Welkom

Bienvenue
Ter oriëntatie
Kennismaking, Franse Atlantische kust in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg langs de Franse Atlantische kust

La Rochelle en Charente-Maritime
La Rochelle, Île de Ré
Fouras, Rochefort
Île d'Oléron, Royan
Saintes

Bordeaux en Bordelais
Bordeaux, St-Émilion
Bourg, Blaye
Soulac-sur-Mer
Lacanau

Arcachon en Landes
Arcachon, Biscarrosse
Mimizan, Vieux-Boucau-les-Bains
Hossegor, Capbreton

De Baskische kust
Bayonne, Biarritz
St-Jean-de-Luz, Hendaye

De 15 hoogtepunten

 1 Moorddadige plek – met Simenon in La Rochelle
La Rochelle was populair bij de Belgische schrijver; de stad is het decor van negentien romans.

 2 Groen Venetië – een uitstapje naar Marais Poitevin
In dit enorme moerasgebied lijken de dorpjes wel eilanden. Grote delen van het gebied zijn alleen per boot te verkennen.

 3 Bastions – de kustforten van Île de Ré
Forten, bastions en citadellen op het eiland.

 4 Oesters te over – de oesterbanken van Marennes
Het grootste oesterteeltgebied ter wereld ligt voor de kust van Île d'Oléron.

 5 Bakermat van de romaanse stijl – Saintes en Saintonge
Naar het rijke culturele erfgoed van de middeleeuwen.

 6 Terug aan de rivier – de nieuwe oevers van Bordeaux
Tien jaar hebben de inwoners geduld moeten hebben. Als beloning kreeg de stad een fantastisch nieuw gezicht.

 7 Op de fiets door Entre-Deux-Mers
Op de Voie Verte van Bordeaux naar Sauveterre-de-Guyenne.

 8 Bezoek aan adellijke wijnboeren – de Route des Châteaux
Steeds meer kastelen in Médoc openen hun deuren voor bezoekers, of het nu voor een bezichtiging is of voor een proeverij.

 9 Mild briesje tussen villa's – Ville d'Hiver
De 'Winterstad' nodigt uit tot een wandeling langs de architectuur.

10Sahara aan de Atlantische Oceaan – Dune de Pilat
Trek zwemkleding aan en beklim het imposantste duin van Europa.

11Niet alleen dennen – Écomusée de Marquèze
Met een nostalgisch treintje naar het verleden van Landes.

12Van de Amazone naar de Nijl – de Courant d'Huchet
Tijdens een boottocht laat de rivier haar verschillende gezichten zien.

13Geluk op het platteland – wijngebied Gascogne
Naar de wijnboeren van Madiran, St-Mont en Côtes de Gascogne.

14Baskische producten – winkelen in St-Jean-de-Luz
De beste ambachtslieden en producenten van Baskenland.

15De boer op – de dorpen in het Baskische achterland
Wat verder weg van de kust is elk dorp een ontdekking.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Bienvenue – Welkom

Het gevaarte op hoge poten doet een beetje denken aan een kolossale kinderstoel. Maar het is een serieuze zaak. Erop zitten twee bruingebrande reddingszwemmers. Hun nonchalante houding en coole zonnebrillen zijn misleidend, want geen enkele badgast ontsnapt aan hun aandacht. De in het zand gestoken vlaggetjes bakenen het territorium van de reddingszwemmers af: wie voor het bewaakte stuk strand de golven in duikt, kan wel eens met een fluitje het water uit worden gecommandeerd. En in geval van nood eruit worden getrokken.

Ter oriëntatie

Eerste kennismaking

Tussen La Rochelle in het noorden en de grens met Spanje in het zuiden verrast de ruim 350 km lange Franse Atlantische kust met de meest uiteenlopende landschappen, die evenwel een aantal zaken gemeen hebben: een zonnig klimaat, enorme golven, eindeloze stranden en de kruidige geur van zeedennen. In het noorden schitteren de hagelwitte dorpjes van Charente-Maritime. Voor de kust liggen eilanden en oesterbanken. Verder naar het zuiden scheidt de imposante monding van de Gironde Charente-Maritime van Aquitaine. In het oosten gaat Aquitaine over in de lome gelukzaligheden van de Franse Midi, in het zuiden volgen Baskenland met zijn steile rotskust en uiteindelijk de Pyreneeën, die een natuurlijke grens met Spanje vormen.

La Rochelle en de kust van Charente-Maritime

Trots flankeren middeleeuwse torens de toegang tot de haven van La Rochelle ( C 2), een van de mooiste havensteden van Frankrijk. Onder de arcaden van de oude binnenstad wordt flaneren tot kunst verheven. Door het milde klimaat groeien er hier zelfs tropische planten, vooral op het Île de Ré ( B/C 2): liefst 2600 zonuren per jaar krijgt het eiland, en vele Parijzenaars hebben er dan ook een vakantiewoning. Wat ook geldt voor de andere eilanden van Charente-Maritime, maar dan op een wat bescheidener schaal. De grootste attractie van het achterland is Marais Poitevin ( E 1), een labyrint van kanaaltjes en moerassen.

Ten zuiden van La Rochelle liggen betoverende badplaatsjes uit de belle époque, zoals Fouras ( D 3). Als de kotters de haven binnenlopen, kronkelen er tonijn, sardines en kabeljauw in de netten – de overvloed aan vis in Charente-Maritime is legendarisch. Net als de reputatie van de oesterkwekers: bij Mornac ( D 5) valt het oog op een mozaïek van spiegelende watervlakten, waarin de schaaldieren tot ontwikkeling komen.

De Côte de Beauté, tussen de monding van de Seudre en Royan ( D 5), ligt in een decor van aangename dennenbossen. En dan volgt nog Talmont ( D 5): als een balkon troont het dorp met de parochiekerk Ste-Radegonde boven de monding van de Gironde.

Bordeaux en Bordelais

Tien jaar heeft de verbouwing van Bordeaux ( E 9) geduurd. Tien jaar, waarin de stad met fietspaden, winkelstraten en niet in de laatste plaats een tram nieuw leven is ingeblazen. Honderden gebouwen zijn gezandstraald, oude stadswijken gesaneerd, straten verkeersluw gemaakt. De nieuwe oeverpromenade is meer dan 4 km lang en passeert zowel middeleeuwse wijken met een wirwar van steegjes als futuristische nieuwbouw.

Wie Bordeaux zegt, zegt Bordelais, dat een van de meest prestigieuze wijnbouwgebieden ter wereld is. Behalve met de Châteaux des Médoc ( D 6/7) verrast Bordelais met wijnboerderijen in Entre-Deux-Mers ( F/G 9/10), het gebied tussen de Dordogne en de Garonne. Op de rechteroever van de Gironde, de mondingstrechter van de beide rivieren, bieden appellations als die van Bourg ( E 8) of Blaye ( E 7) de medoc paroli. Ook het stadje St-Émilion ( F 9) staat voor wereldberoemde wijnen. Aan de westkant van het medoc-schiereiland ( C/D 6-9) bevindt zich daarentegen een zwemparadijs, met dank aan de eindeloze zandstranden.

Arcachon en Landes

Tussen de monding van de Gironde en die van de Adour bij Bayonne liggen de talloze ongerepte stranden van de Côte d'Argent. Daar wisselen speelse vakantieoorden als Arcachon ( C 10) en surfersbolwerken als Mimizan ( B/C 12) elkaar af.

Voor chic en trendy moet u in Cap Ferret ( C 10) zijn, dat zich ontwikkelt tot een St-Tropez aan de Atlantische Oceaan. Verder naar het zuiden, aan de andere kant van het Bassin d'Arcachon, ligt Dune de Pilat ( C 10), het hoogste en grootste duin van Europa: tijdens een beklimming van deze zandheuvel zult u het gevoel krijgen in de Sahara te zijn beland. Nog iets verder naar het zuiden strekken zich achter de duinenrij de dennenbossen van het vlakke Landes ( C/D 10-14) uit.

De Baskische kust

Bij Bayonne ( B 15) verandert het beeld. De Atlantische Oceaan slaat hier met donderend geweld tegen de rotsen van de baaien van Biarritz ( A 15) en St-Jean-de-Luz ( A 16). De zee produceert zoutige nevel langs de Côte Basque, over de kustweg naar Hendaye ( A 16) stuiven klodders schuim. Baskenland is in de laatste kilometers voor de Spaanse grens beslist indrukwekkend. De bochtige kustweg volgt de kliffen, die een prachtig uitzicht op de ziedende golven bieden.

Terwijl hier in de diepte de Atlantische Oceaan kookt, waait verder landinwaarts een zacht briesje. In het zuidoosten beschermen uitlopers van de Pyreneeën het boerenland dat zich vlak achter de kust uitstrekt. Zwartbonte koeien staan in weelderige weiden. Dorpen als Ascain en Sare ( A 16) bieden mooie rood-witte vakwerkhuizen. Elke balk ademt de trots van het Baskische platteland. De Atlantische Oceaan? Die is opeens heel ver weg.

Kennismaking, Franse Atlantische kust in cijfers

Armagnac en cognac

De geur van vanille, koffie en hout prikkelt de neus en juist die tonen zijn de kenmerken van armagnac, dat aantoonbaar al zevenhonderd jaar in Gascogne uit wijn wordt gestookt. Het eau de vie rijpt in vaten van zwart Gascogne-eikenhout en moet minstens tien jaar oud zijn, want pas vanaf dat moment ontwikkelt de dan als Napoléon verhandelde armagnac zijn typische, fruitige smaak – een combinatie van vanille en witte peper. Na nog vijf jaar rijpen krijgt de armagnac het label hors d'age en verrast de drank met aroma's van bijenwas, crème brûlée en cacao.

Cognac wordt gedronken uit een ballonglas dat lichtjes is opgewarmd in de hand, in de regel na de maaltijd. De herkomstaanduidingen verwijzen naar gebieden die in concentrische cirkels rond het stadje Cognac liggen: Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois, Bois Ordinaires. De cognac wordt in twee fasen gestookt in een koperen destilleerapparaat. De eerste fase levert een alcohol op met een percentage van 25 tot 35, de zogeheten brouillis. In de tweede fase wordt de wijngeest eruit gehaald, de alcohol die niet geschikt is voor consumptie. Tijdens de rijping in eiken vaten neemt de cognac de kleur aan van barnsteen en goud. Daarbij verdampt nog eens 3% van de alcohol, het zogeheten 'aandeel van de engelen'.

Daarna worden cognacs van verschillende herkomst en ouderdom versneden, wat wil zeggen vermengd. Daarom is er niet slechts één cognac, maar zijn er verscheidene. De aanduiding voor het kwaliteitsniveau loopt van driesterrencognac via Vieilles Réserves en XO naar de hoogste categorie Napoléon. Cognacs die hoofdzakelijk uit de druivensoorten grande champagne en petite champagne worden gewonnen (met een aandeel van minstens 50% grande champagne), krijgen de aanduiding Fine Champagne.

Baskisch

In het Baskisch zelf heet de waarschijnlijk oudste taal van Europa Euskara. Dit woord heeft net zo min overeenkomsten met andere Europese talen als het woord 'azkerrik' (dank u wel): het Baskisch is bij geen enkele taalfamilie in te delen. De taal kent 22 verbuigingen, en namen en zelfstandige naamwoorden hebben geen geslacht. Aan de Franse kant van de Pyreneeën wordt het Baskisch met uitsterven bedreigd, maar de taal wordt nog onderwezen op ikastolas, scholen die door geldschieters in stand worden gehouden. De meeste verkeersborden in Frans Baskenland zijn tweetalig. Een paar woorden ter voorbereiding op uw trip: 'alde zaharra' betekent 'oude binnenstad''hiri gunea' betekent 'centrum' en 'hondartza' betekent 'strand'.

Beleefdheid

Met een paar beleefdheidsfrasen op zak beweegt u zich veelal gemakkelijker door Frankrijk. Zo wordt de gemiddelde Fransman of Française een stuk toeschietelijker als u aan uw vraag een s'il-vous-plaît of excusez-moi vooraf laat gaan. En probeer ook niet ergens voor te dringen, of het nu bij de receptie van uw hotel of bij de bakker is. De Fransen nemen de tijd voor een grapje, voor een praatje. En vergeet vooral niet te bedanken voor de informatie of service die u krijgt. Merci!

Belle époque en art deco

In de vakantieoorden aan de Atlantische Oceaan en in sommige stadjes in de bergen zijn nog altijd voorbeelden te vinden van architectuur uit de tijd van de belle époque en de sierlijke art deco. De panden pronken met erkers en torentjes. De mooiste zijn te vinden langs de baai van Arcachon, waar oosterse torentjes, Zwitserse chalets, Engelse cottages en Baskisch vakwerk met elkaar wedijveren.

Course landaise

Anders dan bij het Spaanse corrida (stierenvechten) blijft het rund dat bij course landaise op de écarteur en de sauteur wordt losgelaten na de voorstelling in leven. Bovendien worden er alleen maar koeien ingezet, die vrijwel allemaal uit Spanje stammen. Tussen Bordeaux en Baskenland worden de dieren zo'n twintig keer per jaar de arena in gestuurd. De ecarteur probeert de koe te ontwijken, terwijl de sauteur alles in het werk stelt om stijlvol over het dier heen te springen. Niet zelden eindigt dit in een blessure of zelfs in de dood van een deelnemer. Voor nadere informatie kijkt u op www.courselandaise.org.

Fleur de Sel

'Zoutbloem' heet het populaire zeezout, dat sauniers (zoutzieders) op Île d'Oleron en Île de Ré winnen. Het sneeuwwitte zout smaakt een beetje naar viooltjes en wordt in de zomer door verdamping gewonnen. De ondiepe bekkens van de zouttuinen zijn met walletjes omgeven en worden via kanalen van zeewater voorzien. Door de intense zonnestralen raakt het zoute water steeds meer geconcentreerd. Uiteindelijk wordt het water naar de ongeveer 5 cm diepe oeillets geleid, waarin zich het zout vormt onder de kracht van wind en zon. Hierna wordt de fleur de sel met een schop weggeschept.

Hoogseizoen

Probeer als het enigszins mogelijk is de dagen rond 14 juli en 15 augustus als reisdag te mijden, want dan bereikt de stroom juilletistes en aoûtiens (de mensen die in juli en in augustus op vakantie gaan) zijn hoogtepunt. Wie met het vliegtuig of per trein reist moet ook rekening houden met het begin van de schoolvakanties in Frankrijk. Die perioden zijn voor spoorwegmaatschappij SNCF en vliegtuigmaatschappij Air France vaak het ideale moment om een staking af te kondigen, wat voor menige vakantieganger al tot een langer dan gewenst verblijf op een station of luchthaven heeft geleid.

Oesters

Alle oesters zijn rijk aan eiwitten, vitaminen en spoorelementen, maar de ene oester is de andere niet: die uit Marennes zitten vanwege de toevloed van zoet water uit de Seudre naar de 3000 ha grote oesterbanken goed in hun vlees en hebben een groene glans – een alg zorgt voor de typische kleur van deze oester. Het amfibische Marennes behoort tot de 'sites remarquables du goût', een titel die het Franse ministerie van Milieu verleent aan plaatsen met een bijzondere gastronomische traditie en kwaliteit.

De oesters uit het Bassin d'Arcachon, waar de schaaldieren op 800 ha worden gekweekt, smaken naar vlees. De jonge oesters uit de baai vinden hun weg naar kwekers in Normandië, Bretagne, Languedoc en Nederland.

Pelgrims

Al meer dan duizend jaar maken mensen de bedevaarttocht naar het Galicische Santiago de Compostela. Doel van de reis is het graf van de apostel Jakobus, die Palestina de rug zou hebben toegekeerd om in Spanje als zendeling te gaan werken. Het graf is aan het begin van de 9e eeuw 'op wonderbaarlijke wijze' ontdekt. Volgens de legende moest Jakobus zijn inspanningen met de dood bekopen. De apostel werd onder Herodes Agrippa onthoofd en begraven op de plek van het huidige Santiago de Compostela, waar ook zijn relikwieën worden bewaard. Tijdens de Spaanse reconquista zou de martelaar zijn opgestaan en op een schimmel de strijd met de Moren zijn aangegaan – wat hem de titel patroon van de christenen opleverde.

Feiten en cijfers

Bevolking: in de regio's Poitou-Charentes en Aquitaine aan de Atlantische kust wonen 5,1 miljoen mensen; Aquitaine telt 3,3 miljoen inwoners.

Ligging, oppervlakte: de oppervlakte van Poitou-Charentes is 25.810 km2, die van Aquitaine 41.308 km2. De Baie de l'Aiguillon is de noordgrens van Poitou-Charentes, de Pyreneeën vormen de zuidgrens van Aquitaine.

Bestuur: in Poitou-Charentes ligt alleen het departement Charente-Maritime (hoofdstad La Rochelle) aan de Atlantische Oceaan. In Aquitaine zijn dat Gironde (Bordeaux), Landes (Mont-de-Marsan) en Pyrénées-Atlantiques (Pau).

Economie: Poitou-Charentes: bos- en landbouw, levensmiddelen, leer. Aquitaine: bos- en landbouw, luchtvaart, wijnbouw (de nummer één van Frankrijk).

Sinds de eerste Franse pelgrimstocht van de bisschop van Le Puy (in 951) zijn de pelgrims te herkennen aan hun stok en aan de jakobsschelp die aan hun hoed bungelt. In de middeleeuwen volgde heel Europa zijn voorbeeld. In de 12e eeuw zou er elk jaar een half miljoen pelgrims onderweg zijn geweest. Sinds 1988 staan de pelgrimsroutes op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. De hoofdroute over de Pyreneeënkam loopt van Bordeaux naar St-Jean-Pied-de-Port.

Romaanse stijl

Een groot aantal romaanse kerken en abdijen aan de Franse Atlantische kust staat op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO, zoals de Abbaye de St-Savin (met 11e-eeuwse fresco's) en de St-Eutrope in Saintes. Verder vindt u vooral in Saintonge een keur aan romaanse sacrale bouwwerken, die getuigen van de opkomst van de romaanse stijl rond het jaar 1000. Die bouwwoede werd aangewakkerd door de kruistochten en bedevaarttochten, zoals die naar Santiago de Compostela. Kenmerken van de romaanse periode aan de Atlantische Oceaan zijn het tongewelf boven het middenschip en de twee rijen arcaden op de gevel. Het driehoekige timpaan wordt geflankeerd door zuilen. Moorse bogen getuigen van Spaanse invloeden.

Sterke vrouw

Ze overleefde twee echtgenoten, zat twee keer op de troon en veertien jaar in de kerker: Eleonora van Aquitanië (1122-1204) was niet alleen mooi, maar ook slim en sterk. Van haar eerste man, de Franse koning Lodewijk VII, liet ze zich in 1152 verveeld scheiden. Met haar tweede man, vechtjas Hendrik Plantagenêt (als Hendrik II koning van Engeland), zette ze tussen 1153 en 1166 drie dochters en vijf zonen op de wereld – onder wie Richard Leeuwenhart. Daarna verliet ze Hendrik II vanwege diens langdurige verhouding met een maîtresse en ging terug naar Frankrijk om in Poitiers hof te gaan houden. In 1175 liet Hendrik zijn vrouw opsluiten nadat ze geprobeerd had hun zoons tegen hem op te hitsen. Eleonara zat veertien jaar gevangen in verscheidene Engelse burchten. Toen Hendrik II in 1189 overleed, bevrijdde ze zichzelf en besteeg de troon weer, tot ze die afstond aan haar jongste zoon Jan zonder Land. De heerseres stierf op 82-jarige leeftijd in de abdij van Fontevraud aan de Loire.

Taal

Reken er niet op dat het personeel van een hotel of restaurant u in een andere taal te woord staat dan Frans. Wat basiskennis Frans helpt u bij het ontcijferen van menukaarten en verkeersborden en zorgt doorgaans voor wat meer geduld bij uw gesprekspartner. Hardnekkig vasthouden aan Engels leidt tot niets – behalve dan dat iemand u de rug toekeert.

Vuurtorens

Van de vuurtorens langs de Franse Atlantische kust is de Phare des Baleines het mooist gelegen. De vuurtoren in het uiterste westen van het Île de Ré werd in 1854 in gebruik genomen; de gelambriseerde ruimte voor de vuurtorenwachter en de 257 treden die naar boven voeren, dateren uit die tijd. De toren is genoemd naar de walvissen – baleines in het Frans – waarnaar vroeger over de balustrade werd uitgekeken. Het uitzicht over het eiland vanaf de bijna 60 m hoge toren is spectaculair.

Een populaire bezienswaardigheid aan de Côte de Beauté is de Phare de la Coubre: vanaf 65 m hoogte kijkt u uit over de uitgestrekte bossen rechts van de monding van de Gironde. En dan is er nóg een absoluut hoogtepunt op vuurtorengebied: midden in de Atlantische Oceaan steekt de Phare de Cordouan boven de golven uit. De oudste vuurtoren van Frankrijk is al sinds 1611 in gebruik.

Geschiedenis, heden, toekomst

Opkomst en ondergang van de Romeinen

In de 3e eeuw v.Chr. stichten de Bituriges Burdigala, het huidige Bordeaux. De Keltische stam wordt in 56 n.Chr. onderworpen door Linius Crassus, in opdracht van Caesar. Burdigala wordt de hoofdstad van de Romeinse provincie Aquitania, die zich uitstrekt van de Pyreneeën tot de Loire. Met de Romeinen verschijnen de eerste wijnstokken in het gebied. Het christendom wordt de staatsgodsdienst. Aan het begin van de 5e eeuw maken de West-Goten een einde aan de Romeinse heerschappij. Honderd jaar later grijpen de Merovingers de macht, die op hun beurt aan het eind van de 6e eeuw worden verdreven door de Vasconen.

Engelse middeleeuwen

In 732 verslaat de Frank Karel Martel de over de Pyreneeën oprukkende Moren. In 778 zet Karel de Grote de strijd tegen de Arabieren voort. Zijn nakomelingen moeten in de 9e eeuw invasies van de Noormannen afweren. Pas honderd jaar later lukt het om de rust te herstellen. Algauw lopen de eerste pelgrims door Aquitanië naar het Noord-Spaanse Santiago de Compostela. De pelgrimstroom zorgt voor welvaart in de regio.

In 1137 trouwt hertogin Eleonora van Aquitanië met Lodewijk VII, met wie ze de Franse troon bestijgt. Het paar krijgt ruzie, en na de scheiding trouwt Eleonora met Hendrik Plantagenêt, graaf van Anjou, die in 1154 koning van Engeland wordt. Het Angevijnse rijk omvat daarmee de Franse Atlantische kust en Engeland. De wijnhandel met Engeland komt op gang. In 1189 wordt Richard Leeuwenhart, de zoon van Eleonora, koning van Engeland.

Honderdjarige Oorlog

De Franse koningen willen het Angevijnse rijk inlijven. Na de Slag bij Bouvines in 1214 valt het noorden aan de Fransen. In 1258 wordt de nieuwe grens in het Verdrag van Parijs vastgelegd. De vrede houdt stand tot 1337, wanneer Eduard III van England zijn aanspraak op de troon doet gelden. Daarmee begint de Honderdjarige Oorlog, die tot 1453 zal duren. Dan worden de Engelsen uit Frankrijk verdreven.

Godsdienstoorlogen

Het einde van de 16e en het begin van de 17e eeuw staan in het teken van het conflict tussen katholieken en protestantse hugenoten. Het huwelijk van Hendrik III van Navarra en de zus van de Franse koning in 1572 moet vrede brengen – en loopt uit op een bloedbad. In de Bartholomeusnacht (23 augustus) worden vele hugenoten in Parijs vermoord. La Rochelle blijft een protestants toevluchtsoord. Pas in 1598 komt er een einde aan de godsdienstoorlogen met het Edict van Nantes, waarin Hendrik IV van Frankrijk instaat voor godsdienstvrijheid.

Van het ancien régime naar de revolutie

Onder Lodewijk XIV wordt de kust versterkt met citadellen. De opkomst van Bordeaux als vertrekhaven naar de Franse kolonies leidt in de 18e eeuw tot een barokke bouwwoede in de stad. Na de Franse Revolutie van 1789 wordt heel Frankrijk in departementen verdeeld. In 1793 executeren de jakobijnen koning Lodewijk XVI en de vermeende contrarevolutionairen, de girondijnen uit de regio Bordeaux.

Napoleon, van de eerste

tot de derde

In 1803 verklaart Napoleon de oorlog aan Engeland. De verloren zeeslag bij Trafalgar in 1805 is het begin van het einde van de keizer. In 1815 ondertekent de Corsicaan op Île d'Aix zijn capitulatie. Zijn neef Napoleon III sticht na een volksstemming in 1852 het tweede keizerrijk. Met zijn echtgenote, de Spaanse Eugenie, gaat de keizer diverse keren op zomervakantie naar Biarritz. De Frans-Pruisische Oorlog van 1871 leidt tot de val van Napoleon III; Frankrijk wordt weer een republiek.

Van de 19e eeuw tot de

Tweede Wereldoorlog

In 1855 worden de beste wijngaarden samengevoegd tot de kring van de grands crus. In 1876 vernietigt een druifluisplaag de wijngaarden. Rond die tijd verrijzen mondaine badplaatsen met prachtige belle-époquepanden. In 1942 bezetten de Duitsers heel Frankrijk. Bij de bevrijding wordt Royan platgebombardeerd. De betonnen bunkers van de Duitse Atlantikwall staan nog her en der als stille getuigen in het landschap.

Bruggen en rails

In 1936 bereikt het massatoerisme de Franse Atlantische kust. In 1966 wordt de brug van het vasteland naar Île d'Oléron voltooid, in 1988 die naar Île de Ré. In 1981 is Bordeaux over de snelweg bereikbaar, in de jaren negentig rijdt de hogesnelheidstrein TGV naar La Rochelle en Bordeaux.

De toekomst is groen

In 1999 zinkt tanker Erika en raakt de Franse Atlantische kust besmeurd met olie. Rond dezelfde tijd trekt een verwoestende storm over de regio. In 2002 ligt er weer olie op de kust door de ondergang van de Prestige. In 2009 veroorzaakt storm Xynthia een vloedgolf, die talloze kustbewoners het leven kost. In 2015 moet een masterplan gepresenteerd worden dat zich richt op een ecologisch zinvolle bebouwing van de kust en duurzaam toerisme. En in 2013 is begonnen met de bouw van de Cité des civilisations du Vin in Bordeaux, een gewaagd project waarmee de hoofdstad van de wijnbouw meer toeristen moet gaan trekken. De opening staat gepland voor 2016.

Overnachten

Hotels

Hotels worden met sterren (van één tot vijf) in een bepaalde categorie ingedeeld. Een klein aantal luxueuze hotels heeft het keurmerk Palace, de hoogste categorie. De sterren zeggen doorgaans weinig over de charme van een bepaald verblijf, maar zijn een afspiegeling van het comfort. Zo beschikken driesterrenhotels over een lift en hebt u er altijd een telefoon op de kamer.

Prijzen

De prijs geldt in de regel voor de kamer, dus wie alleen reist betaalt net zo veel als een stel. Veel hotels bieden weekend- of seizoenstarieven aan. In het hoogseizoen (juli/aug.), in de vakantieperioden en in een lang weekend lopen de prijzen behoorlijk op. Voor die drukke tijden is het aan te bevelen tijdig te reserveren. Als vuistregel geldt: hoe dichter bij zee, des te duurder de kamer. In het laagseizoen gaan de prijzen met ongeveer een derde omlaag, in de winter met de helft.

Ontbijt

Het ontbijt is meestal niet bij de kamerprijs inbegrepen en kost afhankelijk van de hotelcategorie € 6-30. Maar het staat u natuurlijk vrij om in de buurt een café te zoeken en daar een koffie met een croissant te bestellen – wat bovendien een stuk goedkoper is dan in het hotel.

Eerste oriëntatie

De verkeersbureaus en Offices de Tourisme geven overzichten van overnachtingsmogelijkheden uit, die u via internet op categorie, ligging en prijs kunt raadplegen.

Alle hotelgidsen bieden hun diensten ook via internet aan, zoals www.viamichelin.com en www.gault-millau.com. Op het wereldwijde web zijn ook tal van hotelreserveringsdiensten actief; een paar grote zijn www.booking.com en www.expedia.nl/hotels.

Hotelketens

Logis de France: verzorgde familiebedrijven, die u herkent aan het symbool van het open haardje. In elk deelnemend hotel kunt u gratis de jaarlijkse hotelgids meenemen, maar u kunt hem ook bestellen (€ 7,50 verzendkosten) bij Logis de France (83, avenue d'Italie, 75013 Paris, tel. 01 45 84 70 00, www.logishotels.com).

Relais du Silence: onderkomens die in deze vereniging worden opgenomen garanderen rust en de betere standaard (Relais du Silence, 100, rue Petit, 75165 Paris Cedex 19, tel. 01 42 06 41 41, www.relaisdusilence.com).

Hotel F 1: bij deze hotels gaat het in de eerste plaats om de lage prijs. De kamers zijn voorzien van een tweepersoons- en een eenpersoonsbed, een wastafel en een tv, en liggen meestal aan uitvalswegen of in industriegebieden (www.accorhotels.com).

Andere lowcostketens

B & B, www.hotel-bb.com;

Etap Hotels, www.etaphotel.com

Chambres d'hôte

Chambre d'hôte is de Franse variant van Bed & Breakfast. Enkele chambres d'hôte doen denken aan luxueuze onderkomens uit internationale magazines over woninginrichting. Voor deze chambres d'hôte de charme moet u wel wat dieper in de buidel tasten. In het mooiste geval kunt u bij een chambre d'hôte ook een table d'hôte reserveren – de mogelijkheid om samen met de eigenaars en de andere gasten te eten. Ferme-auberges (boerderijen met restaurant, vaak ook met kamers) zijn vooral in het achterland te vinden. Let op: bij veel particuliere aanbieders kunt u niet met creditcard betalen! Agenten:

Clévacances, www.clevacances.com;

Fleurs de Soleil, www.fleursdesoleil.fr;

Gîtes de France, www.gites-de-france.com.

Vakantiehuizen

Bij het reisbureau kunt u terecht voor de catologi van een keur aan touroperators. Bij Pierre & Vacances, de grootste aanbieder van vakantieverblijven in Frankrijk, hebt u de keuze uit vakantiedorpen, appartementen, hotels en villa's. Voor reserveringen belt u tel. 0900 700 70 70 (NL, € 1 per gesprek) of 070 246 100 (B, € 0,16 per min.) of kijkt u op www.-pierreetvacances.com/nl-nl.

Andere aanbieders:

Casamundo, www.casamundo.nl;

Cuendet, www.cuendet.nl of. be;

Interhome, www.interhome.nl of. be;

Lagrange, www.vacances-lagrange.com.

Campings

Van luxueuze campings met zwembad, tennisbaan en animatieprogramma tot eenvoudige campings municipal (gemeentecampings), in Frankrijk is er voor elk wat wils. Vaak worden behalve plaatsen voor tent of caravan ook chalets en stacaravans aangeboden. Een overzicht is verkrijgbaar bij het regionale verkeersbureau (zie blz. 24) of via www.campingfrance.com. Informatie over kamperen op de boerderij vindt u op www.bienvenue-a-la-ferme.com.

Jeugdherbergen

Een auberge de jeunesse vindt u in La Rochelle, Saintes, Anglet, Rochefort-sur-Mer, Blanquefort (Bordeaux) en Biarritz. Een lidmaatschapskaart is noodzakelijk. Informatie op www.fuaj.org.

Eten en drinken

De Franse Atlantische kust is een ideale bestemming voor fijnproevers. Daarvoor staan de rijkdom aan vis en zeevruchten alsmede de eersteklas producten van Zuidwest-Frankrijk garant.

In het restaurant

Voor elk budget is er wel een tafeltje te vinden, of het nu in een sterrenrestaurant, een bistro of een strandbar is. In een café of bar kunt u terecht voor een kopje koffie of een alcoholische consumptie, maar vaak ook wel voor tussendoortjes als een broodje, een pizza of een salade. Wie trek heeft in iets zoets gaat naar een salon de thé voor een kopje thee met een gebakje of een petitfour. 's Avonds kunt u terecht in een restaurant, waar meestal vanaf ongeveer 19.30 uur de bestelling wordt opgenomen. De keuze bestaat doorgaans uit verschillende menu's, maar u kunt natuurlijk ook à la carte eten.

In brasserieën houdt men zich minder streng aan de standaardtijden voor lunch of diner: hier wordt doorlopend warm eten geserveerd. De huidige bistro is niet meer te vergelijken met die van vroeger, want een Michelinster en een bistro sluiten elkaar niet meer uit. Maar in een bistro gaat het er vaak wat informeler aan toe dan in een restaurant. De bar à vin mag zich in een steeds grotere populariteit verheugen. Wijn (vaak per glas) staat er centraal, maar er is ook altijd wel een kleine menukaart.

Reserveren: zaterdagavond en zondagmiddag zijn in Frankrijk populaire tijdstippen voor een etentje buiten de deur – dan is het vaak een drukte van belang. Veel restaurants zijn zondagavond en maandag gesloten. Een tafeltje reserveren is doorgaans wel aan te bevelen, want hoe gerenommeerder de chef de cuisine, des te sneller is het restaurant complet (vol).

Prijsniveau

Zoals overal kunt u 's middags goedkoper uit eten dan 's avonds. Ook de betere adressen lonken van maandag tot en met vrijdag met een aangenaam geprijsd menu (menu de la semaine, circa € 20) . Veel restaurants, cafés en bistro's bieden een dagschotel (plat du jour) aan, of soms ook een formule (voorgerecht en hoofdgerecht of hoofdgerecht en dessert, eventueel met koffie en/of een glas wijn). Voor beide bent u zo'n € 12-20 kwijt.

's Avonds gaan de prijzen aanzienlijk omhoog. Een menu zonder drankjes kost u grofweg € 25-30 p.p. Wie gaat eten in een toprestaurant betaalt gemiddeld € 40-60, en als er een Michelinster aan te pas komt vanaf € 60 p.p. Bij drie van die sterren begint de pret vanaf € 100 p.p.

Etiquette in restaurants

In een restaurant is het aan de ober of de serveerster om u een tafeltje te wijzen, maar u kunt het voorstel natuurlijk beleefd afwijzen en een andere plek vragen. Nadat u de menukaarten hebt gekregen, zal u gevraagd worden of u een aperitiefje wilt. Als u eenmaal weet wat u wilt eten kunt u de bediening roepen (monsieur of madame) , maar vaak komt men na niet al te lange tijd zelf vragen wat uw keuze is.

Het consumeren van voorgerecht, hoofdgerecht, dessert en koffie neemt ongeveer twee uur in beslag. De rekening wordt alleen gebracht als u erom vraagt. De bediening is bij de prijs inbegrepen (service inclus), maar een fooi van op zijn minst een paar euro is wel gebruikelijk.

Specialiteiten

De beste aardappels van Frankrijk zouden van Île de Ré komen: fijnproevers zweren bij soorten als roseval, charlotte en amandine. Oesters worden het liefst rauw opgediend, mosselen komen vaak à la marinière op tafel, in een roomsaus. Beide horen ook thuis op een plateau de fruits de mer, een schotel met zeevruchten die artistiek op een bedje van zeewier en ijs zijn gerangschikt. Verder biedt zo'n schotel vaak wel krab, garnalen, zeeslakken en langoustines.

In Landes is eend (canard) populair, wat blijkt uit gerechten als gegrilde eendenborst en ingemaakte eendenschenkel (confit de canard). Paling (anguille) komt uit de mondingen van de Gironde en de Adour, net als de palingachtige negenoog (lamproie), die als ragout op tafel komt.

Ook vleesliefhebbers komen aan hun trekken met luchtgedroogde ham uit Bayonne. Vaak is die in het gezelschap van oranjerode Charentemeloen, die suikerzoet smaakt. Andere vleesspecialiteiten zijn Pauillac-lam en Bazasrund. Poitou pronkt met de zachte geitenkaas chabichou, die het AOC-keurmerk heeft. Ook de Baskische schapenkaas ossau-iraty heeft dat keurmerk, maar die is hard en heeft minstens drie maanden gelegen.

Wijnen uit Bordeaux

De 120.000 ha wijnstokken in de regio Bordeaux produceren meer dan vijftig AOC-wijnen die over de hele wereld worden gedronken. Van de druivensoorten cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot, malbec en petit verdot worden stevige rode wijnen gemaakt. De druivensoorten sauvignon blanc, sémillon en muscadelle staan aan de basis van witte wijnen. Maar met 85% maken de rode wijnen het leeuwendeel uit van de Bordeauxwijnen.

Vins du haut-pays, wijnen uit hogergelegen gebieden, noemden de wijnboeren uit Bordelais het druivennat van de voet van de Pyreneeën vroeger geringschattend. Om vervolgens versteld te staan van het succes van de krachtige madirans, de fruitige Gascognewijnen en de levendige roséwijnen uit het Baskische Irouléguy. Ook de witte wijnen uit Jurançon hebben een grote sprong voorwaarts gemaakt. De goudkleurige Jurançon moelleux is een zoete wijn met aroma's van ananas en kweeperen. En de Juraçon sec heeft tonen van honing en een zweempje limoen.

Praktische informatie

Reizen naar de Franse Atlantische kust

Met de auto

Vanuit Nederland en België voert de weg naar de Franse Atlantische kust in de meeste gevallen over Parijs. Van hieruit gaat het via de A 10 via Poitiers naar La Rochelle en Bordeaux. Vanaf Bordeaux loopt de A 10 verder naar Biarritz en de Spaanse grens.

Vanuit het zuidoosten van Nederland en het oosten van België kan ook worden gekozen voor een route via Metz. Hierna gaat het over de A 31 via Nancy naar Dijon en daarna verder over de A 6 naar Lyon, vanwaar u over de A 70 en de A 72 via St-Etienne naar de kruising met de A 20 ten noorden van Brive-la-Gaillarde rijdt. Hier neemt u de A 89 naar Bordeaux.

Voor de autosnelwegen (autoroutes) moet tol (péage) worden betaald. Dit kan zowel contant als met een creditcard. Vergeet niet uw rijbewijs en groene verzekeringskaart mee te nemen.

Informatie over werkzaamheden op de autosnelwegen en de toltarieven kunt u krijgen via:

Autoroutes Sud de la France: tel. 36 05 (binnen Frankrijk), www.vinci-autoroutes.com.

Bison Futé: tel. 0800 10 02 00 (binnen Frankrijk via een vaste lijn gratis), www.bison-fute.gouv.fr.

De reistijd naar uw bestemming is eenvoudig te berekenen met de routeplanner op www.anwb.nl.

Met het vliegtuig

Lijnvluchten: KLM / Air France vliegt dagelijks vanaf Schiphol via Parijs naar Bordeaux en Biarritz (KLM, tel. 020 474 77 47 (NL) of 070 22 24 66 (B), www.klm.com). Ook vanuit Brussel vliegt Air France dagelijks op Bordeaux (Air France, tel. 020 654 57 20 (NL) of 02 620 01 84 (B), www.airfrance.nl of. be).

Lowcostmaatschappijen: Ryanair vliegt vanuit Brussel naar zowel Bordeaux als Biarritz (www.ryanair.com) en Easyjet vliegt vanuit Amsterdam en Brussel naar Bordeaux (www.easyjet.com).

Met de trein

Vanuit Nederland en België voert de treinroute naar de Franse Atlantische kust eerst naar Parijs (Gare du Nord), of het nu via Brussel of via Luik gaat. Vanaf Gare du Nord reist u met de metro naar Gare Montparnasse. Hier stapt u in de TGV naar Bordeaux (ongeveer twintig treinen per dag, reisduur 3 uur) of naar La Rochelle (reisduur 2 uur en 50 min.). Informatie op www.nsinternational.nl, www.b-europe.com en www.voyages-sncf.com.

Douane

Legitimatie: EU-ingezetenen moeten een geldig paspoort of een geldige identiteitskaart bij zich hebben. Kinderen moeten met een eigen paspoort of identiteitskaart reizen, ongeacht de leeftijd van het kind. Ook voor het -huren van een auto moet u een paspoort of identiteitskaart kunnen overleggen.

In- en uitvoer: in het verkeer tussen de landen binnen de Europese Unie is er geen maximum gesteld aan waren die bestemd zijn voor persoonlijk gebruik. Wel bestaan er zogenaamde 'indicatieve hoeveelheden': wie meer dan 800 sigaretten, 10 l sterkedrank of 90 l wijn bij zich heeft, moet aannemelijk kunnen maken dat die hoeveelheid voor persoonlijk gebruik is bestemd. Voor waren die belastingvrij op de luchthaven zijn gekocht, gelden in het algemeen de volgende maximale hoeveelheden: 200 sigaretten of 100 cigarillo's of 50 sigaren of 250 g tabak; 1 l sterkedrank of 2 l sherry en 2 l wijn; 50 g parfum of 25 ml eau de cologne, souvenirs ter waarde van € 600.

De in- en uitvoer van wapens (ook verdedigingssprays etc.) en drugs is vanzelfsprekend verboden.

Reizen langs de Franse Atlantische kust

Met de trein

Alle belangrijke plaatsen worden aangedaan door treinen van de regionale TER (Transport Express Régional, tel. 0800 87 28 72, binnen Frankrijk via een vaste lijn gratis, www.ter-sncf.com, doorklikken op de gewenste regio) of de hogesnelheidstrein TGV (www.tgv.com). Zonder toeslag bent u voor een treinreis van 100 km ongeveer € 14 kwijt. Voor kaartjes, informatie en kortingsmogelijkheden kunt u terecht op www.voyages-sncf.com (ook in het Nederlands) of binnen Frankrijk op tel. 36 35 (7-22 uur, € 0,34 per min.).

Met de bus

Informatie over de busverbindingen in Poitou-Charentes (met de knooppunten La Rochelle, Rochefort en Royan) vindt u op www.transbus.org/reseaux/r_poitoucharentes.html.

De kust van Charente-Maritime en de eilanden ervoor worden bediend door twee departementale busondernemingen: Les Mouettes (www.lesmouettes-transports.com) en Syndicat Mixte de la Communauté Tarifaire en Charente-Maritime (www.passpartout17.org).

Informatie over de busverbindingen in Aquitaine, met inbegrip van Frans Baskenland (knooppunten Bordeaux, Arcachon, Bayonne en Biarritz), is te vinden op www.transbus.org/reseaux/r_aquitaine.html. De kust van Gironde is het domein van TransGironde (http://transgironde.gironde.fr), die van Landes van RDTL (Régie Départementale des Transports des Landes, www.rdtl.fr) en die van Pyrénées Atlantiques van een netwerk van dertig interlokale buslijnen (www.cg64.fr/missions/transports.html). Voor een busreis van 100 km bent u grofweg € 12 kwijt.

Met de taxi

De minimumprijs van een taxirit is € 6,40, waarbij het starttarief van € 2 is inbegrepen. Van 7-19 uur bedragen de ritkosten circa € 1 per kilometer, op andere tijdstippen € 1,40. Ook op zon- en feestdagen wordt het hogere tarief gehanteerd. Voor stuks bagage vanaf 5 kg moet een meerprijs van € 1 worden betaald.

Met de auto

Pech onderweg: op autosnelwegen kan via praatpalen hulp worden gevraagd, in andere gevallen kunt u het algemene telefoonnummer van de politie bellen: 17. U kunt ook terecht bij het steunpunt van de ANWB in Lyon (tel. 04 72 17 12 12).

Verkeersregels: de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom is 50 km/u, erbuiten 90 km/u, op autowegen 110 km/u en op autosnelwegen 130 km/u.

Maximaal toegestaan alcoholpromillage: 0,5. Let op: vanaf 1 juli 2012 is het in Frankrijk verplicht om een alcoholtest (ethylotest) met het Franse keurmerk NF in de auto te hebben. Gebruik van de test is overigens niet verplicht.

Alle passagiers zijn verplicht de autogordel te dragen.

Voor postkantoren, politiebureaus, ziekenhuizen en veel scholen is een parkeerverbod van toepassing (geel geschilderde trottoirbanden).

Verkeersinformatie: FM 107,7.

Tanken: De keuze bestaat uit essence (octaangehalte 89 / E10), super 95, super 98 en gazole / gasoil (diesel). Wie goedkoop wil tanken moet naar een benzinepomp van een grote supermarkt gaan.

Met de huurauto

Op het vliegveld van Bordeaux, bij de stations van La Rochelle en Biarritz en op veel andere plaatsen vindt u alle grote autoverhuurders. Voor gunstige prijzen kijkt u bijvoorbeeld op www.eautohuur.nl (of. be) of www.holidaycars.com.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar (jour de l'an)

maart/april: Paasmaandag (lundi de Pâques)

1 mei: Dag van de Arbeid

8 mei: herdenking Duitse capitulatie in de Tweede Wereldoorlog (l'Armistice 1945)

mei/juni: Hemelvaartsdag (jour de l'Ascension)

mei/juni: tweede pinksterdag (lundi de Pentecôte)

14 juli: nationale feestdag (fête nationale)

15 augustus: Maria-Hemelvaart (l'Assomption)

1 november: Allerheiligen (Toussaint)

11 november: herdenking wapenstilstand Eerste Wereldoorlog (l'Armistice 1918)

25 december: Kerstmis (Noël)

Feesten en festivals

Carnaval in Biarritz: dec.-feb. Het feest voorafgaand aan de veertigdagentijd wordt gevierd met een verkleedpartij en een feestelijke optocht, ook in plaatsen als Bayonne, St-Jean-de-Luz, Hendaye, St-Pée-sur-Nivelle en Sare.

Foire aux jambons in Bayonne: Pasen. Culinair feest ter ere van de Bayonne-ham – dat al sinds 1492 plaatsvindt.

Quicksilver Biarritz Maider Arrosteguy in Biarritz: Pasen. Met dit surfkampioenschap wordt het Franse surfseizoen geopend.

Printemps des Vins in Blaye: apr. Tachtig wijnboeren van de appellation Blaye organiseren een weekend lang wijnproeverijen in de citadel (www.printemps.vin-blaye.com).

Printemps des Châteaux du Médoc in Pauillac: Pasen. Zo'n zestig wijnboerderijen in Médoc stellen met Pasen hun kelders open voor bezichtiging.

Jumping des sables in Arcachon: mei of juni, afhankelijk van de getijden. Dit springconcours vindt plaats op het strand – vandaar de wisselende tijdstippen.

Journées du chocolat in Bayonne: vr. en za. na Hemelvaartsdag. Sinds de 15e eeuw wordt er chocola gemaakt in Bayonne. Tijdens dit festival vertonen de chocolatiers van de stad hun kunsten.

Fête de la mer in Mimizan: 1 mei. De opening van het seizoen is een taak van de priester, die de zee zegent. Op straat spelen bandas, op het strand vindt een kleurrijk amusementsprogramma plaats.

Soulac 1900 in Soulac: eerste weekend van juni. Optocht in vroeg-19e-eeuwse klederdracht, demonstraties van oude ambachten, boottochtjes naar de monding van de Gironde, ritjes met een stoomtrein (www.soulac1900.fr).

Les Jeudis musicaux des églises romanes in Royan en omgeving: juni-sept. Klassieke concerten in de romaanse kerken in en rond Royan (www.pays-royannais-patrimoine.com).

Fête de la mer in Capbreton: juni. Traditioneel vissersfeest met onder andere boottochtjes.

Bordeaux fête le fleuve in Bordeaux: juni, alleen in de oneven jaren, dus 2017, 2019, etc. Groot feest met muziek, dans en theater. Er liggen zeilschepen aan de kade en er wordt een groot vuurwerk afgestoken (www.bordeaux-fete-le-fleuve.com).

Bordeaux fête le vin in Bordeaux: laatste week van juni, alleen in de even jaren, dus 2016, 2018, etc. Wijnfeest aan de oever van de Garonne met amusement en uitstapjes naar de wijngaarden (www.bordeaux-fete-le-vin.com).

Jurade de Printemps in St-Émilion: derde zo. van juni. Wijnfeest met een kleurrijke optocht van de wijnbroederschap. Hoogtepunt is de proclamatie van de nieuwe leden die tot de elitaire kring van de wijnbroeders zijn toegelaten.

Fête de la St-Jean in St-Jean-de-Luz: in het weekend rond Sint-Jan (24 juni). De beschermheilige van de plaats wordt geëerd met een plechtige mis, concerten, Baskische liederen, stieren en wedstrijden. Een nachtelijk vuur is de bekroning van het grote bal.

Fête du thon in St-Jean-de-Luz: eerste za. van juli. Tonijn zorgt voor rijkdom onder de vissers van St-Jean-de-Luz. Met een optocht, bandas, een bal en een proeverij van traditionele gerechten wordt een eerbetoon aan de vis gebracht.

Festival international du film in La Rochelle: eerste tien dagen van juli. Tijdens dit filmfestival worden klassiekers vertoond, maar ook speciale filmselecties van bepaalde regisseurs, acteurs of actrices (www.festival-larochelle.org). Het festival wordt voorafgegaan door het documentairefestival Sunny side of the dock (www.sunnysideofthedoc.com).

Les Francofolies in La Rochelle: half juli. De melodieuze tentoonstelling van Franse muziek is een kleurrijk evenement op de klanken van chansons tot rap (www.francofolies.fr).

Festival de Saintes in Saintes: half juli. Eersteklas concerten van klassieke muziek in de Abbaye-aux-Dames (www.abbayeauxdames.org).

Festival Jazz en liberté in Andernos-les-Bains: laatste weekend van juli. Twee dagen lang jazzconcerten in de open lucht – gratis!

Fêtes de Bayonne in Bayonne: laatste week van juli. Een week lang viert Bayonne feest met koeienraces, kampioenschappen pelotte en bals. Er is ook een dag speciaal voor kinderen (http://fetes.bayonne.fr).

Fête de la mer in Arcachon: 14/15 aug. Ter gelegenheid van dit zeefeest worden de vissersboten gezegend door een priester. Overdag is Arcachon het decor van een regatta met traditionele zeilboten´s avonds van concerten en dans.

Rip Curl Pro in Hossegor: tweede helft aug. De beste surfprofs ter wereld ontmoeten elkaar in Hossegor voor de wereldkampioenschappen surfen.

Marathon du Médoc in Pauillac: begin sept. Tijdens dit volksfeestachtige evenement trekken mensen de meest waanzinnige outfits aan (www.marathondumedoc.com).

Cadences in Arcachon: derde week van sept. Dansfestival waarbij klassieke en experimentele gezelschappen stukken opvoeren. Het repertoire omvat onder andere flamenco, klassiek ballet, hiphop en Afrikaanse dansen.

Festival de Biarritz in Biarritz: eind sept./begin okt. Dit festival is gewijd aan de films en de cultuur van Zuid-Amerika. In Le Village aan het strand worden tentoonstellingen georganiseerd (www.festivaldebiarritz.com).

Jazz entre les deux tours in La Rochelle: begin okt. Jazzfestival in de oude binnenstad en aan de haven van La Rochelle (www.jazzentrelesdeuxtours.fr).

Geld

Frankrijk behoort tot de eurozone en dus kunt u er gewoon met de euro betalen. Bij tolpoortjes en benzinestations en in hotels, restaurants en supermarkten kunt u meestal wel met een creditcard terecht (de gangbare kaarten zijn Visa, Master- en Eurocard), maar in eenvoudige restaurants en vakantieverblijven (bijvoorbeeld de borg voor een vakantiehuisje) zult u vaak contant moeten betalen. Met uw Nederlandse of Belgische bankpas kunt u geld pinnen bij de lokale geldautomaten (guichet automatique).

Gezondheid

Wie een wettelijke ziektekostenverzekering heeft afgesloten, heeft op vertoon van de Europese gezondheidskaart (EHIC, in België EZVK) recht op medische zorg in Frankrijk. Die kaart kunt u aanvragen via www.ehic.nl, Belgen kunnen hem gratis ophalen bij hun ziekenfonds. Sluit altijd voor vertrek een reisverzekering af die ook uw ziektekosten dekt, want uw eigen ziektekostenverzekeraar vergoedt mogelijk niet alle in het buitenland gemaakte kosten. Een extra verzekering is dus absoluut noodzakelijk als u niet zelf voor allerlei hoge kosten wilt komen te staan.

In noodgevallen belt u via het landelijke telefoonnummer 15 een ambulance of een dienstdoende arts (S.A.M.U.). Bij vergiftigingen kunt u dag en nacht terecht bij het Centre anti-poison van de universiteitskliniek Bordeaux, CHU Pellegrin Tripode, Place Amélie Raba Léon, 33076 Bordeaux Cedex, tel. 05 56 96 40 80, www.centres-antipoison.net/bordeaux.

Apotheken (pharmacies) zijn te herkennen aan een groen knipperend neonkruis. Voor gangbare aandoeningen zijn hier ook veel medicijnen zonder recept te krijgen. Informatie over dienstdoende apotheken vindt u meestal bij de deur.

Informatie

Franse Verkeersbureaus

In Nederland

Atout France

Prinsengracht 670

1017 KX Amsterdam

nl.rendezvousenfrance.com

Het kantoor is gesloten voor publiek, maar voor brochures kunt u terecht bij:

Maison Descartes (Institut Français)

Vijzelgracht 2a

1017 HR Amsterdam

In België

Atout France

Er wordt alleen informatie verstrekt via e-mail: info.be@atout-france.fr.

In Frankrijk

Poitou Charentes

Comité Régional de Tourisme Poitou-Charentes

8, rue Riffault

BP 56

86002 Poitiers Cedex

tel. 05 49 50 10 50

www.poitou-charentes-vacances.com De Atlantische kust en het achterland tussen La Rochelle en de noordoever van de Gironde.

Aquitaine

Comité Régional de Tourisme d'Aquitaine

4/5, place Jean Jaurès

33074 Bordeaux

tel. 05 56 01 70 00

www.tourisme-aquitaine.fr

De Atlantische kust van de zuidoever van de Gironde tot de Spaanse grens.

Op internet

nl.rendezvousenfrance.com en be.ren
dezvousenfrance.com: sites van het Frans Bureau voor Toerisme met een schat aan informatie. U kunt online brochures bestellen.

www.poitou-charentes.fr: site van de regio Poitou-Charentes met actuele informatie over cultuur, politiek, sport en economie.

www.lacharente.com: site van het departementale toeristenbureau van Charente. Informatie over het achterland van La Rochelle en Royan.

www.en-charente-maritime.com: site van het toeristenbureau van Charente-Maritime. Informatie over de kust van Baie d'Authie tot en met de noordoever van de Gironde (La Rochelle, Île de Ré, Île d'Oléron, Saintes, Royan).

www.cognac.fr: alles over cognac.

www.estuairegironde.net: site van de kustwacht rond de monding van de Gironde. Informatie over flora, fauna, uitstapjes en bezichtigingen.

www.gasconha.com: site over het culturele erfgoed van Gascogne. Informatie over taal, architectuur, geschiedenis, gerechten. Alleen in het Frans en het Gascons.

www.tourisme-gironde.fr: site van het toeristenbureau van Gironde. Informatie over de kust tussen de zuidoever van de Gironde en Arcachon (Bordeaux, Lacanau, St-Émilion, Médoc).

www.tourismelandes.com: site van het toeristenbureau van Landes. Informatie over de kust tussen Biscarosse en de monding van de Adour (Mimizan, Contis, Hossegor, Capbreton, Dax).

www.tourisme64.com: site van het toeristenbureau van Pyrénées Atlantiques. Informatie over de kust tussen Bayonne en Hendaye (Biarritz, St-Jean-de-Luz, La Rhune, Espelette).

Kinderen

Uitstapjes

Ook bij wat minder weer zijn de aquariums langs de Franse Atlantische kust een attractie, zoals het aquarium in La Rochelle (zie. blz. 35), waar onder andere papegaaivissen en hamerhaaien zwemmen, en het aquarium in Arcachon (zie blz. 78). Een tip voor zoetekauwen: tijdens een bezichtiging van het chocolademuseum Planète Chocolat in Biarritz (zie blz. 103) kan ook chocola worden geproefd.

Boottochtjes doen het kinderhart sneller kloppen: de keuze bestaat uit tochten door het 'groene Venetië' van Marais Poitevin (zie blz. 39), op de Courant d'Huchet (zie blz. 91) en op de Charente in Saintes (zie blz. 55). In Cap Ferret (zie blz. 82) lonken een petit train (toeristentreintje) en het amusementspark van La Hume. Een ander leuk uitje met kinderen is de dierentuin van La Palmyre (zie blz. 55).

Waar u langs de kust de aanduiding Club de Plage ziet, zoals in Carcans-Maubuisson, Fouras, Hossegor en Biarritz, komen kinderen tussen de 4 en 12 jaar heel goed aan hun trekken met onder andere zeil- en zwemlessen, speeltoestellen en zandkastelen bouwen (www.clubs-de-plage.com).

Gezondheid en verzorging

Luiers (couches) en babyspullen zijn overal verkrijgbaar en in geval van nood is een kinderarts (pédiatre) niet ver weg. Neem voor uw kinderen in elk geval mee: hoofdbedekking, shirtjes met lange mouwen, zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor, zwembandjes en een middel dat beschermt tegen muggen.

Overnachten

In veel hotels worden kamers met drie of vier bedden aangeboden voor een gunstige prijs. Verder staat er vaak wel een kinderbedje klaar, dat u in uw kamer mag zetten. Ook een appartement is een goede keuze; bij sommige wordt hotelservice geboden.

Uit eten

Eenvoudige, goedkope restaurants zijn meestal wel ingesteld op gezinnen met kinderen. Vaak wordt een menu enfant aangeboden, dat is afgestemd op de voorkeuren van de kleintjes. In de vakantieoorden is er doorgaans ook wel een crêperie.

Kortingen

Er gelden gereduceerde toegangsprijzen bij bezienswaardigheden (réduction pour enfants) of bij speciale activiteiten voor kinderen in musea (animation pour enfants).

Klimaat en reisseizoen

De Atlantische Oceaan zorgt voor relatief milde winters en warme, droge zomers. Vorst is een zeldzaamheid in de winter; dan bloeien de mimosastruiken en de camelia's. Het weer wordt sterk beïnvloed door de getijwerking, die vaak een weersomslag en hoge golven aankondigt. Het zonnigste deel van de Franse Atlantische kust ligt tussen Île de Re en de kust van Landes: de zon schijnt daar gemiddeld 2200 uur per jaar. Baskenland heeft een vochtig klimaat, want daar zorgen de Pyreneeën voor veel neerslag en wind. Het blijft evengoed warm: de gemiddelde dagtemperatuur in Biarritz is 24°C (Bordeaux 26°C). De zachte lente/vroege zomer en de milde late zomer/herfst zijn ideaal voor een bezoek aan de Atlantische kust: de zee nodigt uit tot zwemmen, de prijzen bewegen zich op het niveau van het laagseizoen en de stranden zijn niet overvol. Maar ook in de zomer is er op de eindeloze stranden altijd wel een stil plekje te vinden en bovendien maakt een briesje vanaf de Atlantische Oceaan een strandbezoek draaglijk. Het weer op internet: www.meteofrance.com.

Openingstijden

De gebruikelijke openingstijden langs de Franse Atlantische kust zijn 9-12 en 14-19 uur. In hartje zomer wordt de middagpauze in Baskenland vaak tot 16 uur verlengd. Supermarkten en warenhuizen zijn doorgaans ook tussen de middag open en hebben een paar koopavonden (nocturnes) tot 21 of 22 uur. Op za. blijven alle winkels 's middags open. Op zo.-ochtend is er in veel plaatsen een markt. Bakkerijen zijn dan ook open, net als sommige levensmiddelenzaken. Ma.-ochtend zijn de winkels vaak dicht.

Instanties ma.-vr. 9-12 en 14-17, banken tot 16.30 uur. Postkantoren ma.-vr. 8-19 uur. Staatsmusea zijn in de regel op di. gesloten, stedelijke en particuliere musea vaak op ma. Kerken zijn meestal van 9-19 uur open.

Reizen met een handicap

Speciale voorzieningen voor gehandicapten zijn er vrijwel niet, hooguit bij nieuwe hotels in de vorm van rolstoelvriendelijke kamers. De Association des Paralysés de France (APF) stuurt u tegen een vergoeding (€ 19) de hotel- en restaurantgids Handiguide (APF, Délégation Paris, 17, boulevard Auguste Blanqui, 75013 Paris, tel. 01 40 78 69 00, www.apf.asso.fr). Op de website van het Frans Bureau voor Toerisme Atout France (nl.rendezvousenfrance.com of be.rendezvousenfrance.com) vindt u onder 'Praktische info' de rubriek 'Gehandicapten' met nuttige informatie.

Roken

Sinds 2008 geldt een rookverbod voor alle openbare ruimten, zoals instanties, cafés en metrostations.

Sport en activiteiten

Deltavliegen en parapente

Brede stranden zijn ideale landingsbanen en hoge duinen komen uitstekend van pas bij de start. Goede plekken zijn onder andere de duinen van Pilat, Pointe de Grave en veel locaties in Landes, zoals Moliets en Hossegor. Op http://federation.ffvl.fr staan alle locaties op een interactieve kaart.

Fietsen

In beschermde natuurgebieden zoals Landes of Marais Poitevin doorkruisen fietspaden (véloroutes) de bossen en moerassen. De zogeheten voies vertes zijn helemaal afgesloten voor gemotoriseerd verkeer – vaak volgen de paden voormalige treintrajecten (www.voiesvertes.com). Op het onder welgestelde Parijzenaars populaire Île de Ré is het heel chic om te fietsen. Ook steden als La Rochelle en Bordeaux hebben veel fietspaden. Nadere informatie vindt u op de site van Fédération francaise de cyclotourisme (www.ffct.org). Een aanbieder van fietsvakanties langs de Franse Atlantische kust is:

France Bike: Theodor-Heuss-Ring 1, 47623 Kevelaer, tel. +49 2832 97 78 55, www.france-bike.com. Individuele en begeleide fietstochten door Médoc, langs de Gironde, over de eilanden.

Golf

De lijst met aantrekkelijke golfbanen is lang. Informatie kunt u krijgen bij de regionale toeristenbureaus (CRT, zie blz. 24) en bij de Fédération Française de Golf. Op www.ffgolf.org kunt u onder 'Guide des golfs' doorklikken naar de bijna tachtig golfbanen in Aquitaine en Poitou-Charentes.

Veiligheid en noodgevallen

Laat op afgelegen parkeerplaatsen nooit iets in uw auto achter! In de grotere steden kunt u uw auto het beste in een parkeergarage zetten (vooral 's nachts), maar laat ook dan geen waardevolle spullen achter op de bijrijdersstoel of de achterbank. Markten en andere drukke plaatsen zijn zoals altijd een ideaal jachtgebied voor tasjesdieven. Laat van een onverhoopte diefstal altijd proces-verbaal opmaken op een politiebureau: dat hebt u nodig als u de schade claimt bij uw reisverzekeraar.

Alarmnummers: politie: 17; brandweer: 18

Ambassades:

Nederland: 7-9, rue Eblé, 75007 Parijs, tel. 01 40 62 33 00, http://frankrijk.nlambassade.org, ma.-vr. 9-13 en 14.30-18 uur.

België: 9, rue de Tilsitt, 75840 Parijs, tel. 01 44 09 39 39, www.diplomatie.be/parisnl, ma.-vr. 9-12.30 uur.

Consulaten:

Nederland: 17, place de la Bourse, 33076 Bordeaux, tel. 05 56 79 44 44.

België: 12, cours Xavier Arnozan, 33001 Bordeaux, tel. 05 56 44 05 55.

Kanoën, kajakken, rafting

De moerassen, zoutmeren en rivieren in het achterland bieden tal van mogelijkheden om de peddels te hanteren. Steeds populairder wordt het kajakken op zee, waarbij de kalmere wateren van Charente-Maritime een stuk geschikter zijn dan de hoge golven verder naar het zuiden. Informatie via Fédération Française de Canoë-Kayak (www.ffck.org).

Klimmen

Klimmers zouden beslist een uitstapje moeten maken naar de Pyreneeën – de hoogste wand bevindt zich in Oloron-Ste-Marie. Informatie via Fédération Française de la Montagne et de l'Escalade (www.ffme.fr). Ook bij Club Alpin Français (www.ffcam.fr) kunt u terecht voor informatie, onder andere over bergbeklimmen, wandelingen, canyoning en mountainbiketochten.

Paardrijden

Langs of vlak achter de kust lopen honderden kilometers ruiterpaden. Informatie over die paden en over maneges is te vinden op www.tourisme-equestre.fr, uitgesplitst naar departement. Voor Charente-Maritime is er bovendien nog de website www.tourisme-equestre-charente-maritime.fr.

Surfen, kitesurfen

Surfscholen zijn langs de hele Franse Atlantische kust te vinden. Ook de zoutmeren achter de kust zijn populaire surflocaties. Kijk voor informatie over scholen met het kwaliteitslabel 'École française de surf' en voor actuele wetenswaardigheden uit de surfwereld op de website van de Fédération Française de Surf (www.surfingfrance.com).

Thalassotherapie

Wellness met zeewater is een fantastische ervaring. In het dossier thermal wordt voor iedere nieuwkomer een uitgekiend wellnessprogramma opgesteld: jacuzzi, gevaporiseerd zeewater inhaleren, douche met massagestralen, hammam, zwemmen met tegenstroom, rugschool, algentherapie, aquastretching, yoga, ademhalingsgymnastiek aan het strand. De Centres de thalassothérapie van Île de Ré, Châtelallion, Royan, Arcachon, Anglet, Biarritz, St-Jean-de-Luz en Hendaye helpen u te bevrijden van stress, rookverslaving, rugpijn, slaapstoornissen of simpelweg van de dagelijkse beslommeringen (www.francethalasso.com).

Wandelen

Een netwerk van langeafstandswandelpaden (Sentier de Grande Randonnée, GR, rood-witte markering) doorkruist het kustgebied tussen La Rochelle en Hendaye. Een paar van de mooiste zijn de GR 360 naar de romaanse kerken rond Saintes, de GR 8 langs de Côte d'Argent en de zware GR 10 door de Baskische Pyreneeën. Wie liever geen meerdaagse wandelingen maakt, kan met behulp van een wandelgids uit de serie 'Topo-Guide' (verkrijgbaar bij de Franse boek- en tijdschriftenhandel) een deel van een langeafstandswandeling lopen. De routes van de GR's en de overnachtingsmogelijkheden voor wandelaars vindt u op www.gr-infos.com. Voor langeafstandswandelaars zijn er ook nog vier pelgrimsroutes; voor nadere informatie gaat u naar www.compostelle-france.fr.

Verder zijn er tal van kortere rondwandelingen uitgezet, die een halve of een hele dag in beslag nemen (PR, blauw gemarkeerd: max. 2 uur, geel: max. 4 uur, groen: max. 6 uur). Bovendien bieden een paar lokale toeristenbureaus folders aan met wandeltochten van maximaal één dag.

Nadere informatie kunt u krijgen via de Fédération francaise de randonnée pédestre (www.ffrandonnee.fr).

Zeilen

Overal langs de Franse Atlantische kust zijn er grote en kleinere jachthavens, die vermeld staan op de site van de Fédération francaise des ports de plaisance (www.ffports-plaisance.com). Zeilscholen zijn er in even grote getale.

Badplaatsen die zich vooral richten op zeilers hebben het label 'Station Voile'. Zeilscholen met het embleem 'École française de voile' staan borg voor professionaliteit en veiligheid. Een overzicht van zeilscholen en -gebieden vindt u op de site van de Fédération Française de Voile: www.ffvoile.fr.

Duurzaam reizen

De Franse Atlantische kust schakelt over op groen. Moderne waterzuiveringsinstallaties zijn vanzelfsprekend, het aantal fietspaden neemt almaar toe. Zonnecellen worden de standaard, ecologische landbouw is een wijdverbreid fenomeen. Op de volgende websites staan tips waarmee u uw reis op een duurzame manier gestalte kunt geven:

www.milieucentraal.nl: deze onafhankelijke voorlichtingsorganisatie biedt praktische informatie over milieu en energie in het dagelijks leven. Op de site vindt u onder meer een vakantiespecial.

www.groenevakantiegids.nl: het Europees Centrum voor Eco- en AgroToerisme biedt milieuvriendelijke vakantieadressen in 28 landen, waaronder Frankrijk. Op de site vindt u ongeveer veertig adressen in Poitou-Charentes en Aquitaine (doorklikken op 'Frankrijk' en de betreffende regio).

'Duurzaam' langs de Franse Atlantische kust: spaarzaam omgaan met water is zinvol in een gebied dat jaarlijks wordt getroffen door hittegolven. Laat de auto staan en maak gebruik van het openbaar vervoer. Op markten kunt u het beste producten van lokale aanbieders kopen, die steeds meer biologisch produceren.

Zwemmen en naaktrecreatie

Op de stranden van de eilanden van Charente-Maritime is het aangenaam toeven, maar in hartje zomer is het er bijzonder druk. Vooral ten zuiden van de Gironde strekken zich kilometerslange, onbebouwde stranden met duinen uit. Hoe zuidelijker u het water in gaat, des te meer u moet uitkijken voor torenhoge golven en gevaarlijke stromingen – vrijwel elke zomer vallen er wel doden te betreuren! Veiliger zijn de stranden waar tijdens het hoogseizoen reddingszwemmers en helikopters klaar staan om zonodig in actie te komen.

Voor informatie over de kwaliteit van het water bij de verschillende stranden gaat u naar http://baignades.sante.gouv.fr. Er zijn ook een Engels- en Duitstalige versie van de site.

Naturistenstranden liggen wat verder van de bewoonde wereld dan de gewone stranden. Vakantieverblijven voor naturisten bevinden zich in Grayan-et-l'Hôpital, Montalivet-les-Bains, Le Porge, Vieille-St-Girons, Anglet, Biarritz en Hendaye. Ze hebben allemaal een eigen strand.

Telefoon en internet

Naar Frankrijk: +33, netnummer zonder de 0, abonneenummer.

Naar Nederland: +31, netnummer zonder de 0, abonneenummer.

Naar België: +32, netnummer zonder de 0, abonneenummer.

Internet: internetcafés zijn overal te vinden. De meeste wegrestaurants en veel winkelcentra zijn voorzien van wifi. Tal van onderkomens bieden internet voorhun gasten – soms zelfs gratis.