Welkom

Welcome
Ter oriëntatie
Kennismaking, Edinburgh in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1 Vesting boven de stad – Edinburgh Castle
De meest bezochte bezienswaardigheid van Schotland is eigenlijk een volledig stadsdeel, dat machtig boven de stad uit torent.

 2 Een winkel, een museum, een winkel, een museum – de Royal Mile
De verkeersader van het Castle naar het Palace of Holyroodhouse is de historische en toeristische hoofdweg van de stad.

 3 Griezelen in Old Town – Auld Reekie
Hier spookt het! Dappere mensen verhalen over geesten en gruwelijke moorden in de oude stad van Edinburgh.

 4 Waar Maria Stuart leefde en leed – Palace of Holyroodhouse
In de renaissancevertrekken van het koninklijk paleis hangt meer dan een vleugje Maria Stuart.

 5 Op weg naar de onafhankelijkheid? – Scottish Parliament
In dit gedurfde gebouw vergadert sinds 2004 het Schotse parlement.

 6 Schotse kunst – Museum of Scotland en Royal Museum
Geschiedenis van Schotland van de prehistorie tot Tony Blair.

 7 Sightseeing, shopping, clubbing – Princes Street en George Street
Talloze boetieks, trendy bars en restaurants.

 8 Chic understatement – New Town in georgian stijl
In stijlvolle herenhuizen wordt de geest van de 18e en vroege 19e eeuw weerspiegeld.

 9 Graven met uitzicht – Calton Hill en Broughton
De door neoclassicistische monumenten bedekte heuvel biedt een magnifiek zicht op Edinburgh.

10Theatermekka – Tollcross
Tussen het postmoderne Traverse Theatre en het neobarokke King’s Theatre spelen enkele van de beste toneelgezelschappen van theaterstad Edinburgh.

11Eenzame bergen in de stad – Arthur’s Seat en Duddingston
Slechts 251 m hoog, maar kaal, gekloofd en romantisch als de Highlands.

12Chique havenstad – Leith
Postmoderne appartementenblokken en trendy, nautisch geïnspireerde restaurants op de voormalige haven- en industrieterreinen.

13Het oude Glasgow – East End
De gotische St. Mungo’s Cathedral en de fascinerende victoriaanse begraafplaats Necropolis bepalen de oude stad van Glasgow.

14In het spoor van Mackintosh – jugendstil in Glasgow
De bekende jugendstilarchitect liet een rijke erfenis na.

15Musea en amusement – West End in Glasgow
Rond de universiteit staan belangrijke musea en levendige kroegen en restaurants.

Nog meer Edinburgh
Gebouwen
Musea
Parken en tuinen

Glasgow
Sightseeing
Praktische informatie

Tocht door de Highlands
Blair Castle, Rond Aviemore
Inverness, Loch Ness
Ben Nevis, Fort William
Glencoe, Loch Lomond

Te gast in Edinburgh

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Welcome – Welkom

Voor Landform voor de Scottish National Gallery of Modern Art liet de kunstenaar Charles Jencks zich door de vormen van de natuur inspireren, door wolken, golven en geologische formaties. Zijn land art haalt het Schotse landschap de stad binnen. Ruim tien jaar geleden waren er weliswaar twee sculpturen te zien op het gazon voor het museum, maar nog niet het spectaculaire werk van Jencks, dat pas in 2001 kwam. Daarom is het altijd leuk om terug te komen in Edinburgh: telkens is er iets nieuws te ontdekken en openen zich nieuwe perspectieven op oude schoonheid.

Ter oriëntatie

Old Town en New Town

De stad, zowel Old als New Town, is relatief compact en goed te voet te verkennen. Langere afstanden, bijvoorbeeld naar Leith, moeten met de bus worden afgelegd. De nieuwe tram is uitermate geschikt om New Town te bezichtigen.

Old Town ( kaart 2, D-H 4-6): aan de Royal Mile en in de onmiddellijke omgeving liggen de oudste en belangrijkste bezienswaardigheden, zoals Edinburgh Castle, Holyrood Palace, het nieuwe parlementsgebouw, Real Mary King's Close en talrijke musea. Het hart van het toeristische Edinburgh wordt gevormd door één lange straat met daaraan souvenirwinkels, whiskywinkels, boetieks, pubs, cafés en restaurants. Enigszins naar het zuiden liggen Greyfriars Churchyard en het megamuseum National Museum of Scotland/Royal Museum. Nog meer naar het zuiden begint de uitgestrekte universiteitswijk.

New Town ( C-F 3/4): ten noorden van de oude stad ligt de nieuwe stad uit de 18e/19e eeuw rond de winkelstraten Princes Street en George Street en de rustige Queen Street, het grootste aaneengesloten stadsdeel in georgian stijl ter wereld. Hier kunt u stijlvol winkelen en bijkomen van de inspanningen in trendy bars, cafés en restaurants. Aan de andere kant van de Queen Street Gardens liggen vrijwel alleen nog maar deftige woonwijken. Waar eerst edelen en patriciërs resideerden, wo-nen nu hun nakomelingen of rijke mensen uit de financiële wereld.

Dean Village en Stockbridge
B-D 3/4

Deze twee westelijke en noordelijke voorsteden liggen lager dan New Town langs het Water of Leith. Via de Water of Leith Walkway van de National Gallery of Modern Art tot aan de Royal Botanic Garden kunt u deze schilderachtige, door brede groenstroken gekarakteriseerde omgeving het best leren kennen. St. Stephen's, Kerr en Deanhaugh Street alsmede Raeburn Place zijn de winkelstraten met winkels voor dagelijkse benodigdheden, aardige tweedehandszaken en boetieks, galeries, antiek- en bric-à-bracwinkeltjes. Ook de trendy cafés geven aan hoe chic het 'Notting Hill van Edinburgh' is.

Broughton en Calton Hill
F-H 2-4

Ten oosten van St. Andrew Square ligt achter het busstation en St. James Shopping Centre een levendig winkel- en amusementscentrum rondom het Playhouse Theatre en het bioscoopcomplex. Broughton met als belangrijkste winkelstraat Broughton Street is een hippe wijk met pubs, bars en veel homotenten – de bijnaam is pink triangle. Vanaf de met neoclassicistische monumenten bezaaide Calton Hill hebt u een prachtig uitzicht over de stad. Aan uw voeten strekken zich georgian straten uit als Royal Terrace.

Holyrood Park en
Arthur's Seat H-L 4-7

In het zuidoosten van Old Town leidt het grote park van het koninklijk paleis Holyrood tot aan de 251 m hoge vulkaankegel Arthur's Seat, een mooie stadswandeling met een fantastisch uitzicht. Door Holyrood Park lopen wegen die leiden naar de drie meren St. Margaret's Loch, Dunsapie Loch en Duddingston Loch. In de schaduw van de Salisbury Crags ligt het hypermoderne, zich razendsnel ontwikkelende deel van Holyrood rondom het Scottish Parliament en Our Dynamic Earth.

Southside en Bruntsfield
D-G 6/7

Ten zuiden van Old Town is de stad rijk aan studenten. Momenteel staan aan de Edinburgh en Napier University, het College of Art en de verder weg gelegen Heriot Watt University ca. 30.000 studenten ingeschreven. Achter de weidse grasvlakte The Meadows sluiten zich de golfbaan Bruntsfield Links – pas op, rondvliegende ballen! – en de voorname, grotendeels victoriaanse woonwijk Bruntsfield aan. In de belangrijkste winkelstraat Bruntsfield Place is het aangenaam winkelen, eten en drinken.

Tollcross en West End
D/F 5-7

Langs de lawaaierige, drukke Lothian Road staan zowel pretentieuze theaters als pubs van de ruwere soort. Naar het westen toe is bij West Approach Road het financiële centrum The Exchange ontstaan, rondom Terry Farrells International Conference Centre uit 1995 en het in 1998 door Glasgow Building Design ontworpen Scottish Widows Headquarter.

Leith en Newhaven
kaart 4

De oude haven van Edinburgh is nu een trendy mengeling geworden van bistro's met een scheepvaartthema, zeemansromantiek en hypermoderne appartementenblokken. De mooie nieuwe designwereld zal zich naar verwachting ooit uitstrekken tot aan het eerstvolgende voormalige viss-ersdorp Newhaven.

Kennismaking, Edinburgh in cijfers

'Edwins Burcht', 'het Athene van het Noorden', 'de Stad van de Zeven Heuvels', 'Auld Reekie' – Edinburgh heeft veel bijnamen, en ze zijn niet allemaal even vleiend. Ruimte en stijl in New Town, middeleeuwse benauwdheid in Old Town: Edinburgh was en is nog steeds een stad met twee gezichten. Soms laat de avondzon de statige voorgevels goudkleurig oplichten, vaker echter ligt de grauwe stad te glimmen van de regen. De hoofdstad van Schotland, diep geworteld in de Schotse geschiedenis, met daarin steeds Maria Stuart als hoofdrolspeelster, is vastberaden gericht op de toekomst – met de blik naar achter en de pas vooruit.

Edinburgh speelt theater

Wanneer u uit Waverley Station komt of op Princes Street uit de luchthavenbus stapt, springen ze meteen in het oog: panoramische uitzichten, even overweldigend als verrassend. Naar beneden richt de blik zich op de Princes Street Gardens en weer omhoog op de gebouwen die als een stadsmuur op Castlehill staan. Vanaf George Street zweeft de blik over de kaarsrechte Dundas Street naar beneden, als in de straten van San Francisco, naar het blauw glanzende water van de Firth of Forth.

Hoog lopen de bruggen over groene dalen, hoog torenen de flats boven middeleeuwse closes uit, de hoge zandsteenklippen van de Salisbury Crags steken uit boven het witte tentendak van Our Dynamic Earth. Het lijkt wel alsof Edinburgh zich heeft klaargemaakt voor een toneelstuk, alsof de elegante georgian voorgevels, neogotische torens en vestingmuren eeuwig poseren voor een fotosessie. 'Piled deep and massy, close and high/ Mine own romantic town!' dweepte de dichter sir Walter Scott.

Zo moet dat: optimale toerismereclame

Sir Walter Scott heeft het toerisme naar Edinburgh gehaald, zou je kunnen stellen. Nadat koning George IV op zijn uitnodiging in 1822 de Schotse hoofdstad had bezocht en zich in Highlanddracht had laten schilderen, wilde iedereen dat ook. Tegenwoordig heeft sir Walter een eigen monument, het Scott Monument, het station is naar zijn Waverleyromancyclus genoemd en reisgezelschappen staan om het 'Heart of Midlothian' in het plaveisel voor de St. Giles' Cathedral, een andere bestseller van deze succesvolle ambassadeur van Schotland in de hele wereld.

De toerisme-industrie van Edinburgh bloeit rondom de symbolen van de Scottishness. Ruit en kilt, distel en doedelzak staan voor romantiek en historie en zijn in alle souvenirwinkels te vinden. U kunt zich laten fotograferen in Highlanddracht of die een dagje huren. Sir Sean Connery, geboren Edinburgher, beroemde Schot en kiltdrager, huurt natuurlijk niet, maar koopt (bij Geoffrey Tailor), hoewel de beste James Bond aller tijden als gierig geldt en kilts duur zijn.

Essentie van de Schotse cultuur

Edinburgh laat merken dat het trots is op zijn geschiedenis. Het Museum of Scotland toont beeldend en emotioneel de culturele rijkdom van het land. De moderne beelden van Eduardo Paolozzi bergen symbolisch prehistorische sieraden in hun binnenste. Het museumaanbod is evenzeer veelzijdig als hedendaags. Wellicht het mooiste symbool voor de behoedzame omgang met het verleden is de nieuwe Weston Link van de National Gallery. Alle moderne verlangens als restaurant, ruimten voor tentoonstellingen en wetenschappelijke werkkamers liggen ondergronds, zonder de historische gebouwen aan te tasten.

Geschikt voor de film

In New Town wordt het harmonieuze ritme van de straten, ronde pleinen en licht gekromde crescents door geen enkele bouwzonde verstoord. Een kwestie van stijl, zo laat de in Edinburgh geboren en getogen schrijfster Muriel Spark haar hoofdpersoon in The Prime of Miss Jean Brodie (1961) vaststellen: eerst komt de crème de la crème en dan pas de rest. De klassieker werd verfilmd in de Edinburgh Academy in Stockbridge. En Danny Boyles thriller Shallow grave (1994) toont aan dat ook de nieuwe maatschappelijke en politieke elites die net als vroeger in New Town wonen, wel een of ander lijk in de kast hebben.

Griezelmetropool

In de gebouwen gaan – volgens de legenden – niet slechts een paar lijken schuil, maar hele kerkhoven. Als op een druilerige novemberochtend de mist aan de stenen kloven rond de Royal Mile hangt, staat het buiten kijf dat Edinburgh de stad is met de grootste spookdichtheid ter wereld. Het kan zenuwslopend zijn om in deze tijd van het jaar een van de beroemde griezelrondleidingen mee te maken, bijvoorbeeld over het kerkhof van Greyfriars Kirk met zijn zwarte grafmonumenten.

Robert Louis Stevenson, de zoon van een Edinburghse advocaat, beschreef met The strange case of Dr. Jekyll en Mr. Hyde (1886) de straten van Edinburgh als literaire achtergrond voor moord, mysterie en ondoden. Aan de zowel psychologisch als sociologisch interpreteerbare schizofrenie ligt een geval uit de duistere Edinburghse misdaadgeschiedenis ten grondslag. De echte dr. Jekyll heette Deacon Brodie, die overdag als eerzaam burger leefde, maar 's nachts aan het moorden sloeg.

Dat Old en New Town twee kanten van een en dezelfde medaille zijn, lijkt bevestigd te worden door de opname van beide stadsdelen op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Neusje van de zalm der festivals

In augustus vergeet de stad tijdens het Edinburgh International Festival zijn calvinistisch-presbyteriaanse wortels en gooit elke terughoudendheid in een vuurwerk van feestelijkheden overboord. Opera, toneel of straatcarnaval, boeken, wetenschap of film, Hogmanay of Military Tattoo – als festivalstad is Edinburgh van eenzame wereldklasse. Dat men boven op de toch al hoge prijzen nog een paar pond extra neertelt en dan nog moet vechten voor een hotelkamer of tafeltje in een restaurant, is de prijs die de festivalliefhebber graag betaalt.

Literatuur met een grote L

In Edinburgh is hij geboren, de beroemdste tovenaarsleerling van de recente literatuurgeschiedenis: hier schreef de werkloze lerares Joanne K. Rowling haar megabestseller Harry Potter. Boze tongen beweren dat er tegenwoordig geen café meer is dat zich er niet op beroemt dat zij aan een tafeltje een paar regels van de saga op papier heeft gezet.

De hedendaagse literatuurscene is überhaupt goed bezet met de auteur van Trainspotting Irvine Welsh, geboren in 1958 in Edinburgh, en de misdaadschrijver Ian Rankin. De 'king of tartan noir' heeft zijn inspecteur Rebus, die hij een paar jaar geleden rust heeft gegeven, vooral in Edinburgh laten optreden en in de Oxford Bar laten drinken. Iain Banks (1954-2013) woonde in North Queensferry met zicht op de wereldberoemde spoorbrug over de Firth of Forth (zie foto blz. 8). Zijn sciencefictionromans rondom de zogenaamde 'cultuurwereld' en zijn thrillers bestormden regelmatig de Britse bestsellerlijsten. Zijn werk is ook in het Nederlands vertaald.

Alexander McCall Smith is professor medisch recht in Edinburgh. Zijn vrouwelijke detective Isabel Dalhousie, een nieuwsgierige Edinburghse filosofe, is een soort Miss Marple voor academici. En Kate Atkinson, de schrijfster van gevoelige, aangrijpende familieromans, waardeert de literaire traditie en inspirerende hedendaagse scene van de Schotse hoofdstad zozeer dat ze nu hier woont. De UNESCO stelde deze literaire activiteit zo op prijs dat zij Edinburgh in 2004 uitriep tot eerste wereldstad van de literatuur. Hieraan heeft ook de lange literatuurtraditie van de stad bijgedragen, van Walter Scott via Robert Louis Stevenson tot Arthur Conan Doyle, die zijn onsterfelijke detective Sherlock Holmes baseerde op het voorbeeld van de Edinburghse arts Joseph Bell, bij wie hij medicijnen studeerde.

Boomtown in moeilijke tijden

Nadat Edinburgh de zetel van het nieuwe Schotse parlement was geworden en de beslissingen ter plaatse werden genomen en niet meer in het
verre Londen, leek er in het begin maar één richting te bestaan: vooruit. Deze opleving bewerkstelligde op het psychologische vlak een versterking van het Schotse nationale gevoel en op stedenbouwkundig gebied fraaie nieuwe pronkprojecten: het Scottish Parliament, het National Museum, Our Dynamic Earth, Ocean Terminal en de uitbreiding van de havenwijk Leith, het Scottish Storytelling Centre, het financiële district in West End – alles gloednieuw. Met de tram en de reorganisatie van de National Portrait Gallery, het Royal Museum, de Usher Hall, de Royal Botanic Garden en het King's Theatre heeft de stedelijke vernieuwing duidelijke kenmerken achtergelaten.

Toen kwam de economische recessie, die zoals bekend hard toesloeg in de stadsbegroting en in de reserves van de bedrijven. In de daaropvolgende jaren verdwenen nogal wat restaurants, vooral de wat duurdere. Talrijke clubs, podia en cafés moesten en moeten nog steeds hun deuren sluiten. Inmiddels trekt de economie weer aan. Er staat een nieuwe opleving op stapel, en nieuwe restaurants, winkels en clubs komen tegemoet aan de wensen van Schotse consumenten en toeristen. Deze op- en neerwaartse spiraal is typerend voor de dynamische metropool van Schotland. De pro-Britse uitslag van het Schotse referendum van 2014 werd door de inwoners van Edinburgh in belangrijke mate ondersteund. Grote banken hadden hun vertrek uit Edinburgh in het geval van een 'Yes' al aangekondigd. Het bedrijfsleven en consumentengedrag in Edinburgh zullen er dan ook van profiteren dat Schotland deel blijft uitmaken van het Verenigd Koninkrijk.

Haggis en citroengras

Ook de ontwikkeling in de culinaire sector is gelukkig onomkeerbaar. Alleen in Glasgow kunt u in Schotland net zo lekker eten als in Edinburgh. In de stijlvolle bars of fijnproeverspaleizen in de binnenstad, de trendy maritiem getinte bistro's in Leith en de bohemienrestaurants in Stockbridge heeft de fusionkeuken met smaken uit de hele wereld vaste voet aan de grond gekregen.

Feiten en cijfers

Hoofdstad van Schotland: 486.000 inwoners, stijgende tendens. Oppervlakte: 262 km², waarvan 10% groenvoorziening.

Bestuur: de 58 leden van de City of Edinburgh Council, die werkzaam is in de City Chambers aan de Royal Mile, worden in de zeventien stadswijken direct door de burgers gekozen (www.edinburgh.gov.uk).

Economie: Edinburgh heeft een van de krachtigste stadseconomieën van Europa, gebaseerd op de dienstverlenende sector. Financiële dienstver-lening en toerisme staan hier bovenaan, alleen de laatste zorgt al voor 30.000 banen. De klassieke industrieën – bierbrouwen, scheepsbouw, elektronica – zijn van minder belang. Innovatieve sectoren als informatie-, bio- en softwaretechnologie beloven een verdere groei. De werkloosheid bedroeg medio 2014 6,7% (anders dan in Glasgow een betrekkelijk laag percentage), maar is sinds 2010 sterk gestegen.

Politiek: na meer dan driehonderd jaar heeft Schotland als gevolg van de decentralisatiepolitiek van Blair sinds 1999 weer zijn eigen parlement en regering (Scottish Government), met aan het hoofd de First Minister. Sinds november 2014 is Nicola Sturgeon de eerste vrouw op deze post. Het uit 129 leden, de MSP's (Members of Scottish Parliament), bestaande parlement houdt zich bezig met onderwijs, verkeer en bouwen, gezondheid en toerisme. De huidige zetelverdeling na de laatste verkiezingen van 2011: Scottish National Party (SNP) 46, Labour 44, conservatieven (Tories) 20, liberaal-democraten (Lib Dems) 17, Green Party 1. Schotland is met 59 leden vertegenwoordigd in het Britse parlement in Westminster, dat bevoegd is inzake Defensie en Buitenlandse Zaken.

Maar Edinburgh vergeet ook in de keuken zijn Schotse wortels niet. Misschien is het de uit de middeleeuwen stammende Auld Alliance met Frankrijk, de voorliefde voor echte Schotse ingrediënten als Angusrund en Borders lamb, de cultivering van de whisky's of de wederopbloei van de zelfgebrouwen real ales: de toekomst komt in Edinburgh altijd voort uit het verleden, uit het land en zijn geschiedenis.

Against all odds – de tram

In 2009 werd een start gemaakt met de aanleg van de tram en veranderden grote delen van de stad in bouwplaatsen. Financieringsproblemen, technische problemen, communicatieproblemen tussen City Council en de inwoners van Edinburgh en tussen City Council en aannemers, vertragingen, verkorte trajecten – alles passeerde de revue. Sinds mei 2014 is de tram in bedrijf genomen: een chique, gestroomlijnde, geluidsarme lagevloertram, die het 14 km lange traject vanaf de luchthaven via Princes Street met York Place in de oostelijke New Town overbrugt. De passagiers zijn enthousiast over de tram. Verder worden er diepe zuchten van verlichting geslaakt en likt men zijn wonden: het gemeentebestuur zelf noemde het project een enorme chaos, en dat wil wat zeggen.

Een kwestie van beleefdheid

Niemand zal een cultuurschok ervaren wanneer hij in Edinburgh komt, maar een paar vuistregels maken het verblijf daar toch gemakkelijker. Ten eerste moet het uitgesproken nationalistische gevoel gerespecteerd worden: Schotten zijn geen Engelsen en willen ook niet als zodanig worden aangeduid, hooguit als Britten. In het restaurant stort men zich niet op een lege tafel, maar wacht tot iemand van het personeel een plaats toewijst. Please wait to be seated!

Voordringen is absoluut uit den boze. Ga bij een bushalte, kaartjesloket of kassa altijd achter in de rij staan: queueing wordt hier zeer serieus genomen.

Suppoosten in een museum en gastvrouwen van een bed and breakfast houden ervan om een gesprekje aan te knopen met een toerist. Het hoofdthema is het weer, dat gekwalificeerd wordt van fine (alles behalve langdurige regen) tot tomorrow it's going to be fine (zwaar beroerd). Graag vertelt men ook een anekdote. Op de vraag of Edinburgh in het algemeen en Schotland in het bijzonder u bevalt, moet u enthousiast 'Yeah, it's great!' antwoorden. Het is echter vooral niet de bedoeling dat u uw levensgeschiedenis gaat vertellen of wilt discussiëren over de invoering van de euro.

Wapen

De coat of arms van Edinburgh is sinds 1647 een zwarte burcht met drie poorten op een rots, topografisch niet helemaal correct, maar men denkt te weten waar het vandaan komt. Het wapen zou verwijzen naar het rotsvaste geloof van de Edinburghers. De vesting wordt geflankeerd door een jonge vrouw in een lange jurk en door een hert. Het motto daarboven luidt Nisi Dominus Frustra, een verkorting van psalm 127: 'Als de Here de stad niet bewaart, tevergeefs waakt de wachter.'

Geschiedenis, heden, toekomst

Vroegste tijden

De eerste Schotten jaagden en verzamelden vanaf ongeveer 6000 v.Chr. aan de voet van de huidige burchtrots; er zijn aanwijzingen van een nederzetting uit rond 1000 v.Chr. Toen de Romeinen in de 1e eeuw n.Chr. naar Schotland doorstootten, troffen ze in Edinburgh de Keltische stam der Votadini (later Goddodin), die hun fort (dun eidyn) op de burchtrots hadden gebouwd. In 638 veroverden de Northumbriërs de burcht en het zuiden van het huidige Schotland.

Middeleeuwen

Sinds het begin van de 11e eeuw, toen Malcolm II uit de dynastie MacAlpins de Northumbriërs verdreef, kan van een gevestigd Schots koninkrijk worden gesproken. In 1070 bouwden Malcolm III Canmore en zijn Engelse vrouw Margaret, die het katholicisme in Engeland bevorderde, de eerste burcht op de rots. Onder Margarets eveneens vrome zoon David I werd Holyrood Abbey gesticht en de stad (burgh) Edinburgh ontwikkelde zich rondom de rots.

Op zijn laatst vanaf de 13e eeuw maakte het koninkrijk Engeland onder Edward I zich hoogst impopulair en groeide uit tot erfvijand, Auld Enemy, omdat het verwikkelingen rond de troon en partijruzies uitbuitte. Edinburgh werd platgebrand, maar herstelde zich snel en groeide uit tot de hoofdstad van het land. De Auld Alliance met Frankrijk werd gesmeed. De grote man van Edinburgh was Robert the Bruce, die in 1314 Engeland versloeg en de stad als koning
Robert I in 1329 tot Royal Burgh uitriep. In 1371 begon met kleinzoon Robert II de dynastie der Stuarts, in het Engels Stewarts ('hofmeesters').

Mary Queen of Scots

Onder de regering van de renaissancevorst James IV Stuart werd in de 15e eeuw de Great Hall van Edinburgh Castle gebouwd en een begin gemaakt met Holyrood Palace. Edinburgh met zijn haven Leith ontwikkelde zich tot een belangrijk handelscentrum.

In de regeringsperiode van Maria Stuart (Mary Queen of Scots; 1542-1567) voerden de calvinist John Knox en de Schotse edelen tegen de wil van de katholieke koningin het protestantisme in Schotland in. In de hieropvolgende burgeroorlog werd Edinburgh door beide zijden belegerd en uiteindelijk in 1573 door de Engelsen veroverd.

In 1603 erfde Maria's op Edinburgh Castle geboren zoon James VI na de Schotse ook de Engelse troon en hij verplaatste het hof naar Londen. De presbyteriaanse oppositie stelde het National Covenant van 1638 tegenover het streven naar hegemonie van de katholieke Stuarts. Het op Greyfriars Churchyard in Edinburgh door edelen, geestelijken en burgers ondertekende document voor het behoud van de verworvenheden van de reformatie geldt als een soort Schots nationaal relikwie.

Einde van het Schotse koninkrijk

Als gevolg van de Act of Union van 1707, de vereniging met England, werd het Schotse parlement opgeheven. Zowel Edinburgh als Glasgow profiteerde van hun pro-Britse houding. In de gouden tijd van Edinburgh, de Age of Improvement, werd de georgian New Town gebouwd. Protagonisten van de Schotse verlichting als Adam Smith, de vader van de staathuishoudkunde, David Hume, de filosoof van het rationele empirisme, en de dichter Allan Ramsay maakten van Edinburgh een centrum van cultuur en wetenschap.

De 19e eeuw was geen goede tijd voor Edinburgh, met een inwonertal dat uitgroeide tot meer dan 300.000. De maatschappelijke kloof tussen de rijke New Town en de krotten van Old Town werd verscherpt en Edinburgh werd in economisch opzicht overvleugeld door rivaal Glasgow.

Decentralisatie

In de loop van de 20e eeuw werd de roep om zelfstandigheid of ten minste decentralisatie steeds luider; in 1934 werd de Scottish National Party opgericht. In 1996 gaf Londen als symbolische daad de in de 13e eeuw ontvreemde Stone of Destiny terug, waarop de Schotse koningen waren gekroond. Een jaar later spraken de Schotten zich in een referendum uit voor grotere zelfstandigheid, en premier Tony Blair, zelf een geboren Schot, liet de Schotten (en de inwoners van Wales) hun eigen volksvertegenwoordiging kiezen. In 1999 opende koningin Elizabeth II het Schotse parlement, het eerste sinds 1707. Vijf jaar later namen de Schotse parlementariërs hun intrek in het moderne parlementsgebouw tegenover Holyrood Palace.

Schotland blijft Brits

In september 2014 vond het referendum over de onafhankelijkheid van Schotland plaats. De uitslag was duidelijker dan verwacht: 55,3% wilde dat Schotland deel van het Verenigd Koninkrijk blijft. Edinburgh stemde met 61% tegen onafhankelijkheid, Glasgow en Dundee waren ervoor. Alex Salmond, First Minister, voorzitter van de SNP en initiator van het referendum, trad af. De Britse premier David Cameron heeft daarop aangekondigd dat er spoedig een wetsvoorstel voor een grotere autonomie van de regio's zal komen. Nu is het zaak dat de verschillende partijen zich weer met elkaar verzoenen.

Praktische informatie

Reizen naar Edinburgh

Met het vliegtuig

Wie voor een stedenvakantie kiest zonder langer in de rest van Schotland te verblijven, kan het best het vliegtuig nemen, want dat is de snelste, eenvoudigste en voordeligste mogelijkheid.

Edinburgh: KLM verzorgt regelmatig directe vluchten van Amsterdam-Schiphol naar Edinburgh (www.klm.nl), evenals de prijsvechter easyJet (www.easyjet.com). Vanuit België vliegt Brussels Airlines rechtstreeks naar Edinburgh (www.brusselsairlines.com). De reis duurt ca. 1,5 uur, maar vanwege het tijdverschil is het bij aankomst slechts een halfuur later. British Airways maakt een tussenstop in Londen City Airport (www.britishairways.com); Air France maakt een tussenstop in Parijs-Charles de Gaulle (www.airfrance.fr). Als u in de buurt van de grens met Duitsland woont, kunt u met de prijsvechter Germanwings van eind mrt. tot jan. 5 x per week van Keulen/Bonn direct naar Edinburgh vliegen (www.germanwings.com). Ryanair vliegt van Düsseldorf naar de Schotse hoofdstad (www.ryanair.com).

Edinburgh Airport ligt 15 km ten westen van de stad in de voorstad Ingliston (tel. 0844 481 89 89, www.edinburghairport.com). De nieuwe tram rijdt van 6.15-22.45 circa elke 10 min. naar de City/York Pl. (duur 35 min., retour £ 8). Van 0.47-4.13 uur rijdt nachtbus N22 om de 30 min. (www.flybus.com, enkele reis £ 3,50, retour £ 6), duur 25 min. Een taxi kost ca. £ 20. In de luchthavengebouwen vindt u bars, restaurants, een bank, een toeristenbureau en vertegenwoordigingen van bijna alle nationale en internationale autoverhuurbedrijven.

Glasgow International Airport (tel. 0844 481 55 55, www.glasgowairport.com) ligt ca. 13 km ten westen van de stad en er zijn een toeristenbureau en vertegenwoordigingen van verschillende autoverhuurbedrijven gevestigd. Bus 500 rijdt om de 10 min. naar de stad (retour £ 6,50). Een taxirit naar de stad kost ongeveer £ 23.

Met de auto/boot

Veerboten van DFDS Seaways varen van Amsterdam naar Newcastle, vandaar is het nog 2,5 uur naar Edinburgh (www.dfdsseaways.nl).

Met de trein

Alle treinverbindingen vanaf het vasteland gaan via Londen. U komt aan op London St. Pancras International naast King's Cross Station en vandaar bent u in ca. 5 uur in Edinburgh. U kunt vanuit Amsterdam met de intercity/Thalys naar Brussel gaan en daar overstappen op de Eurostar naar Londen. Boeken via www.nshispeed.nl.

Met de bus

Eurolines rijdt van verscheidene steden in Nederland en België naar Londen, vandaar gaat u met bussen van National Express verder naar Edinburgh (tel. 0031 (0)20 560 87 88, www.eurolines.nl, www.eurolines.be).

Douane

Nederlandse en Belgische staatsburgers hebben een identiteitskaart of paspoort nodig. Sinds 2012 hebben kinderen, onafhankelijk van hun leeftijd, een eigen paspoort of identiteitskaart nodig.

Binnen de EU is vrij verkeer van goederen mogelijk, mits bestemd voor eigen gebruik. Er bestaan wel zogenaamde indicatiehoeveelheden: wie meer dan 3200 sigaretten, 400 cigarillo's, 200 sigaren of 3 kilo tabak, of 10 liter sterkedrank, 90 liter wijn of 110 liter bier bij zich heeft, moet het privégebruik ervan kunnen aantonen.

Reizen in Edinburgh

Op internet

www.visitscotland.com/edinburgh.

In heel Schotland: tel. 0871 200 22 33, www.travelinescotland.com.

Met de trein

Het centraal station Waverley Station ( F/G 4) ligt midden in het centrum van Edinburgh. Hiervandaan rijden de treinen van Scotrail naar bijvoorbeeld Inverness en als shuttle om de 15 min. naar Glasgow (www.scotrail.co.uk). Er is een informatiestand waar u zich uitgebreid kunt
laten inlichten over speciale kaartjes en dienstregelingen.

Treininformatie: tel. 0871 244 15 45, www.thetrainline.co.uk

Met de bus

Het moderne busstation St. Andrew Square Bus Station ( F 4) ligt ook heel centraal. Scottish Citylink verzorgt de verbindingen over land, bijvoorbeeld naar Inverness, Glasgow en Fort William (tel. 0871 266 33 33, www.citylink.co.uk). Lothian Buses biedt de meeste (stads)busverbindingen in East Lothian aan (Travelshop 31 Waverley Bridge, tel. 0131 555 63 63, http://lothianbuses.co.uk, ma.-vr. 9-18, za. 10-18, zo. 10-17.15 uur).

Kaartjes: een enkele reis resp. een dagkaartje (onbeperkt gebruik van alle bussen) in Edinburgh kost voor een volwassene £ 1,50 resp. £ 3,50, voor een kind £ 0,70 resp. £ 2. Betaal gepast, want in de bussen kan geen geld worden gewisseld.

Nachtbussen: nachtbussen rijden op verschillende lijnen door de binnenstad (£ 3).

Tram

De supermoderne tram rijdt van 6.15 uur (Airport) resp. 5.29 uur (York Place) tot 22.45 uur (laatste rit vanaf Airport) resp. 23.08 uur (laatste rit vanaf York Place). Elke 10 min. en in de spits elke 8-10 min. vertrekt er een tram. Een kaartje voor de stadszone kost voor volwassenen £ 1,50 en voor kinderen £ 0,70, tot de luchthaven £ 5 resp. £ 2,50. Een praktische DayTicket voor de stadszone kost voor volwassenen £ 3,50 en voor kinderen £ 2. Website: http://edinburghtrams.com.

Met de taxi

Een taxi nemen is in Edinburgh relatief duur, maar de ouderwetse zwarte limousines zijn wel zeer ruim. Een rit van 4 km door het centrum kost ca. £ 6. Er zijn taxistandplaatsen bij Waverley Station en bij grote hotels als het Caledonian.

City Cabs: tel. 0131 228 12 11, www.citycabs.co.uk.

Met de huurauto

U moet minstens één jaar in het bezit zijn van een rijbewijs en boven de 21 of soms 23 jaar oud zijn om een auto te huren. Alle internationale verhuurmaatschappijen zijn op de luchthaven vertegenwoordigd. Nationale ketens zijn meestal voordeliger, bijvoorbeeld:

Arnold Clark ( buiten M 4): 20 Seafield St., tel. 0131 561 77 79, www.arnoldclarkrental.co.uk, ma.-vr. 8-18, za. 9-18, zo. 9-17 uur; kleine auto per dag ca. £ 30.

Fietsverhuur

Dankzij het lobbywerk van Spokes (www.spokes.org.uk) is Edinburgh een fietsvriendelijke stad geworden. Men mag bijvoorbeeld over de busbanen fietsen. Alle routes zijn te vinden in de Edinburgh City Bike Map (£ 5,95; in alle fietswinkels of online bij Spokes).

Edinburgh Cycle Hire: kaart 2, G 5: 29 Blackfriars St., tel. 0131 556 55 60, www.cyclescotland.co.uk, ma.-za. 9.30-17.30, zo. 10-18 uur. Kwaliteitsfietsen inclusief helm, slot en reparatiespullen
£ 15-20 per dag. De reparatieservice is uiterst vriendelijk en er worden stadstochten en uitstapjes in de omgeving georganiseerd.

Stadsrondritten

Lothian Buses biedt diverse stadsrondritten aan in van boven open dubbeldekkers. Alle ritten beginnen bij de Waverley Bridge. De tickets van de hop-on-hop-offservice zijn 24 uur geldig (volw. £ 14, kind £ 6, bij de chauffeur of online: www.edinburghtour.com).

Stadsrondleidingen te voet

U kunt een stadsrondleiding het best reserveren: online, telefonisch of in het ticketcentrum van de Tourist Office (zie blz. 24).

Literary Pub Tour: kaart 2, E 5/6, start in de Beehive Inn, Grassmarket, tel. 0800 169 74 10, www.edinburghliterarypubtour.co.uk, bus 2, 23, 27, 41, 42: Grassmarket, mei-sept. dag., apr., okt. do.-zo., jan.-mrt. vr., zo., nov.-dec. vr. steeds om 19.30 uur, £ 8. Twee uur lang leiden de acteurs Clart en McBrain u door binnenplaatsen en pubs van Old en New Town die literair goed aangeschreven staan. Robert Louis Stevenson, Robert Burns en anderen worden aangehaald, maar ook moderne auteurs als Muriel Spark en Irvine Welsh. Geestig en sprankelend.

Griezelrondleidingen

The Cadies & Witchery Tours: kaart 2, E 5, 84 Victoria St., tel. 0131 225 67 45, www.witcherytours.com, begin: voor Witchery Restaurant, Castlehill, Royal Mile, tijden van de Ghosts & Gore Tour en de Murder & Mystery Tour variëren afhankelijk van de belangstelling, u kunt het best op de homepage kijken, volw.
£ 7,50, kind £ 5. De griezeltours floreren in Edinburgh, maar dit is de klassieker. Aangezien bij beide varianten – de eerste is meer gewijd aan geesten, de tweede aan moorden, beide in Edinburgh rijkelijk vertegenwoordigd – minder het gruwelijke dan de geestige presentatie daarvan in het middelpunt staat, kunt u iets oudere kinderen wel meenemen. Adam Lyal, die in 1818 wegens straatroverij werd opgehangen, loopt witgeschminkt door de binnenplaatsen en stegen van Old Town. Op geestige wijze vertelt hij over ge- en mislukte executies, heksenvervolgingen en pestverschrikkingen. Om de droge humor enigszins te begrijpen, moet u het Engels wel goed kunnen verstaan.

Auld Reekie's: kaart 2, F 5, 45 Niddry St., trefpunt Tron Kirk, High St., Royal Mile, tel. 0131 557 47 00, www.auldreekietours.com, meerdere keren per dag, volw. vanaf £ 9. Auld Reekie biedt diverse, historisch niet helemaal correcte tours aan, onder andere de Ghost and Torture Tour, die 90 min. lang alleen over geesten en martelen gaat. Gekostumeerde acteurs voeren u bijvoorbeeld naar de gewelven onder de South Bridge, waar een heidense tempel en een klopgeest te bewonderen zijn. Alles eindigt in de pub Nicol Edwards, waar het natuurlijk ook spookt.

City of the Dead: kaart 2, F 5, trefpunt voor St. Giles' Cathedral, High St., Royal Mile, tel. 0131 225 90 44, www.blackhart.uk.com, Pasen-Halloween dag. 21, Halloween-Pasen dag. 20.30 uur. Bij de Haunted Graveyard Tour wordt het pas echt griezelig. De nadruk ligt op de Greyfriars Churchyard, de voormalige gevangenis van de Covenanters. Hier spookt de klopgeest Mackenzie, en die is niet sympathiek. Geen kinderen!

Tochten naar de Highlands

Rabbie's Trail Burners: kaart 2, F 5, 207 High St., Royal Mile, tel. 0131 226 31 33, www.rabbies.com. Dagtochten vanuit Edinburgh, Glasgow en meerdaagse tochten (tweedaagse rondreizen
vanaf £ 79).

MacBackpackers: kaart 2, F 5, 105 High St., Royal Mile, tel. 0131 558 99 00, www.macbackpackerscom. Voordelige rondreizen door de Highlands (3 dagen vanaf £ 109) met overnachting in een hostel.

Elektriciteit

Wilt u een acculader of föhn in uw hotelkamer aansluiten, dan hebt u een adapter of wereldstekker nodig voor de driepolige Britse stopcontacten.

Feestdagen

1 jan.: Nieuwjaar

Goede Vrijdag

Victoria Day: 3e ma. in mei

Autumn Holiday: 3e ma. in sept. (alleen in Edinburgh)

30 nov.: St. Andrew's Day

25/26 dec.: Kerstmis

Bank Holidays: 2 jan., 1e en laatste ma. in mei, 1e ma. in aug. Op Bank Holidays zijn alleen banken en openbare instellingen gesloten, de meeste winkels zijn open.

Feesten en festivals

Burns Night: 25 jan. (www.rabbie-burns.com). De geboortedag van de natio-nale dichter Robert (Rabbie in het Schots) Burns vieren Schotten overal
in de wereld met een vast ritueel: ze eten haggis, drinken daar whisky bij en dragen gedichten van Burns voor, bijvoorbeeld Address to a haggis. In Edinburgh bieden boekwinkels, restaurants en theaters passende feestelijkheden aan.

TradFest: eind apr./begin mei (www.scottishstorytellingcentre.co.uk). Traditionele Schotse kunsten. Met harp, doedelzak, gezang, dans, verhalen vertellen, concerten en workshops wordt de Keltische cultuur in het zonnetje gezet.

Edinburgh International Science Festival: twee weken begin apr. (www.sciencefestival.co.uk). Het grootste wetenschapsfestival van Groot-Brittannië trekt onderzoekers uit de hele wereld, die hier hun resultaten en theorieën op een begrijpelijk, maar toch hoog niveau aan een breed publiek presenteren. Met een speciaal programma voor kinderen.

Beltane Fire Festival: avond van 1 mei (http://beltanefiresociety.wordpress.com). De Beltane Fireworks Society organiseert dit 'heidense' voorjaarsfeest met een avondlijke
fakkelprocessie naar Calton Hill. Fantasierijk geklede of naakte, beschilderde deelnemers beelden de Witte Vrouw (godin van de lente), haar echtgenoot, de Groene Man, monstertjes, vrouwelijke lijfwachten en dappere vuurspringers uit.

Edinburgh International Film Festival: 12 dagen eind juni (www.edfilmfest.org.uk). Dit in 1947 in het leven geroepen filmfestival is een van de grootste van de wereld.

Royal Highland Show: vier dagen rond het laatste weekend van juni (www.royalhighlandshow.org). In Ingliston voor de poorten van Edinburgh viert de Schotse landbouw een groot agrarisch feest. Er wordt een bont, kindvriendelijk programma geboden met de grootste schaapscheerwedstrijd ter wereld, voorstellingen met herdershonden en optredens van valkeniers.

Royal Edinburgh Ticket

Het Royal Edinburgh Ticket biedt gratis toegang tot drie bezienswaardigheden: Edinburgh Castle, Palace of Holyroodhouse, Royal Yacht Britannia plus het gebruik van de bus. De kaart is 48 uur geldig en kost voor volwassenen £ 48 en voor kinderen £ 26.

Edinburgh Festival Fringe: drie weken begin-eind aug. (www.edfringe.com). Parallel aan het Edinburgh International Festival (zie hierna) veranderen de excentrieke, provocerende of geestige performances van het Fringe Festival de straten en elke bespeelbare ruimte in een uniek wonderland. Vanaf juni is het programma op internet te lezen.

Edinburgh International Festival: drie weken tweede helft aug./begin sept., kaartvoorverkoop vanaf begin apr. (www.eif.co.uk). Het misschien wel grootste en gerenommeerdste internationale kunstfestival brengt al meer dan vijftig jaar met een zeer uitgebreid aanbod aan theater-, opera-, muziek- en dansopvoeringen een ode aan de 'hoge kunst'. Hier treden de beroemdste artiesten en gezelschappen van de wereld op. Edinburgh gaat uit zijn dak en feest, feest, feest. Overbodig te melden dat u vooral vroeg moet reserveren.

Royal Edinburgh Military Tattoo: drie weken in aug., online kaartverkoop vanaf 1 dec. van het voorafgaande jaar (www.edintattoo.co.uk). Op zijn laatst in juni zijn alle kaarten uitverkocht. Op de Esplanade voor het verlichte Edinburgh Castle spelen pipe bands doedelzak en trommelen ze, paraderen regimenten en voeren motorfiets- of parachuteregimenten perfect geënsceneerde stunts uit. Kippenvelmoment: wanneer iedereen elkaar kruisgewijs de hand reikt en de oude hymne Auld lang syne zingt.

Halloween (Samhuinn): avond voor 1 nov. (http//beltanefiresociety.word press.com). Dit Keltische geestenfeest wordt gevierd met een bonte parade die van Edinburgh Castle onder aan de Royal Mile naar Parliament Square voert.

Kerstmis: nov.-jan. (www.edinburghschristmas.com). Tal van voor-stellingen voor het hele gezin. De 'Santa Run' is bijvoorbeeld grappig: de kinderen van boven de twaalf nemen deel in kerstmanpak, de jongere worden verkleed als elfjes. Winkels en straten zijn feestelijk versierd – en er wordt flink geconsumeerd.

Edinburgh's Hogmanay: 29 dec.-1 jan. (www.edinburghshogmanay.com). Hogmanay is het oudejaarsfeest en Schotten vieren traditioneel Nieuwjaar meer dan Kerstmis. Met oudjaar luiden alle klokken en vieren honderdduizenden mensen feest in de straten. Het concert in de Princes Gardens, het concert in de kathedraal en het fantastische vuurwerk op alle zeven heuvels zijn de hoogtepunten van het vierdaagse feest. Aansluitend gaan de mensen aan first footing doen: ze kloppen bij vreemden (of vrienden) aan, want de eerste bezoeker in het nieuwe jaar zou geluk brengen.

Geld

De Britse valuta is het pond sterling (£). Er zijn munten van 1 p (pence), 2 p, 5 p, 10 p, 20 p, 50 p, £ 1 en £ 2 en bankbiljetten van £ 1 (alleen in Schotland), £ 5, £ 10, £ 20 en
£ 50.

Wisselkoers (januari 2015):

£ 1 = € 1,31

€ 1 = £ 0,76

De Schotse bank geeft eigen bankbiljetten uit, die in principe in heel Groot-Brittannië moeten worden geaccepteerd en aangenomen. U kunt ze echter het best voor u Schotland verlaat omwisselen voor Engelse biljetten.

Gevonden voorwerpen

Luchthaven: internationale aankomsthal, tel. 0131 344 34 86, dag. 5.15-10.45 uur.

Spoorwegen: Waverley Station, tel. 0131 550 23 33, ma.-vr. 9-17 uur.

Lothian Buses: Hanover St. Travelshop, 27 Hanover St., tel. 0131 475 06 52, ma.-vr. 9.30-13.30 en 14-17.30 uur.

Gezondheid

Gratis behandelingen zijn voor EU-burgers met de Europese ziektekostenverzekeringskaart (EHIC) mogelijk in de grotere ziekenhuizen met een accident-and-emergency-afdeling (let op borden met een rode 'H' en 'A&E'). Behandeling door particuliere artsen moet zelf worden betaald. Het is raadzaam een aanvullende reisverzekering af te sluiten, bijvoorbeeld bij de ANWB.

Bij het Tourist Office kunt u een lijst met artsen uit de omgeving krijgen (of: www.nhs.uk). Bij de tandarts moet u in de regel eerst zelf betalen, waarna u thuis een declaratie indient bij uw ziektekostenverzekering.

Ziekenhuis

Royal Infirmary of Edinburgh ( buiten J 8): 51 Little France Crescent, bij Dalkeith Rd./Old Dalkeith Rd., tel. 0131 536 10 00, bus 7, 8, 21, 24, 38, 49: Royal Infirmary.

Veiligheid en noodgevallen

Alarmnummers

Alarmnummer (politie, brandweer, ambulance, gratis):
tel. 999.
Pech onderweg: tel. 0800 88 77 66 (AA; Automobile Association).
Verlies van creditcards: Mastercard: +31 20 66 00 06 11;
VISA: 0800 022 31 10; Ameri-can Express: 020 50 48 666.

Consulaten

Nederlands consulaat:
39 Melville Street, Edinburgh,
tel. 0044 131 510 03 23,
info@netherlands-consulate.co.uk
http://verenigdkoninkrijk.nlambassade.org/
Belgisch ereconsulaat:
c/o Experience Scotland Travel Services,
2 West Street, Edinburgh,
tel. 0044 196 86 79 69,
consulbelgiumscotland@gmail.com
www.diplomatie.belgium.be

Apotheek

Boots ( E 4): 101-103 Princes St., tel. 0131 225 83 31, ma.-wo., vr., za. 8-18.30, do. 8-20, zo. 10-18 uur.

Informatie

In Nederland

De informatiebureaus van de Britse organisatie VisitBritain zijn opgeheven. De centrale informatiebron zijn sindsdien de websites www.visitbritain.com (waar u de regio 'Scotland' moet aanklikken) en www.visitscotland.co.uk.

U kunt er boeken, kaarten en lijsten met accommodatie krijgen (bijvoorbeeld de lijst met Schotse bed and breakfasts), kaarten voor sportieve en culturele evenementen, passen en kaartjes voor bus of trein en de door Historic Scotland verzorgde bezienswaardigheden. Ook het aanbod van de maand is interessant.

In Edinburgh

Edinburgh & Scotland Information Centre ( F 4): 3 Princes St., Edinburgh EH2 2QP, tel. 0845 225 51 21 (nationale inlichtingen- en boekingscentrale), www.visitscotland.com, sept.-mei ma.-za. 9-17, zo. 10-17, juni/juli tot 18, aug. tot 19, tijdens het festival tot 21 uur.

Brochures, boeken, souvenirs, reserveren van accommodatie, ticketservice, autohuur, informatie, internettoegang enzovoort.

Dependance op de luchthaven: tel. 01313 44 31 20, dag. 7.30-21.30 uur.

Schotland, Edinburgh en Glasgow op het internet

www.visitscotland.com/edinburgh: de En-gelstalige website van het Schotse toeristenbureau biedt informatie over bestemmingen, accommodatie, evenementen, sport, vervoer, eten en drinken. U kunt er blogs lezen, aanbiedingen vinden en e-brochures downloaden.

http://peoplemakeglasgow.com: voortreffelijke Engelstalige website van de Glasgowse Tourist Office met de afdelingen accommodatie, bezienswaardigheden, verkeer, uitgaan en Mackintosh.

www.edinburghfestivals.co.uk: deze website presenteert de negen grootste festivals met actuele informatie, boekingsmogelijkheden, een evenementenkalender en links naar de websites van de afzonderlijke festivals.

www.edinburgh.gov.uk: de homepage van de City Council is vooral bedoeld als informatiebron voor de inwoners, maar bevat ook voor toeristen nuttige tips over verkeer, sport, lokaal vervoer en speelplaatsen.

www.scotland.gov.uk: website van de Schotse regering met veel informatie over cultuur, staatsorganisatie, economie, parlement, toerisme, milieu, visserij en veel meer.

www.theoracle.co.uk: actuele en uitvoerige opsomming in de rubrieken film, livemuziek, restaurants, tentoonstellingen, theater, evenementen, kinderen, sport, attracties en supermarkten.

www.scotweb.co.uk: hier bieden verscheidene bedrijven hun Schotse producten aan, dus kilts, tartans, golfuitrustingen, Keltische sieraden en design van Mackintosh. Interessant zijn ook de precieze historische toelichtingen. Zo staat bij Lion Rampant, een kiltfabrikant, uitgebreide informatie over de heraldische leeuwen op de Schotse vlag.

Brits onlinetelefoonboek: www.yell.com.

Weer: www.metoffice.gov.uk.

Kinderen

Edinburgh is een kindvriendelijke stad. Bezienswaardigheden, openbaar vervoer enzovoort bieden korting voor kinderen. De toiletten van de grotere bezienswaardigheden – bijvoorbeeld Edinburgh Castle en Museum of Childhood – hebben babycommodes (nappy changing facilities).

Overnachten

Heel kleine kinderen kunnen doorgaans gratis overnachten in een hotel, de iets oudere tegen gereduceerd tarief op de kamer van de ouders. De meeste accommodatiemogelijkheden stellen babybedden ter beschikking. Alle luxere hotels bieden een babyoppasdienst aan. Voor gezinnen zijn bijvoorbeeld de gezinskamers in de Jurys Inn (zie blz. 91) heel geschikt.

Eten

In principe kunnen kinderen die dat gewend zijn, gewoon worden meegenomen naar verfijnde restaurants. Het is handig dat de gangen in de regel snel achter elkaar worden geserveerd. In museumcafés, cafés, bistro's of pizzeria's als Pizza Express (zie blz. 96) voelen kinderen zich echter vast meer op hun gemak.

Sommige restaurants waarschuwen: 'No kids, please!' In pubs die eten serveren, zijn kinderen onder begeleiding van een volwassene tot 20.00 uur welkom. Bijna alle restaurants stellen kinderstoelen ter beschikking.

Activiteiten met kinderen

Dieren en techniek: Edinburgh Zoo (zie blz. 75), Our Dynamic Earth (zie blz. 59), Royal Museum of Scotland (zie blz. 44), Greyfriars Bobby (zie blz. 74).

Natuur: Royal Botanic Garden (zie blz. 77), Arthur's Seat (zie blz. 58).

Gematigd griezelen: Real Mary King's Close (zie blz. 38), Mercat Tours (zie blz. 38) – alles in het Engels.

Speeltuinen: aan het oostelijke einde van de Princes St. Gardens, drie speeltuinen met een terrein voor kleine kinderen in The Meadows, Bruntsfield.

Cultuur: Museum of Childhood (zie blz. 35), ook andere musea en theaters bieden een veelzijdig kinderprogramma aan.

Ridders en prinsessen: Edinburgh Castle met een knallend schot om 13 uur (zie blz. 31), Craigmillar Castle (zie blz. 74).

Klimaat en reisseizoen

Wat het weer betreft, kunt u in Edinburgh nauwelijks iets anders dan wisselvalligheid, lage temperaturen en stormachtige winden voor lief nemen. De minste neerslag valt in de maanden mei tot oktober. Neem altijd, ook 's zomers, een regenjas en iets warms mee om aan te trekken.

In juli/augustus is het heel druk, mei, juni en september zijn aangename vakantiemaanden, ook de tijd voor Kerstmis is zeer sfeervol. Voor de restaurants en het uitgaan mag u zich best een beetje netjes aankleden.

Edinburgh Leisure, tel. 0131 458 2100, www.edinburghleisure.co.uk, is de overkoepelende gemeentelijke organisatie voor sport in Edinburgh. Op de homepage vindt u alles over tennis, golf, zwemmen, andere sporten en sportcentra.

Openingstijden

Hieronder worden de belangrijkste openingstijden vermeld:

Banken: ma.-vr. 9-16/17 uur.

Winkels: ma.-za. 9-17.30 of 18 uur, zo. 11-17 uur, do. 's avonds meestal tot 20 uur.

Post: ma.-vr. 9-17.30, za. 9-12.30 uur.

Pubs: meestal ma.-wo. 11-23, do.-za. 11-24, zo. 12.30-23 uur.

Restaurants: 12-14, 18-22 uur, meestal zo. en ma. gesloten.

Stedelijke musea: ma.-za. 10-17, zo. 12-17 uur (zie ook blz. 77).

Reizen met een handicap

Accommodatie en bezienswaardigheden die zijn aangepast voor gehandicapten, vindt u op www.visitscotland.com/accomodation/accessible.

In het algemeen zijn veel attracties in de nauwe Old Town als Real Mary King's Close niet toegankelijk voor
rolstoelgebruikers. De nieuwe musea daarentegen, zoals het Museum of Scotland, beschikken wel over een toegangshelling. Ook de meeste stadsbussen, bioscopen, theaters en de nieuwe taxi's zijn aangepast aan gehandicapten.

De organisatie Grapevine, tel. 0131 475 23 70, www.lothiancil.org.uk, verschaft nuttige inlichtingen over het volwaardig meedoen aan het leven in Edinburgh.

Roken

Aan het in 2006 ingevoerde algemene rookverbod (www.clearingtheairscotland.com) wordt goed gehoor gegeven. Mensen die het roken toch niet kunnen laten, treffen elkaar voor de restaurants en pubs aan speciale rokerstafels.

Sport en activiteiten

Golf

Al in de 15e eeuw werd in Leith gegolft en ook nu kunt u, zonder lid te zijn en zonder handicapcertificaat, op zes banen in de stad spelen: vanaf £ 17,25 op de 18 holesbanen Braid Hills, Carrick Knowe, Craigentinny en Silverknowes en op de 9 holesbanen Portobello en Wee Braids. Instructeurs en uitrusting kunt u huren. Boeken via Edinburgh Leisure (www.edinburghleisuregolf.co.uk).

Beginners kunnen gratis pitch & putt proberen in het park Bruntsfield Links ( E 7).

Klimmen

Adventure Centre Ratho: buiten A 7/8, South Platt Hill, Ratho, Newbridge, tel. 0131 333 63 33, www.eica-ratho.co.uk, bus X48: halte 'The Bridge Inn', ma.-vr. 9-22, za., zo. 9-18 uur, klimmen ca. £ 8, Aerial Assault ca. £ 9. In deze voormalige steengroeve kunnen beginners en coryfeeën, kinderen en volwassenen met of zonder vakkundige begeleiding tegen 35 m hoge klimmuren klauteren of bij Aerial Assault aan touwen door de lucht zweven.

Duurzaam reizen

Het milieu beschermen, de lokale economie bevorderen, ontmoetingen met andere mensen, van elkaar leren – sociaal verantwoord en milieuvriendelijk toerisme neemt de verantwoording op zich voor het klimaat, de natuur en de maatschappij. De volgende websites geven tips over hoe u duurzaam kunt reizen.

www.duurzaamreizen.org: aandacht voor mens en milieu is de laatste jaren sterk onder de aandacht gekomen. Op deze website krijgt u inzicht in de verschillende aspecten van duurzaam reizen.

www.edinburghgreens.org.uk: op de website van de Green Party van Edinburgh kunt u zich laten informeren over milieuprojecten en problemen.

www.foe-scotland.org.uk: website van de Schotse Friends of the Earth.

www.edinburgh.gov.uk/info/20220/economic–development/544/sustainable_economy: de City Council van Edinburgh heeft in 2014 een Sustainable Energy Action Plan (SEAP) ontwikkeld, dat het energieverbruik en de koolstofdioxide-emissie moet verlagen. Tot 2020 moet de uitstoot van CO2 met 42% worden verminderd. De eerste successen zijn al geboekt.

Skiën

Midlothian Snowsports Centre: buiten C 8, Biggar Rd., Hillend, tel. 0131 445 44 33, www.midlothian.gov.uk, bus 4: Snowsport Centre, ma.-vr. 10.30-20.30, za., zo. 9.30-18.30 uur, 1e uur £ 12 incl. huur van de uitrusting, daarna £ 5,50 per uur. De langste
(400 m) kunstpiste van Europa met babypiste en springmogelijkheden ligt 10 km naar het zuiden aan de A 702.

Wellness

Edinburgh Floatarium: D 3, 29 North West Circus Pl., tel. 0131 225 33 50, www.thefloatarium.co.uk, bus 24, 29, 42, X29: Kerr St., ma. 10-15, di.-vr. 10-20, za. 10-18, zo. 10-17 uur. Deze kleine zaak aan het begin van de wijk Stockbridge biedt schoonheids- en gezondheidsbehandelingen, new-ageparafernalia en voor £ 35 ontspannen drijven in een zoutwatertank.

Telefoon en internet

Het landnummer van Groot-Brittannië is 0044, het kengetal van Edinburgh 0131. Als u vanuit Edinburgh naar Nederland belt, kies u eerst 0031, naar België 0032. Laat de eerste 0 van het kengetal weg en bel dan het abonneenummer.

Als u met uw mobiele telefoon in Edinburgh wilt bellen, dan hoeft u voor Britse nummers geen landnummer te kiezen, maar kunt u daar alleen met het landnummer van uw eigen land worden gebeld.

De meeste telefooncellen werken op een creditcard of telefoonkaarten, die bij postkantoren, tijdschriftenwinkels en toeristenbureaus te koop zijn.

Internettoegang (soms ook wifi) is in de meeste hotels en hostels beschikbaar.