Welkom

Bienvenue

Ter oriëntatie

Kennismaking, Franse Alpen in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Overnachten

Eten en drinken

Praktische informatie

Onderweg in de Franse Alpen

Haute-Savoie
Annecy, Chamonix-Mont-Blanc, Cluses, Évian-les-Bains, Thonon-les-Bains, Saint-Gervais-les-Bains, Les Portes du Soleil

Savoie
Aix-les-Bains, Albertville, Chambéry, Saint-Jean-de-Maurienne, Moûtiers

Isère
Grenoble

Hautes-Alpes
Briançon, Gap

Genève

De 15 hoogtepunten

1
Water, bos en bergen – fietsen rond het meer van Annecy
Mooie fietstocht van dorpje naar dorpje.

2
Omhoog met de kabelbaan – Aiguille du Midi
Wandelen en genieten van het spectaculaire uitzicht.

3
Wandelen bij de kegelvormige berg – Le Môle
Tocht door alpenweiden en bossen.

4
Middeleeuws vissersdorp aan het meer van Genève – Yvoire
Bezoek aan een van de mooiste dorpen in Frankrijk.

5
Wintersportparadijs – Les Arcs, Val d’Isère en Tignes
Hoge bergen, steile kloven en prachtige vergezichten.

6
Alpenpassen en steenbokken – Parc National de la Vanoise
Indrukwekkend natuurgebied met rijke dieren- en plantenwereld.

7
Autorit langs kerken en bergdorpen – de Tarentaise en Maurienne
Rondrit door het dal en langs Les Chemins du Baroque.

8
Skipistes en haarspeldbochten – L’Alpe-d’Huez en Les Deux-Alpes
Ideaal wintersportgebied en mooie bergetappes.

9
Bergen, dalen en druipsteengrotten – Parc Naturel Régional du Vercors
Honderden kilometers aan wandelpaden.

10
Natuurschoon en boerenarchitectuur – Parc Naturel Régional du Queyras
Gevarieerd gebied met forten, rotsformaties en pittoreske dorpjes.

11
Spectaculair natuurschoon – Parc National des Écrins
Het grootste Nationale Park van Frankrijk.

12
De witte en zwarte gletsjer – de vallei van Vallouise
Prachtig wandelgebied met besneeuwde bergtoppen.

13
Watersporten en wandelen – Lac de Serre-Ponçon
Mediterrane sferen in het zuiden van de Franse Alpen.

14
Ruig landschap – Col du Galibier en omgeving
Bergpassen, afgelegen bergdorpen en gletsjermeren.

15
Zwemmen, varen en wandelen – het Meer van Genève
Gezellige stad met chique winkels en interessante musea.

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Colofon

Paklijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Bienvenue – Welkom

Deze granietrotsen bij de rivier de Arc bevinden zich in de Haute Maurienne, een van die bijzondere gebieden in de Franse Alpen die een bezoek meer dan waard is. Vlakbij ligt het hooggelegen Parc National de la Vanoise met zijn tientallen prachtige wandelroutes langs schitterende gletsjers, zeldzame alpenplanten en prehistorische rotsschilderingen.

Ter oriëntatie

Bezoek aan de Franse Alpen

De Franse Alpen vormen een van de dunbevolktste gebieden van Europa. Er komen echter heel wat toeristen, vooral voor de wintersport. In de zomer zijn deze Alpen een populair wandelgebied. Het natuurschoon en in het bijzonder de hoge bergen zijn voor veel mensen de belangrijkste reden voor een bezoek. De Mont Blanc ( G 4) is de bekendste berg; met een hoogte van 4808 m de hoogste berg van de Franse Alpen en van West-Europa. In de uitgestrekte natuurgebieden kunt u gletsjers, bergtoppen met eeuwige sneeuw, snelstromende riviertjes en kolkende watervallen bewonderen. Bekende steden in het gebied zijn Chamonix ( G 4), Annecy ( E 4), Gap ( D 11), Grenoble ( C 7) en Albertville ( F 5). In de vele restaurantjes zijn de plaatselijke gerechten van de Alpen en van de streek de Savoie te proeven.

Zuidoost-Frankrijk

De Franse Alpen liggen in het zuidoosten van Frankrijk in de provincie Rhône-Alpes en voor een klein deel in de provincie Provence-Alpes-Côte d’Azur. Het gebied grenst aan Italië en Zwitserland. Frankrijk is verdeeld in 96 departementen. In het noorden van de Franse Alpen ligt het departement Haute-Savoie, in het midden Savoie, in het zuidelijke deel Hautes-Alpes en in het westen een deel van het departement Isère. De Tarentaise en de Maurienne zijn streken in de Savoie. Het vroegere graafschap Dauphiné is een streek waarin de departementen Isère, Hautes-Alpes en Drôme liggen.

Wintersport

Bekend om de lange wintersporttraditie zijn vooral het Mont-Blancgebied rond Chamonix en plaatsen als Saint-Gervais ( G 4), Morzine ( G 3), Megève ( F 4) en Val d’Isère ( H 6). Andere plaatsen zijn later ontwikkeld, zoals Les Arcs ( G 6), La Clusaz en Les Deux-Alpes. De twee grootste skigebieden ter wereld zijn Les Trois Vallées en Les Portes du Soleil ( G / H 2 / 3), dat deels in Zwitserland ligt. Naast skiën zijn er mogelijkheden om te langlaufen, te sneeuwschoenwandelen en te snowboarden. Hoewel de après-ski-mogelijkheden in de Franse Alpen niet te vergelijken zijn met die in Oostenrijk, zijn er in plaatsen als Les Deux Alpes, Tignes ( G 6) en Val d’Isère aardig wat barretjes en disco’s te vinden.

Activiteiten in de zomer

De ruige natuur, de weidse uitzichten en de stilte nodigen uit tot zomerse wandeltochten. Op verschillende plaatsen kunnen de bergen, soms steile rotswanden, worden beklommen. Tochten per mountainbike (VTT: vélo tout terrain) of racefiets zijn ook populair. Er zijn verschillende riviertjes die geschikt zijn om op te kanoën of te raften. Ook andere avontuurlijke activiteiten zijn mogelijk, waaronder hydroglisse (wildwaterzwemmen), via ferrata (bergwandelen langs staalkabels) en canyoning. Op veel plaatsen kunt u de beoefenaars van parapente (of paragliding in het Engels) bewonderen. Er zijn verschillende meren in het gebied, zoals het Lac de Serre-Ponçon ( E 11) en de meren van Genève ( E / H 1 / 2), Annecy ( E 4) en Lac du Bourget ( D 5) bij Aix-les-Bains. U kunt er zwemmen, bootjes huren en fietstochten maken.

Bijzondere natuurverschijnselen

Op verschillende plaatsen in de Franse Alpen zijn gletsjers te zien, bijvoorbeeld de Glacier de La Meije ( E 9) bij La Grave, de Mer de Glace ( H 4) en de Glacier Les Bossons ( H 4) bij Chamonix, de Glacier du Mont de Lanc ( E 9) bij Les Deux-Alpes, de Glacier Blanc en de Glacier Noir bij Pré de Madame Carle ten oosten van Briançon ( F 9). Gletsjers verschuiven voortdurend, doordat ze glijden en smelten. In de Glacier de La Meije, de Glacier du Mont de Lanc en de Mer de Glace bevinden zich ijsgrotten waarin elk jaar prachtige ijsbeelden worden uitgehouwen. De Franse Alpen zijn ook in geologisch opzicht interessant. Er zijn verschillende grotten, kloven en bizar gevormde rotspartijen. Een indrukwekkende kloof is de Gorges du Pont du Diable ( G 2) (duivelskloof) tussen Thonon-les-Bains ( F 2) en Morzine. Bijzondere rotsformaties zijn de Demoiselles Coiffées ( G 10), dicht bij het Lac de Serre-Ponçon.

Pittoreske steden en dorpen

Het natuurschoon is in de Franse Alpen een stuk imponerender dan de culturele bezienswaardigheden. De talloze godsdienstoorlogen die hier in de 16e en 17e eeuw plaatsvonden, hebben jammer genoeg veel sporen uit het verleden verwoest. Toch zijn er tal van aardige bergdorpjes te vinden met karakteristieke kerkjes en traditionele architectuur. De boerenarchitectuur van de Queyras, bijvoorbeeld in de dorpen Saint-Véran ( G 10), Ceillac ( G 10) en Arvieux ( G 10), is het bekijken zeker waard. Andere mooie landelijke bouwkunst is te vinden in de Haute-Maurienne, met name in Bonneval-sur-Arc ( H 7). Interessante steden met mooie historische centra zijn Annecy, Grenoble, Chambéry ( D 6), Albertville en Briançon. Smalle oude straatjes met kleurrijke huizen en leuke winkeltjes leiden naar sfeervolle pleinen waar de terrassen van restaurants en cafés in de zomer gezellig vol zitten.

Kennismaking, Franse Alpen in cijfers

Sportparadijs

De Franse Alpen oefenen een grote aantrekkingskracht uit op bergsportliefhebbers van alle niveaus. Geen wonder, want de diversiteit van dit berggebied is groot. Er zijn grote vergletsjerde gebieden, zoals het Mont-Blancgebied, de Vanoise en de Ecrins, maar ook lagere gebergten als de Alpes Maritimes, de Aravis, de Vercors en de Chartreuse.

Lager wil niet altijd zeggen eenvoudiger, want ook in – bijvoorbeeld – de Chartreuse liggen de uitdagingen op het gebied van bergwandelen, via ferrata’s, rotsklimmen of mountainbiken voor het oprapen. Ook voor wandelaars is er in de Franse Alpen genoeg variatie: van een wandeling van één of twee uur tot meerdaagse bergwandeltochten en beklimmingen.

Tour de France

Iedere Nederlander kent de Alpe d’Huez, de beroemde col die in 1952 voor het eerst in de Tour werd opgenomen. De Italiaan Fausto Coppi won toen, maar in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw domineerden de Nederlandse renners deze etappe. Joop Zoetemelk won in 1976, Hennie Kuiper in 1977 en 1978, Peter Winnen in 1981 en 1983, Steven Rooks in 1988, en Gert-Jan Theunisse kwam in 1989 als eerste over de meet.

Sindsdien moedigen duizenden Nederlandse supporters hun favorieten aan op deze col. Een nieuwe Nederlandse zege op de ‘Nederlandse’ berg heeft dat echter tot 2014 niet meer opgeleverd. Het snelheidsrecord op de Alpe d’Huez staat op naam van de inmiddels overleden Italiaan Marco Pantani, die in 1997 in 37 minuten en 35 seconden van Le Bourg d’Oisans naar de col fietste. In 1952 deed Fausto Coppi er nog 45 minuten en 22 seconden over om de 21 haarspeldbochten (13,8 km) af te leggen. Uiteraard had Coppi destijds een minder goede fiets en was het wegdek weliswaar geasfalteerd, maar van zo’n slechte kwaliteit dat hij om de gaten heen moest laveren.

De Alpe d’Huez is niet de enige beroemde col. Ook de Galibier, de Madeleine, de Glandon en de Cormet de Roselend zijn cols van naam. De Galibier, een van de zwaarste alpencols, werd in 1911 voor het eerst tijdens de Tour beklommen. Met de auto maken deze bergpassen al indruk, maar wie op de fiets stapt en omhoog trapt, begrijpt pas hoe zwaar de Ronde van Frankrijk is.

Olympische Winterspelen

De eerste winterspelen vonden in 1924 plaats, in Chamonix. Er deden 293 atleten mee, van wie 13 vrouwen, die 17 landen vertegenwoordigden. In 1968 vonden de winterspelen plaats in Grenoble, waar de legendarische skiër Jean-Claude Killy met drie gouden medailles naar huis ging. Nederland won drie gouden, drie zilveren en drie bronzen medailles met schaatsen. Albertville organiseerde de winterspelen in 1992. Op deze Spelen werden grote duels uitgevochten tussen de Noren en de Nederlanders, waarbij vooral de Noren zegevierden; gelukkig wist Bart Veldkamp het goud op de 10 km te pakken. De grote ster van de spelen van Albertville was de Italiaanse skiër Alberto Tomba. Hij kreeg de bijnaam 'Tomba la Bomba' en won goud en zilver op de reuzenslalom en op de slalom.

Natuurparken

In de afgelopen decennia is veel bos gekapt om plaats te maken voor skipistes, liften, hotels en vakantiedorpen. Om de natuur te beschermen is een aantal natuurparken gevormd. Het Parc National des Écrins in het zuiden is het grootste park. Ten noordoosten hiervan bevindt zich het Parc National de la Vanoise. In de Franse regionale natuurparken komt de bevordering van de plaatselijke economie, zoals het stichten van zuivel-, wijn- en fruitcoöperaties, op de eerste plaats. Het ambachtelijke werk en de eigen cultuur en traditie worden gestimuleerd. Het Parc Naturel Régional du Vercors ligt in het zuidwesten van de Franse Alpen, het Parc Naturel Régional du Queyras in het zuidoosten en het Parc Naturel Régional de Chartreuse ten noorden van Grenoble. Dan zijn er ook nog diverse natuurreservaten (Réserves Naturelles), waar strikte regels gelden.

Middeleeuwse kastelen

De hertogen van Savoie en de graven van Dauphiné lieten op hun land verschillende kastelen bouwen, ter bescherming tegen vijandelijke invallen en om tol te heffen. Een van de mooiste voorbeelden hiervan is het strategisch gelegen Château d’Annecy. Bij Thonon-les-Bains ligt het 14e-eeuwse Château de Ripalle. Ook interessant is het 16e-eeuwse Château Manuel de Locatel in Albertville. In het Château de Vizille werd de zogenaamde ‘eed van de kaatsbaan’ gezworen, die officieel beschouwd wordt als het begin van de Franse Revolutie in 1789. Ook de moeite waard is het Château de Picomtal tussen Savines en Embrun, tegenwoordig een luxe B&B. Fort Mont-Dauphin, Fort Queyras en het fort van Briançon zijn eind 17e eeuw aangelegd als verdediging tegen het machtige Savoie.

Barokkerkenroute

In de streken Maurienne en Tarentaise zijn veel barokkerken te vinden. Langs de kerken is een route uitgezet: Les Chemins de Baroque. Ook bij Saint-Gervais en Combloux is een route langs barokkerken te volgen. In Aime, in het dal van de Tarentaise, bevindt zich de 11e-eeuwse, romaanse Saint-Martinskerk. De kathedraal van Saint-Jean-de-Maurienne heeft nog romaanse schepen. Voorbeelden van gotische bouwkunst zijn te zien in de Saint-Pierrekathedraal in Annecy en de Saint-François-de-Saleskathedraal in Chambéry.

Kaas

In de Franse Alpen zijn verrassend veel verschillende soorten kaas te vinden. Op de gezellige markten is de keus vaak groot en zijn de prijzen laag. Koeien met de typisch rinkelende bellen grazen vooral op de noordelijke weiden, terwijl in het zuidelijke deel meer schapen en geiten worden gehouden. In onder meer Beaufort en Bourg-Saint-Maurice kunt u kaasmakerijen bezoeken. Bekende kazen zijn bijvoorbeeld de gruyère, in het bijzonder de beaufort; de tomme-de-savoie is ook niet te versmaden. Andere smakelijke kazen zijn de bleu-de-sassenage, blue-de-gex, reblochon-des-bornes en de chèvre, een pittig geitenkaasje. Appellation d’Origine Contrôlée (soms afgekort tot AOC of AC) is een Franse kwaliteitscontrole op landbouwproducten, waaronder kaas.

Musea

Als u meer te weten wilt komen over de streek en de geschiedenis kunt u in verschillende musea terecht. Vooral in Grenoble en Genève zijn veel musea te vinden. In het Musée Dauphinois in Grenoble leert u meer over de streek Dauphiné. In Grenoble kunt u ook het prestigieuze Musée de Grenoble bezoeken, waar schilderijen van Rubens en Picasso en beeldhouwwerken van Zadkine te zien zijn. Interessant is ook het Musée Alpin in Chamonix over de geschiedenis van het alpinisme. Mineralen en kristallen uit de Alpen zijn tentoongesteld in het Musée des Mineraux et de la Faune des Alpes in Bourg-d’Oisans. Traditionele kostuums en archeologische vondsten zijn te zien in het Musée des Costumes et des Traditions Populaires in Saint-Jean-de-Maurienne. Het Musée d’Art et d’Histoire is het belangrijkste museum van Genève, met een indrukwekkende collectie schilderijen, beelden en zilverwerk.

Feiten en cijfers

Ligging: in het zuidoosten van Frankrijk tussen het meer van Genève en het meer van Serre-Ponçon.

Hoogste bergen: Mont Blanc (4808 m), Mont Maudit (4466 m), Dôme du Goûter (4306 m), Grandes Jorasses (4206 m), Aiguille Verte (4127 m), Aiguille du Midi (3842 m).

Nationale en regionale parken: Parc National des Écrins, Parc National de la Vanoise, Parc Naturel Régional du Vercors, Parc Naturel Régional du Queyras, Parc Naturel Régional de Chartreuse.

Steden: Aix-les-Bains, Albertville, Annecy, Briançon, Chambéry, Gap, Grenoble, Moûtiers, Saint-Jean-de-Maurienne.

Bestuur en politiek: Frankrijk is een republiek, waarin naast de premier als regeringsleider de president een centrale rol speelt. President Hollande heeft in 2012 Sarkozy opgevolgd. Om de 5 jaar zijn er parlementsverkiezingen en om de 6 jaar verkiezingen voor de departementen, die echter weinig macht hebben.

Godsdienst: de meeste bewoners zijn officieel katholiek. In 2003 noemde 60% van de Fransen zich katholiek; 5% gaat daadwerkelijk regelmatig naar de kerk.

Economie: de belangrijkste inkomsten komen van de wintersport, de landbouw en de veeteelt (vooral kaasmakerijen). Er is enige lichte en zware industrie en er vindt energievoorziening plaats via stuwdammen.

Bijzondere planten en dieren

Veel gebieden in de Franse Apen zijn door de hoge bergen moeilijk bereikbaar. Er zijn maar een paar snelwegen en veel van de bergweggetjes zijn smal en vol haarspeldbochten. Kleine dorpen liggen eenzaam verscholen in de mooie valleien. De natuur is daardoor nog behoorlijk ongerept gebleven. Er komen dan ook veel diersoorten voor die elders in Europa inmiddels grotendeels verdwenen zijn, zoals steenbokken, alpenmarmotten, wilde zwijnen en koningsarenden. Omdat de dieren zich in het wild meestal niet laten zien, kunt u naar de bergdierentuin Parc de Merlet langs de N205 bij Les Houches gaan. Ook bij het Château de Vizille onder Grenoble en in Parc zoologique de montagne in Le Sauze-du-Lac (Lac de Serre-Ponçon) bevinden zich parken met alpendieren. De alpenflora is erg bijzonder en gevarieerd. In de lente, en in de wat hogergelegen gebieden ook in de zomer, zijn veel kleurige bloemen op de alpenweiden te zien. Planten uit de Franse Alpen zijn bij elkaar gebracht in de Jardin Alpin, bij La Grave en het Conservatoire Botanique National in Gap.

Geschiedenis, heden, toekomst

De Kelten en de Romeinen

In de 6e-5e eeuw v. Chr. bevolken Keltische stammen, de Allobrogen en de Ceuntronen, het gebied. De Carthaagse generaal Hannibal, een gezworen vijand van de Romeinen, steekt in 218 v. Chr. met zijn leger de Alpen over. Ongeveer honderd jaar later nemen de Romeinen de macht over. Die blijven tot de val van hun rijk in 476 n. Chr., aan de macht.

De Bourgondiërs en de Franken

De eerste christelijke gemeenschappen ontstaan in de 2e eeuw n. Chr. en in de 4e eeuw worden de eerste bisdommen gesticht. De van oorsprong Oost-Germaanse Bourgondiërs vallen in de 3e eeuw het gebied binnen. Ze sluiten verdragen met de Romeinen.

In de 4e eeuw verwoesten Franken en Arabieren delen van het gebied. De Franken veroveren de streek in 534 en achtereenvolgens komen de Frankische Merovingers en de Karolingen aan de macht. Karel de Grote zwaait tussen 768 en 814 de scepter. In 1032 wordt het gebied deel van het Heilige Romeinse Rijk. De aartsbisschop van Wenen splitst de regio in het graafschap Dauphiné in het zuiden en het hertogdom Savoie in het noorden.

Periode van oorlogen

Tussen 1337 en 1453 vindt de Honderdjarige Oorlog plaats tussen de koningen van Engeland en Frankrijk. Af en toe zijn er wapenstilstanden en vervolgens laait de strijd weer op. De bevolking raakt in deze periode behoorlijk uitgedund. Een eeuw later breken ook nog eens de Italiaanse oorlogen om het strategische gebied uit. In de 16e en 17e eeuw vinden verschillende godsdienstoorlogen tussen de protestanten en de katholieken plaats. Het blijkt vooral om de macht te gaan.

Keizerrijk of republiek

In 1789 breekt de Franse Revolutie uit. De Franse Revolutionairen zetten in 1792 koning Lodewijk XVI af en onthoofden hem in 1793. Ze schaffen de in 1789 ingestelde constitutionele monarchie weer af. De Nationale Conventie neemt de macht over, gedomineerd door de radicale Jacobijnen. De jaren van ‘La Grande Terreur’ volgen, een schrikbewind waarbij vele executies met de guillotine worden uitgevoerd. De Eerste Franse Republiek houdt stand tot 1804.

Dan kroont Napoleon Bonaparte zichzelf tot keizer; het begin van het Eerste Franse Keizerrijk. Deze Napoleon I keert in 1811 terug van zijn ballingsschap op Elba en doorkruist de zuidelijke Alpen, richting Grenoble. In de periode 1848-1852 is het land weer een republiek en daarna neemt keizer Napoleon III de macht over. In 1870 raken de Fransen in oorlog met de Duitsers, wat een jaar later op een nederlaag voor Frankrijk uitloopt. De Derde Franse Republiek wordt uitgeroepen en deze duurt tot de Tweede Wereldoorlog.

De Eerste en Tweede Wereldoorlog

De belle époque van 1870 tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog is een heel optimistische periode, waarin de kunst en economie tot bloei komen. Het uitbreken van de oorlog in 1914 is daarom een grote schok. In de vier jaar dat de bloedige oorlog duurt, vinden maar liefst 1,3 miljoen Franse soldaten de dood. Elzas-Lotharingen, in 1871 verloren aan Duitsland, valt na afloop weer toe aan Frankrijk. 1924 is een heugelijk jaar voor de Franse Alpen, omdat dan in Chamonix de eerste Olympische Winterspelen plaatsvinden.

In mei 1940 rollen Duitse tanks Frankrijk binnen. Ze ontmoeten weinig tegenstand. Maarschalk Pétain, de held uit de Eerste Wereldoorlog, staat aan het hoofd van de collaborerende regering, die in Vichy zetelt en die daarom de Vichy-regering wordt genoemd. De Gaulle (1890-1970) leidt het verzet. Na de oorlog wordt Pétain tot levenslang veroordeeld. De Vierde Franse Republiek wordt uitgeroepen.

De Vijfde Republiek

De Vijfde Franse Republiek begint in 1958 en loopt tot heden. In de grondwet is een sterke positie voor de president vastgelegd. Charles de Gaulle bekleedde deze post tot 1969. Hierna volgden de presidenten Pompidou (1969-1974), Giscard d’Estaing (1974-1981), Mitterand (1981-1995), Chirac (1995-2007) en Sarkozy (2007-2012). Vanaf 2012 is Hollande president van Frankrijk.

Na de oorlog verloor Frankrijk, net als andere Europese landen, zijn koloniën. In de jaren 50 werden Vietnam, Tunesië en Marokko onafhankelijk en in de jaren 60 volgden de koloniën in Afrika.

In 1968 vonden de tiende Olympische Winterspelen plaats in Grenoble. In 1992 was het de beurt aan Albertville om de zestiende Olympische Winterspelen te organiseren.

Frankrijk is een van de grondleggers van de Europese Unie. Op 1 januari 2002 werd de Franse franc vervangen door de euro.

Overnachten

Hotels

Hotels worden in Frankrijk geclassificeerd van één tot en met vijf sterren. Bij hotels met één ster heeft de helft van de kamers een eigen badkamer. Bij 5-sterrenhotels zijn de kamers minimaal 24 m² groot en ze hebben eigen sanitair. In het hotel is een gemeenschappelijke ruimte en het personeel spreekt ook Engels. De letter ‘R’ bij een hotel staat voor Relais de tourisme, kleine hotels die gastronomische specialiteiten serveren.

De prijzen gelden meestal per kamer, niet per persoon, en voor ontbijt moet vaak apart betaald worden. In de een- en tweesterrenhotels bestaat de keuze meestal uit een kamer met of zonder badkamer en toilet. In sommige goedkope hotels is er zelfs op de gang geen douche. Veel kamers hebben een tweepersoonsbed (grand lit), wilt u twee eenpersoonsbedden, vraag dan om een chambre à deux lits. In veel hotels zijn computers te gebruiken of is er toegang tot draadloos internet (wifi).

Logis is een internationale organisatie van hotelketens. Het zijn goede hotels met redelijke prijzen, die je kunt herkennen aan een geelgroen uithangbord met daarop een beeltenis van een open haard. De internationale gids van de Logis hotels is te bestellen via de site www.logishotels.com.

Gîtes d’étape en chambres d’hôtes

Chambres d’hôtes zijn kamers bij particulieren (B&B). Adressen staan op www.chambresdhotes.org. Gîtes zijn een soort pensions of herbergen en worden ingedeeld in één, twee of drie korenaren (épis), afhankelijk van de mate van luxe en de locatie. Een gîte rural is gelegen in een landelijke omgeving, in de buurt van een boerderij of een dorp. Soms zijn er ook warme maaltijden verkrijgbaar. Adressen zijn te vinden op de site van Gîtes de France, www.gites-de-france.fr.

Kijk ook op www.stationvertes.com, de site van La Fédération des Stations Vertes. Hier vindt u mooie overnachtingsplekken in de natuur.

Refuges (berghutten)

Verspreid door de Franse Alpen, vaak op grote hoogte, liggen refuges, eenvoudige berghutten, voor wandelaars. Vaak zijn er maaltijden verkrijgbaar of kunt u gebruikmaken van de keuken.

De Club Alpin Français (CAF) is eigenaar van de meeste berghutten in de Franse Alpen. De toeristenbureaus beschikken over brochures met adressen. De hooggelegen hutten zijn meestal alleen van juni t/m september geopend. In de zomer is het raadzaam tijdig te reserveren, want de hutten zijn erg populair. Zie www.gites-refuges.com.

Jeugdherbergen

Er bevinden zich een stuk of veertien jeugdherbergen (auberges de jeunesse) in de Franse Alpen. Sommige sluiten enkele maanden in het laagseizoen. Vaak zijn er ook tweepersoonskamers beschikbaar, naast een bed in een kamer met meerdere bedden (vaak zes). Er zijn in veel gevallen maaltijden verkrijgbaar en/of u kunt gebruikmaken van de keuken. Vaak is er toegang tot internet. De prijs is inclusief ontbijt en lakens. Als u lid bent van een organisatie aangesloten bij Hostelling International, krijgt u korting. Niet-leden zijn ook welkom. Tegenwoordig is er geen leeftijdsgrens meer. Zie ook: www.fuaj.org, www.auberges-de-jeunesse.com; online boeken via: www.hihostels.com.

Natuurvriendenhuizen

De huizen van Les Amis de la Nature zijn vergelijkbaar met jeugdherbergen of berghutten. De organisatie is op sociaaldemocratische grondslag en beoogt haar leden liefde voor natuur en milieu bij te brengen. Meestal is er een keuken waar u gebruik van kunt maken. Zie www.amis-nature.org.

Campings

Er zijn veel campings in de Franse Alpen. Goedkoop, redelijk eenvoudig, maar meestal goed zijn de campings municipaux; nog eenvoudiger zijn de campings à la ferme, kamperen bij de boer. Vrij kamperen (camping sauvage) is niet toegestaan bij steden en in de natuurparken. Campings die ook ’s winters open zijn, worden aangeduid met de term caravaneige. Deze campings hebben extra faciliteiten als droogkamers en een gemeenschappelijke ruimte. Voor adressen kunt u de ANWB-kampeergids of de gids van de Fédération Française de Camping et de Caravanning (FFCC) raadplegen, met onder andere op het platteland gelegen campings (campings ruraux, campings à la ferme). Zie www.campingfrance.com, www.eceat.nl (Europees Centrum voor Eco en Agro Toerisme).

Reserveren

Het hoogseizoen valt in de winter en de zomer. Veel accommodatie raakt dan vol, dus reserveren is aan te raden. In de winter zijn de prijzen het hoogst.

Eten en drinken

Eetgewoonten

Veel Fransen ontbijten niet erg uitgebreid en hebben genoeg aan een croissantje en een kop koffie. Het ontbijt in de hotels is in de meeste gevallen dan ook eenvoudig en vaak niet bij de prijs van een overnachting inbegrepen. De hoofdmaaltijd wordt meestal ’s middags tussen 12 en 14 uur genuttigd. Het avondeten vindt hier later plaats dan in de Lage Landen, meestal tussen 19.30 en 22 uur. In de toeristische plaatsen zijn over het algemeen ook op andere tijden maaltijden verkrijgbaar.

Restaurants

Uit eten gaan is op de meeste plaatsen in de Franse Alpen goedkoper dan in Nederland. Buitenshuis eten is hier dan ook veel gebruikelijker en de concurrentie is groot. In veel plaatsen zijn dagschotels voor rond de € 9,- verkrijgbaar. Als u elk gerecht apart bestelt (à la carte), betaalt u meer dan bij een vast menu met twee of drie gangen. Natuurlijk zijn er ook luxueuze restaurants te vinden, bijvoorbeeld met Michelinsterren, vooral in de steden en toeristische plaatsen. In de grote steden zijn bijvoorbeeld ook Indiase, Chinese of Marokkaanse restaurants te vinden.

De alpenkeuken

De streekgerechten bestaan uit lokaal verkrijgbare, meestal verse producten en kennen een lange traditie. In het noorden worden veel kaas- (en soms vlees-) fondues gegeten (fondue savoyarde). De gesmolten kaas, vaak beaufort, vermengd met een plaatselijke droge witte wijn, en gekruid met knoflook en nootmuskaat, wordt met stokbrood gegeten en is vaak laag geprijsd.

Raclette is in plakjes gesneden kaas met in de schil gepofte aardappel. Gratin dauphinois en gratin savoyard zijn smakelijke ovenschotels met pittige kaas en room. Varkensvlees staat vaak op het menu, bijvoorbeeld in de vorm van diots: worsten met witte wijn. U kunt kiezen uit vlees dat lichtgebakken (saignant), medium (à point) of doorbakken (bien cuit) is.

De verschillende soorten pasta’s worden graag gegeten, evenals aardappels, die worden ingedeeld bij de groenten. Vooral in de buurt van de meren staan vissen als snoek, zalmforel en baars op het menu. Bij snelstromende riviertjes is vaak forel (truite) verkrijgbaar.

Desserts

Als nagerecht kunt u over het algemeen kiezen uit een kaasplankje of een zoet dessert als ijs, fruit (vooral in het zuiden), chocolademousse of bavarois. Pruimentaart (tourte) en kersentaart (fôret noir) worden ook graag gegeten, evenals gâteau de Savoie, een lichte cake, en walnotentaart uit de regio rond Grenoble.

Dranken

Koffie drinken de Fransen vooral in de ochtend. Espresso is overal verkrijgbaar, zwarte koffie is café noir, wilt u melk, bestel dan een café au lait. Diverse soorten thee en de gebruikelijke frisdranken worden overal geserveerd. Wilt u kruidenthee, vraag dan om een infusion. Citron pressé is een dorstlessend drankje van versgeperst citroensap met water, ijsklontjes en suiker.

Sinds de Romeinse tijd wordt er wijn geproduceerd in de Franse Alpen. De huiswijn (vin en pichet) is doorgaans goed en betaalbaar. Duurdere wijnen komen meestal uit andere Franse streken. Goede Savooise wijnen zijn bijvoorbeeld Ayze, Cruet en Gamay. Bij het meer van Genève wordt een aantal goede witte wijnen geproduceerd, maar ook rode, zoals van het meer van Bourget, en ook tintelende rosés komen uit dit gebied.

Bier is in Frankrijk minder populair dan in Nederland en België. Wel worden Nederlandse en Belgische bieren volop geschonken. Verder zijn vooral de bieren uit de Elzas goed. Tapbier (bière à la pression) is verkrijgbaar in een klein (galopin) tot een zeer groot glas (distingué). De sterke anijsdrank pastis wordt in heel Frankrijk gedronken. Kirsch is een sterke brandewijn, vaak na de maaltijd geserveerd om de spijsvertering te bevorderen. Chartreuse is een bekende kruidige alpenlikeur, die sinds begin 18e eeuw door monniken in de buurt van Grenoble wordt gemaakt en die bestaat uit een geheime samenstelling van 130 verschillende plantenextracten. Marc-de-savoie is een brandewijn gestookt van de schillen en pitten van druiven. Het groene drankje génépi (een soort absint) wordt gemaakt met brandewijn, suiker en de génépi-plant die alleen op grote hoogten groeit.

De rekening (l’addition)

De prijzen in restaurants kunnen zowel inclusief service (service compris) als exclusief (service non-compris) zijn. In het laatste geval komt er 15% extra bij. Het is gebruikelijk om een fooi van 5 à 10% te geven. Neem bij voorkeur eerst het wisselgeld in ontvangst en laat daarna het beoogde extra bedrag op tafel achter.

Praktische informatie

Reizen naar de Franse Alpen

Met de auto

Van Amsterdam naar Chamonix via Frankfurt is circa 1000 km. Van Brussel naar Grenoble is het ruim 800 km. Wilt u de Franse tolwegen mijden, dan kunt u door Duitsland gaan. In Zwitserland hebt u een vignet nodig voor de snelwegen. Dit kost circa € 36, is een jaar geldig en te koop aan de grens, in sommige benzinestations en via de website van de ANWB.

Met de trein

Gedurende het winterseizoen rijdt de Ski-Thalys elke zaterdagochtend van Amsterdam Centraal met enkele tussenstops naar verschillende plaatsen in de Franse Alpen. Naar andere bestemmingen gaan de bussen vanaf treinstations. www.nsinternational.nl.

Met de bus

Verschillende Nederlandse reisorganisaties bieden busreizen naar de Franse wintersportplaatsen aan. Eurolines rijdt vanuit verschillende steden in Nederland en Brussel naar Chamonix, Grenoble, Chambéry en Lyon.

Eurolines: www.eurolines.nl; www.eurolines.be

Per vliegtuig

Er zijn verschillende vliegvelden in en bij de Franse Alpen: Lyon-Saint-Exupéry, Chambéry, Genève, Grenoble. Vanaf de vliegvelden zijn diverse busverbindingen: zie vanaf Lyon www.lyonaeroports.com, www.altibus.com; Chambéry, Genève: www.altibus.com; Grenoble: www.agbus.fr.

Douane

Ingezetenen van de EU hebben voor Frankrijk en Zwitserland een identiteitskaart of paspoort nodig. Automobilisten dienen naast een rijbewijs het kentekenbewijs en een groene kaart bij zich te hebben.

Reizen in de Franse Alpen

Met de auto

Houd er rekening mee dat er niet veel snelwegen in de Franse Alpen zijn. Op de kleine, bochtige bergweggetjes is het niet altijd even gemakkelijk rijden en bent u lang onderweg. In de winter zijn veel wegen moeilijk begaanbaar door strenge vorst, sneeuwval en lawines. Op sommige wegen zijn sneeuwkettingen verplicht. Bepaalde routes (bergpassen bijvoorbeeld) zijn bij te slechte weersomstandigheden afgesloten. Wilt u de snelwegen mijden, dan kunt u gebruikmaken van de kleine wegen, de Bisons Futées, die soms rustiger zijn maar wel meer tijd kosten. Deze wegen worden aangegeven met een groen bord met het opschrift Itinéraire Bis of een geel bord met het opschrift Bis. Op de snelwegen en in de Mont-Blanc- en de Fréjustunnel wordt tol geheven. Soms moet u vooraf betalen, maar meestal als u de snelweg verlaat. Informatie over de toestand van de wegen en de routes: www.bison-fute-gouv.fr en www.autoroutes.fr.

Maximumsnelheden

130 km / uur op autosnelwegen;

50 km / uur in de bebouwde kom;

90 km / uur op overige wegen.

Op sommige trajecten en bij slecht weer gelden lagere maximumsnelheden.

Parkeren

In veel plaatsen in de Franse Alpen kunt u gratis parkeren. Soms is het alleen het eerste uur gratis en in andere gevallen moet u direct geld in een parkeerautomaat doen, of achteraf bij vertrek uit een garage. Hoewel er in de meeste plaatsen veel parkeerplaatsen aanwezig zijn, kan het in het hoogseizoen en in sommige steden behoorlijk lastig zijn een parkeerplaatsje te vinden.

Pech en ongeval

Frankrijk kent geen landelijke pechdienst. Bel bij pech de ANWB Alarmcentrale. Die schakelt vervolgens een lokale wegenhulp in.

Autoverhuur

De meeste internationale autoverhuurbedrijven zijn in de Franse Alpen vertegenwoordigd; over het algemeen zijn ze gevestigd bij vliegvelden en treinstations.

Avis (www.avis.fr), Budget (www.budget.fr), Europcar (www.europcar.fr).

Met de trein en bus

De TGV (Hoge Snelheidslijn) rijdt naar bijna alle grote steden in de Rhône-Alpes, zie www.voyages-sncf.com. De regionale verbindingen worden bediend door de spoorwegen van Transports Express Régionaux (TER), www.ter-sncf.com.

Bussen rijden niet zo frequent in de afgelegen gebieden. Toeristen kunnen gratis brochures met vertrek- en aankomsttijden ophalen bij de stations. Kijk voor info over busverbindingen opnl.rendezvousenfrance.com, zoekterm: bustransfers. Shuttlebussen rijden in de winter en in de zomer.

Dieren

Elke hond die de grens overgaat, heeft een Europees hondenpaspoort nodig en moet gechipt zijn. Een hond moet bovendien zijn ingeënt tegen hondsdolheid. Laat de dierenarts in het hondenpaspoort zetten hoe lang het vaccin werkzaam is. Pitbull-achtigen mogen Frankrijk niet in. Informeer van tevoren of uw huisdier welkom is bij uw verblijfplek. Honden mogen in de meeste natuurparken niet naar binnen.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar (Nouvel An)

Paasmaandag (Lundi de Páques)

1 mei: Dag van de Arbeid

8 mei: Einde van de Tweede Wereldoorlog (Armistice 1945)

Hemelvaartsdag (Ascension)

Pinkstermaandag (Pentecôte)

14 juli: Nationale feestdag (Quatorze Juillet, begin van de Franse Revolutie in 1789)

15 augustus: Maria-Hemelvaart

1 november: Allerheiligen (Toussaint)

11 november: Einde van de Eerste

Wereldoorlog (Armistice 1914)

25 december: Kerstmis (Noël)

Tweede kerstdag en Goede Vrijdag zijn geen feestdagen in Frankrijk.

Feesten en festivals

Januari: ijs- en sneeuwsculpturenwedstrijd, Valloire

Februari: carnaval, o.a. in Taninges en

La Clusaz.

Swallowmania festival, La Grave.

Les Courants d’Airs: Franse muziek, Thonon-les-Bains.

Volle maanavonden, nachtskiën, feesten, La Clusaz.

Maart: Venetiaans carnaval, Annecy.

Lentemarkt, Grenoble

April: Festival des nuits romantiques:

klassieke muziek, Aix-les-Bains.

Juni: Fête de la Saint-Jean, op 23 en 24 juni, Saint-Jean-de-Maurienne.

Megève Jazz Contest, Megève.

Juli: Les Estivales en Savoie: muziek, theater en dans, Chambéry.

Folklorefestival van de Haute Tarentaise, Les Arcs.

Grand Escarton: middeleeuws feest, Briançon.

Les Noctibules: straatfestival en openluchtconcerten, Annecy.

Montjoux festival: popmuziek, Thonon-les-Bains.

Rencontres Musicales d'Evian, klassiek muziekfestival, Évian-les-Bains.

Lake Parade: 15 juli, optocht, Genève.

Orgelconcerten: donderdagavond, Alpe-d’Huez.

Augustus: Fête du pain: 2 augustus, Saint-Jean-de-Maurienne.

Festival des guides: folkloristisch evenement met berggidsen als middelpunt, Saint-Gervais-les-Bains en La Grave.

Tarentaise barokfestival: in verschillende kerken en kapellen in het dal van de Tarentaise.

Fête de Lac: allerlei optredens en vuurwerk bij het meer, eerste zaterdag van augustus, Annecy.

Festival de Briancon, klassieke muziek, Briançon.

Fête Médiévale, week in het teken van de ridders, Embrun.

Navig’Aix: botenfestival, Aix-les-Bains.

September: gastronomisch festival,

Belfort.

Oktober: terugkeer van de Alpenweiden: traditioneel festival, 13 oktober, Annecy.

Le Grand Bivouvac: driedaags festival,

Albertville.

Nuits Romantiques: klassieke muziekconcerten, Aix-les-Bains.

November: Saveurs et terroirs: gastronomisch feest en Festival des Métiers de la montagne, Chambéry.

December: L’Escalade: optocht in historische kostuums en met fakkels ter nagedachtenis aan de afgeslagen aanval van Savooise soldaten op 11 december 1602.

Overzicht van festivals in Frankrijk: www.francefestivals.com

Geld

In Frankrijk is de euro het officiële betaalmiddel. Met bank- of giropas kunt u overal pinnen. In hotels, restaurants, supermarkten en bij benzinestations kunt u met creditcards betalen en soms pinnen.

Zwitserland is geen lid van de EU en heeft dus ook niet de euro, maar de Zwitserse frank (CHF). De hoogte van de koers wisselt en is onder andere op te zoeken op de website van het GWK: www.travelex.com

Gezondheid

Uw basisverzekering dekt over het algemeen de kosten van noodzakelijke medische hulp op vertoon van uw verzekeringsbewijs. De receptie van camping of hotel kan u de dichtstbijzijnde arts of een ziekenhuis noemen. Apotheken (pharmacies) zijn talrijk en te herkennen aan het groene neonkruis.

Neem de tijd om aan de hoogte in de bergen te wennen, zo voorkomt u hoogteziekte. In de bergen loopt u, door zowel de hoogte als de sneeuw, ook meer risico om te verbranden; vergeet zeker uw zonnebril niet.

Informatie

In Nederland

Frans Bureau voor Toerisme

nl.rendezvousenfrance.com

Voor vragen: info.nl@atout-france.fr. Postadres: Prinsengracht 670, 1017 KX Amsterdam.

Kantoor gesloten voor publiek.

Maison Descartes (Institut Français)

Vijzelgracht 2A

1017 HR Amsterdam

www.institutfrancais.nl

Bij de ingang kunt u gratis algemene brochures per Franse regio ophalen.

In België

Atout France

be.rendezvousenfrance.com

Toeristische info:

info.be@atoutfrance.fr

Kantoor gesloten voor publiek.

In Frankrijk

Provincie Rhône-Alpes

Comité Régional du Tourisme Rhône-Alpes, 8, Rue Paul Montrochet, 69002 Lyon

+33 (0) 426 73 31 59

bienvenue@rhonealpes-tourisme.com

www.rhonealpes-tourisme.com

Regio Savoie en Haute-Savoie

+33 (0) 820 00 73 74

www.savoie-mont-blanc.com

Regio Hautes-Alpes

Comité Départemental du Tourisme des Hautes-Alpes, 13, avenue Maréchal Foch, 05000 Gap

+ 33 (0) 492 53 62 00

info@hautes-alpes.net

www.hautes-alpes.net

Regio Isère

Comité départemental du Tourisme

14, Rue de la République

BP 227 – 38019 Grenoble Cedex

www.isere-tourisme.com

Internet

www.rendezvousenfrance.com

Site van het Frans Bureau voor Toerisme.

www.tourisme.fr

Informatie van de verschillende toeristenbureaus per bestemming of per thema.

www.france.com

Praktische informatie over Frankrijk, verschillende bestemmingen, nieuws, accommodatie.

www.frankrijkliefhebbers.nl

Tips van liefhebbers van Frankrijk.

Informatie over de regionale natuurparken in Frankrijk

www.parcs-naturels-regionaux.tm.fr

Informatie over de Franse Alpen

www.alpen.nl

Informatie over de Alpen, wintersport en een overzicht van vakantiehuisjes.

www.france-montagnes.com

De mogelijkheden voor een vakantie in de Franse Alpen – in de zomer en in de winter – op een rijtje.

www.frenchalps.co.uk

Foto’s en informatie over vakantieplaatsen.

www.frenchalps.worldweb.com

Toeristische informatie over de Franse Alpen.

Kinderen

Famille Plus Montagne Label: verschillende vakantieplaatsen in de Franse Alpen hebben het label Familie Plus. Dit label staat voor kindvriendelijkheid van hotels, restaurants en de diverse soorten accommodatie. Zie www.familleplus.fr.

Crèches

In veel vakantieplaatsen zijn crèches waar u jonge kinderen voor een uur tot een hele dag naartoe kunt brengen. Informeer bij de plaatselijke toeristenbureaus.

Accommodatie

In sommige hotels, chalets en vakantiehuisjes zijn speciale voorzieningen voor kinderen, bijvoorbeeld een ‘baby kit’ met handige benodigdheden en kindermenu’s.

Activiteiten

In veel plaatsen zijn bij het toeristenbureau brochures verkrijgbaar met informatie over activiteiten, cursussen en tips voor kinderen.

Kidsclub

Sommige plaatsen hebben een kidsclub met activiteiten als leren rotsklimmen of een mountainbike- of een gletsjertocht maken. In de winter kunnen kinderen leren skiën, maar ook snowboarden, sneeuwschoenwandelen, een tocht maken met een hondenslee, schaatsen enzovoort.

Wandelen en kabelbanen

Veel kinderen vinden het leuk om een tocht naar een mooi bergmeer of een berghut te maken, inclusief een overnachting daar. Met de keus van een voor kinderen geschikte wandeling of berghut kunnen toeristen- of berggidsenbureaus helpen. Een mooie wandeling bij Chamonix met uitzicht op de Mont Blanc is het Grand Balcon Sud: met de kabelbaan naar La Flégère, in twee uur naar Planpraz en met de kabelbaan naar beneden. In de Queyras bevindt zich de Refuge de la Blanche (2499 m), een berghut aan een meertje (www.refugedelablanche.com). In dit gebied leven veel bergmarmotten.

Treintjes

Van Chamonix naar Montenvers (1913 m) rijdt het beroemde, rode tandradtreintje. Ook de blauwe Tramway du Mont Blanc, van Le Fayet, vlak bij St. Gervais Mont Blanc, naar het Nid d’Aigle (2380 m) is de moeite waard. Ook leuk: stap in de rode trein van de Chemin de fer de la Mure bij Grenoble. Zie www.trainlamure.com

Dierenparken

In het Parc du Lama Bleu tussen Lyon en Chambéry (www.fermedulamableu.com) zijn lama’s te zien. In Les Houches (bij Chamonix) is het Parc Animalier de Merlet, met steenbokken, herten en bergmarmotten (www.parcdemerlet.com). Bij Lyon is het Parc de Couzieu, een wolven- en adelaarspark (www.parc-de-courzieu.fr).

Veiligheid en noodgevallen

Zoals overal kunt u ook in de Franse Alpen het beste geen kostbaarheden in uw auto achterlaten en niet te veel contant geld op zak hebben. Daarnaast is het verstandig om vooral in de bergen rekening te houden met mogelijk snel veranderende weersomstandigheden, de kans op hoogteziekte en lawinegevaar. Het is nodig om altijd plattegronden en een gps en uw mobiel mee te nemen.

Belangrijke telefoonnummers

Noodgevallen: 112

Ambulance: 15

Politie: 17

Brandweer: 18

ANWB-steunpunt

Parc des Tuileries

Limonest (bij Lyon)

tel: +33 (0) 472 17 12 12

Klimaat

Het grootste deel van de Franse Alpen heeft een hooggebergteklimaat met regelmatig regen-, sneeuw- en onweersbuien. Het weer in de bergen kan plotseling omslaan. De zuidelijke Alpen hebben een milder en droger klimaat, evenals de laaggelegen gebieden in het westelijke deel ten noorden van Chambéry. De invloeden van de oceaan worden hier flink afgezwakt door het gebergte van het Massif Central in het westen, door de mediterrane luchtstromen in het zuiden en door de Alpen in het oosten. De hogedrukgebieden hebben dus ruimschoots de overhand, wat veel zonnig weer betekent. Zie www.meteofrance.com of www.weeronline.nl.

Omgangsvormen

Hoffelijkheid wordt in Frankrijk erg op prijs gesteld. Het is gebruikelijk te groeten bij binnenkomst in bijvoorbeeld een winkel of café (bonjour madame / monsieur) en bij vertrek (merci, au revoir). Als u s’il-vous-plaît of excusez-moi toevoegt aan een vraag, vergroot dat de bereidwilligheid enorm. Men neemt meestal de tijd voor een praatje of een grapje. Een ober wordt tegenwoordig geroepen met s’il-vous-plaît, niet met garçon (jongen).

Prijzen

Over het algemeen liggen de prijzen op hetzelfde niveau als in Nederland en België. De kosten voor overnachtingen kunnen wel lager uitvallen, vooral als u gebruikmaakt van eenvoudige voorzieningen als berghutten, gîtes en één- of tweesterrenhotels. Accommodatie is in het laagseizoen een stuk goedkoper dan in het hoogseizoen. De prijs voor een eenvoudig dagmenu ligt dan gemiddeld ook wat lager.

Reisseizoen

Het wintersportseizoen loopt van december tot en met april. Het zomerseizoen valt in juli en augustus. De meeste toeristen komen in de winter om wintersporten te beoefenen. ’s Zomers zoeken ook steeds meer toeristen de Franse Alpen op. In het laagseizoen hebt u, op zeer populaire bestemmingen als Chamonix en Annecy na, het gebied bijna voor u alleen. In de lente zijn er de kleurrijke bloemenvelden op de alpenweiden en in de herfst kleuren de bomen het landschap geel en rood. Het is vaak een ideale tijd om te wandelen, hoewel u al rekening moet houden met koeler weer en, zeker in de hogere delen, sneeuw.

Reizen met een handicap

Accommodaties met het label ‘Tourisme et Handicap’ hebben aangepaste voorzieningen. Op de website van het informatiebureau van de Rhône-Alpes (www.rhonealpes-tourisme.com) kunt u de brochure ‘Tourisme et handicap en Rhône-Alpes’ gratis downloaden of bestellen met adressen van locaties die toegankelijk zijn voor gehandicapten. De wintersportplaatsen in de Savoie en de Haute-Savoie bieden afzonderlijk op internet veel informatie over skivoorzieningen voor mensen met een handicap.

Souvenirs

Regionale lekkernijen, zoals kazen, vleeswaren, wijnen, likeurs, jam en honing, zijn op veel markten en in speciaalzaken verkrijgbaar. Traditionele houten meubelen en gebruiksvoorwerpen voor in het huishouden zijn tegenwoordig populairder dan ooit en in veel antiek- en interieurwinkels te koop – echt oud of nagemaakt. Terugkerende motieven in het houtsnijwerk zijn bloem- en stervormen. Veel borden en kopjes worden gedecoreerd met patronen als stippen, bloemen en vogels. Saint-Jean-de-Maurienne staat bekend om de messen van het merk Opinel, die als de beste van Frankrijk beschouwd worden.

Sport en activiteiten

Ballonvluchten

Zie www.alpes-montgolfiere.fr voor tochten over het Mont-Blancmassief. Er zijn ook mogelijkheden boven het skigebied van Les Arcs / Paradiski, vanaf het heliplatform in Arc 2000.

Bergbeklimmen

Het Mont-Blancgebied is het bekendst vanwege het mooie graniet. In de Vercors kunnen lagere wanden, vooral kalkgesteente, beklommen worden. Voor beginners zijn gebieden aangeduid met 'école de escalade' interessant; dit zijn overzichtelijke rotswanden en niet, zoals de naam doet vermoeden, een klimschool. Zie www.ffme.fr voor een overzicht van klimgebieden of informeer bij lokale berggidsen. Bij alpenverenigingen kunt u terecht voor voorlichting over materiaal, berggebieden, cursussen en verzekeringen.

Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging: www.nkbv.nl; Klim- en Bergsportfederatie Vlaanderen: www.klimenbergsportfederatie.be.

Bungeejumping

Suat en élastique houdt een sprong van een brug of viaduct in, waarbij de springer hangt aan een elastieken koord van enkele tientallen meters lang. De veiligheidseisen zijn streng. In de zomer is een sprong vanaf de Pont de Ponsonnas bij La Mure en bij de stuwdam van het Lac de Sautet bij Corps mogelijk.

Canyoning

Tijdens deze avontuurlijke sport gaat de beoefenaar onder begeleiding van een ervaren gids door ravijnen, via steile rotswanden en door snelstromende bergbeken. Zie www.ffme.fr.

Fietsen

’s Zomers wordt vooral in de weekenden veel gefietst. Speciale fietspaden zijn er nauwelijks, dus moet u de weg met auto’s delen. In het Frans heet een mountainbike VTT (vélo tout terrain: fiets voor elk terrein). Soms kunnen fietsen meegenomen worden in kabel- en tandradbaantjes. Kaarten met fietsroutes zijn verkrijgbaar bij de toeristenbureaus. Mountainbikes worden op veel plaatsen verhuurd. Door de over het algemeen grote hoogteverschillen is een goede conditie nodig. Een uitzondering zijn de vlakke delen bij de meren. Zie Fédération Française de Cyclisme: www.ffc.fr.

Golfen

Golfterreinen zijn onder andere te vinden in Aix-les-Bains, Annecy, Les Arcs, Tignes, Valloire en Alpe-d’Huez. Zie www.ffgolf.org, www.golf-aixlesbains.com, www.golf-lacannecy.com.

Hydroglisse / hydrospeed

Met een wetsuit duikt de hydroglisser in een woeste rivier, terwijl een zwemplankje helpt om drijvende te blijven.Deze sport is mogelijk in de rivieren de Arve, de Drac, de Ubaye en de Dranse.

Kanoën, kajakken en rafting

Kano’s en kajaks worden verhuurd bij een base de loisirs. Geschikte rivieren zijn Arve, Drac en Dranse. Zie Fédération Française de Canoë-Kayak: www.ffck.org.

Wildwaterraften, met een groep op een vlot onder begeleiding een rivier afzakken, is ook populair. Vooral op de Ubaye (bij Embrun), de Dranse (onder Thonon), de Durance en rond Chamonix wordt deze sport beoefend. Zie www.an-rafting.com.

Paardrijden

In onder andere Albertville, Alpe d’Huez, Chamonix, Moûtiers, Thonon-les-Bains en Val d’Isère kunt u terecht voor lessen en paardrijtochten. Meer informatie bij de toeristenbureaus en zie www.tourisme-equestre.fr, www.ffe.com, www.isere-cheval-vert.com.

Parapente

Bij parapente, oftewel schermvliegen, vliegt men aan een scherm vanaf een berg naar beneden. Anders dan met een parachute kunt u echt vliegen en zo uren in de lucht blijven en zelfs langere tochten maken. Parapente is de Franse benaming, paragliding de Engelse. Populaire startplekken liggen bij Chamonix en Val d’Isère. Het aanbod van cursussen en tandemvluchten (u vliegt samen met een instructeur aan één scherm) is groot. Ook kinderen kunnen zo’n duosprong maken. Zie www.ffvl.fr (Fédération Française de vol libre), www.parapente.nl.

Pétanque

Bij deze typisch Franse balsport spelen twee ploegen, meestal bestaande uit drie personen, met elk twee ballen. Jeu de boules is in Frankrijk een verzamelnaam voor verschillende balsporten, onder andere pétanque.

Speleologie

Deze sport is te beoefenen bij Gap, Villard-de-Lans en Chapareillan. U daalt af in een grot, kruipt door nauwe gangen en waadt door ondergrondse rivieren. Zie Fédération française de spéléologie: www.ffspeleo.fr.

Duurzaam reizen

Wie naar de Franse Alpen wil vliegen, kan ervoor kiezen om de CO2-uitstoot van de reis te compenseren door een bedrag aan klimaatcompensatie te betalen: ofwel direct bij de boeking (bij het reisbureau of online) of via websites als www.treesforall.nl. Van uw bijdrage worden bomen geplant. De milieuvriendelijkste manier om naar de Franse Alpen te reizen is per trein. Veel plaatsen in het gebied zijn per bus te bereiken, maar als u dorpen en natuurgebieden wilt bezoeken en/of weinig tijd hebt, bent u op de auto aangewezen.

Sommige hotels, gîtes en campings in het gebied zijn gebaseerd op ecologische principes en diverse restaurants bieden biologisch eten aan.

In de nationale parken en natuurreservaten gelden strenge regels om de natuur te beschermen. U dient op de paden te blijven, uw afval mee te nemen, geen vuur te maken en het is niet toegestaan bloemen of bessen te plukken of stenen mee te nemen. Er mogen geen motorvoertuigen komen (met uitzonderingen) en er mag niet worden gefietst. Meestal mogen honden de parken niet in, ook niet aangelijnd, en is kamperen niet toegestaan. Verder betekenen off-piste en zomerskiën vaak een aanslag op de kwetsbare natuur en zijn deze activiteiten dus in de meeste gevallen af te raden.

Zie voor meer informatie over duurzaam toerisme en over hoe u als reiziger kunt bijdragen aan het behoud van de leefomgeving: www.duurzaam-reizen.nl en www.greenleave.nl.

Via ferrata

Bij deze sport, letterlijk ‘ijzeren weg’, klimt de beoefenaar tegen rotsen op via ladders, kabels en bruggetjes. Via ferrata is in de Eerste Wereldoorlog door Italiaanse soldaten in de Dolomieten ontwikkeld en is de laatste tijd bijzonder populair geworden in de Franse Alpen. Zie Fédération française de la montagne et de l’escalade: www.ffme.fr/via-ferrata.

Vissen

De wateren in Frankrijk zijn verdeeld in twee categorieën, naar vissoort. Vergunningen zijn verkrijgbaar bij lokale hengelsportzaken, gemeentehuis of politiebureau. Zie www.unpf.fr (Féderation nationale pêche).

Wandelen

Er zijn honderden bewegwijzerde wandelroutes uitgezet, die enkele uren tot meerdere dagen in beslag nemen. Sommige routes zijn heel bekend en populair, op andere trajecten komt u niemand tegen.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen balades – eenvoudige, korte wandelingen – en randonnées – langere tochten. Voor de echt moeilijke tochten is een speciale uitrusting als pickel en touw noodzakelijk.

In de ANWB-gids van de serie ‘Actief’ van de Franse Alpen worden dertig dagtochten beschreven. De route, vaak slechts aangegeven door verfstrepen en hoopjes gestapelde stenen, is niet altijd even gemakkelijk te vinden. Een goed gedetailleerde plattegrond waarop de wandelpaden aangegeven staan is daarom noodzakelijk en verkrijgbaar bij de ANWB, bij de boekhandel of bij de toeristenbureaus.

Op veel plaatsen is het mogelijk om onder begeleiding van een berggids een wandeling te maken. Vooral voor moeilijke of gevaarlijke routes (steil, veel sneeuw) is dit aan te raden. De gidsen van het Bureau des Guides zijn goed opgeleid en hebben een uitgebreide kennis over het gebied.

De Grande Randonées (GR) zijn langeafstandspaden die door heel West-Europa lopen. Door de oostkant van de Franse Alpen loopt de GR 5 (van Nederland naar Nice); de GR 52 en de GR 55 maken hier deel van uit. Deze twee vormen de zogenaamde Grande Traversée des Alpes. De GR 9 / 91 loopt aan de westkant van de Alpen en de GR 96 maakt een lus om het Lac d’Annecy. De routes worden aangegeven met een roodwitte markering voorzien van een nummer. Langs de route zijn vaak overnachtingsmogelijkheden (refuges of gîtes) te vinden. Meer informatie: Fédération Française de la Randonée Pédestre (FFRP), www.ffrandonnee.fr

Wandeltips

Informeer van tevoren naar de weersvoorspelling. Het weer in de bergen kan snel omslaan, en gevaar voor lawines, overstromingen en blikseminslagen is aanwezig. Bij regen worden de rotsen spekglad en ook in de zomer kan sneeuw vallen.

• Neem voldoende water en licht verteerbaar voedsel mee.

• Neem de tijd om langzaam te wennen aan de ijle berglucht (niet meer dan 1000 m stijgen per dag). Vooral boven de 3000 m bestaat het gevaar voor hoogteziekte: hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid. De beste remedie bij deze verschijnselen is afdalen.

• Doe zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor op; draag in de sneeuw een speciale gletsjerbril.

• Neem altijd warme kleding en regenkleding mee.

• Draag goede bergschoenen om blessures te voorkomen.

• Houd rekening met het fragiele ecosysteem van de bergen: laat geen afval achter, pluk geen bloemen of planten.

• Overschat uw conditie niet. Klimmen is een behoorlijk uitputtende bezigheid.

• Ga nooit alleen de bergen in.

• Bel in noodgevallen 112.

Watersport

U kunt bootjes huren, meegaan met boottochten of waterskiën op de meren van Serre-Ponçon, Genève, Annecy en Bourget. Zeilen en surfen kan op de eerste twee meren. Zie www.serre-poncon.org en www.geneve-tourisme.ch

Wintersport

Plaatsen als Chamonix, Saint-Gervais, Morzine, Megève en Val d’Isère staan bekend om hun lange wintersporttraditie. Andere plaatsen zijn van recentere datum, zoals La Clusaz, Les Arcs, L’Alpe d’Huez en Les Deux-Alpes.

Hoe hoger de plaatsen liggen hoe meer sneeuwzekerheid. De twee grootste skigebieden ter wereld zijn Les Trois Vallées, ten zuiden van Moûtiers, en Les Portes du Soleil, dat deels in Zwitserland ligt. In Val Thorens is de langste bobsleebaan van Frankrijk aangelegd.

Bij Villard-de-Lans en Autrans, in de buurt van Grenoble, bevinden zich goede langlaufloipes (ski de fond), evenals in Châtel-Abondance en Morzine ten oosten van Albertville. In veel wintersportplaatsen bestaat de mogelijkheid om ook in de avond te skiën. Meer informatie bij de ANWB of zie www.ffme.fr, www.france-montagnes.com, www.pistehors.com.

Zomerskiën is alleen ’s ochtends mogelijk in de hooggelegen gebieden, zoals rond Tignes en Val d’Isère, de Grandes Rousses, bij Alpe-d’Huez en in Les Deux-Alpes. Skiën in de zomer betekent echter vaak een aanslag op het wankele evenwicht van alpenflora en -fauna.

Zwemmen

De riviertjes en veel meren in de Franse Alpen zijn over het algemeen ijskoud door het smeltwater van de gletsjers. Het Lac du Bourget bij Aix-les-Bains bereikt in de zomer een temperatuur van 25 °C. Langs de grote meren van Serre-Ponçon, Genève, Aiguebelette, Annecy en Bourget zijn strandjes aangelegd waar gezwommen kan worden. In de steden zijn overdekte zwembaden te vinden.

Taal

Zoals bekend zijn de Fransen dol op hun eigen taal en spreken ze vaak weinig of geen buitenlandse talen. Jongeren leren tegenwoordig wel Engels, maar veel van hen zijn nog wat verlegen het te spreken. Zelfs personeel in de toeristenindustrie, zoals in hotels en in informatiebureaus, spreekt vaak geen of weinig Engels of Duits, en is in ieder geval blij als u uw vragen in het Frans stelt. Misschien lastig, maar een voordeel als u uw Frans wilt verbeteren! Enige kennis van het Frans is trouwens altijd handig. Zie de woordenlijsten op de pagina’s 118-121.

Telefoon en internet

Vanuit het buitenland naar Frankrijk: 0033, vervolgens het netnummer (zonder 0) en het abonneenummer. Binnen Frankrijk: de tien cijfers van het nummer. Naar Nederland: 0031, vervolgens het netnummer (zonder 0) en het abonneenummer; naar België: 0032, vervolgens het netnummer (zonder 0) en het abonneenummer.

In veel hotels is (draadloos) internet aanwezig en veel restaurants, cafés en toeristenbureaus hebben wifi.Gebruik van internet op uw mobiel kan erg duur zijn in het buitenland.

Onderweg in de Franse Alpen

Villaroger is een klein dorp in het dal van de Tarentaise. Hier komt u over spectaculaire alpenpassen, langs hoge bergtoppen en middeleeuwse barokkerkjes en kunt u skiën in een van de wintersportplaatsen. U kunt logeren in een eenvoudige berghut, een gezellige herberg of een luxe bed&breakfast, en u kunt er streekgerechten als fondue of raclette eten.

Haute-Savoie

Annecy E 4

Annecy (50.000 inwoners) is mooi gelegen aan de noordkant van het Lac d’Annecy. De geschiedenis gaat terug tot de prehistorische tijd. De Romeinen noemde de plaats Villa Aniciaca. In de zomer komen er veel bezoekers en kan het er aardig druk worden. Zelfs in het laagseizoen (in de herfst en lente) trekt Annecy nog toeristen. Behalve het meer is namelijk ook het chique stadje heel bezienswaardig. In de oude binnenstad bevinden zich leuke straatjes met kleurige huizen en interessante winkeltjes, mooie parken en grachten. U kunt heerlijk wandelen in het centrum en langs het meer, een boottochtje maken of op een van de vele terrassen aan het water zitten.

Musée Château d’Annecy 1

Place du Château, juni-sept. dag. 10.30-18 uur, rest van het jaar dag.

10-12, 14-17 uur, behalve di,

www.musees.agglo-annecy.frHet kasteel is tussen de 13e en de 16e eeuw gebouwd en was eerst eigendom van de graven van Genève en daarna van de hertogen van de Savoie. Het is gebouwd in een mix van stijlen en biedt een prachtig uitzicht over de omgeving. Er is een museum gevestigd, waar archeologische en historische collecties van de Savoie te zien zijn, zoals meubels, glaswerk, keramiek en houtsnijwerk. Er zijn ook werken van Nederlandse en Vlaamse schilders en wisselende moderne kunsttentoonstellingen. In een apart gebouwtje, de logis Perrière, is het Observatoire régional des Lacs Alpines gevestigd, met een interactieve tentoonstelling over het ecosysteem in en rond het meer. In het Musée d'art populaire alpin zijn foto's, kunst van regionale artiesten en lokale meubels te zien.

Palais d’Ile 2

3, Passage d’Ile, juni-sept. dag. 10.30-18 uur, rest van het jaar 10-12, 14-17 uur, behalve di.

In dit bijzonder gevormde gebouw aan de gracht, dat zo kenmerkend is voor de stad, was in de 12e eeuw de residentie van de graaf van Genève gevestigd. Vervolgens zaten hier de munt, de rechtbank en daarna tot 1870 een gevangenis. Nu zit er het Centre d’Interprétation de l’Architecture et du Patrimoine, waar tentoonstellingen over de plaatselijke geschiedenis te zien zijn.

Église Saint-Maurice 3

Deze gotische, voormalig dominicaanse kerk stamt uit de 15e eeuw. U kunt er een mooie barokke preekstoel uit de 18e eeuw bekijken, gedragen door Atlas en versierd met houtsnijwerk. Ook zijn er 15e- en 16e-eeuwse fresco’s van Bijbelse scènes te bewonderen. Tegenover de kerk staat het stadhuis.

Cathédrale Saint-Pierre 4

De kathedraal stamt uit 1535 en werd een toevluchtsoord voor de bisschoppen van Genève die verbannen waren in de tijd van de reformatie. Het bouwwerk heeft een renaissancistische façade en een gotisch interieur met een mooi orgel. In de zomer worden hier concerten gegeven.

Monastière et Basilique de la Visitation 5

11, Avenue de la Visitation

Dit klooster bezit maar liefst 37 kerkklokken, waarmee een gevarieerd oeuvre gespeeld kan worden.

Le Pont des Amours 6

Quai Jules-Philippe

Deze romantische brug over het Canal du Vassé, vlak bij het meer, werd in 1907 aangelegd. Een deel van het kanaal is in de 19e eeuw drooggelegd, net als een aantal andere kanalen in de stad. Tal van kleurige roeibootjes liggen aan de kade.

Overnachten

Comfortabel – Le Royal Annecy 1: 9, Rue Royale, 04 50 88 50 00, www.apparthotel-annecy.com. Driesterren appartementenhotel in de oude stad, appartementen vanaf € 75.

17e-eeuws pand – Hôtel de Savoie: 1, Place Saint-François de Sales, tel. 04 50 45 15 45, www.hoteldesavoie.fr, 2 pk vanaf € 77. Centraal gelegen tweesterrenhotel aan het plein naast de Sint-Franciscuskerk, wifi. Exlusief ontbijt.

Mooie locatie – Les Jardins du Château 2: Place du Château, tel. 04 50 45 72 28, www.annecy-location-chambres-studios.sitew.com. Chambres d’hôtes (bed & breakfast) tegenover het kasteel met mooi uitzicht over de stad en het meer. Studio's voor 1 tot 4 personen, met keukentje, vanaf € 50.

Eenvoudig, maar gezellig – Jeugdherberg 3: 4, Route du Semnoz, tel. 04 50 45 33 19, www.fuaj.org. Ten zuiden van de stad in Forêt du Semnoz, 117 bedden, € 21,50 op een 4 pers. kamer. Inclusief ontbijt.

Eten en drinken

Traditionele gerechten – Chez Mamie Lise 1 : 11, Rue Grenette, tel. 04 50 45 41 18, www.mamie-lise.com. Proef hier de gerechten uit de Savoie en geniet ervan in sfeervolle plattelandsstijl: houten meubels en wanden, geblokte tafelkleden. De dagschotel kost circa € 10.

Dineren op het meer – Restaurant Ms-Libellule 2: Quai Napoléon III, tel. 04 50 51 08 40, www.annecy-croisieres.com. Tijdens een boottocht krijgt u verschillende Franse gerechten. Lunch en diner vanaf € 55. Reserveren wordt aanbevolen. Vertrek om 12.30 en 20.30 uur.

Chic aan het meer 3 – Le Belvédère: 7, Chemin du Belvédère, tel. 04 50 45 04 90, www.belvedere-annecy.com. Franse gastronomische keuken, goed uitzicht over het meer en de stad, één Michelinster. Er is ook een hotel. Kamers vanaf € 135.

Winkelen

Streekproducten – Markt 1: Avenue de France, do. 8-12 uur; Place de la Mandallaz, wo. 8-12 uur; Place des Romains di. 8-19 uur; Rue Sainte Claire di., vr., zo. 8-12 uur.

Kunst, antiek en snuisterijen – Vlooienmarkt 2: Vicenza quai, elke laatste za. van de maand 9-19 uur in de oude stad.

Van het platteland – La Fermette 3: 8, Pont Morens, tel. 04 50 45 01 62, www.la-fermette-annecy.com. Regionale lekkernijen.

Kleurrijk keramiek – Le Tetras 4: 2, Rue J.J. Rousseau, 04 50 23 27 45. Keramiek van de streek, vaak versierd met stippen.

Oude schatten – L’Île au trésor 5: 4, Place Saint-François de Sales, 04 50 51 67 36. Antiek.

Onweerstaanbaar lekker – Meyer chocolatier 6: 4, Place Saint-François de Sales, 04 50 45 12 08, www.chocolatier-annecy.com. Heerlijke chocolade zoals de plaatselijke roseaux du lac.

Uitgaan

Muziek, theater en dans – Théâtre d’Annecy 1: Centre Bonlieu, tel. 04 50 33 44 00, www.bonlieu-annecy.com. Het grote theater aan de rand van de oude stad en bij het meer heeft een grote en een kleine zaal.

Theesalon – Au Péché Mignon 2: 9, Rue J.J. Rousseau, 04 50 45 39 96. Thee met aanlokkelijke bonbons en kleurige gebakjes. Op marktdagen zit het hier vol.

Dansavond op de boot – Ms-Libellule 2: Quai Napoléon III, tel. 04 50 51 08 40, www.annecy-croisieres.com. Trek je dansschoenen aan en stap aan boord; tot 00.30 uur.

Sport en activiteiten

Zwemmen – Plage d’Annecy-le-Vieux 1: Avenue du Petit Port. Er wordt van ongeveer juni t/m sept. gezwommen. De temperatuur ligt dan tussen de 20 en 23 °C. Andere stranden langs het meer zijn Doussard, Duingt, Menthon-Saint-Bernard, Sevrier, Talloires, Saint-Jorioz en Veyrier-du-Lac.

Boottocht – Compagnie des Bateaux 2: 2, Place aux Bois, tel. 04 50 51 08 40, www.annecy-croisieres.com. Op een van de vijf boten kunt u een tochtje maken naar andere plaatsjes aan het meer. Er is ook een restaurant aan boord. Vertrek vanaf Quai Napoléon III.

Fiets-, kayak- en skateverhuur, midgetgolf – Station Roller 3: 2, Avenue du Petit Port, tel. 04 50 66 04 99, www.roller-golf-annecy.com

Parapente, canyoning, via ferrata, skiën, rotsklimmen – Iris Aventure 4: 3, Chemin du Lanfonnet, tel. 08 75 33 95 38, www.irisaventure.com

Paardrijden – La Cravache d’Annecy 5: Centre équestre de Moulin Rouge, 150, Route de Vovray, tel. 04 50 45 32 38, www.cravache-equitation.com

Skatetochten – 6 Vr. avond 20 uur, niet in de winter, deelname is gratis voor iedereen met eigen skates, vertrek vanaf Place de la Mairie.

Informatie

Toeristenbureau: 1, Rue Jean-Jaurès tel. 04 50 45 00 33, info@lac-annecy.com, www.lac-annecy.com, musees.agglo-annecy.fr

Trein: regelmatig rijden er treinen naar Saint-Gervais, Aix-les-Bains, Chambéry, Parijs enzovoort.

Bus: naar kleinere plaatsen.

Venetiaans carnaval: half maart.

Noctibules: muziekfeest in de oude stad, vier nachten, tweede helft juli.

Fête de Lac: allerlei optredens en groot vuurwerk bij het meer, 1e za. aug. Het feest vindt al sinds 1860 plaats, toen de Savoie deel van Frankrijk werd.

Traversée du Lac à la nage: overzwemmen van het meer, half aug.

Le retour des alpages (terugkeer van de alpenweiden): traditioneel festival,

tweede zaterdag van oktober,

www.annecytraditions.free.fr

In de buurt

Natuurreservaat Bout du Lac

Aan de zuidkant van het meer ligt dit mooie natuurgebied, dat u via een wandelpad of per kajak kunt verkennen.

Informatie: 84, Route du Vieran, Pringy, tel. 04 50 66 47 51, asters@asters.asso.fr, www.asters.asso.fr. Gedurende het hele jaar geopend, rondleidingen van juni tot september. Honden zijn hier verboden.

Gorges du Fier

Lovagny, half mrt-half juni en half sept-half okt. dag. 9.30-18.15 uur, half juni-half sept. 9.30-19.15 uur, tel. 04 50 46 23 02, www.gorgesdufier.com

10 km ten westen van Annecy, richting Marcellaz-Albanais (aan de D16), ligt deze indrukwekkende kloof. U kunt afdalen via een houten galerij langs de rotsen op een hoogte van 20 à 30 m boven de rivier de Fier. De paden werden aan het eind van de 19e eeuw aangelegd door Marius Vallin, een architect uit Lyon. Klaterende watervalletjes storten zich naar beneden. Grillige rotspartijen vormen het einde van de kloof.

Vlakbij staat het imposante Château de Montrottier, dat deels uit de 13e eeuw stamt. Binnen zijn verschillende interessante kamers te bezoeken met collecties oude meubels, tapijten, porselein, wapens en schilderijen. Meer info: www.chateaudemontrottier.com

Reblochon kaasmakerij

Route d’Annecy, Thônes, juni-sept., tel. 04 50 02 69 69, okt.-mei, tel. 04 50 02 04 90, www.ferme-reblochon.fr

Sinds de 13e eeuw wordt in de Aravis –kaas met de eigenaardige naam reblochon gemaakt. Reblocher betekent in het Savoyard (de plaatselijke taal van de Savoie) ‘voor een tweede keer melken’. De boeren van de streek moesten in de middeleeuwen een deel van hun melk afstaan aan de landheer van het gebied, afhankelijk van hoeveel ze hadden geproduceerd. Een van deze boeren had bedacht om zijn koeien altijd maar voor de helft te melken als ze langskwamen om de melk op te halen. Hierna molk hij zijn koeien voor een tweede keer. Van deze melk maakte hij de kaas die hij reblochon noemde.

Tijdens een bezoek aan de kaasmakerij in Thônes kunt u meer te weten komen over het productieproces van reblochon, maar ook van andere kazen, zoals tomme-de-montagne, coin-de-montagne en abondance; en natuurlijk kan er kaas geproefd en gekocht worden.

Le Petit Pays

610, Route d’Annecy, Jussy, Andilly, tel. 04 50 32 73 64, www.lepetitpays.com

Tussen Annecy en Genève ligt een leuk pretpark, een soort Franse Efteling, waar elfen, de kerstman en allerlei figuren uit de middeleeuwen wonen…

1Water, bos en bergen – fietsen rond het meer van Annecy

Kaart: | E 4, Oriëntatiekaartje: blz. 40
Vervoer: | Fiets, vanaf Annecy, Duur: 3 uur

Dit fietspad slingert langs de oevers van het meer, met uitzicht op bergen en glooiende velden met koeien. Onderweg komt u langs verschillende dorpen, waar u een museum of kasteel kunt bezoeken of een hapje kunt eten. En als het weer goed is, staat niets een verfrissende duik in de weg.

In tegenstelling tot de meeste fietsroutes in de Franse Alpen, is de tocht rond het meer van Annecy vrijwel nergens erg steil. Ook voor de niet bijzonder geoefende fietser is de tocht dus prima te doen. Langs de westoever (rive ouest) loopt een mooi tweebaansfietspad (piste cyclable). U kunt de route in een paar uur fietsen of er een dag voor uittrekken en verschillende stops onderweg maken.

Als u met de klok meefietst, bereikt u vanuit het Office de Tourisme in Annecy de buitenwijk Annecy-le-Vieux na 3 km. Volg daarna de D909 langs de oevers van het meer. De route is hier een beetje heuvelachtig. Na 4 km komt u in het kleine dorp Veyrier-du-Lac.

Toren op de rots

3 km verderop ligt Menthon-Saint-Bernard. Hier bevindt zich een groot kasteel, dat de moeite van een bezoek waard is. Het is de geboorteplaats van Sint-Bernard de Menthon, de patroonheilige van alpinisten. Het kasteel dateert uit de 12e eeuw, maar is in de loop der tijd vaak verbouwd en is bijzonder genoeg steeds bewoond gebleven door dezelfde familie. Al veel langer moet hier een gebouw gestaan hebben; Menthon is namelijk een woord van Keltische origine en betekent ‘toren op de rots’. Een deel van het kasteel kan bezocht worden, waaronder de binnenplaats, de keuken, de bibliotheek en de kapel. In de weekenden en op feestdagen vinden er vaak gekostumeerde activiteiten plaats.

De weg gaat verder richting Talloires. Dit stuk is circa 3,5 km lang en is het enige deel van de route dat behoorlijk stijgt. Talloires is een mooi klein dorpje. In de 11e-eeuwse benedictijnse abdij zit tegenwoordig het luxueuze Hôtel de l’Abbaye.

Mooie natuurreservaten

Na dit dorp daalt de weg weer richting het meer. Aan uw rechterkant passeert u het Réserve Naturelle du Roc de Chère. Het is een klein, bosrijk en rotsachtig natuurreservaat van 69 ha groot, dat op een hoogte van 448 m ligt en een prachtig uitzicht over het meer biedt.

Vlak voor Bout-du-Lac aan de zuidkant van het meer bevindt zich een ander klein natuurreservaat (84 ha), het Réserve Naturelle du Bout du Lac. In dit moerasgebied leven onder andere futen, wilde eenden, hagedissen en beverfamilies. Bij het strand van Bout-du-Lac is een mooi uitzichtpunt. U begint nu aan de terugtocht langs de westkant van het meer. Het fietspad is hier aangelegd op een voormalige spoorbaan.

Het meer van Annecy

Omtrek: 32 km

Fietsroute: circa 41 km

Oppervlakte: 27 km²

Maximale diepte: 80 m

Gemiddelde diepte: 42 m

Hoogte: 447 m

Watertemperatuur: in de zomer max. 20-24 °C

Bijzondere tentoonstellingen

Duinigt is gebouwd op een schiereiland. Het dorp heeft twee ruim duizend jaar oude kastelen, waarvan er één een ruïne is. De mooie route gaat verder naar Saint-Jorioz op 3 km afstand. U kunt hier een kijkje nemen in het bezoekerscentrum van het Pays du Laudon. In de 19e-eeuwse boerderij is een expositie van oude voorwerpen uit het dagelijks leven te zien, zoals gereedschap, meubels en kleding.

Na 4 km bereikt u vervolgens Sevrier. Hier kunt u het Musée Paccard bezoeken. In deze kerkklokkengieterij zijn in de loop van de eeuwen meer dan 100.000 klokken vervaardigd, waaronder de grootste klok ter wereld met een gewicht van 33 ton. U kunt ook het Folkloremuseum (Place de l’Église) bezoeken, waar een klederdrachtcollectie tentoongesteld is. Als u vervolgens 4,5 km doorfietst, bent u weer terug in Annecy.

Informatie

Toeristenbureau: Office de Tourisme van Les Sources du Lac: www.sources-lac-annecy.com

Fietsverhuur en reparatie

Roul’ ma Poule 1: 4, Rue des marquisats, Annecy, tel. 04 50 27 86 83, www.annecy-location-velo.com

Station Roller 2: 2, Avenue du Petit Port, Annecy, tel. 04 50 66 04 99, www.roller-golf-annecy.com

Sevrier Sports: 65, Place de la Mairie, Sevrier, www.sevrier-sports.com

Openingstijden

Kasteel Menthon-Saint-Bernard 1: geopend mei, juni, sept. vr., za., zon- en feestdagen 14-18 uur, juli en aug. dag. 12-18 uur, www.chateau-de-menthon.com, Nederlandstalige rondleidingen mogelijk.

Bezoekerscentrum van het Pays du Laudon in Saint Jorioz: 47, Route de Tavan, juli-half sept. di. en vr. 17-19 uur, do. 9-12 en 17-19 uur.

Musée Paccard in Sevrier: 215, Route de Piron, hele jaar dag. geopend.

Overnachten onderweg

U kunt uitstekend overnachten en eten in Annecy, maar ook in de dorpen onderweg. Bijvoorbeeld in stijlvolle hotels als Hôtel Le Clos Marcel 1, 410, Allee de la Plage in Duinigt, tel. 04 50 68 67 47, www.clos-marcel.com of Hôtel de l’Abbaye 2: www.abbaye-talloires.com in Talloires. Ook zijn er langs de route diverse eenvoudige hotels, chambres d’hôtes en campings.

Romantisch eten aan het meer

Restaurant Chez ma cousine 1 in Doussard: Bout du Lac, 04 50 32 38 83, www.chezmacousine.fr. Prachtig uitzicht gecombineerd met een topkeuken. Wat wilt u nog meer?

Chamonix-Mont-Blanc G 4

Chamonix-Mont-Blanc (9000 inwoners, 1037 m) is het centrum van de Franse bergsport, gelegen in een langgerekte vallei aan de voet van de Mont Blanc (4808 m). In 1786 werd de Mont Blanc voor het eerst beklommen en de eerste Olympische Winterspelen werden hier in 1924 gehouden. Zowel in de winter als in de zomer is Chamonix een drukbezocht vakantieoord, waar op sportief gebied veel te doen is. Ook in de herfst en lente, als het in de meeste Alpendorpjes stil is geworden, komen hier nog aardig wat bezoekers.

Diverse hooggelegen, besneeuwde toppen zijn vanuit Chamonix of de omliggende plaatsen per kabelbaan of tandradbaan te bereiken. In het centrum vindt u veel restaurantjes en brasseries, waar gerechten uit de Savoie, zoals fondue en raclette, geserveerd worden.

Chamonix is een van de skistations van het grote skigebied van de Pays du Mont Blanc dat bestaat uit 700 km piste. Voor beginners zijn Le Tour, Les Planards en Les Grands Montets geschikt. Ervaren skiërs kunnen terecht bij Le Brévent, La Flégère en Les Grands Montets vanuit Argentière. De Vallée Blanche vanaf Aiguille du Midi en via Mer de Glace is een 20 km lange afdaling, die alleen met een gids gemaakt kan worden. Veel bergbeklimmers bezoeken het gebied rond Chamonix vanuit Argentière (1252 m). Andere plaatsen in de vallei zijn onder meer Les Bossons (1005 m), Les Praz (1060 m) en Le Tour (1462 m).

Rond het stadje liggen verschillende dorpen: Le Tour (1462 m), Montroc, Le Planet, Les Chosalets, Le Lavancher, Les Tines, Les Bois, Les-Praz-de-Chamonix (1060 m), Les Pècles, Les Mouilles, Les Barrats, Les Pélerins, Les Gaillands en Les Bossons (1012 m).

Aiguille du Midi

De téléphérique de l’Aiguille du Midi gaat vanuit Chamonix via Plan de l’Aiguille (2317 m) naar Aiguille du Midi op 3842 m hoogte. De kabelbaan heeft het grootste hoogteverschil in Europa en was eerder de hoogste kabelbaan van de wereld. Bij helder weer is het uitzicht over de Mont Blanc, de Zwitserse en de Italiaanse Alpen zeer spectaculair. Met een ander kabelbaantje kunt u tussen begin juni en eind september nog verder gaan, over de Vallée Blanche, de Grandes Jorasses en de Glacier du Géant naar de Pointe Helbronner, op de grens met Italië op 3462 m hoogte. De schitterende tocht over een afstand van 5 km duurt een halfuur. Onderweg worden stops gemaakt, die u de gelegenheid geven enkele minuten het uitzicht te bewonderen. U kunt naar Courmayeur afdalen en vandaar met de bus terug naar Chamonix, of dezelfde weg terugnemen via de twee kabelbanen.

Montenvers-Glacier Mer de Glace

Met de tandradbaan, die al sinds 1909 bestaat, bereikt u vanuit Chamonix binnen 25 minuten de gletsjer Mer de Glace (zee van ijs, 1913 m). De gletsjer is 14 km lang, 1800 m breed en verplaatst zich 45 m per jaar. Vanaf de gletsjer zijn verschillende wandelingen te maken, bijvoorbeeld naar de grotte de glace (ijsgrot), die geopend is van eind mei tot eind sept. Ook kunt u het Glaciorium bezoeken, een tentoonstelling over gletsjers in een omgebouwde ezelstal.

Glacier Les Bossons

Deze 7 km lange gletsjer is de steilste van Europa en beweegt 200-250 m per jaar. Het onderste deel bereikt het bos vlak bij Chamonix-Mont-Blanc, bij enkele huizen in het dorpje Les Bossons.

Le Brévent

Aan de westkant van de vallei ligt deze berg (2525 m), waarvan u een prachtig uitzicht hebt over de Mont Blanc, Les Aiguilles de Chamonix, Les Aiguilles Rouges en het Aravisgebergte. De top is met twee kabelbaantjes bereikbaar (vanaf Rue de la Mollard via Planpraz) en biedt verscheidene mogelijkheden voor het maken van mooie wandelingen naar bergmeertjes.

Musée Alpin 1

89, Avenue Michel-Croz, Chamonix, 04 50 53 25 93, 14-19 uur

In dit museum kunt u alles te weten komen over de geschiedenis van het gebied, met bijzondere aandacht voor het alpinisme en het toerisme in Chamonix. Er wordt onder andere aandacht geschonken aan de eerste beklimming van de Mont Blanc met de oude klimmaterialen. Ook komen het boerenleven in de bergen en oude ambachten van de streek aan bod, er zijn historische kaarten, affiches, schilderingen, meubels en een collectie mineralen.

Het museum is gevestigd in het voormalige Chamonix-Palace hotel, indertijd gebouwd voor de Olympische Spelen van 1924.

Musée des Cristaux-Espace Tairraz 2

Esplanade Saint-Michel, 615, Allée du Recteur Payot, tel. 04 50 55 53 93, in het centrum van Chamonix, 14-18 uur.

Museum met mineralen, kristallen en informatie over de geologie van het Mont-Blancmassief.

Overnachten

Stijlvol – Hôtel le Morgane 1: 145, Avenue de l’Aiguille du Midi, tel. 04 50 53 57 15, www.morgane-hotel-chamonix.com, 2 pk vanaf € 110 (flexibel internettarief) in het centrum van het stadje met uitzicht op de Mont Blanc. Viersterrenhotel met een hammam, sauna en een kwaliteitsrestaurant.

Ontbijt in de tuin – Hôtel Les Crêtes Blanches 2: 16, Impasse Génépy, tel. 04 50 53 05 62, www.cretes-blanches.com. Aardig tweesterrenhotel in het centrum. In de zomer kunt u in de tuin ontbijten, 2 pk € 68-126, afhankelijk van het seizoen.

Centrale ligging – Pointe Isabelle Hôtel 3: 165, Avenue Michel Croz, tel. 04-50 53 12 87, www.pointeisabelle.com. Driesterrenhotel dat in 2014 geheel is gerestyled in warme tinten. Het hotel ligt centraal en heeft balkons die uitkijken op de bergen.

Goedkoop – Jeugdherberg 4: 127, Montée Jacques Balmat, Les Pelerins d’en Haut, vlak voor de Mont-Blanctunnel rechts (vanaf richting Saint-Gervais), tel. 04 50 53 14 52 www.fuaj.org. Er zijn 120 bedden en een restaurant. € 22 p.p., zonder lidmaatschap iets duurder, hele jaar geopend.

Kamperen – Chamonix-Mont-Blanc beschikt over verschillende campings in allerlei prijsklassen in de vallei, open tussen mei/juni en sept./okt., bijvoorbeeld: Camping Les Bossons 5, Route de Tissières, tel. 04 50 53 32 48.

Eten en drinken

Streekgerechten – Brasserie de L’M 1: 81, Rue Joseph Vallot, tel. 04 50 53 58 30. Groot restaurant met specialiteiten uit de Savoie. Goed uitzicht op de Mont Blanc. Hoofdgerecht € 12-28. Er is ook een driesterrenhotel bij: Hôtel Croix-Blanche, www.bestmontblanc.com, menu vanaf € 28.

Lekkere fondue – La Potiniere 2: 38, Place Balmat, tel. 04 50 53 02 84, www.lapotiniere-chamonix.com. Traditionele uitstraling. Veel soorten kaas- en vleesfondue, maar ook andere lokale gerechten, pizza, ijs en pannenkoeken. Menu van de dag € 13,50.

Savooise specialiteiten – Le Sérac 3: 148, Rue Docteur Paccard, tel. 04 50 55 88 67, www.leserac.com. Savoois restaurant in het centrum van Chamonix en met uitzicht op de Mont Blanc. Menu vanaf € 26. Er is ook een bar.

Goede prijs-kwaliteitsverhouding – Chez Anais 4 : 201, Route Plagnolet, in Argentière, tel. 04 50 54 07 37. Lekker eten, grote porties en goede service, € 15-30.

Winkelen

Markt – Place du Mont-Blanc, elke zaterdagochtend, regionale producten.

Buitensportartikelen – Er zijn veel buitensportwinkels in Chamonix te vinden.

Lokale specialiteiten – Le Refuge Payot 1: in deze winkel in Chamonix kunt u terecht voor allerlei specialiteiten uit de Haute-Savoie: wijn, kazen, vleeswaren, jam, Génépi (likeur). De winkel heeft een lange familiehistorie. Adres: 166, Rue Vallot, www.refugepayot.com.

Thee met gebak – Aux Petits Gourmands 2: 168, Rue du Docteur Paccard, www.petitsgourmands.fr. In deze tearoom kunt u wat drinken en lekkere zoetigheden en brood kopen.

Chocolade – Ancey Chocolatier 3: Franse specialiteiten om je vingers bij af te likken: macarons, clementines, en geconfijt fruit. De winkel wordt al sinds 1821 gerund door de familie Ancy. Adres: 98, Rue Joseph Vallot.

Uitgaan

Glamoureuze club – BPM 1: 269, Rue du Docteur Paccard. Als u tot in de vroege uurtjes wilt dansen, bent u hier aan het juiste adres.

Bioscoop – Cinéma Vox 2: 22, Cour du Bartavel, www.cinemavox-chamonix.com. Hier worden ook films gedraaid in de originele taal, bijvoorbeeld in het Engels, met Franse ondertitels.

Sport en activiteiten

Skiën, snowboarden, parapente enz. – Voor informatie, cursussen en verhuur kunt u terecht bij: Summits, 81, Rue Vallot, tel. 04 50 53 50 14, www.summits.fr; ESF Maison de la Montagne, Place de l’Église, tel. 04 50 53 22 57, www.esfchamonix.com.

Wandelen, bergbeklimmen, alpiene tochten – In de vallei liggen 160 wandelroutes (in totaal 350 km). Een uitgebreide wandelgids en -kaart is te koop bij het toeristenbureau.

Berggidsen – Compagnie des guides de Chamonix 1: 190, Place de l’Église, tel. 04 50 53 00 88, www.chamonix-guides.com. Deze oudste en bekendste gidsenvereniging is opgericht in 1823;

Bureau des Guides du Mont Blanc, 9, Passage de la Varlope, tel. 04 50 53 27 05, www.guides-du-montblanc.com

Fietsen en mountainbiken – Le Grand Bi Cycles 2: 240, Avenue du Bois du Bouchet, tel. 04 50 53 14 16.

Informatie

Toeristenbureau: 85, Place du Triangle de l’Amitié, tel. 04 50 53 00 24, www.chamonix.com, www.savoie-mont-blanc.com

Maison de la Montagne: Compagnie des guides de Chamonix-Mont-Blanc, 190, Place de l’Église, tel. 04 50 53 00 88, www.chamonix-guides.com

Internet: in de hotels, cafés en restaurants is vrijwel overal wifi. Vaak heb je er wel logingegevens voor nodig, die verkrijgbaar zijn bij het personeel.

Fête des guides: Maison de la Montagne, 190, Place d’Église, 15 aug. Jaarlijks feest bij de Église Saint-Michel voor de berggidsen uit de omgeving. ’s Avonds zijn er optredens, vuurwerk en een geluid- en lichtshow.

Trein en bus: vanaf Chamonix gaan treinen en bussen naar Argentière en Martigny in Zwitserland, en de andere kant op naar Les Houches en Saint-Gervais-Fayet. Vanaf daar gaan treinen naar andere bestemmingen in de Franse Alpen en Frankrijk. Chamonix is ook per bus te bereiken, bijvoorbeeld vanuit Genève.

Kinderen

Parc de loisir Les Planards – 351, Chemin du Pied du Grépon (vlak bij de kabelbaan naar Mer de Glace), tel. 04 50 53 08 97, www.chamonixparc.com. Rodelbaan, trampoline, speeltuin, avonturenpark.

Evolution 2 – 350, Avenue de la Plage, Chamonix, tel. 04 50 55 90 22, www.evolution2-chamonix.com.

Skischool en diverse sportieve zomeractiviteiten, zoals paardrijden, klimmen, roeien.

Parc de Merlet – Les Houches, tel. 04 50 53 47 89, www.parcdemerlet.com. Leuk dierenpark op 1500 m hoogte ten westen van Chamonix voorbij Les Bossons op een 20 ha groot bosachtig terrein met steenbokken, herten, moeflons, gemzen en marmotten uit de Alpen.

Le Guide des Enfants – Handig gidsje, gratis te downloaden via www.leshouches.com.

In Chamonix rijden lokale bussen, vooral in het winterseizoen. Maakt u gebruik van meerdere ritten per kabelbaan, treintje, skilift of gondola, dan is een kortingspasje (Mont-Blancmultipass in de zomer of Chamonix Le Pass in de winter) aan te raden. Hiermee kunt u voor dezelfde prijs toegang krijgen tot verschillende vervoersmiddelen. Korting voor kinderen, senioren en families.

Auto: de 11,6 km lange Mont-Blanctunnel onder de berg door, is tussen 1957 en 1965 gebouwd en verbindt Chamonix (Frankrijk) met Courmayeur (Italië). De tolkosten voor een personenauto bedragen € 42,40 (enkele reis), www.tunnelmb.net

Autoverhuur: Europcar, 36, Place de la Gare.

2Omhoog met de kabelbaan – Aiguille du Midi

Kaart: | G / H 4, Oriëntatiekaartje: blz. 48
Vervoer: | Kabelbaan en wandeling; Duur: halve dag

Gelukkig kunt u de Mont Blanc ook van dichtbij bekijken als u geen bergbeklimmer bent. Met de kabelbaan stijgt u in een mum van tijd naar een paar duizend meter hoogte. Hier kunt u uitkijken over de schitterende besneeuwde toppen, klimmers aan het werk zien en verschillende wandelingen maken.

Vanuit Chamonix kunt u per kabelbaan in twee etappes naar Aiguille du Midi (3842 m) opstijgen. Het idee voor de kabelbaan ontstond in 1909, maar het bleek technisch moeilijker dan gedacht en uiteindelijk werd een deel in 1924 voltooid en de rest van het traject pas in 1955. In 1991 vond renovatie plaats. Het kabelbaantje bestaat uit een afgesloten cabine met ramen, waarin een groep mensen past. De kabelbaan scheert over de toppen van de dennenbomen, het steeds kleiner wordende Chamonix achter zich latend.

Mensen met hoogtevrees (en niet alleen zij) zullen misschien even slikken bij het zien van de diepte onder de kabelbaan en de ogenschijnlijk dunne kabels, die behoorlijk heen en weer zwiepen. Het is echter bovenal een schitterend vergezicht: u ziet de top van de Mont Blanc in de hoogte en de Bossonsgletsjer en Chamonix in de diepte liggen. De begroeiing wordt snel minder en maakt plaats voor rotsblokken en sneeuw. Binnen tien minuten bent u van 1030 naar 2317 m gestegen en hebt u Plan de l’Aiguille bereikt. Hier kunt u overstappen op een andere kabelbaan, die u in tien minuten naar Aiguille du Midi brengt.

Bijzonder observatiepunt

Hier is de altijd witte top van de Mont Blanc, die op 4808 meter hoogte ligt, goed te zien. Het uitzonderlijke observatiepunt is op de bovenste rots gebouwd; een technisch hoogstandje. Er zijn verschillende panoramaterrassen, vanwaar het uitzicht bij helder weer over de Mont Blanc, de Zwitserse en de Italiaanse Alpen zeer spectaculair is. Naast het uitzicht op de verschillende bergtoppen zijn de ervaren bergbeklimmers een bezienswaardigheid. Met een gondel kunt u nog verder naar de Pointe Heilbronner (3462 m), die op de grens met Italië ligt. Er is een ijsgrot, die open is afhankelijk van de weersomstandigheden. Vanuit Aiguille du Midi kunt u ook een lift naar een nog hogergelegen observatiepunt komen. Hier vindt u de nieuwste attractie, de 'Pas dans le Vide', een glazen cabine boven een gapend gat, waar bezoekers in kunnen stappen. Knikkende kniën gegarandeerd!

Wandeling naar de Mer de Glace of het Lac Bleu

Vanuit Plan de l’Aiguille zijn verschillende prachtige wandelingen te maken. Een korte tocht leidt vanaf Plan de l’Aiguille naar een meertje met de naam Lac Bleu (2299 m) aan de voet van spitse rotstoppen. U kunt ook naar de Mer de Glacegletsjer wandelen, die op 1913 m hoogte ligt en maar liefst 14 km lang en 1800 m breed is. Vanaf het zelfbedieningsrestaurantje leidt een pad naar de gletsjer. U passeert de Pierre aux Anglais, ‘de rots van de Engelsmannen’, genoemd naar de Britten Windham en Pocoke die hier in 1741 voor het eerst kwamen. Het pad gaat verder naar het uitzichtpunt van Mer de Glace en de ijsgrot, die hier elk jaar uitgehakt wordt. Met de tandradbaan van Montenvers kunt u vervolgens terugkeren naar Chamonix.

Prijzen en openingstijden

Het is niet goedkoop om de Aiguille du Midi op te gaan, maar het is het waard – mits het weer goed is; bij bewolkt weer ziet u weinig. Prijzen voor een retourtje voor volwassenen: kabelbaan Chamonix-Aiguille du Midi: € 55; Chamonix-Plan de l’Aiguille: € 29,50 (retour); Chamonix-Heilbronner: € 80. Kinderen krijgen korting en ook met een Mont-Blancmultipass kunt u korting krijgen.

Geopend: begin mei t/m okt. En naar Heilbronner half juni t/m half sept. Zie voor meer informatie: www.compagniedumontblanc.co.uk. In de zomer kunnen de wachttijden voor de kabelbaan lang zijn en is het aan te raden om kaartjes te reserveren: tel. 04 50 53 22 75 (€ 2 p.p. extra).

Tips

Laat u van tevoren goed voorlichten bij het toeristenbureau over het weer, de moeilijkheidsgraad en de afstanden en koop een goede kaart. Neem warme kleding (in de zomer is het hooguit 10 °C op Aiguille du Midi), zonnebril, zonnebrandcrème en wat te drinken en eten mee. Honden zijn niet toegestaan in de kabelbaan. Het wordt afgeraden kinderen onder de twee jaar mee te nemen.

Hoogste restaurant van Europa

Restaurant Le 3842 1: bereikbaar met de Aiguille du Midi kabelbaan, tel. 04 50 55 82 23, www.aiguilledumidi-restaurant.com.

In dit hooggelegen restaurant (3842 m) zijn gerechten voor fijnproevers uit de Haute-Savoie en de rest van Frankrijk te krijgen en worden uitstekende wijnen geschonken. De koks moeten op deze hoogte rekening houden met afwijkende omstandigheden; zo kookt het water al bij 80 °C en de wijn komt eerder op dronk. Een voorgerecht, hoofdgerecht en nagerecht kost € 39. Het restaurant is geopend begin juni-half sept. Er is ook een cafetaria: Snack 3842 (hele jaar open), waar de prijzen redelijk zijn. Bij zonnig weer hebt u hier een van de beste uitzichten ter wereld!

Langer blijven

Hôtel du Montenvers 1: Mer de Glace, tel. 04 50 53 87 70, 2 pk vanaf € 60. Dit hooggelegen hotel op 1913 m is in 1880 gebouwd en biedt een goed zicht op de Mer de Glacegletsjer. Reserveren is aan te raden. Er is ook een restaurant, waar u een dagmenu voor € 29,50 kunt krijgen.

In de buurt

Réserve Naturelle des Aiguilles-Rouge G 4

www.rnaiguillesrouges.org

Dit prachtige natuurgebied ligt tussen Argentière en Vallorcine op een hoogte van tussen de 1200 en 2995 m. Op de Col des Montets vindt u een klein informatiebureau en een tentoonstelling over de flora, fauna en geologie van het natuurreservaat.

Réserve Naturelle des Contamines-Montjoie G 5

Zie www.lescontamines.com. Ten zuidoosten van Chamonix ligt dit bijzondere natuurgebied, waar schitterende wandelingen gemaakt kunnen worden.

Mont-Blanc

Inclusief zijn ijskap is de berg 4810,45 m hoog, zonder ijs ‘slechts’ 4779 m. Voordat het toerisme opkwam, werden de Alpen vooral als gevaarlijk en als een grote hindernis gezien en tot de 19e eeuw stond de Mont Blanc bekend als de Mont Malêt, de ‘slechte, kwaadaardige berg’. Tot eind 18e eeuw deden de wildste verhalen de ronde over wat voor vreselijks zich daar afspeelde. Men dacht dat er trollen, heksen en draken woonden. Die overtuiging veranderde toen de eerste expedities werden ondernomen, eerst door Britse wetenschappers en avonturiers, later ook door Fransen, Zwitsers, Duitsers en Italianen.

De eerste beklimming van de Mont Blanc, in 1786, is te danken aan de Zwitserse natuurkundige Horace-Bénédict de Saussure uit Genève. Omdat hij zichzelf niet in staat achtte de juiste route naar de top te ontdekken, loofde hij een beloning uit voor de man die als eerste op de top zou staan. In 1775 werden de eerste pogingen ondernomen, maar de top werd pas in 1786 bereikt. Op 7 augustus van dat jaar vertrokken de arts Marie-Gabriel Paccard en kristalzoeker Jacques Balmat, beiden Savoyards, uit Chamonix (1050 m). Ze sliepen op circa 2500 m hoogte en op 8 augustus startten ze om 4.15 uur en arriveerden ze om 18.23 uur op de top. Een hele prestatie en een snelle tijd. Want wie nu de normale route doet, begint op 2372 m hoogte in Le Nid d’Aigle, overnacht in Refuge du Goûter (3817 m) en is minstens 15 uur onderweg naar de top. Het was De Saussure’s levenswens om de berg zelf ook te beklimmen en een jaar na de eerste beklimming ging die wens in vervulling. De eerste vrouw die de top bereikte was Marie Paradis, in 1808.

De Mont Blanc is een van de meest beklommen bergen van de wereld. Voor velen is de weg naar de top echter te hoog gegrepen. Hoogteziekte, slecht weer, onderschatting van de tocht, een slechte conditie en gebrek aan doorzettingsvermogen zijn slechts een paar oorzaken waardoor mensen moeten omkeren. De Franse normaalroute is de ‘makkelijkste’ weg naar de top en wordt meestal genomen. Maar de Mont Blanc heeft ook een Italiaanse normaalroute: mooier, wilder, technisch niet moeilijker maar langer en véél zwaarder.

De Mont Blanc is de hoogste berg van de Alpen en niet – wat velen denken – de hoogste van Europa. Dat is de in de Russische Kaukasus gelegen Elbrus (5642 m). De Mont Blanc ligt op de grens van Frankrijk en Italië. De locatie van de top is echter een teer punt tussen beide landen. Weliswaar is in 1861 vastgesteld dat de grens tussen beide landen precies over het hoogste punt van de top loopt, maar in werkelijkheid ligt de hoofdtop geheel op Franse bodem en zo staat het ook op de Franse topografische kaarten. Het drielandenpunt tussen Frankrijk, Italië en Zwitserland wordt gevormd door de iets noordoostelijker gelegen Mont Dolent (3820 m).

Musée Montagnard

2, Place de l’Église, Les Houches.

In dit huis in het centrum van Les Houches, dat dateert van 1750, is een verzameling traditionele 19e-eeuwse meubels, kleding, landbouwwerktuigen en huishoudelijke voorwerpen te bekijken.

3Wandelen bij de kegelvormige berg – Le Môle

Kaart: | F 3, Oriëntatiekaartje: blz. 52
Vervoer: | Wandeling vanaf Chez Béroud; Duur: ca. 4 uur

Rond en bij de berg zijn diverse wandelingen te maken van verschillende afstanden en moeilijkheidsgraden. Voor de regio is het een kleine berg, maar hij is wel opvallend door de bijzondere kegelvorm. Het is een van de mooiste wandelgebieden van de regio.

De hieronder beschreven wandeling van circa 4 uur begint in het dorp Chez Béroud op een hoogte van 1860 m en is redelijk zwaar. Langs de routes staan regelmatig routebordjes waar de hoogte en de afstand op staan.

Le Môle

De berg bevindt zich ten noorden van Bonneville en Cluses tussen de vallei van de Arve en de Giffre.

Lengte: 7 km

Breedte: 5 km

Hoogte: 1860 m

Het vertrekpunt

Ga vanuit Genève over de A40 richting Chamonix. Sla bij afrit nummer 15, Boëge / Saint-Jeoire, af naar links en ga vervolgens kort daarop naar rechts naar de D9 richting Fillinges. Volg de weg via Viuz-en-Sallaz (D907) en ga dan eerst richting Peillonex. Volg daarna Saint-Jean-de-Tholonne. Vanaf hier wijzen bruine borden de weg naar Le Môle. Rijd nog enkele kilometers door via Bovère naar het dorp Chez Béroud. Aan het einde van deze doodlopende weg is een parkeerplaats waar u de auto kunt achterlaten.

Alpenweiden en bos

Volg bij het bordje ‘Bovère alt. 1160 m’ het brede pad met jeepsporen omhoog langs struiken en bomen. Na circa vijftien minuten bereikt u het bordje ‘La Bossenaz alt. 1260 m’. Volg de richting Le Môle par le Plan Meulet. Na vijftien minuten bereikt u een T-kruising bij een hoogspanningsmast. Hier moet u rechtsaf de berg op. Blijf vervolgens op de hoofdweg en let niet op de afslaande wegen. Onderweg komt u verschillende borden tegen van de natuurroute die rond Le Môle loopt. Hierop vindt u informatie over de flora en fauna van het gebied. U komt daarna in een alpenweide en belandt dan bij de Plan Meulet (1563 m). Dit is een mooie plek voor een picknick. Aan de linkerkant ziet u de Tête de l’Ecutieux (1627 m). Rechtdoor gaat een pad naar het dorpje L’Ecutieux. U hebt hier een schitterend uitzicht over de Giffrevallei en het stadje Saint-Jeoire en aan de rechterkant de top van de Môle.

De weg naar de top

Volg vervolgens het bordje ‘Le Môle’ naar rechts. U loopt langs sparrenbomen en beklimt een heuvel. Blijf op de hoofdweg, totdat u het bordje met daarop ‘alt. 1760 m’ bereikt. Volg daarna het steile pad rechtdoor door een weiland. Negeer de kleinere paadjes. Loop door tot u het houten kruis bereikt, dat hier in 1994 is neergezet en als de top van Le Môle beschouwd wordt. Pas op voor de steile afgrond.

Na de vrij zware klim wordt u beloond met prachtige uitzichten over de Haute-Savoie: in het westen het Meer van Genève, met de Jura erachter, in het zuiden de vallei van de Arve met de stad Bonneville, in het oosten de Giffrevallei met de stad Taninges en het Mont-Blancmassief. In de zomer is deze mooie plek een geliefde picknickplaats.

De afdaling

Volg voor de terugweg het pad langs de bergkam, dat vr3ij steil naar beneden gaat over een rotsachtig pad. Na twintig minuten bent u weer op 1587 m hoogte. U kunt het pad nog een stukje verder vervolgen gedurende een minuut of tien, tot u bij een mooi uitzichtpunt komt (het pad gaat verder naar beneden naar Les Granges). Hier kunt u de bijzondere berg goed bekijken, de stad Cluses in de vallei met de Mont Chevran erachter en de rivier de Giffre die in de grotere Arves stroomt. De Pic de Marcelly bij Taninges is aan de linkerkant.

Chalets

Loop vervolgens terug naar het bordje ‘1587 m’ en volg het bordje ‘Saint-Jean par le Petit Môle’. Een licht heuvelig pad leidt langs de berg via een gebied met struiken en sparren naar een open weide. Bij Le Petit Môle (1530 m) bevinden zich enkele chalets en een klein buvette, waar in de zomer drankjes te krijgen zijn. Er grazen geiten en koeien. Dit is een mooie plek om nog een keer alle omringende bergtoppen in u op te nemen. Als u verder loopt over een breed pad omlaag met mooie uitzichten over de vallei, komt u ten slotte bij het bordje ‘La Bossenaz alt. 1260 m’, waar u aan het begin van de wandeling al langs gekomen bent. Vervolgens kunt u teruglopen naar de parkeerplaats bij Le Relais de Môle.

Informatie

Toeristenbureau: 148, Place de l’Hotel de Ville, Bonneville, tel. 04 50 97 38 37, www.bonneville.fr

Wandelen

Dit is een populair wandelgebied; vooral ’s zomers in de weekenden kan het druk worden. In de lente bloeien er kleurrijke bloemen. In de winter ligt er meestal sneeuw. Het is aan te raden een goed gedetailleerde wandelkaart te kopen, bijvoorbeeld IGN 3429 ET, Bonneville Cluses le Faucigny.

Overnachten

Er zijn verschillende chambres d’hôtes en gîtes ruraux te vinden, bijvoorbeeld in Chatillon-sur-Cluses ( F 3): La Simonière 1 : tel. 04 50 18 05 62, www.lasimoniere.com, 2 pk € 50. In deze sfeervolle boerderij die stamt uit 1830 is bijna alles van hout. Er zijn ook eenvoudige maaltijden voor € 10 te krijgen.

Eten en drinken

Neem voor onderweg genoeg te eten en vooral ook te drinken mee. Het eerste deel van de route gaat alleen maar omhoog en vanaf Le Plan Meulet is er weinig schaduw.

In Cluses kunt u onder andere genieten van de plaatselijke gerechten in restaurant Le Dolce Vita: 10, Avenue de la Gare, Cluses ( F 3), tel. 04 50 98 31 42.

Cluses F 3

Cluses (17.000 inwoners, 485 m) ligt omsloten door bergtoppen tussen het meer van Genève en de Mont Blanc. De Pointe de Chevran is hier de hoogste bergtop met 1221 m. De plaats in het dal van de rivier de Arve werd in de 18e eeuw bekend als centrum van horlogemakers.

Point Vieux

Deze mooie boogbrug van grijze steen stamt uit 1674 en bevindt zich in de richting van Sallanches. Het is een van de weinige overblijfselen van Cluses van voor 1844, toen een brand de stad verwoestte.

Musée de l’Horlogerie et du Décolletage

100, Place du 11 November 1945, www.musee-cluses.fr, ma.-za. 10-12, 13.30-17.30 uur, juni-sept. geopend

Dit museum beschrijft de geschiedenis van de horlogemakerij in Cluses. Al vanaf 1720 zijn hier klokken gemaakt. Onder de uurwerken die tentoongesteld zijn, dateren er uit de 15e eeuw, waaronder enkele horloges van bekende personen, zoals Voltaire en koning Lodewijk XIV. Ook kunt u er de kleinste fiets ter wereld zien.

Église Saint-Nicolas

Deze kerk is gebouwd in de 15e eeuw en halverwege de 20e eeuw gerestaureerd. De Engelse kunstenaar Michaelis ontwierp de glas-in-loodramen met als thema ‘vuur’.

Winkelen

Markt – ma.ochtend, parking Claude Anthoine; do., La Sardagne.

Informatie

Toeristenbureau: Espace Carpano & Pons, 100, Place du 11 novembre, tel. 04 50 96 69 69, ot@cluses.fr, www.cluses.fr

Musiques en Stock: gratis poprockfestival, www.musiques-en-stock.com, begin juli.

Esperluette: boekenmarkt, www.esperluette-cluses.fr, eind nov.

Évian-les-Bains F 1

Évian-les-Bains (8000 inwoners), niet voor niets ‘Ville d’Eaux’ genoemd, is net als Thonon-les-Bains een kuuroord met een eigen mineraalwater. Net als veel andere Europese kuuroorden werd Évian aan het eind van de 19e eeuw populair bij de gegoede burgerij die hier in luxe wilde genieten van de heilzame bronnen. De artnouveau-architectuur en het treintje zijn restanten uit de belle époque.

La Société des Eaux Minérales d’Evian

19, Rue Nationale

In dit mooie artnouveaugebouw uit 1903 van architect Jean-Albert Hébrard zijn tentoonstellingen over het mineraalwater te zien.

Cachet bron

Avenue des Sources

Het voormalige pomphuis is een ander artnouveaugebouw met kenmerkende organische vormen, in 1903 ontworpen door architect Jean-Albert Ébrard. Het Evian Mineral Water informatiecentrum is er gevestigd.

Villa Lumière

2, Rue de Clermont, ma.-vr. 9-11.00, 13.30-17 uur

Het huidige stadhuis is gevestigd in een indrukwekkend pand, genoemd naar de twee broers die pioniers waren in de Franse cinema. Het interieur is weelderig gedecoreerd met veel goud en marmer.

Palais Lumière

Quai Albert-Besson

In dit bijzondere voorbeeld van vroegtwintigste-eeuwse architectuur waren van 1902 tot 1984 de baden van de stad gevestigd. In 2006 is het in gebruik genomen als conferentiecentrum. In de entreehal zijn wisselende tentoonstellingen te zien. Geopend dag. 10.30-19, ma. 14-19 uur.

Pré-Curieux Jardins d’eau

Avenue Anna de Noailles, apr. 13.45-16 uur di-zo, mei-juni 10-17.15 uur di-zo, juli-aug dag. 10-18 uur.

Aan de oevers van het meer ligt dit mooi aangelegde park met kleurige bloembedden.

Overnachten

Romantisch – Hôtel Restaurant Les Cygnes: 8, Avenue Grande Rive, tel. 04 50 75 01 01, www.hotellescygnes.com. Boetiekhotel met sfeervol ingerichte kamers direct aan het meer. 2 pk € 90-130.

Eten en drinken

Chic in de belle epoque – Les Fresques Royales: Rive Sud du Lac de Genève, tel. 04 50 26 85 00, www.evianresort.com. Wilt u echt eens wat bijzonders, ga dan naar dit stijlvolle restaurant aan het meer en laat u verrassen door de smakelijke Franse of Zwitserse gerechten. Hoofdgerecht vanaf € 19.

Verse vis – Restaurant La Voile : Port des Mouettes, 2, Quai Paul Léger, tel. 04 50 75 53 84, www.la-voile.fr. Eenvoudig restaurant aan de haven met verse vis, gegrild vlees, salades en ijs. Menu € 15,50.

Winkelen

Markt – di.- en vr.ochtend, Place Charles de Gaulle.

Sport en activiteiten

Wandelen – langs het meer loopt een mooi wandelpad van circa 3 km.

Les Thermes d’Évian – Place de la Libération, tel. 04 50 75 02 30, www.lesthermesevian.com. Allerlei ‘bien-être’-arrangementen: antistress, ontspanningsbehandelingen, verjongings- en vermageringskuren enzovoort.

Treintje – van het oude kuurcentrum naar de tuinen van het Park Royal.

Zeilen – Maison du lac: Quai Paul Leger, tel. 04 50 75 06 46, www.cercle-voile-evian.com

Informatie

Toeristenbureau: Place de la Porte d’Allinges, tel. 04 50 75 04 26, www.evian-tourisme.com

Thonon-les-Bains F 2

De grootste stad aan de zuidoever van het meer van Genève is Thonon-les-Bains (30.000 inwoners). De Romeinen maakten al gebruik van het water van de heilzame bronnen, dat rijk is aan calcium, magnesium en bicarbonaten en dat op een temperatuur van 13 °C uit de grond komt. Er zijn week- of weekendkuren te volgen, vooral aanbevolen voor mensen met spijsverteringsproblemen, reuma of diabetes. Het water is ook te drinken en wordt verkocht onder de naam ‘Thonon’. Rond La Grande-Rue ligt een voetgangerszone met veel winkels, cafés en restaurants.

Église Saint-Hippolyte

Grande Rue, 8.30-12, 14.30-18 uur

Deze fraaie barokkerk is gebouwd op de plaats van een 12e-eeuwse romaanse kerk. Op de gewelven zijn in de 16e eeuw bijzondere fresco’s en versieringen aangebracht. De romaanse crypte onder de kerk stamt uit de 12e eeuw. De kerk is door een glazen wand verbonden met de neogotische Basilique Saint-François-de-Sales. Deze kerk heeft mooie glas-in-loodramen en bezit een 14e-eeuwse madonna.

Château de Sonnaz

2 Rue Michaud, ma.-za. 9-18.30 uur

In het 17e-eeuwse kasteel zijn het Musée du Chablais en het toeristenbureau gevestigd. U kunt hier meer te weten komen over de plaatselijke geschiedenis, de badcultuur en de gebruiken van de bergbewoners.

Ecomusée de la Pêche et du Lac

Port de Rives, tel. 04 50 70 69 49

Dit kleine museum over vistechnieken is gevestigd in kleurige oude vissershutten in de haven.

Hôtel de Ville

1, Place de l’Hôtel de Ville, ma.-vr.

De architectuur van het stadhuis is kenmerkend voor de Savoie.

Château de Ripaille

Quai de Ripalle, aan de noordkant van Thonon aan het meer, tel. 04 50 26 64 44, www.ripaille.fr

Het kasteel is gelegen aan de oevers van het meer. Het was de woning van hertog Amédée VIII (1383-1451). die er de orde van de ridders van Saint-Maurice stichtte. In 1439 werd hij tot paus gekozen. Het kasteel is gebouwd in Savoiestijl en heeft vier robuuste torens. Een wandeling door de tuin of een rondleiding door het kasteel met zijn 19e-eeuwse artnouveau-interieur is de moeite waard. Ook is er een chic restaurant: Le Jardin du Château, waar de huiswijn Château de Ripalle geschonken wordt.

Overnachten

Aan het meer – Hotel La Plage: Excenevex, tel. 04 50 72 81 12, www.hoteldelaplage-excenevex.com, 2 pk vanaf € 85. Mooi gelegen hotel met privéstrandje. Geopend april-begin nov. Ook restaurant met verse visgerechten en wild in het najaar.

Budgethotel – Ibis Budget: Avenue de la Grangette, tel. 08 92 70 03 17, www.ibis.com, kamers vanaf € 48. Eenvoudige, maar moderne kamers met douche en toilet.

4Middeleeuws vissersdorp aan het meer van Genève – Yvoire

Kaart: | F 2, Oriëntatiekaartje: blz. 58
Vervoer: | Eigen vervoer. Of Trein naar Thonon-les-Bains, vanaf daar bussen

Yvoire is benoemd tot een van Les Plus Beaux Villages de France. Het is inderdaad een mooi dorpje met enkele winkels, galeries en parken. Vanuit Thonon-les-Bains, Genève of bijvoorbeeld Annecy is het een leuk uitstapje.

Aan beide zijden van het oude centrum zijn parkeerplaatsen. Via de Porte de Nernier aan de zuidwestkant of de Porte de Rovorée bij de Place de la Mairie aan de zuidoostkant komt u het oude plaatsje binnen. Het is dan nog maar een stukje lopen naar de Jardin des Cinq Sens 1. Deze mooie tuin aan het meer was vroeger de groentetuin van het kasteel. De tuin is een labyrint, verdeeld in vijf delen, geïnspireerd op de vijf zintuigen en gebaseerd op middeleeuwse tuinen. Kijk, ruik, voel, hoor en proef zelf wat de tuin allemaal te bieden heeft – elk seizoen weer wat anders.

Het Château d’Yvoire 2 bevindt zich op de punt van het schiereiland. Begin 14e eeuw liet graaf Amédée V le Grand hier een fort aanleggen tijdens de oorlog tussen de streken Dauphiné en Savoie. Drie eeuwen later werd het bouwwerk deels verwoest. Het dorp raakte in de vergetelheid, tot de jaren 50 van de 20e eeuw toen steeds meer toeristen de charme van Yvoire begonnen te ontdekken. Het kasteel kreeg begin vorige eeuw zijn huidige vorm. Het is in privébezit en niet te bezoeken, maar kan vanaf de pier en Le Jardin des Cinq Sens van de buitenkant bekeken worden.

Vlakbij staat de Église Saint Pancrace 3, die maar liefst duizend jaar oud zou zijn, maar wel meerdere keren uitgebreid en herbouwd is. De torenspits dateert uit 1854 en is kenmerkend voor de religieuze architectuur van de Savoie aan het eind van de 19e eeuw. In het Maison de l’Histoire 4, gevestigd in een oud pand, is een tentoonstelling over de geschiedenis van Yvoire te zien. In Galerie Fert 5 kunt u tentoonstellingen van Franse hedendaagse kunstenaars bekijken.

Op 1,5 km afstand ten oosten van Yvoire ligt het Rovorée-La Châtaignière natuurreservaat 6, een gebied van 24 ha bij de Route d’Excenevex. Het is een mooi wandelgebied met honderden jaren oude hazelnootbomen. Het reservaat is te voet via het groene pad vanaf het dorp te bereiken of met een busje in het zomerseizoen.

Informatie en openingstijden

Toeristenbureau: Place de la Mairie, tel. 04 50 72 80 21, www.yvoiretourism.com

La Maison de l’Histoire 4: mei, juni, sept. weekend 14-17, juli en aug. dag. 14-17.30 uur. Toegang gratis.

Le Jardin des Cinq Sens 1: 9 april- 9 okt. weekend 10-19, ma.-vr. april, mei, sept., okt. 11-18, juni-aug. 10-19, Rue du Lac (centrum), www.jardin5sens.net. Toegang voor volwassenen €11,80.

Galerie Fert 5: Grand Rue, tel. 04 50 72 84 79, www.galeriefert-yvoire.com.

La Châtaignière – Domaine de Rovorée 6: dag. 10-18 uur, Domaine départemental d’Art et de Culture, Route d’Excenevex, tel. 04 50 72 26 67.

Evenementen

Fête de la Musique: muziek bij het middeleeuws kasteel, eind juni.

Venetiaanse Parade: eind mei.

Les Plus Beaux Villages de France

Deze organisatie van mooiste dorpen van Frankrijk heeft als doel kleine en pittoreske dorpen te promoten en het erfgoed te beschermen. Op het moment staan er in totaal 156 Franse dorpen op de lijst; in de Franse Alpen behalve Yvoire, Bonneval-sur-Arc en Sixt-Fer-à-Cheval. Om in aanmerking te komen moeten er minder dan tweeduizend mensen wonen en moeten er minimaal twee artistieke, historische, wetenschappelijke of pittoreske locaties aanwezig zijn.

Zie www.les-plus-beaux-villages-de-france.org

Openbaar vervoer

Thonon-les-Bains is per trein bereikbaar. Vanaf daar gaan bussen naar Yvoire.

Eten, drinken en overnachten

Le Vieux Logis 1: 74, Rue Centrale, tel. 04 50 72 80 24, www.levieuxlogis.com, 2 pk vanaf € 87. Dit is een klein driesterrenhotel in het centrum in een mooi oud gebouw. Er is een mooie tuin en in het restaurant staan lekkere gerechten op de kaart.

U kunt ook overnachten in Hotel Jules Verne 2 aan de Port de Plaisance, tel. 04 50 72 80 08, www.hoteljulesverne.com, 2 pk vanaf € 140. Dit chique viersterrenhotel biedt een mooi uitzicht op het meer.

Bed&breakfast Aux 4 saisons 3 in Excenevex ( F 2), 3 km van Yvoire, is wat goedkoper met 2 pk vanaf € 75. tel. 06 13 02 32 65, www.leman-hotel.com

Lekker eten met uitzicht op het meer kan in Le Pré de la cure 1: 1, Place de la Mairie, tel. 04 50 72 83 58, www.pre-delacure.com. Er is ook een hotel, 2 pk vanaf € 90.

Lekkernijen

Voor regionale producten, zoals kazen, vleeswaren, likeuren, wijnen en andere delicatessen, moet u bij Les Gourmandises 1 aan de Rue des Boulangers zijn.

Boottochten

Compagnie Générale de Navigation sur le lac Léman 1: tel. 08 48 81 18 48, www.cgn.ch. Cruise met een solar boat: www.yvoiretourism.com

Eten en drinken

Traditionele keuken – Côté Lac: 17, Boulevard de la Corniche, tel. 04 50 26 45 29, www.17cotelac.com. Geniet van de plaatselijke gerechten met uitzicht op het meer.

Michelinster – Le Prieuré: 68, Grande-Rue, tel. 04 50 71 31 89, www.plumex-le-prieure.com. Culinaire hoogstandjes geïnspireerd op oude recepten; een grote keus aan wijnen.

Winkelen

Markt – Place du Marché, ma., do. 7.30-13 uur.

Franse kaas – Fromagerie Daniel Boujon: 7, Rue St-Sébastien, tel. 04 50 71 07 68. Grote keuze aan Franse kazen uit de omgeving en van verder weg.

Sport en activiteiten

Treintje – Le Funiculaire: verbindt de haven met het centrum, uit 1888.

Boottochten – Compagnie Générale de Navigation: Quai de Rives, tel. 08 48 81 18 48, www.cgn.ch. Rondvaart van een uur met een stoomboot of tocht naar Évian of Lausanne.

Zeilen – Société Nautique du Léman Français: tel. 04 50 71 07 29, www.voilethonon.com.

Wellness– Valvital spa: 1, Avenue du Parc, tel. 04 50 26 17 22, www.valvital.fr

Informatie

Toeristenbureau: Château de Sonnaz, 2 Rue Michaud, tel. 04 50 71 55 55, www.thononlesbains.com

Muziek, theater en dans: Maison des arts: Espace Maurice Novarina, 4 bis, avenue d’Evian www.mal-thonon.org.

Montjoux festival: www.montjouxfestival.com, popmuziek, begin juli.

Les Fondus du Macadam: jaarlijks straattheaterfestival met acrobaten, vuurspuwers, concerten, vuurwerk; begin aug, www.thononevenements.com

Saint-Gervais-les-Bains G 4

Dit oude kuuroord (5800 inwoners, 807 m) ligt op een helling tussen de vallei van de Arve en de Mont Blanc. In dezelfde gemeente, ten noorden van Saint-Gervais, ligt Le Fayet (op 567 m). Hier ontspringen geneeskrachtige bronnen op een temperatuur van 40 °C. Ook vertrekt hier de tandradbaan naar het hoogstgelegen stationnetje in Frankrijk: Le Nid d’Aigle (2368 m). In de winter biedt Saint-Gervais of het nabijgelegen Megève diverse wintersportmogelijkheden.

Tramway du Mont Blanc

Le Fayet. Zeer de moeite waard is dit ritje naar Le Nid d’Aigle (het adelaarsnest). De tandradbaan werd al in 1912 aangelegd en is van circa juni tot eind sept. in bedrijf. Het ritje voert naar de Bionnassaygletsjer. Vanaf hier zijn prachtige wandelingen te maken.

Église

Dit 17e-eeuwse laatbarokke bouwwerk in het centrum van Saint-Gervais heeft bijzondere schilderingen onder de overkapping van de façade. De plek biedt een mooi uitzicht over de vallei.

Overnachten

Traditie in stijl – Hôtel-restaurant Fermes de Marie: 163, Chemin de Riante-Colline, Megève, tel. 04 50 93 03 10, www.fermesdemarie.com, 2 pk vanaf € 185. Luxueus onderkomen en restaurant in mooi traditioneel pand, geconstrueerd van oude boerderijen.

Alpenchalet – L’Alp hôtel: Megève, tel. 04 50 21 07 58, www.alp-hotel.fr, 2 pk vanaf € 70. Dicht bij de Rochebrune-skilift, tweesterrenhotel. Restaurant met Franse en Savooise specialiteiten.

Dorpse sfeer – Hôtel Val d’Este: Place de l’Eglise, Saint-Gervais, tel. 04 50 93 65 91, www.hotel-valdeste.com. Kamers in plattelandsstijl in het centrum van het stadje, 2 pk vanaf € 67. U vindt er ook een restaurant en een mooie tearoom.

Jeugdherberg – Route du Col de Croix Fry, La Clusaz, tel. 04 50 02 41 73, www.fuaj.org

Eten en drinken

Alpencuisine – Le Sérac: 22, Rue de la Comtesse, naast hôtel Val d’Este, Saint-Gervais, tel. 04 50 93 80 50, www.3serac.fr. Uitstekende kwaliteit gerechten; achter is een terras met een weids uitzicht.

Lokale specialiteiten – Torrent: 18, Rue Ambroise Martin, Megève, dit bergrestaurant serveert specialiteiten uit de Savoie in een traditionele houten inrichting.

Winkelen

Markt – Saint-Gervais, do.

Plaatselijke lekkernijen – La Ferme Savoyarde: 51, Avenue Du Mont Paccard, Saint-Gervais, tel. 04 50 93 64 60. Kazen, vleeswaren, wijnen, likeuren en honing.

Taart – Au Chalet Gourmand: 71, Avenue du Mont d’Arbois, Saint-Gervais, tel. 04 50 47 71 64. Patisserie, chocolaterie en theesalon.

Hout – Megève Decor au Crochon: Route Nationale, Megève. Houtgesneden beelden, meubels en decoratieve spullen.

Uitgaan

Hippe dansclub – Le Palo Alto: 192, Rue Charles Feige, Megève, tel. 04 50 91 82 58, www.palo-alto.fr. Swingen tot in de late uurtjes.

Sport en activiteiten

Les Termes de Saint-Gervais – 355, Allee du Docteur Lépinay, Le Fayet, www.thermes-st-gervais.com, tel. 04 50 47 54 57. Behalve medische kuren zijn er diverse behandelingen gericht op schoonheid en ontspanning; boek voor een halve dag, drie dagen of een week.

Mountainbikeverhuur, klimmen en wintersport – Guides Megève: Maison de la Montagne, 76, Rue Ambroise Martin, Megève, tel. 04 50 21 55 11, www.guides-megeve.com

Wandelen – Rond Saint-Gervais, Sallanches en Megève zijn veel bewegwijzerde wandelpaden aangelegd.

Ballonvluchten – Alpes Montgolfière: 95, Routes des Belles, Praz-sur-Arly, ten zuiden van Megève, tel. 04 50 55 50 60, www.alpes-montgolfiere.fr, over het Mont-Blancmassief.

Informatie

Toeristenbureau: Saint-Gervais: 43, Rue du Mont-Blanc, tel. 04 50 47 76 08, www.st-gervais.com.

Megève: 70, Rue Monseigneur Conseil, tel. 04 50 21 27 28, www.megeve.com.

Sallanches: 32, Quai de l’Hôtel de Ville, 04 50 58 04 25, www.sallanches.com.

Les Contamines-Montjoie: 18, Route de Notre-Dame-de-la-Gorge, tel. 04 50 47 01 58, www.lescontamines.com.

Fête des guides: folkloristisch evenement met berggidsen als middelpunt, begin aug., Saint-Gervais.

Megève Jazz festival: aug.

Openbaar vervoer

Trein: vanaf Annecy of Chamonix.

In de buurt

Megève F 4

Dit bergdorp (4000 inwoners) met veel houten chalets is door de mooie skihellingen sinds lange tijd een populair jetset skioord met chique hotels en dure winkels. Vanaf het centrum gaat een gondel naar het skigebied. Het Musée de Megève heeft tentoonstellingen over de geschiedenis en tradities van Megève.

Sallanches F 4

Vanaf dit stadje (15.500 inwoners, 554 m) hebt u een goed zicht op de Mont Blanc en de top van de Pinte Parcée (2752 m). Ook vanaf het fraaie Château des Rubins uit de 17e eeuw hebt u een schitterend uitzicht op de omgeving.

In het Centre de la nature montagnarde is een tentoonstelling over de flora en fauna van de Alpen. Adres: 105, Montée des Rubins, tel. 04 50 58 32 13, www.centrenaturemontagnarde.org

Massief van Les Aravis F 4

Ten westen van Sallanches ligt dit landelijke gebied, bekend om de verschillende kazen, zoals reblochon, tomme blanche en de chevrotin. Er liggen vijf bergdorpen met authentieke architectuur: La Clusaz, Le Grand-Bornand, Saint-Jean-de-Sixt, Manigod en Thônes.

Sentier du Baroque (Barokroute)

Vanuit Combloux is via Saint-Gervais een 20 km lange wandel- of fietstocht te maken, langs zestien kapellen en barokke kerken met uivormige torens, die eindigt in Les Contamines-Montjoie.

Les Portes du Soleil G / H 2 / 3

In het noorden van de Franse Alpen ligt dit grote wintersportgebied dat bestaat uit veertien Franse en Zwitserse plaatsen. In Frankrijk zijn dit: Morzine, Montriond, Les Gets, Abondance, Avoriaz, Châtel, La Chapelle d’Abondance, Saint-Jean-d’Aulps, en in Zwitserland: Champéry, Champoussin, Les Crosets, Morgins, Torgon en Val d’Illiez. In het gebied vindt u 650 km aan skipistes en 209 skiliften. Er zijn veel kabelbaantjes en talrijke uitgaans- en après-skigelegenheden. In de zomer leent de omgeving zich goed voor wandeltochten.

Morzine ( G 3) is een charmant bergdorpje op een hoogte van 1000 m. Het is gelegen op een strategische positie tussen zes valleien. Ten noorden van Morzine bevindt zich het Lac de Montriond en iets verder de fraaie waterval Cascade d’Ardent. Les Gets (1172 m) is een goed vertrekpunt voor mooie wandelingen of ski- / langlauftochten in de omgeving. Vroeger stond het dorp vooral bekend om de leisteen, wat destijds het ‘grijze goud’ genoemd werd en dat nu nog op daken van oude huizen te zien is. Abondance is een typisch alpendorp van de Haute-Savoie en er zijn hier zowel ’s zomers als ’s winters veel activiteiten. Avoriaz is een moderne wintersportplaats in het hart van de Portes du Soleil. Het skioord Châtel ligt vlak bij de Zwitserse grens en is in de zomer een geschikt vertrekpunt voor mooie wandeltochten.

Le Cloître de l’Abbaye

Abondance, 9-12, 14-18 uur, zo. gesl., behalve in juli en aug, www.abondance.org

Dit klooster is in de 14e eeuw in gotische stijl gebouwd. De 15e-eeuwse schilderingen vertellen het leven van Maria en er zijn ook enkele Savooise motieven te ontdekken. De kerk stamt uit de 13e eeuw. Een trompe-l’oeildecoratie is ondertekend door schilder Vicario in 1846. Ook is er een collectie religieuze kunstvoorwerpen te zien.

Abbaye Notre-Dame d’Aulps

Hameau de l’Abbaye, Saint-Jean-d’Aulps

Het cisterciënzerklooster werd in 1824 verwoest, toen de stenen gebruikt werden voor andere gebouwen. Hierdoor staan alleen de 12e en 13e-eeuwse delen nog overeind, bestaande uit een voorgevel met een bewerkte ingang en een roosvenster.

Informatie bij het toeristenbureau, tel. 04 50 79 65 09, www.valleedaulps.com.

Musée de la Musique Mécanique

294, Rue du Vieux Village, Les Gets, dag. 14.15-19.15 uur, juli en aug. ook 10.15-12.15 uur, www.musicmecalesgets.org

In dit museum, gevestigd in het 16e-eeuwse Maison des Soeursklooster, is een interessante collectie mechanische muziekinstrumenten te zien: muziekdozen, mechanische piano’s, fonogrammen enzovoort.

Bezoek aan boerderij en kaasmakerij in Châtel

Informatie en reserveren via het toeristenbureau van Châtel, 14, Route de Thonon, tel. 04 50 73 22 44, www.chatel.com

Hier krijgt u uitleg over hoe de smakelijke, plaatselijke abondancekaas gemaakt wordt.

Overnachten

Sfeervol – Hôtel La Bergerie: 103, Route du téléphérique, Morzine, tel. 04 50 79 13 69, www.hotel-bergerie.com, kamers vanaf € 140. Driesterrenhotel met traditioneel ingerichte kamers, zwembad en sauna.

Waar voor je geld – Hôtel Le Kandahar: 1620, Route de la Dranse, Châtel, tel. 04 50 73 30 60, www.lekandahar.com. Driesterrenhotel in rustige omgeving, treintje naar skipistes en in het centrum van Châtel, kamers met balkon en badkamer, traditionele inrichting, 2 pk € 58. Ook sauna en traditioneel restaurant.

Chalet – Hôtel restaurant Les Prodains: Route des Ardoisières, Les Prodains, tel. 04 50 79 25 26, www.hotellesprodains.com. Chalet dicht bij Morzine, tweesterren, sauna, openluchtzwembad, 2 pk vanaf € 63 (halfpension).

Eten en drinken

Zuidwest-Franse keuken – Le Clin D’Oeil: 63, Route du Plan, Morzine, tel. 04 50 79 03 10, www.restaurant-leclin.com. Smakelijke, traditionele gerechten uit de Savoie en het zuidwesten van Frankrijk in een houten chalet.

Mooi uitzicht – L’Auberge du Verdoyant: aan het Lac de Montriond, tel. 04 50 79 21 96. Geniet van een smakelijke lunch aan het meer.

Bergrestaurant – Le Belvédère: Le Mont-Chéry, Les Gets, tel. 04 50 83 31 34. Prachtig uitzicht en gevarieerde gerechten.

Winkelen

Markt – Les Gets: do. 8-12.30 uur.

Houtsnijwerk – L’Atelier de Théo: Route de Freinets, Châtel, tel. 04 50 73 30 86, www.atelierdetheo.com. Traditionele houten voorwerpen en meubels van sparren- of walnoothout.

Franse kaas – L’Alpage: Avenue Pied-de-la-Plagne, Morzine, tel. 04 50 79 12 39, www.alpage.morzine.com. Kaasmakerij, met onder andere abondance, tomme en reblochon; rondleidingen mogelijk.

Uitgaan

Bij de skipistes en in de dorpjes zijn aardig wat barretjes te vinden.

Dansen tot de ochtend – Disco The Sloopy’s: 67, Chemin de Sous le Crêt, Châtel, tel. 06 08 10 78 91. Er is een aparte ruimte met jaren-tachtigmuziek, geopend 24-5.30 uur.

Sport en activiteiten

Leer skiën – Skischool: ESF, 662, Avenue de Joux Plane, Morzine, tel. 04 50 79 13 13, www.esf-morzine.com

Op avontuur – Indiana Parc: o.a. in Morzine, tel. 04 50 49 48 60, www.indianaventures.com. Skiën, langlaufen, parachutespringen, rafting, paragliding, bobsleeën en paintball.

Mountainbikes en skibenodigdheden – Star Sky Sports: 77, Route du téléphérique du Pleney, tel. 04 50 79 18 51, www.star-ski.fr, Morzine

Zwemmen, kanoën en vissen – Lac de Montriond: ten noorden van Morzine.

Wellness – Un cocon au Pays des Flocons: schoonheidsinstituut met massages, sauna en schoonheidsbehandelingen, Morzine, in hotel La Bergerie, www.hotel-bergerie.com.

Informatie

Toeristenbureau: Châtel: 1401, Route de Vonnes, tel. 04 50 73 32 54, www.portesdusoleil.com

Morzine: Place Baraty, tel. 04 50 74 72 72, www.morzine-avoriaz.com

Morzine Aime ses Saveurs: gastronomisch festival met aandacht voor eten uit de Alpen, aug.

La Belle Dimanche: Plaine Dranse, 9 km ten zuiden van Châtel, feest waarbij oude gebruiken weer tot leven komen, zegening van het vee en het blazen op de alpenhoorns, markten met oude ambachtelijke producten; laatste zo. in aug.

Openbaar vervoer

Trein en bus: het dichtstbijzijnde station is bij Cluses. Van daar rijden er bussen.

In de buurt

Cirque du Fer-à-Cheval G 3

13 km ten oosten van Samoëns

In het Réserve Naturelle de Sixt-Fer-à-Cheval bevindt zich dit ketelvormige dal (fer-à-cheval betekent hoefijzer) met een doorsnede van 2 km. Klaterende watervalletjes van de rivier de Giffre storten zich van grillige, kalkstenen rotswanden die 500 tot 700 m hoog zijn. Vooral in juni komt hier veel smeltwater van de gletsjers naar beneden, wat voor een schitterend schouwspel zorgt. De bergtoppen rond het dal bereiken een hoogte van 3000 m. Het is een ruig en ongerept gebied. Vanaf de parkeerplaats kunt u via een paadje de circa 3 km rond het natuurlijke amfitheater wandelen. Ook gaat een bewegwijzerde wandeling van circa een uur naar de Fond de la Combe. Het eind van het pad wordt Le Bout du Monde (het einde van de wereld) genoemd. Het natuurfenomeen kan het best bezocht worden vanuit het dorpje Sixt-Fer-à-Cheval.

Toeristenbureau: Place du Tilleul, Sixt Fer à Cheval, tel. 04 50 34 49 36, www.sixtferacheval.com

Gorges du Pont du Diable G 2

Bij het dorp Le Jotty ligt de diepe ‘duivelskloof’, die door de rivier La Dranse uitgesleten is. U kunt over smalle paadjes, bruggetjes en trappen door de kloof wandelen. De bemoste rotsen zijn in allerlei vormen uitgesleten. De Pont du Diable (duivelsbrug) is een imposante rotsboog die de kloof overspant op 30 meter boven de rivier.

Toeristenbureau: Le Jotty, La Vernaz, tel. 04 50 72 10 39, www.lepontdudiable.com, geopend: eind april-sept., 9.30-18 uur.

Savoie

Aix-les-Bains D 5

Door het bijna subtropische klimaat trekt Aix-les-Bains (27.000 inwoners) veel bezoekers. Het kuuroord ligt aan de oostkant van het grootste natuurlijke meer van Frankrijk, Lac du Bourget, en aan de voet van de Mont Revard (1537 m). Het 18 km lange, smalle meer staat via het kanaal van Savières in verbinding met de rivier de Rhône en bereikt in de zomer een temperatuur van 25 °C. De thermische bronnen werden ontdekt door de Romeinen en pas aan het eind van de 18e eeuw opnieuw in gebruik genomen. De decadente Europese aristocratie liet zich hier in de periode van de belle époque vlak voor de Eerste Wereldoorlog in de watten leggen. Zo kwamen de familie Bonaparte en ook Sissi, de keizerin van Oostenrijk, hier graag. Langzamerhand kwamen er steeds meer hotels, luxueuze villa’s, thermische baden, casino’s en mooie parken. Nog steeds weten de Aixois, de bewoners van de stad, hoe ze van het leven moeten genieten.

Thermes Nationaux

Place Maurice-Mollard, www.valvital.fr

Al in de 2e eeuw n. Chr. bouwden de Romeinen hier een badhuis. Het huidige Chevalleycomplex is ontworpen door architect Stanislas Fiszer. Het zwavelhoudende water (rond de 36 °C) schijnt vooral goed tegen reumatische klachten te zijn. U kunt er terecht om te baden (binnen en buiten), voor wellness- en ontspanningsarrangementen of alleen het gebouw bezoeken. Ernaast bevindt zich de grot waar het mineraalwater ontspringt.

Temple de Diane

In deze Romeinse tempel bevindt zich het Musée Lapidaire. U kunt hier Gallo-Romeinse beelden bekijken, zoals een hoofd van Venus en mooi glaswerk. Er zijn ook vondsten uit de bronstijd tentoongesteld.

Musée Faure

10, Boulevard des Côtes

Dit museum, gevestigd in een Italiaanse villa, bezit een indrukwekkende collectie schilderijen van de impressionistische school, vooral landschappen en naaktportretten van onder anderen Renoir, Degas, Boudin en Cézanne. Er zijn ook veel beeldhouwwerken te zien, zoals van Rodin, die bevriend was met de verzamelaar, de apotheker Faure (1862-1942).

Aquarium

200, Avenue du Petit-Port, www.aquarium-lacdubourget.com

Grootste zoetwateraquarium van Frankrijk, beheerd door het ministerie van Milieu. U kunt er enkele tientallen soorten vissen zien zwemmen, waarvan er meer dan dertig in het meer voorkomen, zoals de zalmforel en de snoek.

Arc de Campanus

Deze meer dan 9 m hoge Romeinse boog werd opgericht door Lucius Pompeius Campanus, ter ere van enkele overleden familieleden. Dergelijke bogen stonden symbool voor de overgang van de doden naar het hiernamaals.

Casino Grand Cercle

200, Rue du Casino,

www.casinograndcercle.com

Dit gebouw is een mooi voorbeeld van de architectuur van de belle époque. Koning Victor Emmanuel II opende het casino in 1850 voor bijeenkomsten, theater- en dansoptredens, maar bovenal voor het gokken. Opvallend zijn de plafonds, in 1883 gemaakt door de Venetiaanse mozaïekartiest Antonio Salviati, met 3,5 miljoen glazen mozaïekstukjes. Misschien goedkoper om die tijdens een rondleiding van het toeristenbureau of een optreden te bekijken. Ooit trad zangeres Edith Piaf hier op.

Château de la Roche du Roi

Dit extravagante, oriëntalistische paleis is een ontwerp van Jules Pin en is in 1900 voltooid.

Overnachten

Centraal – Hôtel Thermal : 2, Rue Davat, , tel. 04 79 35 20 00, www.hotelthermal.fr. Tweesterrenhotel op 5 m afstand van de Thermes Nationaux. In het restaurant worden regionale specialiteiten geserveerd, 2 pk vanaf € 55.

Eenvoudig – Jeugdherberg: Promenade du Sierroz, tel. 04 79 88 32 88, www.fuaj.org. Of kamperen op Camping International du Sierroz: Boulevard Robert Barrier, tel. 04 79 61 21 43, www.aixlesbains.com/campingsierroz. Vlak bij het meer, ook bungalows en stacarvans te huur.

Eten en drinken

Delicatessen – l’Auberge Lamartine: Route du Tunnel du Chat, Le Bourget du Lac, tel. 04 79 25 01 03, www.lamartine-marin.com. Culinaire hoogstandjes en verrukkelijke wijnen in een dorpje aan de zuidkant van het Lac du Bourget. Eén Michelinster, menu vanaf € 30.

Winkelen

Markt – Wo.- en za.ochtend, la Place Clemenceau, lokale producten.

Specialiteiten uit de Savoie – Délices Savoyards: 315, Rue de Genève. Onder andere kaas, wijn en likeur.

Sport en activiteiten

Boottochten op het meer – Compagnie des Bateaux du Lac du Bourget et du Haut-Rhône: Le Grand Port, tel. 04 79 63 45 00, www.gwel.com

Skiën, langlaufen, klimmen – op de Mont Revard. Informatie bij het toeristenbureau.

Wandelen – in het Forêt de Corsuet: een bos van 116 ha, 2 km ten noorden van het centrum. Er is een route van 1,5 uur en een van 3 uur naar de Grotte des Fées (feeëngrot) en de Croix de Meyrieu.

Informatie

Toeristenbureau: Place Maurice Mollard, tel. 04 79 88 68 00, www.aixlesbains.com, www.bourgetdulac.com

Les Aoûtiennes: bloemenfeest, half aug.

Navig’Aix: Le Grand Port, botenfestival met tientallen oude, felbeschilderde houten boten, motor- en stoomboten; eind aug.

Nuits Romantiques: klassieke muziekconcerten, sept. / okt., www.nuitsromantiques.com

Openbaar vervoer

Trein: Aix-les-Bains is vanuit Parijs met de TGV in drie uur bereikbaar.

In de buurt

Mont Revard D 5

Een ritje naar de top van de berg (1537 m) is de moeite waard. Op de top staat een panoramatafel en u heeft er een prachtig uitzicht op het Lac du Bourget en aan de andere kant het Mont-Blanc- massief.

Le Bourget-du-Lac D 5

In dit dorp aan de zuidkant van het meer bevindt zich een ongewoon kasteel aan de monding van de rivier de Leysse. Het Château Thomas II de Savoie stamt uit de 13e eeuw.

Abbaye de Hautecombe

Deze cisterciënzerabdij bevindt zich 5 km ten zuiden van Saint-Pierre-de-Curtille aan de westoever van het meer van Bourget. Meer dan veertig prinsen liggen begraven in de kerk van de abdij.

Réserve Nationale de Bauges

Ten oosten van Aix-les-Bains ligt het gebied Les Bauges, dat nog niet zo veel bezocht wordt door toeristen. Het 5500 ha grote natuurreservaat is een ongerept gebied met als hoogste berg de Arcalod (2217 m). Het gebied staat bekend om de lekkere kaassoorten die er gemaakt worden, waaronder de gruyère en de tomme.

Albertville F 5

Albertville (18.500 inwoners) ligt aan een kruispunt van wegen en rivieren en heeft een lange geschiedenis. Het stadje is verdeeld in de oude middeleeuwse stad Conflans, schilderachtig gelegen op een heuvel, en de nieuwe stad aan de andere kant van de rivier de Arly. Koning Charles-Albert voegde beide delen in 1836 samen tot één stad. Albertville is echter vooral bekend als Olympische stad, want in 1992 vonden hier de 16e Olympische Winterspelen plaats en nog steeds zijn er veel mogelijkheden op sportief gebied.

Conflans D 5

U treedt via de Porte de Savoie het historische deel van de stad binnen. Tot eind 17e eeuw was dit het centrum van de stad. De sfeervolle, smalle straatjes met veel bloembakken leiden naar het centrale plein, waar enkele gezellige restaurantjes en cafés te vinden zijn. Oude werkplaatsen van handwerkslieden met oude uithangborden zijn nu galeries.

Musée d’Art et d’Histoire d’Albertville

Cité Médiévale de Conflans, tel. 04 79 37 86 86, dag. open, jun-sept. 10-12, 14-19, okt.-mei 14-18 uur.

In het hart van Conflans bevindt zich dit museum over de geschiedenis van het gebied. Er is een mooie collectie houtsnijwerk en oude kostuums.

Château Manuel de Locatel

Dit 16e-eeuwse kasteel bevindt zich ook in Conflans. Binnen is een mooi in de 18e eeuw beschilderd plafond te zien.

Maison des Jeux Olympiques d’Hiver

11, Rue Pargoud, www.maisonjeuxolympiques-albertville.org

Hier ziet u een tentoonstelling over de wintersport in het gebied, de geschiedenis van de Olympische Spelen en in het bijzonder de Spelen van 1992.

Parc olympique Henry Dujol

www.halleolympique.com

In dit park bevinden zich verschillende sportvelden. In het voorjaar van 2015 opent het gloednieuwe Olympisch Stadion zijn deuren. Het biedt dan plaats aan allerlei (schaats)evenementen en concerten.

Place de l’Europe

Dit plein met mooi zicht op Conflans werd speciaal voor de Olympische Spelen aangelegd op de plaats van een oudere wijk. Het is ontworpen door architect Jean-Jacques Morisseau. Opvallend is het in Italiaanse stijl gebouwde grote Dôme Theatre met de koperen koepel.

5Wintersportparadijs – Les Arcs, Val d'Isère en Tignes

Kaart: | G 6
Vervoer: | Met de trein naar Bourg-Saint-Maurice

Veel toeristen kennen de Franse Alpen alleen bedekt met een laagje sneeuw en dat is niet zo vreemd: er zijn mooie wintersportgebieden te vinden, bijvoorbeeld op de helling van de Aiguille Rouge (3227 m). Hier bevindt zich het Paradiski skigebied en vlakbij ligt Espace Killy.

De dorpen Bourg-Saint-Maurice, Arc 1600, Arc 1800, Arc 1950 en Arc 2000 worden samen Les Arcs genoemd. De namen geven de hoogte aan waarop de dorpen liggen. Arc 1800 is de grootste van de drie en biedt de beste après-skimogelijkheden. Arc 1950 is het laatst aangelegd. Door het samenvoegen van de gebieden La Plagne en Les Arcs is in 2003 het grote Paradiski skigebied ontstaan. Een immense gondellift van 2 km, de Vanoise Express, verbindt Les Coches (La Plagne) met Peisey-Vallandry (Les Arcs). Ongeveer 425 pistekilometers, twee gletsjers boven de 3000 m en 230 pistes maken Paradiski tot een topbestemming voor de wintersport.

Bezoek Bourg-Saint-Maurice

Een bijzondere bezienswaardigheid is de Grotte de la Glace 1 in Bourg-Saint-Maurice. Deze ijsgrot op 2600 m hoogte is toegankelijk voor skiërs en voetgangers. In een 70 m lange tunnel, eindigend in een ondergrondse zaal, zijn tijdens het winterseizoen prachtige ijssculpturen te zien.

Skiroutes

Val d’Isère en Tignes zijn andere bekende wintersportplaatsen ten zuiden van Les Arcs. In dit gebied, dat ook wel Espace Killy wordt genoemd, bevindt zich circa 300 km aan skiroutes. Het gebied is vernoemd naar de legendarische Franse skiër Jean-Claude Killy.

In de zomer

Buiten het winterseizoen is het hier uitgestorven en, toegegeven, zonder de witte laag ziet het gebied er een stuk minder mooi uit. Maar het is dan wel lekker rustig wandelen, kajakken en mountainbiken. In Bourg-Saint-Maurice kunt u het Musée des Minéraux et Faune de l’Alpe bezoeken. Er zijn mooie mineralen en kristallen, gevonden in de omgeving, te zien. In juli kunt u naar het Fête des Edelweiss, een folklorefestival in Les Arcs gaan en op 15 augustus vindt het Fête de Lac in Tignes plaats.

Informatie

Toeristenbureau: 105, Place de la Gare, Bourg-Saint-Maurice, tel. 04 79 07 12 57, www.lesarcs.com, www.tignes.net, www.valdisere.com, www.paradiski.com

Openingstijden

Grotte de la Glace 1: Bourg-Saint-Maurice, www.grottedeglace.com. Alleen in de winter geopend.

Musée des Minéraux et Faune de l’Alpe 2: juli en aug. 10-12 en 15-19 uur, behalve zo en ma. 82, Avenue du Maréchal-Leclerc, Bourg-Saint-Maurice, tel. 04 79 07 12 74.

Openbaar vervoer

De Thalys rijdt vanuit Amsterdam en Brussel naar Bourg-Saint-Maurice. Een kabelbaantje of bus gaat verder naar de andere dorpen.

Overnachten

Latitudes Hôtel du Golf 1: Village du Charvet, Arc 1800, tel. 04 79 41 43 43. Dit mooie driesterrenhotel heeft een zwembad, spa en drie restaurants, 2 pk vanaf € 70 in de zomer.

Hôtel La Petite Auberge 2 : Bourg-Saint-Maurice, tel. 04 79 07 05 86, www.hotellapetiteauberge.com. Rustig en eenvoudig hotel, dat het hele jaar geopend is, 2 pk vanaf € 40.

Jeugdherbergen: La Verdache, Séez / les-Arcs, tel. 04 79 41 01 93, www.fuaj.org

Regionale gerechten

Les Chalets de l’Arc 1: Arc 2000, www.leschaletsdelac.com. Populair restaurant in een chalet met traditioneel decor en mooi uitzicht. Specialiteiten uit de Savoie.

In hetzelfde dorp kunt u ook terecht bij Belliou la Fumée 2, een bijzonder restaurant met lekkere regionale gerechten.

Markt

Val d’Isère, ma. 8-13 uur.; Tignes, zo. en do. 8-13 uur.

Après ski

Het nachtleven speelt zich vooral rond de bars af. In Arc 1800 is het meeste te doen. In sommige plaatsen zijn geregeld live bands te beluisteren, zoals in Ambiente café 1: Place Basse des Villards, Arc 1800, www.ambientecafe.fr en in Les Belles Pintes 2: Le Hameau du Glacier, Arc 1950, een populaire Ierse pub en ook restaurant.

Activiteiten en ontspanning

Wintersporten en in de zomer kajakken, klimmen en mountainbiken: Arc Aventures, Arc 1800, tel. 04 79 07 60 00, www.arc-aventures.com

Ontspannen? Ga dan in Tignes een dagje in het Village montana 1 (tel. 4 79 40 01 44, www.vmontana.com). Sauna, hammam, jacuzzi, zwembad, schoonheidsbehandelingen en zonnebank.

Overnachten

Klassiek – Hôtel Million 8: Place de la Liberté, tel. 04 79 32 25 15, www.hotelmillion.com. Mooi klein driesterrenhotel met sfeervolle kamers en goed restaurant met terras, 2 pk vanaf € 169. Ook worden er kookcursussen aangeboden.

In en rond Albertville zijn veel appartementen en chambres d’hôtes te huur. Bijvoorbeeld in Conflans: Au Cheval Blanc, 11, Rue Gabriel Pérouse, tel. 04 79 38 94 55, www.auchevalblanc.info, 2 pk € 62.

Eten en drinken

In de oude stad – Brasserie du Vieux Bourg: 6, Place de Conflans, tel. 04 79 32 49 47. Traditionele, verse familiegerechten, mooi terras met uitzicht over het plein.

Fondue – Auberge de Venthon: 245, Route de la Mairie, Venthon, tel. 04 79 38 52 45, www.aubergedeventhon.fr. Lokale gerechten in een sfeervolle omgeving.

Winkelen

Markt – wo.ochtend Parc du Val des Roses, za.ochtend Place Grenette.

Kunst, antiek en souvenirs – Rue Gabriel-Pérouse.

Uitgaan

Theater – Le Dôme theater: Place de l’Europe, tel. 04 79 10 44 80, www.dometheatre.com

Films – Bioscoop: tel. 08 92 68 06 14, www.amis-du-cinema.com

Sport en activiteiten

Mountainbiken, klimmen, skiën, paragliding – Les Volatiles Sport 2000: 196 Avenue des Jeux Olympiques, Les Saisies, tel. 04 79 38 95 54, www.lesvolatiles.com.

Klimmen – In de bergen via Club Alpin Français, tel. 04 79 32 10 49, www.caf.albertville.online.fr. Rond Albertville zijn verschillende wandel- en fietsroutes te volgen; kaarten zijn verkrijgbaar bij het toeristenbureau.

Informatie

Toeristenbureau: 2, Avenue des Chasseurs Alpins, tel. 04 79 32 04 22, www.pays-albertville.com.

Openbaar vervoer

Albertville is vanuit alle richtingen goed bereikbaar zowel per trein (TGV) als met de bus.

In de buurt

Beaufort F 5

La Coopérative Latière du Beaufortain

Beaufort, een dorp 20 km ten oosten van Albertville, staat bekend om zijn heerlijke kazen. Wilt u hier meer over weten, zien hoe de kaas gemaakt wordt of wat kaasjes kopen, dan kunt u de kaasmakerij bezoeken.

Adres: Avenue du Capitaine Bulle, Beaufort-sur-Doron, tel. 04 79 38 33 62, www.cooperative-de-beaufort.com

Chambéry D 6

Chambéry (57.000 inwoners) heette in de Romeinse tijd Lemencum. Tussen de 13e en de 16e eeuw was Chambéry de hoofdstad van het graafschap Savoie en groeide uit tot een welvarende plaats. In 1860 kozen de bewoners van de Savoie ervoor om zich bij Frankrijk aan te sluiten en het officiële verdrag werd getekend in het kasteel van Chambéry.

De stad heeft een mooi gerestaureerd historisch centrum, waar een voetgangerszone aangelegd is. Rond Place Saint-Léger bevinden zich kleurrijke huizen met mooie renaissancefaçades, fonteinen en gezellige terrassen. Chambéry is ook een goede start voor wandeltochten in de omgeving, vanwege de gunstige ligging tussen vallei van de Combe de Savoie, het meer van Aiguebelette en de hooglanden van de Chartreuse en Les Bauges.

Château des Ducs de Savoie

Place du Château, juli-aug. di.-zo. 10.30-18 uur

Het kasteel dateert van de 14e en 15e eeuw en is in de 18e eeuw gerestaureerd en verbouwd. Er zijn drie middeleeuwse torens. Het is de voormalige residentie van de hertogen van Savoie en tegenwoordig is het bestuur van het departement Savoie er gevestigd. Met een rondleiding kunt u verschillende kamers en ook de Sainte-Chapelle bekijken, die in gotische stijl is gebouwd met een barokke façade. De klokkentoren bevat maar liefst zeventig bronzen klokken, die samen 41 ton wegen en die afkomstig zijn van de gieterij van Sevrier bij Annecy.

Cathédrale Saint-François-de-Sales

Place Métropole, ma. 10-12 en 14-17 uur, di.-za. 8.30-12 en 14-17 uur, zo. 9-12.15 en 15-20.15 uur

De voormalige kloosterkerk van de franciscanen werd gebouwd in de 15e en de 16e eeuw en staat bekend als ‘Métropole’. De façade heeft opvallende gotische decoraties. De kerkschat omvat onder meer een 10e-eeuws ivoren tweeluik.

Musée Savoisien

Place Lannoy de Bissy, dag. behalve di., 10-12, 14-18 uur, www.musee-savoisien.fr

In het mooie voormalig franciscaanse klooster zijn interessante archeologische collecties uit de prehistorie en de Gallo-Romeinse tijd en traditionele meubels, kleding, munten en andere voorwerpen uit de streek te zien. Ook is er een verzameling middeleeuwse religieuze en niet-religieuze kunstwerken.

Fontaine des Éléphants

Deze bizarre fontein werd in 1838 voor generaal Benoît de Boigne (1751-1830) gebouwd, die rijk was geworden in India en veel voor de stad had betaald. De olifanten zijn geplaatst in de vorm van een Savoois kruis en ondersteunen een boomstam waarop de generaal staat.

Musée des Beaux-Arts

Place du Palais de Justice, wo.-ma.10-12 en 14-18 uur, www.musees.chambery.fr

Het museum bezit een indrukwekkende collectie schilderingen van Italiaanse en Franse meesters uit de renaissance en de barok. Ook zijn er beeldhouwwerken, porselein en tijdelijke tentoonstellingen te bezichtigen.

Overnachten

Boerderij uit 18e eeuw – La Ferme du Petit Bonheur: 538, Chemin Jean-Jacques, tel. 04 79 85 26 17, www.fermedupetitbonheur.fr, 2 pk € 98. Bed&breakfast met sfeervolle kamers (veel hout) en prachtige tuin met uitzicht op de Combe de Savoie; tien minuten te voet naar de stad.

Eten en drinken

Genieten – Le Clos Normand: 600, Chemin des Charmettes, tel. 04 97 33 34 26, www.lespervenches.jimdo.com. Gastronomisch restaurant in rustige omgeving. Er is ook een eenvoudig hotel, Les Pervenches.

Populair – Le O’Cardinal’s : 5, Place Métropole, www.ocardinals.com. Café-restaurant met goedkope gerechten, zoals verschillende salades en dagschotel. Specialiteit: diots.

Winkelen

Markt – Place du Palais de Justice, za., di.

Uitgaan

Dansen – Dancing Le Palace: Routes des Briques, Méry (tussen Chambery en Aix-les-Bains).

Naar de film – Cinéma Pathé Chambéry Les Halles: 4, Rue derrière les murs, www.cinemagaumontpathé.com

Sport en activiteiten

Wandelen en klimmen – Bureau de Guide de Chambéry: 6, Rue Métropole, tel. 04 79 69 67 82.

Fietsen – Verhuur bij het Vélostation, locatie Parc du Vernoy, www.chambery-metropole.fr/83-velostation.htm. Fietspad van Chambéry naar Lac du Bourget en terug: 25 km. Info bij het toeristenbureau.

Zwemmen – In het meer van Aiguebelette.

Informatie

Toeristenbureau: 5 bis, Place du Palais de Justice, tel. 04 79 33 42 47, www.Chambéry-tourisme.com

In de buurt

Lac d’Aiguebelette C 6

www.lac-aiguebelette.com

Dit is een klein meer 15 km ten oosten van Chambéry, maar wel het op twee na grootste natuurlijke meer van Frankrijk. De watertemperatuur kan in de zomer oplopen tot 28 °C. Motorboten zijn niet toegestaan, waardoor het er rustig is vergeleken met de grotere meren in de omgeving. Rond het meer zijn fiets- en wandelpaden. Op de route naar de Col de l’Epine hebt u op veel plaatsen een fraai uitzicht op het meer.

Parc Naturel Régional de Chartreuse C / D 6 / 7

Tussen Chambéry en Grenoble ligt het Massif de la Chartreuse, waar in 1995 een regionaal park is gevormd. Het beschermde gebied is 69.000 ha groot en heeft meer dan 700 km gemarkeerde wandelpaden. Er zijn veel diepe grotten, zoals de Dent de Crolles. Bijzonder zijn de uitzichten bij de Col du Granier (1134 m), de route naar Saint-Pierre-de-Chartreuse, de Gorges du Guiers Mort en de Belvédère du Charmant Som (1867 m).

Toeristenbureau: Maison du Parc, Saint-Pierre-de-Chartreuse, tel. 04 76 88 75 20, www.parc-chartreuse.net

6Alpenpassen en steenbokken – Parc National de la Vanoise

Kaart: | F / H 6 / 7, Oriëntatiekaartje: blz. 74
Vervoer: | Per trein naar Moûtiers, Bourg-Saint-Maurice of Modane. Ook bussen naar diverse plaatsen.

Samen met het aangrenzende Italiaanse Nationale Park Gran Paradiso vormt het Parc National de la Vanoise het grootste aaneengesloten beschermde natuurgebied van West-Europa. Het park ligt op een hoogte van tussen de 1250 en 3855 m en er zijn verschillende gletsjers.

Het nationale park bestaat uit een driehoek, gevormd door de plaatsen Bourg-Saint-Maurice, Bonneval-sur-Arc en Modane en Saint-Michel-de-Maurienne. De Grande Casse is met zijn hoogte van 3855 m de hoogste berg van de Vanoise. Het natuurgebied beslaat in totaal een oppervlakte van 1250 km²; het Franse deel beslaat 53.000 ha.

Steenbok

De steenbok is het symbool van het park. De bescherming en instandhouding van deze dieren was in 1963 een van de redenen om het park op te richten. Inmiddels leven er weer honderden steenbokken en ook gemzen. Daarnaast komen er hazen, marters en hermelijnen voor; koningsadelaars en lammergieren sinds kort ook weer. En sinds een paar jaar is de wolf terug in het park. Deze wordt echter weinig gezien. De Pyrenese berghond beschermt de schaapskuddes in en rond het park.

Zeldzame planten

Het park heeft ook een rijke plantenwereld: er zijn meer dan 1200 soorten geteld waarvan er 107 officieel beschermd worden. Bijzondere bloemen zijn onder meer de alpenakelei, de tweekleurige laïche en de blauwe chardondistel.

Wandelen

Verschillende wandelroutes doorkruisen het park, in totaal ruim 600 km, onder andere de Grandes Randonnées 5 en 55. Bekende wandeltochten vertrekken uit de Tarentaise in het noorden: Pralognan-la-Valoise, Tignes en Val d’Isère. In het zuiden via Lanslebourg en Lanslevillard. De tochten hebben verschillende lengtes en bij de ene wandeling moet meer geklommen worden dan bij de andere. Zie www.parcnational-vanoise.fr (alleen Frans). Wilt u een van de tochten maken, dan is het een goed idee om een gedetailleerde kaart bij een van de toeristenbureaus te kopen.

Col de l’Iseran H 7

Dit is de hoogste alpenpas (2764 m) en alleen tussen juli en eind september is hij sneeuwvrij en open. De Franse president Albert Lebrun opende de bergpas in 1937. Dit betekende het einde van de isolatie van het gebied en het begin van het toerisme. De route verbindt het meer van Genève met de Côte d’Azur via de dalen van de Tarentaise en de Maurienne. Tegenwoordig maken ’s zomers veel fietsers, motorrijders en automobilisten de 17 km lange klim naar de top. Ook vanaf de Belvédère de Tarentaise (2528 m) in het noorden en de Belvédère de la Maurienne (2503 m) in het zuiden is het uitzicht spectaculair.

Bonneval-sur-Arc H 7

Iets verder naar het zuiden ligt dit prachtige oude bergdorpje (310 inwoners), in een afgelegen vallei op een hoogte van 1835 m. Vroeger was dit dorp ’s winters door lawines regelmatig afgesloten van de wereld. De stenen huizen in de smalle straatjes van het dorp hebben daken van onregelmatige leiplaten. Bonneval-sur-Arc wordt omringd door 3000 m hoge bergen, waarvan de meeste met gletsjers bedekt zijn. De Glacier des Sources de l’Arc heeft zijn oorsprong in de rivier de Arc. Zie www.bonneval-sur-arc.com

Mysterieus

Rotsgravures getuigen van de aanwezigheid van de mens in het Vanoisegebied sinds het neolithicum. De betekenis van de afbeeldingen, soms op hoogtes van 3000 m, is nog altijd onduidelijk. Stenen muren en weggetjes wijzen erop dat mensen al in de ijzertijd via de alpenpassen reisden. Langs de paden bevinden zich verschillende middeleeuwse kapelletjes en kruisen.

Bij Lanslevillard bevindt zich de Pierre aux Pieds, een rots op een hoogte van 2750 m met 82 mysterieuze voetafdrukken, alle georiënteerd naar het oosten, en tachtig kommetjes, waarschijnlijk gemaakt in het neolithicum. Er zijn allerlei theorieën over wat de betekenis zou zijn. In de buurt zijn ook rotsgravures gemaakt, maar in een latere periode, waarschijnlijk de middeleeuwen.

Zie www.lanslevillard.com

Keteldalen en gletsjers

Ten westen hiervan bij het dorp Pralognan-la-Vanoise bevindt zich een aantal keteldalen, zoals het Cirque de Génépy en het Cirque de la Valette, die zich goed lenen voor mooie wandeltochten. Een gemarkeerd pad langs verlaten stenen bouwwerken leidt naar het dal en de gletsjers. Schapen en gemzen grazen op de stille weiden. De gletsjers strekken zich uit over een oppervlakte van 30 km² op een hoogte van tussen de 2670 en 3586 m. De hoogste top is de Pointe de la Grande Casse (3855 m).

Zie www.pralognan.com

Informatie

www.vanoise.com, www.tarentaise-vanoise.fr, www.savoie-tarentaise.com, www.fondation-facim.fr, www.parcsnationaux.fr

Toeristenbureau: 89, rue de Mont-Cenis, tel. 04 79 05 23 66, www.3petitsvillages.com

In het Maison de la Vanoise, in Termignon-la-Vanoise, is een permanente tentoonstelling ingericht over het nationale park, tel. 04 79 20 51 67.

Meer informatie: 135, Rue du Dr Julliand, Chambéry, tel. 04 79 62 30 54.

Regels

In het park zelf gelden strenge regels. Zo mogen er geen honden naar binnen, mogen er geen auto’s rijden, geen fietsen (behalve op enkele specifieke paden) en kamperen mag alleen op aangewezen plaatsen.

Openbaar vervoer

Moûtiers, Bourg-Saint-Maurice en Modane zijn per trein bereikbaar. Bussen gaan onder andere naar Bonneval-sur-Arc, Méribel, Pralognan-la-Vanoise, Champagny-en-Vanoise.

Berghutten

In het park zijn diverse overnachtingsmogelijkheden te vinden: gîtes d’étape, refuges (berghutten), chalets, hotels, B&B's en campings. Zie www.parcnational-vanoise.fr voor adressen of informeer bij de toeristenbureaus. Reserveren kan ook via het Office de Tourisme Intercommunal de Haute Maurienne Vanoise, tel. 04 79 05 99 10.

Een stevige maaltijd

Bij veel hotels en andere onderkomens is ook een restaurant of de mogelijkheid een maaltijd te nuttigen, bijvoorbeeld in Hôtel de la Vanoise 1: Pralognan-la-Vanoise, tel. 04 79 08 70 34, www.hoteldelavanoise.fr of in Refuge d’Avérole 2 (2210 m), 29, Rue St Nicolas, Aussois, tel. 04 79 05 96 70, www.refuge.averole.free.fr

Saint-Jean-de-Maurienne E 7

Dit stadje (8500 inwoners, 567 m) is de grootste plaats van het dal van de Maurienne. Bij Saint-Jean-de-Maurienne is de natuur eromheen, zoals dat bij veel plaatsen in de Alpen het geval is, mooier dan de plaats zelf. Toch zijn er enkele culturele bezienswaardigheden, gelegen rond de Place de la Cathédrale.

Romaanse toren

Place de la Cathédrale

Deze robuuste toren stamt uit de 11e eeuw en was tot 1832 deel van de Notre-Damekerk die ernaast staat.

Cathédrale Saint-Jean-Baptiste

Deze kleine, deels romaanse, deels gotische kathedraal heeft van de buitenkant de vorm van een tempel met drie grote poorten. Binnen bevindt zich het mausoleum van Humbert-aux-Blanches-Mains, de eerste graaf van Maurienne en later van Savoie. Er zijn mooie houten koorstoelen uit de 15e eeuw. De 19e-eeuwse glas-in-loodramen beelden een 6e-eeuwse legende rond de heilige Johannes uit, waar de naam van het stadje vandaan komt. De heilige Thècle, een vrouw uit de omgeving, reisde af naar het graf van Johannes de Doper in Alexandrië en zou daar zijn vingers uit hebben gehaald om als relikwieën aan de kerk te schenken.

Bisschoppelijk paleis

Ancien Evêché: In dit gerestaureerde paleis bevindt zich, behalve het toeristenbureau, het Musée des Costumes et des Traditions (juli-half sept. ma.-za. 10-12, 14-18 uur). Er zijn archeologische opgravingen en traditionele kostuums te zien.

Musée de l’Opinel

25, rue Jean Jaurès, ma.-za. 9-12, 14-19 uur, www.opinel-musee.com

Geheel gewijd aan de Savooise messen van het merk Opinel. Het productieproces wordt getoond, alsmede de geschiedenis vanaf de oprichting door Joseph Opinel in 1890 en natuurlijk zijn er messen te koop.

Overnachten

Centraal en comfortabel – Hôtel Saint-Georges: 334, Rue de la République, tel. 04 79 64 01 06, www.hotel-saintgeorges.com. Dit driesterrenhotel bevindt zich in het centrum, 2 pk vanaf € 74.

In de natuur – Camping des Grands Cols: 422, Avenue du Mont-Cenis, tel. 04 79 64 28 02, www.campingdesgrandscols.com. Er zijn ook stacaravans te huur en u kunt er fietsen huren.

Winkelen

Markt – Za.ochtend, Place de la Cathédrale.

Informatie

Toeristenbureau: Ancien Evêché, Place de la Cathédrale, tel. 04 79 83 51 51, www.saintjeandemaurienne.com, www.maurienne-tourisme.com

Fête de la Saint-Jean: muziek en theater in juni.

Fête du pain: begin aug., feest rond het bakken van brood: met muziek, een ambachtenmarkt en traditionele gerechten.

Sport en activiteiten

Zwemmen – Complexe sportif Pierre Rey: binnen- en buitenbad, tel. 04 79 83 20 75.

Fietsen en wandelen – In de omgeving zijn veel mooie tochten te maken. Informatie bij het toeristenbureau.

In de buurt

Col de la Croix de Fer

Een mooie wandeling leidt naar de Col de la Croix de Fer, een bergpas op 2068 m hoogte, en verder naar het plaatsje Rochetaillée aan de N91 naar Grenoble. De kronkelende weg gaat langs spectaculaire uitzichten en kleine afgelegen bergdorpen.

Moûtiers F 6

Moûtiers (4000 inwoners), gelegen op een hoogte van 481 m, bestond al in de Romeinse tijd onder de naam Darantasia. De naam van het omliggende dal, de Tarentaise, herinnert hier nog aan. Het is een aardig plaatsje met diverse restanten uit het verleden. Door Moûtiers stroomt de rivier de Isère. Enkele kilometers noordelijker ligt de Mont Jouvet (2554 m). Het Parc National de la Vanoise ligt dichtbij, evenals het skigebied Les Trois Vallées.

Musée d’histoire et d’archéologie

23, Place Saint Pierre, ma.-za. 10-12, 14-18 uur

Ondergebracht in het paleis van de bisschop. U kunt er onder meer munten, sieraden, boeken en aardewerk uit de streek bekijken.

Musée des traditions populaires de Moûtiers

Place Saint-Pierre, ma.-za. 9-12, 14-18 uur, www.musee-moutiers.fr

Hier zijn oude gebruiksvoorwerpen van de streek tentoongesteld.

Cathédrale Saint-Pierre

9-18 uur

De kathedraal is in de loop der tijd vaak verbouwd. Er zijn oude middeleeuwse kunstvoorwerpen te zien, zoals een houten Mariabeeld uit de 13e eeuw en een bewerkte houten bisschopszetel. De beeldengroep uit de 14e eeuw stelt de graflegging van Christus voor.

Overnachten

Hôtel Le Welcome’s: 33, Rue Greyffié de Bellecombe, Moûtiers, tel. 04 79 24 20 06, welcomes-hotel.com. In het centrum, twee sterren, 2 pk vanaf € 60. Er is ook een restaurant waar u traditionele streekgerechten, zoals fondue, croziflette en raclette, kunt bestellen.

Eten en drinken

La Voute: 172, Grande-Rue, tel. 04 79 24 23 23. Dit restaurant tegenover de kathedraal serveert goede visspecialiteiten.

Winkelen

Markt – di. en vr. 8-13 uur, Place du Marché.

Kaasmakerij – Coopérative Laitière: 20, Avenue des XVIème Jeux Olympiques (vlak bij het station), tel. 04 79 24 03 65, www.beaufortdesmontagnes.com

Sport en activiteiten

Kanoën, kajakken – École Française de canoë-kayak: Rue de l’Élctricité, tel.

04 79 22 98 05, www.moutierscanoekayak.fr

Mountainbike, paragliding, via ferrata, kanoën, raften – Base de Loisirs: Centron (ten noordoosten van Moûtiers), tel. 04 79 55 63 55, www.franceraft.com

Informatie

Toeristenbureau: Place Saint-Pierre, tel. 04 79 24 04 23, www.ot-moutiers.com

Feesten en festivals

Festival de Tarentaise: barokke concerten en kunstexposities in diverse kerken en kapellen in het dal van de Tarentaise, juni-aug., www.festivaldetarentaise.com.

In de buurt

Les Trois Vallées

www.les3vallees.com

In het Massif de la Vanoise ligt een enorm groot skigebied, dat circa 400 km² omvat en dat bestaat uit de plaatsen Val Thorens, Courchevel, Méribel, Les Ménuires, Saint-Martin-de-Belleville, La Tania en Brides-les-Bains. De hoogste top hier is 3300 m, er zijn 700 km aan skiroutes, 210 liften en 42 kabelbaantjes en gondels. Voor zowel beginners als gevorderden zijn er veel mogelijkheden en de sneeuwcondities zijn meestal goed.

Val Thorens is het hoogste skiresort van Europa en ligt op 2300 m hoogte. Het is erg populair bij Nederlandse jongeren en studenten, maar tegenwoordig ook meer bij oudere skiërs. Omdat een groot deel van het skigebied boven de boomgrens ligt, zijn er vele mogelijkheden voor off-piste skiën, zonder de beplanting te beschadigen. Daarnaast is er een snowboardpark met een grote half-pipe. Er zijn diverse restaurants en cafés. Verder zijn er een zwembad en een bowlingbaan. Eind april wordt het wintersportseizoen afgesloten met de ‘Dutch Week’. Half december begint het winterseizoen weer.

Réserve Naturelle du plan de Tuéda F 7

In het dal van Méribel bij het dorp Mottaret ligt dit bijzondere natuurreservaat. Het strekt zich uit tussen de gletsjer van Gébroulaz (2137 m) en het meer van Tuéda. Er zijn mooie wandelingen te maken, onder andere langs een botanisch pad.

7Autorit langs kerken en bergdorpen – de Tarentaise en Maurienne

Kaart: | F 6, Oriëntatiekaartje: blz. 80
Vervoer: | Auto vanaf Moûtiers; Duur: ca. 2 dagen

Het dal van Maurienne is sinds mensenheugenis een belangrijke doorgangsroute. Hannibal trok hier met zijn olifanten over de Alpen. Ten noorden ligt het dal van de Tarentaise. Via spectaculaire bergweggetjes komt u bij afgelegen bergdorpen en middeleeuwse kerkjes.

Het dal van de Tarentaise is gevormd door de rivier de Isère en loopt van Albertville tot aan de Col de l’Iseran. Het dal van Maurienne ligt ten zuiden hiervan, van de bron van de rivier de Arc, aan de zuidkant van de Col d’Iseran, tot aan de Combe de Savoie bij Albertville, waar de Arc in de Isère stroomt. Tussen de valleien bevindt zich het Parc National de la Vanoise.

Deze rondrit begint in Moûtiers (3983 inwoners, 481 m). Neem vanaf Moûtiers de N90 richting Bourg-Saint-Maurice (27 km). De weg voert door een smalle vallei, de Édroit du Siaix. In Aime (3366 inwoners) is in de 14e-eeuwse Chapelle Saint-Sigismond een expositie over de Gallo-Romeinsetijd te bekijken. De romaanse basiliek van Saint-Martin 1 stamt uit de 11e eeuw en is gebouwd op de fundamenten van een Romeinse tempel. De Romeinen maakten ook al gebruik van de strategische ligging van Bourg-Saint-Maurice (7749 inwoners, 815 m), toen nog Bergintrum geheten, tussen de omringende bergpassen. Tegenwoordig leeft het plaatsje van de wintersport.

Neem na Séez de D902 langs de grens met Italië. Via Sainte Foy Tarentaise, ook een wintersportstation, rijdt u verder langs het Lac du Cevril. Aan beide zijden passeert u hoge bergtoppen met gletsjers: rechts de Mont Pourri (3779 m) en links de Aiguille de la Grande Sassière (3747 m).

U komt vervolgens bij de befaamde wintersportplaats Val d’Isère. Na 16 km met heel veel haarspeldbochten bereikt u de Col de l’Iseran, waar de Tarentaise overgaat in de Maurienne. Het is de hoogste pas (2764 m) van de Alpen en is vernoemd naar de rivier de Isère, die beneden aan deze col ontspringt. Vanaf de Belvédère de Tarentaise (2528 m) in het noorden en de Belvédère de la Maurienne (2503 m) in het zuiden is het uitzicht absoluut spectaculair.

Vervolgens bereikt u Bonneval-sur-Arc, een authentiek bergdorpje (246 inwoners, 1835 m). Bessans (341 inwoners, 1750 m) staat bekend om de diables, uit hout gesneden duiveltjes. De kerk en kapel van Saint-Antoine 2 uit de 14e eeuw zijn zowel aan de binnen- als buitenkant beschilderd met scènes uit het leven van Christus en de heilige Antonius. Het Musée de l’Habitat Ancien 3 toont de traditionele levenswijze van de bewoners van de Alpen.

Hierna komt u langs de skiplaatsjes Lanslevillard en Lanslebourg-Mont-Cenis. Ter hoogte van Avrieux langs de N6 bevindt zich de Pont du Diable 4, zo genoemd vanwege het pact dat de plaatselijke timmerman met de duivel gesloten zou hebben. Aan de overkant van de diepe, nauwe kloof ligt het Fort Victor Emmanuel 5, in 1830 door Oostenrijk gebouwd. Vlak bij Modane (3739 inwoners) ligt de 13 km lange Fréjustunnel naar Italië. U kunt hier kiezen voor de snelweg A43 of de kleinere weg N6.

Saint-Michel-de-Maurienne (2773 inwoners) wordt weinig bezocht door toeristen. In het centrum staan nog een paar oude huizen en een middeleeuwse kerktoren. Saint-Jean-de-Maurienne (8507 inwoners) is de grootste plaats in de Maurienne. Als u de weg vervolgt komt u in La Chambre (1111 inwoners). Sla hier rechts af richting Saint-François-Longchamp. Dit is een mooie bergroute met ontelbare haarspeldbochten. U kunt ook kiezen voor de snellere, grote weg via Albertville naar Moûtiers (het aantal kilometers is ongeveer gelijk). Aan de voet van de Col de la Madeleine (1993 m) ligt een dichtbeboste kloof, waar enkele bijzondere rotsformaties te zien zijn.

Na het wintersportstation Saint-François-Longchamp kronkelt de weg zich omlaag het dal in naar het kleine kuuroord La Léchère. In de langgerekte vallei staan enkele niet zo pittoreske industriecomplexen, maar het berglandschap en de heilzame bronnen maken veel goed. Nu bent u weer bijna terug in Moûtiers.

Autorit

De lengte van de tocht is circa 275 km, maar over de bochtige bergweggetjes kunt u niet hard rijden. De duur is afhankelijk van hoe snel u rijdt en hoe vaak u onderweg stopt. Alleen tussen juli en eind september is de route sneeuwvrij.

Informatie

Toeristenbureau: Place Saint-Pierre, Moûtiers, tel. 04 79 24 04 23, www.ot-moutiers.com; Ancien Evêché, Place de la Cathédrale, Saint-Jean-de-Maurienne, tel. 04 79 83 51 51, www.saintjeandemaurienne.com, www.maurienne-tourisme.com, www.tarentaise-vanoise.fr, www.hautemaurienne.com

Eten en overnachten

Auberge d’Oul 1: Bonneval-sur-Arc, tel. 04 79 05 87 99, www.auberge-oul.com, eenvoudig maar sfeervol pand, gebouwd in het jaar 1661 met kamers vanaf € 29 p.p. Er zijn lekkere streekgerechten te krijgen, zoals fondue, raclette en tartiflette.

Hôtel restaurant du Nord 2: Place du Champ de Foire, Saint-Jean-de-Maurienne, tel. 04 79 64 02 08, www.hoteldunord.net. Het tweesterrenhotel heeft tweepersoonskamers vanaf € 62. In het restaurant worden verse, traditionele gerechten geserveerd.

Wellness

Thermes de la Léchère 1: Aigueblanche, tel. 04 79 22 60 30, www.lalechere.com. Overnachten kan in Hôtel Radiana of Résidence Radiana.

Les Chemins du Baroque

In de Tarentaise en Maurienne bevinden zich verschillende routes langs barokkerken. Deze kerken werden gebouwd in de tijd dat de katholieke kerk en de hertogen van de Savoie door het vertoon van extravagante pracht en praal wilden voorkomen dat de reformatie voet aan de grond zou krijgen. De weelderige ornamenten, het vele bladgoud, het marmer en de talrijke beelden en schilderingen van engeltjes en heiligen moesten de schoonheid van het paradijs symboliseren. De uivormige torens zijn geïnspireerd op Byzantijnse, Italiaanse en Oostenrijkse voorbeelden. Ongeveer tachtig kerken zijn open voor een bezoek. Verschillende hiervan zijn in de afgelopen jaren gerestaureerd.

Informatie

Zie www.savoie-patrimoine.fr (zoek op Les Chemins du Baroque en bekijk de interactieve kaart).

Isère

Grenoble C 7

Grenoble is de grootste stad van de Franse Alpen (157.000 inwoners) en in cultureel opzicht de interessantste. De geschiedenis van de stad gaat terug tot de tijd van de Kelten, die de plaats Cularo noemden. De Romeinse keizer Gratianus gaf de stad in de 4e eeuw de naam Gratianapolis. De Rue Chenoise is een van de oudste straten van de stad met huizen uit de 14e (nummer 20) en 16e eeuw (nummer 8). De hoofdstad van het departement Isère is tegenwoordig een drukke plaats met een gezellig oud centrum, mooie pleinen en parken. Aan de oevers van de rivier de Isère staan statige panden. Bekend zijn de bijzondere bolvormige cabines van de kabelbaan (télépherique), ook wel ‘de eieren’ genoemd, die vanaf het centrum over de rivier omhoog naar het oude fort ‘zweven’. De stad ligt in een vlakke vallei omgeven door bergen: het Chartreusemassief, de Vercors en de Belledonne. Aan het eind van elke straat van Grenoble bevindt zich een berg, wordt wel gezegd.

Fort de la Bastille 1

Vanaf Quai Stéphane-Jay kunt u met de kabelbaan het grote fort op 481 m hoogte bereiken. Op een heldere dag is de Mont Blanc te zien. Het strategisch gelegen fort stamt van begin 19e eeuw. Via de trappen en door het park kunt u teruglopen of het voetpad verder omhoog volgen naar Mont Jalla (632 m) en Mont Rachais (1048 m).

Zie voor meer informatie: www.bastille-grenoble.com

Musée de Grenoble 2

5, Place Lavallette, tel. 04 76 63 44 44, www.museedegrenoble.fr, dag. behalve di., 10-18.30 uur

Het museum herbergt naast wisselende tentoonstellingen een prestigieuze collectie van onder meer Egyptische, Griekse en Etruskische voorwerpen, werken van Italiaanse meesters uit de 13e eeuw en Hollandse en Vlaamse meesters uit de 17e eeuw. Ook komen diverse stromingen uit de 20e eeuw aan bod, vertegenwoordigd door niet de minste artiesten, zoals Rubens, Picasso, Monet, Zadkine en Warhol.

Musée Dauphinois 3

30, Rue Maurice-Gignoux, bereikbaar per kabelbaantje, tel. 04 57 58 89 01, www.musee-dauphinois.fr, dag. behalve di., 10-18/19 uur

Dit museum is gevestigd in het voormalige klooster Sainte-Marie d’en Haut, dat Saint-François de Sales in 1619 oprichtte. Het is gericht op de bevolking van de streek Dauphiné en de Alpen in het algemeen. Er is ook een expositie over de geschiedenis van het skiën. De kapel is een mooi voorbeeld van barokkunst.

Musée Archéologique Grenoble Saint-Laurent 4

Place Saint-Laurent, 10-18 / 19 uur, behalve di., gratis toegang

In deze 12e-eeuwse kerk bevindt zich een interessant archeologisch museum met onder andere de Saint-Oyand-crypte uit de Merovingische tijd (6e eeuw). Het is een van de oudste religieuze monumenten van het land. De wijk Saint-Laurent was vroeger de woonplaats van veel Italiaanse handschoenenmakers.

Musée d’Histoire Naturelle 5

1, Rue Dolomieu, www.museum-grenoble.fr, ma.-vr. 9.30-12, 13.30-17.30 uur, za. en zo. 14-18 uur

Getoond wordt een grote variëteit aan alpiene planten en dieren. Er zijn ook een aquarium en een botanische tuin.

Centre National d’Art Contemporain 6

155, cours Berriat, di.-zo. 14-19 uur, www.magasin-cnac.org

Interessante permanente en tijdelijke tentoonstellingen van moderne kunst in Le Magasin, een industrieel gebouw dat dateert uit het jaar 1900.

Cathédrale Notre-Dame 7

Place Notre-Dame

De kathedraal stamt uit de 13e eeuw maar is in de 19e eeuw verbouwd. In het 14e-eeuwse paleis van de bisschop ernaast is nu het Musée d’Ancien Évêché gevestigd, waar de lokale geschiedenis belicht wordt en overblijfselen van de Romeinse stadsmuren te zien zijn (ma., di., do., vr. 9-18, wo. 13-18, za., zo. 11-18 uur, www.ancien-eveche-isere.fr). Op het plein bevindt zich ook een grote fontein, ‘Les Trois Ordres’, gewijd aan de Franse Revolutie.

Palais du Parlement du Dauphiné 8

Place Saint-André

Dit mooie gebouw heeft een deels gotische, deels renaissancistische façade. Op het plein staat ook de Église de Saint-André.

Parc Paul-Mistral 9

In dit mooie, grote park staan het moderne stadhuis uit 1967, de 87 m hoge Tour Perret en het enorme ijsstadion, waar in 1968 de Olympische Winterspelen werden gehouden.

Overnachten

Centraal – Résidhotel Grenette 1

: 12, Rue de Palanka, tel. 04 76 94 45 45, www.residhotel.com. Driesterrenappartementenhotel op vijf minuten lopen van het historisch centrum en het station. Kamers hebben een kitchenette, 2 pk vanaf € 55.

Jongeren – Jeugdherberg 2: 10, Avenue du Gresivaudan, tel. 04 76 09 33 52, www.fuaj.org. De jeugdherg is gevestigd in een modern gebouw in de buitenwijk Echirolles; hele jaar open.

Eten en drinken

Sinds 1739 – Café de la Table Ronde 1: 7, Place Saint-André, tel. 04 76 44 51 41, www.restaurant-tableronde-grenoble.com. Smakelijke gerechten in dit oude café en Franse chansons in het weekend.

Traditionele Franse keuken – L’Épicurien 2: 1, Place aux Herbes, 04 76 51 96 06, www.lepicurien-grenoble.com. Dit populaire restaurant heeft een mooi oud interieur.

Eenvoudig maar goed – Chez Mémé Paulette 3 : 2, Rue Saint Hughes, tel. 04 76 51 38 85. Dagmenu € 8.

Winkelen

Rondstruinen – Rommelmarkt 1: eerste zo. van de maand, 7-17 uur, Place André Malraux.

Naar de markt – Marché de l'Estacade: di-zo 6-13 uur, markt met etenswaren; Place Saint Bruno: dag. behalve ma., etenswaren en meer.

Boeken en antiek – in het Quartier des Antiquairs.

Overdekte markt – Les Halles Sainte-Claire 2: Place Ste-Claire. Al sinds 1874 de lekkerste lokale etenswaren.

Uitgaan

In de weekbladen Le Petit Bulletin (www.petit-bulletin.fr), gratis verkrijgbaar bij het toeristenbureau, is te lezen wat er te doen is aan optredens en festivals. Er zijn veel cafés en clubs in deze levendige studentenstad.

Live jazz – La Soupe aux Choux 1: 7, Route de Lyon, tel. 04 76 87 05 67, www.jazzalasoupe.fr.

Divers – Ligne Sezz Café 2: 16, Place Notre-Dame. Bar tegenover de Notre-Dame, met heerlijke cocktails en dj's die de muziek verzorgen.

Franse chansons en jazz – Le Café des Arts 3: 36, Rue Saint-Laurent, tel. 04 76 54 65 31, www.lecafedesarts38.fr. Verschillende soorten concerten.

Les detours de Babel – Muziekfestival met wereldmuziek in maart/april, www.detoursdebabel.fr.

Sport en activiteiten

Fietsverhuur – Métrovélo 1: Place de la Gare (onder het busstation), tel. 08 20 22 38 38, www.metrovelo.fr

Bergsport – Maison de la Montagne 2: 3, Rue Raoul Blanchard, tel. 04 76 44 67 03, www.grenoble-montagne.com

Informatie

14, Rue de la République, tel. 04 76 42 41 41, www.grenoble-tourisme.com

Openbaar vervoer

Het trein- en busstation bevinden zich naast elkaar. Goede verbindingen met o.a. Parijs en Genève.

8Skipistes en haarspeldbochten – L’Alpe-d’Huez en Les Deux-Alpes

Kaart: | D8, Oriëntatiekaartje: blz. 88
Vervoer: | Eigen vervoer of bus vanuit Grenoble

L’Alpe d’Huez en Les Deux Alpes zijn populaire wintersportbestemmingen in de streek Oisans. L’Alpe d’Huez heeft de bijnaam ‘Île au Soleil’ (eiland in de zon) vanwege het grote aantal zonuren per jaar en is ook bekend van de beruchte bergetappe uit de Tour de France.

Vroeger kwam de jetset om te skiën in L’Alpe d’Huez (1860 m); tegenwoordig is het een van de grootste Franse wintersportplaatsen. Het aaneengesloten skigebied van L’Alpe d’Huez bestaat onder meer uit de dorpen Vaujany, Oz-en-Oisans en Auris-en-Oisans. Er zijn verschillende winkels, restaurants, bars en appartementencomplexen. Voor langlaufers is het dorp minder geschikt; toch zijn er nog 50 km loipes. De steile bergetappe uit de Tour de France bestaat uit maar liefst 22 haarspeldbochten. Verschillende Nederlanders wonnen deze bergrit. Drie hoge bergtoppen liggen ten noordoosten van L’Alpe d’Huez: de Pic du Lac Blanc (3327 m), de Pic Bayle (3466 m) en de Pic L’Étendard (3468 m). Er kan ‘s winters en ‘s zomers geskied worden.

In het Musée d’Huez et de l’Oisans 1 ziet u tentoonstellingen over de geschiedenis van L’Alpe d’Huez, dat zich ontwikkeld heeft van een ingeslapen bergdorp tot een drukbezocht vakantieoord. Ook zijn er archeologische vondsten uit de 12e-14e eeuw te zien, die vlakbij op het Brandes Plateau opgegraven zijn.

De Église Notre-Dame-des-Neiges 2, dat verderop in het dorp ligt, is in de jaren 60 van de 20e eeuw gebouwd. Er bevindt zich een bijzonder orgel dat gemaakt is in de vorm van een hand. De schilder Arcabas heeft de dertien kleurrijke glas-in-loodramen met afbeeldingen uit het Nieuwe Testament gemaakt.

Vlak bij L’Alpe d’Huez bevindt zich de Pic du Lac Blanc. De top van deze berg (3327 m) is het hele jaar bereikbaar per kabelbaantje (duur: circa een halfuur). Vanaf het tweede station, bij het Lac Blanc (2623 m) bevindt zich de Grotte de glace 3 (ijsgrot) met prachtige ijssculpturen en dit is het startpunt van mooie wandelingen. Een oriëntatietafel op de top toont de bergtoppen in Frankrijk, Zwitserland en Italië die op heldere dagen vanaf hier te zien zijn.

De Sarenne

Hoogtepunt van de wintersport in L’Alpe-d’Huez is de Sarenne, de langste zwarte afdaling (piste voor de gevorderde skiër) van Europa: 16 km lang met een hoogteverschil van 1820 m. De pistes vlak boven het dorp zijn ideaal voor beginners en de minder veeleisende skiër. Het hoeft niet altijd gesneeuwd te hebben, want maar liefst 770 sneeuwkanonnen zorgen voor sneeuwzekerheid van begin december tot en met april. Leuk zijn ook de ‘ski au clair de lune’-excursies, waarbij u ’s avonds bij volle maan de Sarenne-afdaling naar Huez kunt afleggen en met de bus terug naar L’Alpe d’Huez wordt gebracht.

Les Deux Alpes is minder steil dan l’Alpe d’Huez. Het skigebied van Les Deux-Alpes bestaat uit 225 km pistes op een hoogte van 1650 tot 3600 m. Er zijn goede ski- en snowboardmogelijkheden en er is een gevarieerde après-ski, waaronder fitnesscentra, bars, discotheken, bowlings enzovoort.

Glacier du Mont de Lanc

Deze reusachtige gletsjer op een hoogte van 3200-3425 m bij Les Deux-Alpes is met een kabelbaantje bereikbaar. Er is ook een grotte de glace (ijsgrot) met grote ijssculpturen te bezoeken.

In de buurt

Bourg-d’Oisans D 8

Deze plaats met 3000 bewoners is de hoofdstad van de regio Oisans. Er is een interessant museum: Musée des Minéraux et de la Faune des Alpes 4 (Place de l’Église, tel. 04 76 80 27 54, www.bourgdoisans.com/fr/village-patrimoine/musee. Geopend dag. 14-18 / 19 uur). Tentoonstellingen over prachtige kristallen en mineralen die gevonden zijn in de Alpen en over de dieren die in de regio voorkomen, zoals hermelijnen, wolven en adelaars.

Informatie

Toeristenbureau: Maison de l’Alpe, Place Paganon, L’Alpe d’Huez, tel. 04 76 11 44 44, www.alpedhuez.com, www.2alpes.com

Toeristenbureau De Sarenne: SATA, tel. 04 76 80 30 30. Bus van Grenoble naar L’Alpe d’Huez: circa 1,5 uur.

Openingstijden

Musée d’Huez et de l’Oisans 1: Avenue de Brandes, L’Alpe-d’Huez, tel. 04 76 11 21 74, www.musee.alpedhuez.com, juli-aug., dec.-apr. dag. behalve za. 10-12, 15-19 uur.

Église Notre-Dame des Neiges 2: L’Alpe-d’Huez, dag. 8.30-19 uur.

Grotte de glace 3: L’Alpe d’Huez: alleen ’s winters geopend, in Les Deux-Alpes het hele jaar: www.grottedeglace.com

Overnachten

Hotel L’Ancolie 1: Avenue de l’Eglise, L’Alpe d’Huez, tel. 04 76 11 13 13, www.hotel-alpes-huez.com. Kamers in gîte of hotel, 2 pk vanaf € 54. De prijzen zijn afhankelijk van het soort kamer, het seizoen en of de boeking met of zonder ontbijt / diner is.

Jeugdherberg 2: 34 Avenue de la Muzelle, Les Deux Alpes, tel. 04 76 79 22 80, www.auberge-les-2-alpes.com, 57 bedden in kamers met 4 tot 6 bedden, gunstige ligging.

Bergspecialiteiten

L’ Authentique 1: Avenue des Jeux, L’Alpe d’Huez, tel. 04 76 80 43 31, www.lauthentique.eu. Italiaanse gerechten en bergspecialiteiten in sfeervolle, traditionele omgeving.

Au p’tit Creux 2: Chemin des Bergers, L’Alpe d’Huez, tel. 04 76 80 62 80. Dit restaurantje heeft elke maand een ander thema, maar smaakvolle gerechten uit de streekkeuken zijn altijd verkrijgbaar. Menu vanaf € 26,50.

Après ski

Er zijn diverse cafés, bars en enkele discotheken in L’Alpe d’Huez en Les Deux-Alpes die tijdens het winterseizoen goed bezocht worden. Populair zijn:

In Les Deux Alpes:

Bar Le Grotte du Yetti 1:

www.lagrotteduyeti.com

Disco The Avelanche 2: 5 Rue du Cairou: dansen tot 4 uur ‘s ochtends.

Café De Prins van Oranje 3: Centre d’Animation, www.deprinsvanoranje.nl, in de winter vanaf 12 uur ’s middags open.

In L’Alpe d’Huez:

Ice Shock Bar 4: tel. 04 76 80 40 21. Bijzondere plek voor een koel drankje, mooi ijsdecor op 2100 m hoogte. Open van 14 tot 17 uur.

Club Discothèque L’Igloo 5: Rue Coulet, tel. 04 76 80 94 98.

Wintersport en activiteiten in de zomer

Wintersport: voor de snowboarders is er het snowpark Espace Nature Surf in L’Alpe d’Huez.

Wandelen: ten noorden van L’Alpe d’Huez ligt het met gletsjers bedekte berggebied Massif des Grandes Rousses. Wandelingen onder leiding van een gids, klimmen: kijk op www.alpedhuez.com

Mountainbike: tientallen kilometers aan routes in de omgeving. Verhuur: Sarenne Sports, 33, Rue du Pic Blanc, tel. 04 76 80 44 76, www.sarenne-sports.com, L’Alpe d’Huez.

Paardrijden: Centre equestre, Route des Lacs, L’Alpe d’Huez,

www.secondsouffle.fr, juni-eind sept.

Zwemmen: Palais des Sports et des Congrès, Avenue de Brandes, www.alpedhuez-mairie.fr, L’Alpe d’Huez.

Zomerse sportactiviteiten voor kinderen: SCM Sun Stages, Place Paganon, L’Alpe d’Huez, tel. 04 76 80 31 69.

9Bergen, dalen en druipsteengrotten – Parc Naturel Régional du Vercors

Kaart: | A / C 7 / 10, Oriëntatiekaartje: blz. 91
Vervoer: | Eigen vervoer en verder te voet

Ten zuidwesten van Grenoble ligt dit uitgestrekte natuurgebied. Er zijn prachtige wandelingen te maken langs riviertjes en hoge bergtoppen, door bossen en over alpenweiden. Vooral het onbewoonde Réserve Naturelle des Hauts Plateaux is bijzonder.

Het Parc Naturel Régional du Vercors is sinds 1970 een regionaal park. Het doel was om zowel de natuur als de bijzondere architectuur van het gebied te beschermen. De gemiddelde hoogte ligt rond 1500 m en het hoogste punt is de Grand Veymont (2341 m). Het meest bijzondere deel van het park is het in 1985 tot natuurreservaat bestempelde Réserve Naturelle des Hauts Plateaux. Met ruim 17.000 ha is dit het grootste en ook het meest ontoegankelijke natuurreservaat van Frankrijk.

Réserve Naturelle des Hauts Plateaux

Er lopen geen verharde wegen binnen de grenzen van het natuurreservaat, wel honderden kilometers aan wandelpaden. Het gebied is alleen te voet te bereiken en te doorkruisen, na een lange en zware beklimming. Er zijn geen dorpen of permanente bewoning. Honden zijn niet welkom in het gebied, ook niet aangelijnd. Mountainbiking is beperkt tot een gemarkeerd circuit. Overnachten op het plateau is enkel toegelaten in of bij de berghutten (refuges of cabanes). Deze en meer regels dienen om de bijzondere en zeer gevarieerde flora en fauna te beschermen. Sommige soorten worden met uitsterven bedreigd.

Het klimaat varieert van mediterraan op de zuidelijk gelegen hellingen tot een alpenklimaat op de toppen. Door de verschillende microklimaten is de biodiversiteit, de soortenrijkdom aan planten en dieren, erg groot. Er komen veel zoogdieren in het gebied voor, zoals alpenmarmotten, steenbokken, moeflons, gemzen, wilde zwijnen en herten, maar ook 135 soorten vogels. Er zijn rond de 1800 plantensoorten geteld, waaronder 60 soorten orchideeën en de zeldzame Turkse lelie.

Génépi

Mocht u last hebben van verkoudheid, koorts, bergziekte, dan wel problemen met de spijsvertering of gebrek aan eetlust: volgens liefhebbers biedt een glaasje Génépi, de Savooise versie van absint, bij al deze klachten uitkomst. Het sterke groene drankje wordt gemaakt van brandewijn, suiker en de génépi-plant (Artemisia), die alleen op grote hoogten groeit en een algemene naam is voor verschillende aromatische alpenplanten. Het alcoholpercentage bedraagt 40.

Absint werd in de 19e eeuw populair onder kunstenaars, die het de bijnaam ‘de Groene Fee’ gaven. Voor onder andere Vincent van Gogh zou het een belangrijke bron van artistieke inspiratie zijn geweest. Het drankje werd in het begin van de 20e eeuw in diverse Europese landen, waaronder Nederland, verboden, wegens de vermeende hallucinogene werking en neurotoxiciteit van het bestanddeel thujon. Volgens recent onderzoek is dit alleen bij zeer hoge doseringen mogelijk het geval en op grond hiervan is absint weer toegestaan in de Europese Unie.

Romeinse steengroeve

De oudste vondsten van menselijke bewoning op het Réserve Naturelle des Hauts Plateaux dateren van rond het begin van onze jaartelling. Voor de bouw van Dea Augusta, het huidige Die, tussen de 1e en 3e eeuw n. Chr., zijn stenen uit de Romeinse steengroeve op de Plaine de la Queyrie, ten zuiden van de Grand Veymont, gebruikt. De steengroeve ligt aan een oude voetweg tussen Grenoble en Die, die eeuwenlang gebruikt is door handelaars. Deze weg wordt wel de Route du Vin, de wijnroute, genoemd.

Wandelroutes

Het Réserve Naturelle des Hauts Plateaux is een populaire bestemming voor trekkers, wandelaars en andere natuurliefhebbers, hoewel het een geïsoleerd en onherbergzaam gebied is – of misschien wel juist daarom. Verschillende Grande Randonnée (GR)-paden, varianten van de GR 9, doorkruisen het gebied. De belangrijkste zijn de GR 91 Saint-Nizier-du-Moucherotte – Brantes, de GR93 Sentier Vercors – Devoluy en de GR 95 Saillant – Vaunières. Ook de GTV of Grande Traversée du Vercors, een bekende wandel-, fiets- en skiroute van 150 km lang die de Vercors van noord naar zuid doorkruist, gaat langs de Hauts Plateaux. Wandelaars moeten rekening houden met de grote hoogteverschillen tussen het plateau en de omringende valleien. Ook zijn er weinig waterbronnen op het plateau, zeker in de zomer.

Mont Aiguille (naaldberg)

Deze opvallende berg, ook wel ’Mont Inaccessible’ (ontoegankelijke berg) genoemd, is met een hoogte van 2086 m de hoogste van het Vercorsgebergte. De lagere hellingen zijn tot op een hoogte van circa 1600 m bedekt met gemengd bos. De top bestaat uit 300 m hoge, loodrechte rotswanden. Toch werd de berg al in 1492 bedwongen door bergbeklimmer Antoine de Ville. Dit was de eerste gedocumenteerde beklimming van een berg en zij wordt beschouwd als het begin van het alpinisme.

Grottes de Choranche B 8

Dit zijn prachtige druipsteengrotten ten zuidwesten van Grenoble tussen Villard-de-Lans en Pont-en-Royans. De grotten zijn meer dan 70 miljoen jaar oud, maar werden pas ontdekt in 1875. Er is een sprookjesachtig ondergronds meer met duizenden dunne stalactieten vanaf de bovenkant van de grot. In een aquarium kunt u de kleurloze olmsalamanders bekijken die hier leven. Het is een van de oudste diersoorten ter wereld; ze hebben geen ogen en worden circa tachtig jaar oud.

Combe Laval B 8

Een combe is een zeeg in een hoogvlakte. De Combe Laval is een mooi bosrijk dal, dat te bereiken is via de steile weg D76 vanaf Saint-Jean-en-Royans. Op een korte afstand van Col de la Machine (1011 m) bevindt zich een uitzichtpunt.

Gorges du Bruyant C 8

In deze kloof bij Lans-en-Vercors is een mooie wandeling te maken door het bos langs het riviertje de Bruyant en over bruggetjes.

Belvédère du Ranc

In het beukenbos van de Coulmes zijn verschillende bewegwijzerde wandelpaden aangelegd. Vanaf het dorp La-Balmede-Rencurel is een wandeling van ruim een uur naar dit uitzichtpunt te maken.

In de buurt

Chemin de fer de la Mure

In 1889 werd deze spoorrails van 30 km in het gebergte ten zuiden van Grenoble aangelegd. De spectaculaire route loopt via 142 bruggen, 18 tunnels en 122 bochten. U kunt zo in korte tijd wat zien van de kloof van de rivier de Drac, de bossen en de top van de Mont Aiguille. Vertrek in Saint-Georges-de-Commiers en aankomst in La Mure, apr.-sept., tel. 08 92 39 14 26, www.trainprovence.com

Vizille C 8

Ten zuidoosten van Grenoble, op de Route Napoléon, bevindt zich het grote kasteel van Vizille, waar veel historische gebeurtenissen uit de Franse Revolutie plaatsvonden. Sinds 1984 is hier het Musée de la Révolution gevestigd. In het museum komen de dramatische gebeurtenissen van de revolutionaire jaren aan bod. Daarnaast zijn er kamers gewijd aan de vroegere bewoners van het kasteel. De mooie tuinen zijn ook te bezichtigen en is er een dierenpark.

Place du Château, 9/10-17/20 uur, tel. 04 76 68 07 35, www.domaine-vizille.fr, gratis entree. Zie ook: www.ville-vizille.fr

Chartreuse distilleerderij in Voiron

U kunt een bezoek brengen aan deze grote distilleerderij en likeurkelder ten noordwesten van Grenoble, waar Génépi en andere sterke drank wordt vervaardigd. De distilleerderij staat vooral bekend om de gele of groene Chartreuselikeur, die sinds begin 18e eeuw door monniken wordt gemaakt en die bestaat uit een geheime samenstelling van 130 verschillende planten. De monniken wonen in het nabijgelegen Couvent de la Grande Chartreuse.

Chartreuse diffusion: 10, Boulevard Edgar-Kofler, tel. 04 76 05 81 77, www.chartreuse.fr, geopend: april-okt., dag. 9-11, 14-18 uur, rest van het jaar ma-vr. Entree gratis.

Ook in het wintersportplaatsje La Clusaz tussen Annecy en Saint-Gervais is een Génépidistilleerderij te bezoeken: Distillerie des Aravis: 106, Chemin du Pré de Foire, La Clusaz, tel. 04 50 02 41 22.

Informatie

Toeristenbureau: Maison du parc, 255, Chemin des Fusillés, Lans-en-Vercors, tel. 04 76 94 38 26, www.parc-du-vercors.fr

Openingstijden

Grottes de Choranche: rondleidingen van een uur, meestal tussen 10.30 en 16.30 uur, maar de tijden wisselen per seizoen, tel. 04 76 36 09 88, www.choranche.com

Overnachten en eten

Zie www.parc-du-vercors.fr voor adressen van restaurants, hotels, berghutten en campings in het Parc Naturel Régional du Vercors. In het Réserve Naturelle des Hauts Plateaux bevinden zich slechts enkele kleine berghutten, oude cabanes en jasses van schaapsherders. Rond de réfuges mag gekampeerd worden.

Hautes-Alpes

Briançon F 9

De hoogst gelegen stad van Europa (1326 m) is een bezoek meer dan waard. Briançon (11.500 inwoners) ligt in een dal in de regio Hautes-Alpes. Voor bezoekers is de hoger gelegen historische Cité Vauban (Ville Haute) het interessantste deel. Het moderne centrum ligt een stuk lager en heet Briançon-Sainte-Cathérine (Ville Basse). De Romeinen noemden de plaats Brigantium. In de 17e eeuw liet koning Lodewijk XIV de stad na een desastreuze brand geheel herbouwen door architect Vauban, die er een robuuste, moeilijk te veroveren stad van maakte. De omvangrijke verdedigingswerken staan nog altijd op de dichtbegroeide heuvels. Het klimaat van de stad is aangenaam met gemiddeld driehonderd zonnige dagen per jaar.

Cité Vauban

De smalle straatjes zijn omgeven door stadsmuren en forten. Vanaf Champ de Mars komt u via de Porte de Pignerol in de Grande Rue, met veel oude huizen, leuke winkeltjes en gezellige restaurants. In het midden van de straat stroomt een smal stroompje met de naam La Grande Gargouille.

Collégiale Notre-Dame

Place du Temple

Binnen de muren van de oude stad staat deze kerk uit de 18e eeuw. Op de hoge torens bevinden zich mooie zonnewijzers. Binnen zijn grote barokke schilderijen met Bijbelse voorstellingen te zien.

Fort du Château

Apr.-sept. 10-12.30, 13-18.30 uur, okt.-half nov. 10.30-12.30, 13-17 uur

Hooggelegen fort, vanwaar u een weids uitzicht over de omgeving hebt. Er zijn een mijnmuseum en een kruithuis gevestigd.

Centre d’Art Contemporain

15-19 uur, 3, Place d’Armes, tel. 04 92 20 33 14

Wisselende kunsttentoonstellingen.

10Natuurschoon en boerenarchitectuur – Parc Naturel Régional du Queyras

Kaart: | F / H 9 / 11
Vervoer: | Trein: naar Guillestre, vanaf daar de bus

Oude bergdorpjes met karakteristieke boerenarchitectuur en spectaculaire vergezichten, een hooggelegen fort, bijzondere rotsformaties, ijzige gletsjermeertjes en een indrukwekkende waterval: in dit mooie natuurgebied in het zuidoosten van de Franse Alpen raakt u niet snel uitgekeken.

Dit regionale park heeft een oppervlakte van 65.000 ha en ligt op grote hoogte. De hoogste berg hier is de Pic de la Font-Sancte (3387 m). Er komen onder meer steenbokken en koningsadelaars voor. Naast het natuurschoon is traditionele boerenarchitectuur te zien. De bouwstijlen van de dorpen Saint-Véran, bekend als het ‘hoogste permanent bewoonde dorp van Europa’ (gelegen op 2040 m), Arvieux en Ceillac zijn hier mooie voorbeelden van. De huizen worden zo veel mogelijk in de oorspronkelijke staat gehouden, en oude ambachten als meubels maken en houtbewerken worden aangemoedigd. Het park is in 1977 opgericht om de natuur te beschermen en daarnaast om de economie te versterken en het erfgoed van de regio te waarborgen.

Saint-Véran

Het hooggelegen, pittoreske dorp is omgeven door bergen, waarvan sommige meer dan 3000 m hoog zijn. De 282 inwoners leven naast de landbouw, veeteelt en ambachten tegenwoordig vooral van het toerisme. De naam van het dorp is afkomstig van een 6e-eeuwse bisschop. Volgens het verhaal redde hij de boeren uit de Provence van een gevaarlijke draak door hem de bergen in te jagen. De draak vloog vervolgens weg en botste tegen de berg bij Saint-Véran.

Musée Le Soum 1

In dit huis uit 1641 is de traditionele inrichting te bekijken, waaronder mooi bewerkte houten meubels.

Lac de Roue

Ten oosten van Arvieux ligt dit prachtige meertje op 1850 m hoogte. Een wandeling rond het meer duurt circa een uur. Vanaf het belvedère Le Puy hebt u een goed uitzicht op Fort Queyras.

Chateau Fort Queyras 2

Dit indrukwekkende, grote bouwwerk op een steile rots op 1400 m hoogte is gebouwd in de middeleeuwen. In de 17e eeuw onder koning Lodewijk XIV bracht architect Vauban verstevigingen aan.

La Demoiselle Coiffée

Bij Molines, ten noordwesten van Saint-Véran, bevindt zich deze bijzondere rotsformatie, die de gekapte dame genoemd wordt. Het is een sprookjesachtige schoorsteen van ruim 10 m hoog. De harde zwerfkei die op de top ligt dient als een beschermende hoed voor de rest van de rots, dat uit een zwakker soort gesteente bestaat.

Belvédère de Mont Visto

Voorbij het dorp Ristolas gaat een kronkelweggetje naar dit schitterende uitzichtpunt over de Italiaanse berg. Het laatste stukje van een kwartier moet te voet afgelegd worden.

Cascade de la Pisse

Bij Ceillac, ten oosten van Guillestre, ziet u deze waterval, die zich vanaf een rots van 50 m hoogte naar beneden stort. Een bewegwijzerde route van circa anderhalf uur voert naar het ronde gletsjermeer Lac Sainte-Anne, gelegen in een kom op 2415 m hoogte. Het meer wordt niet warmer dan 5 °C en bevriest ’s winters tot 2 m diep.

La Maison du costume 3

In dit museum in Abriès is de traditionele klederdracht van de streek te zien. U kunt er ook kleding kopen.

In de buurt

Mont Dauphin

Dit vestingsplaatsje met slechts 142 inwoners ligt tussen Briançon en Embrun. Het omvangrijke fort uit de tijd van Lodewijk XIV is goed bewaard gebleven. Architect Sébastien Le Prestre de Vauban (1633-1707) kreeg in 1693 de opdracht van het Franse leger de vesting op het plateau te ontwerpen. De burgerbevolking en het garnizoen leefden naast elkaar binnen de stervormige vestingmuren. Sinds 2008 staat de vesting op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, als onderdeel van ‘de vestingwerken van Vauban’, de belangrijkste werken van de Franse bouwmeester.