het Inner Dock dienen nu als fraai decor voor de ondernemingen, woonhuizen, restaurants en watersportclubs in de omgeving. Op het platform rond het wateroppervlak vinden evenementen en concerten plaats, zoals de Kerstmarkt en het Oktoberfeest. Achter de bakstenen muren van het historische havenmeestersgebouw kunt u tegenwoordig bij de Harbourmaster 1 stijlvol een biertje drinken. Er worden ook snacks, steaks en gerechten uit de nieuw-Ierse keuken geserveerd.

Bruggenbouwers

Door de bouw van diverse bruggen is een eeuwenlang infrastructureel probleem van Dublin opgelost: tegenwoordig is het maar een paar minuten van George’s Dock naar Merrion Square, dat vroeger alleen via een grote omweg bereikbaar was. Voetgangers kunnen sinds 2005 de door Cyrill O’Neill ontworpen Sean O’Casey Footbridge 2 nemen, genoemd naar de uit Dublin afkomstige toneelschrijver en maatschappijcriticus Sean O’Casey (1880- 1964). Hij was een rasechte Docklander, opgegroeid in East Wall. Het National College of Ireland 3, dat in 2002 naar de Docklands is verhuisd, probeert bruggen te slaan op sociaal gebied. Op deze universiteit, die zich profileert als ‘campus without walls’, studeren vijfduizend studenten, vaak afkomstig uit arbeidersmilieus of ingestroomd vanuit het hoger beroepsonderwijs.

De op een harp gelijkende tuibrug van de wereldberoemde architect Santiago Calatrava verbindt sinds 2009 de North en South Docklands. De Samuel Beckett Bridge 4 is genoemd naar de beroemde, in Dublin geboren toneelschrijver (1906-1989), die in 1969 als derde Ier de Nobelprijs voor de Literatuur kreeg.

Trefpunt van toparchitecten

De vloeiende lijnen en het golvende oppervlak van de ’s nachts kunstig verlichte Spencer Dock Bridge 5 van Amanda Levete Architects is een lust voor het oog. De brug is in 2010 opengesteld voor trams, auto’s, voetgangers en fietsers. U hebt hier een prachtig uitzicht op het Linear Park 6 langs het Royal Canal, een ontwerp van Agence Ter. Zoals zo vaak in het Dublin van na de financiële crisis is het nog maar de vraag of alle plannen voor het park worden gerealiseerd. Of gaat het in 2015 toch gebeuren?

Het Convention Centre Dublin 7 uit 2010 van Kevin Roche bestaat uit een glazen gebouw, dat als een gekantelde cilinder ingeklemd is tussen twee witbetonnen bouwvolumes. Het conferentiecentrum is geschikt om gigacongressen te houden. In het ontwikkelgebied Point Village, dat sinds de 18e eeuw zo genoemd wordt naar het ‘punt’ waar de North Wall en East Wall aan elkaar grenzen, staat het The O2-complex (zie blz. 108) waar megaevenementen kunnen worden georganiseerd.

Rond het Grand Canal Dock

Op de zuidoever is het L-vormige Grand Canal Dock het belangrijkste ontwikkelgebied, in de 18e eeuw een van de grootste aanlegplaatsen voor schepen in Europa. Door de langdurige aanwezigheid van chemische fabrieken, metaalsmelterijen en gasfabrieken was de grond zo sterk vervuild dat deze tot 4 m diep moest worden afgegraven. Vervolgens moest het terrein worden ontgift en weer worden opgehoogd. Hier staat nu de in 2000 door O’Mahony Pike ontworpen Millenium Tower 8, het hoogste woongebouw van Ierland. In de Mourne Seafood Bar 1 op de begane grond hebt u een mooi uitzicht op het door moderne gebouwen, kranen en oude pakhuizen omgeven water en op boten, meeuwen en aalscholvers.

Het Grand Canal Square 9 met zijn rode palen, het rode en groene plaveisel en het spectaculaire lichtontwerp is ontworpen door de Martha Schwartz Studios. Hier zijn enkele eetgelegenheden te vinden, waaronder filialen van bekende traditionele restaurants als Ely (zie blz. 99), allemaal modern, minimalistisch en kosmopolitisch.

Het in 2010 geopende Grand Canal Theatre 10, naar een ontwerp van Daniel Libeskind, heeft een schitterende glazen façade en valt op door het intrigerende spel van lijnen en hoeken.

In het complex, dat plaats biedt aan zo’n tweeduizend toeschouwers, worden ballet-, opera- en musicalvoorstellingen gehouden. Tot de hoogtepunten van de afgelopen jaren behoren musicals als Cats en Mamma Mia, en optredens van het Bolshoi Ballet en het Staatscircus van Moskou. Ook Chris Rea en The Chieftains waren hier te gast.

Informatie

www.dublindocklands.ie

www.ddda.ie

www.theccd.ie

Openingstijden

Grand Canal Theatre 10: Grand Canal Sq., www.grandcanaltheatre.ie, kaartjes: Ticketmaster 0818 71 93 77, DART: Grand Canal Dock.

Chic eten en drinken

The Harbourmaster 1: Old Dock Offices, Customs House Dock, tel. 01 670 16 88, restaurant ma.-za. 12-20.30, za. 12-21.30, zo. 12-18 uur; hoofdgerecht ’s middags ca. € 9, ’s avonds € 20, bar ma.-do. 12-23.30, vr.-zo. 12.30-0.30 uur.

Cill Airne 2: Quay 16, North Wall Quay, tel. 01 817 87 60, www.mvcillairne.com, restaurant di.-za. 17.30 uur tot laat, diner vanaf € 26; Blue River Bistro Bar, dag. 12-21 uur, ca. € 15. De locatie – een passagiersschip uit 1961 – heeft meer te bieden dan het eten. De vloer is van gelakt hout – dit is het laatste schip ter wereld dat met behulp van klinknagels werd gebouwd. Op het bovendek is het in de zomer heerlijk toeven. Let wel op: kinderen en gymschoenen zijn hier niet gewenst!

Mourne Seafood Bar 1: Charlotte Quay, tel. 01 668 88 62, www.mourneseafood.com, ma.-za. 12-15, 17-22, zo. 12-20 uur. De koele bar met het lichte houten plafond en de strakke lijnen serveert een moderne versie van het klassieke zeebanket.

Nog meer Dublin

Gebouwen

Bank of Ireland G 5

2 College Green, binnenstad, Luas: Red Line, Abbey St., ma.-vr. 10-16, do. tot 17 uur, gratis toegankelijk tijdens genoemde openingstijden

De huidige bank werd in 1729 door Edward Lovett Pearce ontworpen. Het was het eerste palladiaanse bouwwerk in Ierland en huisvestte aanvankelijk het parlement. Op 2 augustus 1800 vergaderde het Ierse parlement voor de laatste maal en besloot het zichzelf op te heffen, iets wat nooit eerder was voorgekomen en daarna ook nooit meer. In 1803 werd de Bank of Ireland eigenaar van het gebouw. In 1804 kreeg Francis Johnston de opdracht het House of Commons (het Lagerhuis) te verbouwen tot wat nu de lokettenhal is. Via deze gestucte hal met cassettenplafond komt u in het in originele staat bewaarde House of Lords (Hogerhuis), een van de mooiste georgiaanse ruimtes van Dublin.

Casino Marino J 2

Cherrymount Crescent, off Malahide Rd., Marino, www.heritageireland.ie, bus: 42, 43 vanaf Abbey St. Lower, 14, 27, 27A, 27B, 128 vanaf Eden Quay, dichtstbijzijnde halte Nazareth House, eind apr.-eind okt. dag. 10-17 uur, alleen rondleidingen: volw. € 3, kind. € 1

James Caulfield liet dit ‘lusthof aan zee’ in 1758 bouwen. Zijn vriend, de architect William Chambers, ontwierp het centrale gebouw, dat er vanbuiten uitziet als een antiek tempeltje, maar dat door bouwkundige slimmigheden van binnen heel veel wooncomfort biedt.

Christ Church Cathedral F 5

Christchurch Pl., binnenstad, www.christchurchdublin.ie, Luas: Red Line, Four Courts, mrt,–mei ma.-za. 9-18, zo. 12.30-14.30, 16.30-18, juni-sept. ma.-za. 9-19, zo. 12.30-14.30, 16.30-19, okt.–feb. ma.-za. 9-17, zo. 12.30-14.30 uur, toegang € 6

De heilige Laurence O’Toole en de Normandiër Adlige Strongbow lieten Christ Church vanaf 1172 bouwen. Uit die begintijd stamt de meer dan 60 m lange crypte die zich onder vrijwel de hele kerk uitstrekt, wat uniek is in Ierland en Groot-Brittannië. De gemummificeerde, in een orgelpijp gevonden lijken van een kat en een rat vertellen het verhaal van een jacht met dodelijke afloop. Elk kind in Dublin kent the cat and the rat.

In 1240 werd de drieschepige kathedraal naar Engels voorbeeld voltooid in de zogenaamde overgangsstijl: enerzijds zijn er al de gotische spitsboogarcades in het grootste schip, maar anderzijds zijn de zuilenvensters en de zigzagfriezen nog romaans. Het grootste deel van de huidige kerk is het resultaat van een complete restauratie, die van 1871-1878 plaatsvond.

De beroemde liggende effigie onder de derde arcade van het zuidelijke zijschip stelt niet, zoals de plaatselijke traditie wil, de stichter Strongbow voor, maar een onbekende ridder. En het kleine beeldje naast hem is dus ook niet de zoon die Strongbow vanwege gebrek aan moed hoogstpersoonlijk doormidden zou hebben gehakt.

Custom House G 4

Custom House Quay, binnenstad, www.tourist-information-dublin.co.uk, Luas: Red Line, George’s Dock

Het oude tolhuis aan de haven is een van de meest representatieve georgiaanse gebouwen van Dublin. Het gebouw dat rijkelijk is voorzien van zuilen – in alle tijden een teken van macht – werd van 1781-1791 gebouwd door de Engelse architect James Gandon (1742-1823). De allegorische beelden die de bijna 130 m lange witte façade van Portlandsteen sieren, werden gemaakt door Edward Smyth (1749-1812). De beelden drukken verbondenheid met het water uit, zoals de bebaarde hoofden van riviergoden en het bekoorlijke gezicht van Anna Livia, de personificatie van de Liffey, boven de hoofdingang. Het beeld van Henry Banks op de top van de centrale koepel stelt de Hoop voor, in de huidige tijden van economische crisis actueler dan ooit.

In 1922 gaf vrijheidsstrijder Michael Collins het bevel dit symbool van de Britse macht te vernietigen, waarna het gebouw in vijf dagen volledig afbrandde. Het werd later weer gerestaureerd en huisvest tegenwoordig het ministerie van Milieubeheer en een klein bezoekerscentrum.

Four Courts F 5

Inns Quay, binnenstad, Luas: Red Line, Four Courts, gedeeltelijk open voor publiek, toegang gratis

James Gandon bouwde deze ‘vier rechtbanken’ in 1796-1802. In 1922 werd het het hoofdkwartier van de IRA, waarna het in de burgeroorlog zware schade opliep. Omdat de hoogste rechtbanken van Ierland hier nog altijd zijn gehuisvest, leren maar weinig toeristen het gebouw vanbinnen kennen. Om de pracht van het hele complex aan de rivier met zijn lichte façade met zuilengalerij in het midden helemaal te kunnen zien, kunt u het best bij de laat-georgiaanse Father Mathew Bridge de Liffey oversteken.

Grand Canal H 5

DART: Grand Canal Dock

Deze in 1756-1804 gegraven kunstmatige waterweg werd anderhalve eeuw lang veel gebruikt voor personen- en goederenvervoer, maar in 1960 werd hij gesloten en slibde hij langzaam dicht. In 1986 begon men met een opknapbeurt, en nu is hij weer open voor de pleziervaart. Een wandeling van ongeveer een halfuur van Wilton Terrace ( G/H 6) naar Clanwilliam Place ( H 5) leidt over het mooiste deel van het oude jaagpad. Het park langs de oever heeft romantische sluizen en sierlijke bruggen; de aanwezigheid van eenden, reigers en waterlelies en het dichtbegroeide rietland is een bewijs dat het met de kwaliteit van het water wel goed zit.

Ha’penny Bridge G 5

Temple Bar, Luas: Red Line, Jervis

Dit in 1815-1816 gebouwde pronkstuk van de victoriaanse gietijzertechniek dankt zijn naam aan de halve penny tol, die men tot 1916 moest betalen voor het oversteken van deze voetgangersbrug over de Liffey. De zowel bij toeristen als bedelaars zeer geliefde brug voert van Merchants’ Arch, dat deel uitmaakt van het voormalige gildehuis van de kooplieden, naar de beroemde Temple Bar.

International Financial Services Centre (IFSC) G 4

Docklands, www.ifsc.ie, Luas: Red Line, George’s Dock

De drie grote kantoren met veel glas van het IFSC werden in 1990-1991 gebouwd naar het ontwerp van Burke-Kennedy, Doyle & Partners en Benjamin Thompson & Associates. Vanaf hier begon de ‘Keltische tijger’ zijn opmars. Nu zijn hier zo’n 20.000 werknemers aan de slag voor banken en verzekeringsmaatschappijen uit de hele wereld, waaronder een financiële reus als de Citibank.

Kilmainham Gaol D 5

Inchicore Rd., Kilmainham, www.heritageireland.ie, bus: 69, 79 vanaf Aston Quay, apr.-sept. dag. 9.30-18, okt.-mrt. ma.-za. 9.30-17.30, zo. 10-18 uur, alleen rondleidingen: toegang € 6

Van 1796 tot de sluiting in 1924 zaten hier veel patriotten en rebellen vast die voor de onafhankelijkheid van Ierland streden; een flink aantal van hen heeft de gevangenis niet levend verlaten. Een rondleiding voert langs de cel waar Robert Emmet de laatste nacht voor zijn terechtstelling doorbracht en de in vergelijking daarmee redelijk comfortabele suite waar Charles Stewart Parnell zat. Verder zijn er een videopresentatie en een tentoonstelling gewijd aan de vele mislukte Ierse opstanden. Aan de beklemmende sfeer valt nauwelijks te ontkomen, zeker niet op de kale binnenplaats waar Patrick Pearse en andere leiders van de Paasopstand in 1916 ter dood werden gebracht.

Liffey A-J 4-5

De door Joyce als Anna Livia Plurabelle vereeuwigde rivier ontspringt iets ten oosten van Sally Gap in de Wicklow Mountains, maakt een bocht naar het westen en stroomt dan 110 km terug naar het oosten naar de Dublin Bay. De Liffey is behoorlijk sniffy, zo zegt men in Dublin, waarmee men refereert aan de niet al te frisse geur van het water. Daaraan heeft ook de sanering van de kades niets veranderd.

Liffey Board Walk F 5-G 4

Millennium Footbridge tot de Talbot Memorial Bridge bij de Custom House Quay

Op de langs de kademuur bevestigde hardhouten wandelpromenade kunt u, iets onder het verkeer, lekker ontspannen wandelen. Op de bankjes kunt u even uitrusten.

Mansion House G 5

Dawson St., binnenstad, Luas: Green Line, St. Stephen’s Green

Dit van 1710 daterende, door Joshua Dawson ontworpen en in de 19e eeuw volledig gerenoveerde gebouw werd later de ambtswoning van de burgemeester. In de Round Room kwam in 1919 de eerste Dáil (het Ierse parlement) bijeen om de onafhankelijkheidsverklaring te ratificeren.

De beste uitzichtpunten over de ‘huizenzee’ van Dublin zijn de Gravity Bar in het Guinness Storehouse (zie blz. 65) en de St. Michael’s Tower in Dublinia (zie blz. 81).

Millennium Bridge F 5

Temple Bar, Luas: Red Line, Jervis

Deze elegante, prachtig sobere voetgangersbrug benadrukt Dublins claim dat de stad een van de ‘chic cities’ van het huidige millennium is. Als alle draden uit de glasvezelkabel die de brug dragen achter elkaar worden gelegd, omspant de draad de hele aarde.

Prospect Cemetery E 2

Zie Glasnevin Museum blz. 82

Royal Canal H 4

Luas: Red Line, Spencer Dock

Dit in 1790 voltooide kanaal loopt, vrijwel precies gespiegeld ten opzichte van het Grand Canal in het zuiden, in een halve cirkel door Noord-Dublin. Sinds de scheepvaart in 1961 is stilgelegd, slibde het kanaal dicht. De resultaten van het saneringsprogramma zijn het beste zichtbaar in de Docklands.

St. Audoen’s Church F 5

Cornmarket, High Street, binnenstad, tel. 01 677 00 88, www.heritageireland.ie, Luas: Red Line, Four Courts, mei-okt. dag. 9.30-17.30 uur, toegang gratis

De enige bewaard gebleven middeleeuwse parochiekerk binnen de stadsmuren is verdeeld in een bezoekerscentrum met tentoonstelling, een nog als parochiekerk gebruikt deel met een opvallende romaanse doopsteen en de romantische ruïne van de laatgotische Portlesterkapel. Onder in de toren bevindt zich het fraaie grafmonument van de heer van Portlester en zijn vrouw.

Musea

Dublin City Gallery the Hugh Lane F 4

Parnell Sq. North, binnenstad, www.hughlane.ie, Luas: Red Line, Abbey Street, di.-do. 10-18, vr., za. 10-17, zo. 11-17 uur, toegang gratis

Het in 1762 door William Chambers ontworpen Charlemont House huisvest een verzameling internationale en Ierse kunst uit de 19e en 20e eeuw. Te zien is werk van onder anderen Degas, Monet, Manet, Henry Moore, William Orpen, Walter Osborne en Sean Scully, evenals de belangrijkste Ierse schilder Jack Butler Yeats, de broer van de winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur William Butler Yeats.