Welkom

Willkommen
Ter oriëntatie
Kennismaking, Hamburg in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1 Gebouwd op vierduizend eikenhouten palen – Rathaus
Het indrukwekkende gebouw van zandsteen en graniet met de grote Rathausplatz bij de Jungfernstieg vormt het hart van de stad.

 2 Flaneren en winkelen – Jungfernstieg en passages
'Kijken en bekeken worden' luidt het motto op de elegantste winkelpromenade van Hamburg.

 3 Koopmanstraditie rondom het Chilehaus – Kontorhausviertel
Het Chilehaus is een meesterwerk van expressionistische architectuur en met de omliggende wijk toonbeeld van hanzeatische kontorhaustraditie.

 4 Koffie, tapijten en Miniatur Wunderland – Speicherstadt
Nog altijd liggen in de pakhuizen aan de grachten koffie, thee, kruiden en cacao van overal ter wereld opgeslagen.

 5 Symbool met prachtig uitzicht – Michel
Van verre is de St. Michaeliskirche, liefdevol Michel genoemd, zichtbaar en biedt vanaf de sierlijke toren een prachtig uitzicht.

 6 Passagiersterminal en drang naar verre landen – Landungsbrücken
Hier komt drang naar verre landen op: de oceaanreuzen komen en gaan en de Elbe stroomt onafgebroken richting Noordzee.

 7 Meeuwen en oceaanreuzen – havenrondvaart
Hamburg vanaf het water bekeken is een bijzondere ervaring.

 8 Het grootste bouwterrein van Europa – HafenCity
Enorm contrast tussen moderne gebouwen en de Speicherstadt.

 9 Spektakel, rommel en bananen – Fischmarkt
Vis, bananen of yucca's: op zondagochtend brengen de marktkooplui van alles aan de man, terwijl ze het publiek goed vermaken.

10De beroemdste straat van de stad – Reeperbahn
Hans Albers bezong al de kwaliteiten van dit uitgaanscentrum.

11Vissershuizen en Elbestrand – Övelgönne
Op het strand liggen en naar boten kijken: een perfecte dag in Hamburg.

12Leven en laten leven – Ottensen
Een stadsdeel dat niet in het middelpunt van de belangstelling staat, maar juist daarom heel veel charme bezit.

13Op en neer door de Marktstraße – Karoviertel
Jonge ontwerpers, modelabels en creatieve gastronomie hebben bezit genomen van het Karoviertel en trekken een trendy publiek aan.

14Mooi, sympathiek en duur – Eppendorf
Statige oude appartementsgebouwen, straten met prachtige bomen en tuinen: in Eppendorf is het goed leven en toeven.

15Contrasten en uitzicht op de Alster – St. Georg
De homogemeenschap geeft het stadsdeel een levendige uitstraling.

Nog meer Hamburg

Gebouwen en locaties

Musea

Parken en tuinen

Excursies

Sachsenwald

Altes Land

Vier- und Marschlande

KZ-Gedenkstätte Neuengamme

Helgoland

Te gast in Hamburg

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Willkommen – Welkom

De Große Freiheit in de Hamburgse stadswijk St. Pauli is een begrip. Op ontelbare ansichtkaarten staat de bijna 350 meter lange straat met cafés en neonreclames afgebeeld. De zijstraat van de Reeperbahn werd al in 1610 aangelegd, maar toch zou geen enkele Hamburger tegenwoordig op het idee komen om van een symbool te spreken. Toch is de Große Freiheit eigenlijk Hamburg ten voeten uit: de Beatles, Hans Albers, clubs met gewaagde theatershows en natuurlijk de legendarische Star-Club. Dat was hier allemaal te beleven en heeft de stad overal ter wereld zijn bekendheid gegeven. Maar officieel is sowieso duidelijk en onbetwistbaar: de naam van de straat beschrijft het levensgevoel in Hamburg heel precies – grote vrijheid!

Ter oriëntatie

De op een na grootste stad van Duitsland ligt aan drie rivieren: aan de Alster met zijn bronnen ten noorden van de stad, aan de Bille en natuurlijk aan de Elbe, die in de Noordzee uitmondt. De interessantste wijken voor bezoekers bevinden zich rondom de Alster en langs de Elbe. Een auto is hier overbodig, want vrijwel alle delen van Hamburg zijn gemakkelijk en comfortabel per bus, trein, metro, veerboten en Alsterboten bereikbaar.

Centrum Kaart 2

De Rathausmarkt met het bezienswaardige Rathaus (stadhuis) in neorenaissancistische stijl is het middelpunt van Hamburg. Tussen het Hauptbahnhof (hoofdstation) en de Gänsemarkt bevindt zich het historische centrum, waar de passages en winkels van internationale allure gevestigd zijn. Maar ook kunstminnaars kunnen hier hun hart ophalen: behalve het museumkwartier met de Kunsthalle, Galerie der Gegenwart en de Deichtorhallen zijn het Thalia Theater, Deutsches Schauspielhaus en de Oper zeker een bezoek waard.

Eppendorf F 1/2

Eppendorf is mooi, maar ook duur. Hier vindt u chique restaurants, exclusieve winkels en riante woningen van soms wel 300 m² in statige oude appartementsgebouwen. Deze wijk is daarom ook zeer in trek als woonadres bij iedereen die het zich financieel kan veroorloven. Eppendorf wordt natuurlijk ook geassocieerd met Onkel Pö, het legendarische jazzcafé uit het midden van de jaren 70, waar talrijke beroemde muzikanten hebben opgetreden.

Ottensen C 6/7

Deze wijk, dicht tegen de Elbe, was ooit een industriegebied en woongebied voor de minder bemiddelden. Tegen-woordig is het stadsdeel zeer gewild. Oude fabrieken en loodsen hebben een andere bestemming gekregen, bijvoorbeeld als mediacentrum of als fotostudio. De gerestaureerde Zeise-Hallen, een voormalige schroevenfabriek, huisvesten nu een bioscoop en restaurants. Ottensen is een geslaagde mengeling van eigentijdse creativiteit en traditionele elementen. Hier vindt u trendy bars naast traditionele cafés en ecologische markten naast Turkse groentewinkels.

St. Georg H/J 6

Levendige wijk en middelpunt van de Hamburgse homo- en lesboscene. Het centraal, pal achter het Hauptbahnhof gelegen St. Georg is allesbehalve bekrompen. Hoogtepunt is de jaarlijkse parade voor Christopher Street Day. Tolerantie is een belangrijk kenmerk van St. Georg. In de Lange Reihe en de zijstraten is het culinaire aanbod van Turkse, Italiaanse en Duitse specialiteiten groot. Op het adres Lange Reihe 71 stond overigens de wieg van de beroemde acteur Hans Albers.

St. Pauli E 6/7

Geen enkel ander stadsdeel wordt zo sterk met Hamburg geassocieerd als St. Pauli. Iedereen denkt meteen aan de wereldberoemde Reeperbahn of aan de gelijknamige voetbalclub. Seksclubs zijn echter al lang niet meer het allesbepalende element van de rosse buurt. De Hamburgse jeugd heeft de wijk al lang ontdekt: tientallen cafés, dansgelegenheden en clubs; en er is een gevarieerd cultureel aanbod van theaters, musea en galeries ontstaan. Het uitgaanscentrum trekt in het weekend soms tienduizenden bezoekers. In het noorden van St. Pauli liggen de twee trendy wijken Schanzenviertel (Sternschanze) en Karolinen- of Karoviertel.

Univiertel G 5

Tussen station Dammtor, de Rothenbaumchaussee, Grindelhof en de Grindelallee bevindt zich de voormalige joodse wijk. Het middelpunt vormen de tussen 1909 en 1911 opgetrokken universiteit en de Allendeplatz in het Grindelviertel. De universiteit telt 40.000 studenten. Ze drukken een belangrijk stempel op de omgeving. In de nabijheid van het universiteitsterrein bevinden zich de bekende bioscoop Abaton, een groot aantal goedkope cafés en restaurants en diverse boekwinkels.

Winterhude H-K 1/2

Een veelzijdig stadsdeel: het Stadtpark nodigt uit tot joggen en de grote kantoren getuigen van het geloof in vooruitgang in de jaren 70 van de vorige eeuw. In het noorden en oosten staan huurkazernes en fabrieken uit de tijd van de voorlaatste eeuwwisseling, in het zuiden elegante villa's en veel groen. Het Leinpfad behoort tot de toplocaties van de stad. In en rondom de straat Mühlenkamp en de Gertigstraße concentreren zich cafés, restaurants en interessante winkels.

Blankenese kaart 3

Blankenese ligt in het westen van Hamburg. Beroemd is het Treppenviertel met de oude kapiteinshuizen. Hier roept het voormalige vissersdorp met de schilderachtige omgeving een beeld op, dat heel sterk aan Zuid-Europese contreien doet denken. Vanaf het hoogste punt, de Süllberg, hebt u een riant uitzicht op de Elbe. Blankenese is een favoriete woonplaats van veel kunstenaars, prominenten en andere welgestelde bevolkingsgroepen.

Kennismaking, Hamburg in cijfers

Grote wijde wereld

Er zijn genoeg redenen om Hamburg te bezoeken. Een hiervan is de haven, per slot van rekening na Rotterdam de grootste containerhaven van Europa. Het zijn echter niet alleen droge cijfers die bepalend zijn voor de kwaliteit van de haven; die geeft de inwoners en bezoekers ook een gevoel van verbondenheid met de grote wijde wereld. Voor de Hamburgers is het sowieso onbetwistbaar dat de stad met zijn haven de toegangspoort tot de rest van de wereld is. Als bewijs daarvoor dienen reusachtige containerschepen uit alle windstreken, de wirwar van kleinere vaartuigen en geregeld de Queen Mary en andere cruiseschepen. Ook 's werelds grootste, op eikenhouten palen rustende pakhuizencomplex met zijn thee-, koffie- en specerijenloodsen is hier te vinden. Dat zorgt voor verlangen naar verre landen en smaakt naar meer.

Wie de haven wil leren kennen, zou eigenlijk de jaarlijkse Hafengeburtstag´s werelds grootste havenfeest, niet mogen missen, maar kan ook gewoon een havenrondvaart maken. De uitleg en anekdotes van de schippers zijn informatief en altijd vermakelijk. Döntjes horen erbij, verhaaltjes in Hamburgse stijl. Ook wandelingen langs de St. Pauli-Landungsbrücken, in de Speicherstadt, in de nieuwe HafenCity of over de Fischmarkt maken een bezoek aan de haven tot een onvergetelijke belevenis.

Groenste stad van Europa

Wie de stad in het voorjaar of in de zomer bezoekt, zal duidelijk merken dat Hamburg ongelooflijk groen is en talrijke lanen, parken en bossen bezit. Maar liefst 250.000 bomen langs de straten zorgen voor frisse lucht. Behalve het fraaie Jenischpark met een oeroud bomenbestand en het uitgestrekte Stadtpark zijn er nog 25 andere groenvoorzieningen en meer dan 900 km aan wandelpaden. De stadsdelen rondom de Alster en richting Blankenese doen eerder denken aan mediterrane landschappen dan aan een Noord-Duitse miljoenenmetropool. Ook het parklandschap van het Ohlsdorfer Friedhof maakt indruk op de bezoekers. Deze begraafplaats, die tot de grootste van de wereld behoort en waar veel beroemdheden begraven liggen, heeft een eigen stratenstelsel en is schitterend aangelegd. Het Ohlsdorfer Friedhof werd al meer dan honderd jaar geleden op de wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs bekroond met een grand prix.

En er is nog een onderscheiding: heel officieel mocht Hamburg zich in 2011 de groenste stad van Europa noemen. De Europese Commissie heeft de stad het predikaat Milieuhoofdstad van Europa verleend. Motivering: de milieuvriendelijke stadsontwikkeling en de hoge levenskwaliteit zijn zeer voorbeeldig en een onderscheiding waard.

De amfibische stad

Hamburg is dicht aan het water gebouwd en vaart daar wel bij. Het is ook de enige grote stad in Duitsland met in het midden een grote watervlakte. De van rivier tot meer opgestuwde Binnen- en Außenalster is een stedenbouwkundig kunstwerk. Al in de 13e eeuw werd een dam gebouwd, die de Alster voor de stad opstuwde. De Binnenalster wordt bevolkt door zo'n 120 alsterzwanen. Die zijn tegenwoordig levende symbolen van de stad, maar waren in het verleden indrukwekkend zinnebeeld voor de onafhankelijkheid van Hamburg. Het houden van zwanen in open wateren was in de middeleeuwen een bijzonder recht en het was streng verboden om de dieren te storen of te doden.

In het koude seizoen verhuizen de alsterzwanen naar hun winterkwartier in de nabijgelegen Mühlenteich. Dat is pure noodzaak, want menig jaar vriest de Alster dicht – voor het laatst in de winter van 2009-2010. Dat leidt tot grote vreugde, waarbij de van nature nogal stijve Hamburgers er dan een echt feestje van maken. De inwoners van de door het water van elkaar gescheiden stadsdelen Harvestehude, St. Georg, Winterhude en Eppendorf gaan dan met het complete gezin, inclusief hond, het ijs op en vieren de 'tijdelijke hereniging' met prosecco, grog en warme worstjes. In Hamburg is water alom aanwezig. De Elbemetropool wordt doorkruist door grachten en kanalen, die door talloze bruggen worden overspannen. Een hiervan is de Köhlbrandbrücke over het noordelijke gedeelte van de Süderelbe. Dit bouwwerk is het symbool van de Hamburgse haven en biedt er vanaf het hoogste punt een spectaculair uitzicht op (niet toegankelijk voor voetgangers). Binnen de stadsgrenzen liggen een kleine 2500 bruggen!

Haven, handel, dienstverlening

Hamburg heeft als poort naar de rest van de wereld altijd goede handelsbetrekkingen gehad, niet alleen ten tijde van de Hanze. Ook daarna was Hamburg dankzij de geografische ligging een belangrijke schakel tussen Oost- en West-Europa. Tegenwoordig is de stad ook weer een belangrijke overslagplaats voor goederen uit het Oostzeegebied. De betekenis en omvang van de buitenlandse handel hebben er ook toe bijgedragen dat Hamburg na New York de niet-hoofdstad is met de meeste diplomatieke vertegenwoordigingen ter wereld. Er zijn meer dan negentig consulaten gevestigd.

Hamburgers zijn kooplui en dat bewijst ook een kijkje in de haven aan de andere kant van de kademuren. De haven van Hamburg komt nooit tot rust; 24 uur per dag worden hier goederen gelost. De cijfers liegen er niet om. De grootste haven van Duitsland behoort tot de top tien van de wereld. Het overslagbedrijf Hamburger Hafen und Logistik AG is dan ook een belangrijke werkgever in de stad. Naast alle ultramoderne hightech leeft ook de traditie voort. Dikwijls worden zakelijke transacties per handslag bekrachtigd; afgesproken is afgesproken en daar houdt iedereen zich aan, want: iedere koopman verkoopt zijn grootmoeder, maar de Hamburger levert haar ook.

De stad leeft niet alleen van de handel en van de haven, maar is ook industriestad met bekende ondernemingen als Airbus, Beiersdorf, Otto Versand en Daimler-Benz. Ook in de mediabranche speelt Hamburg een rol van betekenis en is de stad de nummer één in Duitsland op het gebied van gedrukte media en radio. Van de twintig grootste tijdschriften in Duitsland verschijnt het merendeel in Hamburg en hier zitten tal van grote uitgeverijen. Het journaal (Tagesschau) van de ARD komt uit Hamburg en hier zijn belangrijke reclamebureaus gevestigd.

Veel succesvolle modeontwerpers werken en wonen in Hamburg. De in 'Parijse ballingschap' levende Karl Lagerfeld bezoekt de stad regelmatig en met plezier; hij is immers in het stadsdeel Blankenese opgegroeid.

Het geld dat in Hamburg wordt verdiend, moet natuurlijk onder de mensen worden gebracht. Weliswaar gaan economische crises ook niet spoorloos aan de Hamburgse detailhandel voorbij, maar er is, ondanks dat er veel wordt geklaagd, voldoende geld te besteden. De stad kent verreweg het hoogste gemiddelde loonpeil van Duitsland. Dat komt goed uit, omdat geen enkele andere stad van het land een dermate gevarieerd en stijlvol aanbod aan winkels kent als Hamburg.

Understatement en het weer

Twee vooroordelen zijn hardnekkig, wanneer het om Hamburg gaat. Hier regent het vrijwel altijd en de Hamburgers bedienen zich nadrukkelijk van Brits understatement. Zoals altijd ligt de waarheid ergens in het midden.

Kijken en bekeken worden is ook in Hamburg belangrijk. Daarbij is het zaak, niet onaangenaam op te vallen, want de deftige manier van leven wordt hier met een zekere nonchalance gecultiveerd. Extravagantie en modieuze escapades worden alleen geaccepteerd tijdens de Derby-Woche, het grootste hippische evenement van Duitsland. In Hamburgse kringen gaat de voorkeur normaliter uit naar degelijkheid. Men draagt klassieke gedekte kleuren of gewoon traditioneel donkerblauw, het bont aan de binnenkant en het traditionele parelcollier aan de buitenkant; hoewel de welgestelde jongelui het daarmee niet meer zo nauw nemen. Helaas moet worden geconstateerd, dat de stad in toenemende mate op Düsseldorf gaat lijken: grote auto's en protserige horloges bepalen meer en meer het stadsbeeld. Dat is helemaal niet chic, en zeker niet hanzeatisch.

Dat de stad de hoogste cabriodichtheid van het land kent, is begrijpelijk. Dat ligt aan het weer, want zo slecht is het daarmee – ondanks alle vooroordelen – helemaal niet gesteld. Maar vergeleken met Rome komt het weer in Hamburg natuurlijk niet zo goed weg.

Het culturele centrum van het noorden

Hamburg is de musicalhoofdstad van Duitsland en wereldwijd de vierde musicallocatie. De stad is altijd al een goede voedingsbodem geweest voor muzikaal talent. Dat wisten de Beatles al, die vanuit St. Pauli aan hun zegetocht rond de wereld begonnen. Ook de zangers Udo Lindenberg en Al Jarreau beleefden een succesvol debuut in het legendarische Onkel Pö in Eppendorf. De nachten zijn hier lang; er is geen officiële sluitingstijd voor bars en discotheken. Geen beperking, dat is heel normaal en typisch Hamburgs.

Maar wat is nou eigenlijk karakteristiek voor deze stad? Wie hier een keer is geweest, voelt zich meteen thuis en wil niet meer weg of komt in ieder geval snel weer terug.

Hamburg is zonder twijfel het culturele centrum van Noord-Duitsland en er zijn heel wat bezoeken voor nodig om een indruk te krijgen van de veelzijdigheid van de Elbemetropool. Het culturele aanbod van Hamburg bestaat zeker niet alleen uit musicals, die avond aan avond duizenden enthousiaste liefhebbers aantrekken. Zo is er het meer dan honderd jaar oude wassenbeeldenkabinet Panoptikum, waar de bezoekers nog altijd van de ene verbazing in de andere vallen, evenals een grote verscheidenheid aan musea. Dan zijn er nog comedy, slapstick en revue, onder andere in de twee Schmidt-Theaters aan de Spielbudenplatz, maar ook nog het Thalia Theater, het Deutsches Schauspielhaus, het grootste theater van Duitsland, en het Opernhaus met zijn balletensemble. Voor afwisseling is in ieder geval gezorgd: meer dan veertig theaters, tachtig musea en meer dan honderdvijftig galeries wachten op uw bezoek.

Feiten en cijfers

Ligging: Hamburg ligt in de Noord-Duitse laagvlakte aan de benedenloop van de Elbe, circa 100 km voor het punt waar de rivier in de Noordzee uitmondt.

Oppervlakte: 755 km² inclusief de waddeneilanden Neuwerk en Scharhörn; daarvan 10% havengebied en 14% groenvoorzieningen.

Bevolking: 1,77 miljoen (2010) inwoners, onder wie 14,2% buitenlanders. De stad telt 48,5% single huishoudens. Hamburg groeit, omdat veel mensen naar de stad trekken.

Tijdzone: MET

Superlatieven: grootste Duitse zeehaven en een van de grootste ter wereld. In de omgeving van de Speicherstadt – het voormalige grootste pakhuizencomplex ter wereld – verrijst de HafenCity met woningen en kantoren met exclusieve ligging aan de Elbe, de grootste bouwplaats van Europa.

Helemaal niet stug

Hamburg leeft en kan bekoren. Dat valt alleen al af te lezen aan het toenemende aantal overnachtingen. Meer dan vier miljoen bezoekers per jaar maken de stad tot een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Duitsland, met een stijgende tendens. Hamburg is gewoonweg heel aantrekkelijk en biedt voldoende afwisseling; dat ondervindt iedere bezoeker ook aan den lijve. Hamburgers zijn helemaal niet zo stug als algemeen wordt aangenomen. In tegendeel, de schijnbaar koele, maar toch hartelijke Noord-Duitse natuur is overal voelbaar: zondags in St. Pauli op de vismarkt, maar ook bij de chique Deutsche Derby of op de jaarlijkse Hafengeburtstag. Het is de veelzijdigheid van de stad en zijn bewoners, die de charme van Hamburg uitmaakt. Aan de ene kant elegantie en gulheid zonder daarmee te protsen en aan de andere kant een vriendelijke omgang met Jan en alleman op een plattdeutsche manier. Plattdeutsch is trouwens weer erg populair, met Ina Müller, een Duitse zangeres, cabaretière, schrijfster en talkshowhost, die overigens niet eens uit Hamburg komt, als een uitstekende ambassadeur. Een import-Hamburger wordt hier quiddje (vreemdeling) genoemd, als tegenhanger van de in de stad geboren Hamburger. De titel rasechte Hamburger is uitsluitend voorbehouden aan diegenen wier ouders ook in Hamburg zijn geboren. Dat zijn de regels, en daar valt niet mee te spotten. Veel bezoekers van over de hele wereld prijzen het open klimaat van de stad. Het zeer gevarieerde aanbod aan internationale restaurants wordt ook zeer gewaardeerd evenals de levendigheid in de multiculturele stadswijken. Natuurlijk zijn er ook in een metropool als Hamburg wijken, waar het samenleven van verschillende culturen voor problemen zorgt. Maar Hamburg is voor Duitsland altijd nog de poort naar de rest van de wereld. Tolerantie is door de eeuwen heen bepalend geweest voor de geest van de stad en dat is nog steeds het geval: leven en laten leven was en is in Hamburg de regel. En vrijgevig is de stad ook nu jegens zijn bezoekers, want een vleugje Hamburgse levensstijl kan iedereen mee naar huis nemen. De Duitse schrijver en natuurkundige Georg Christoph Lichtenberg schreef al in de 18e eeuw: 'Het zou kunnen dat u het in de hemel betreurt dat u Hamburg niet heeft gekend.' En daar had hij zeker gelijk in.

Wapen en symbool

De kleuren van Hamburg zijn wit en rood. Het wapen dateert van de 12e/13e eeuw; een oud stadszegel diende tot voorbeeld. De middelste toren met het kruis is vermoedelijk een voorstelling van de middeleeuwse dom en de sterren boven de beide zijtorens stellen mariasterren voor, vernoemd naar de schutspatrones van de stad. De St. Michaelis – door de meesten liefdevol Michel genoemd – is het bekendste symbool van Hamburg. De in aanbouw zijnde Elbphilharmonie moet een nieuw symbool van de stad worden. Dit concertgebouw zal vermoedelijk in 2016 in gebruik worden genomen.

Geschiedenis, heden, toekomst

Van het ontstaan tot de middeleeuwen

In het jaar 810 werd een versterkte missiepost gesticht. De Hammaburg genoemde nederzetting werd in 832 een bisschopszetel. De eerste aartsbisschop was de benedictijner monnik Ansgar. In 937 verkreeg Hamburg marktrecht en in 1189 werd de burgers middels een vrijbrief het recht op vrije handel en vrijheid van tol op de Unterelbe tot aan de riviermonding verleend. De opbloei begon in de 13e eeuw. In 1230 sloten de kooplieden in het noorden een verbond en stichtten de handelssteden samen de Hanze. Deze vormde een economische en politieke handelsmogendheid die door de Denen en zeerovers werd gevreesd.

De onneembare stad

Economisch ging het de stad voor de wind. Bier was toen al het voornaamste exportartikel. In 1558 werd de Hamburgse beurs, de eerste in Duitsland, gesticht. Tussen 1616 en 1626 werden nieuwe vestingwerken opgetrokken, die een groter gebied omringden en voor ruimte zorgden. Dat loonde de moeite; tijdens de Dertigjarige Oorlog was de stad onneembaar. In 1712 werd besloten dat stadsraad en burgerij op grond van de nieuwe constitutie gezamenlijk het hoogste machtsorgaan vormden. Daar waren interne onlusten aan voorafgegaan, die van 1708-1712 tot een bezetting van de stad door keizerlijke troepen leidden.

Tegenspoed

In de 18e eeuw werd het dagelijks leven in de stad bepaald door slechte hygiënische omstandigheden. De hoge stadsmuur belemmerde een grondige luchtdoorstroming, de straten lagen bezaaid met afval en schoon drinkwater was uiterst schaars. Cholera en tyfus veroorzaakten herhaaldelijk een uitdunning van de bevolking. In 1713 brak voor het laatst in Hamburg de pest uit; de epidemie hield twee jaar aan en eiste 10.000 mensenlevens.

Napoleons troepen hielden de stad negen jaar bezet, tussen 1806 en 1814; nadat die zich hadden teruggetrokken, was Hamburg economisch vrijwel geruïneerd. De bezetting had een einde gemaakt aan oude handelsbetrekkingen. Het duurde lang voordat de stad deze tegenslag te boven kwam. In 1815 sloot Hamburg zich aan bij de Deutsche Bund.

De grote brand en wederopbouw

Op 5 mei 1842 brak door onbekende oorzaak de rampzalige brand uit, die in drie dagen tijd het grootste deel van het oude stadscentrum verwoestte. Circa 20.000 mensen raakten have en goed kwijt. Maar Hamburg maakte van de gelegenheid gebruik om een moderne stad te worden. Er kwam een modern sluizenstelsel, gasverlichting en er werden huisnummers ingevoerd. In 1860 vaardigde de stad een nieuwe constitutie uit, die persvrijheid, vrijheid van handel en nijverheid, van godsdienst en van vereniging en vergadering garandeerde. In 1888 kwam de aansluiting aan het tolgebied van het Duitse Rijk tot stand; de Speicherstadt werd de nieuwe vrijhandelszone. In 1911 werd de Elbetunnel in gebruik genomen. Het Kontorhausviertel werd gebouwd, met als absolute meesterwerk het Chilehaus. De bouw hiervan duurde van 1922 tot 1924; het is een toonbeeld van expressionistische architectuur en is het beroemdste kantoorgebouw van de stad.

Hamburg in het Derde Rijk

Ook voor Hamburg was deze periode een zwarte bladzijde in de geschiedenis. In maart 1933 stemde 38,8% voor Hitlers partij. Het parlement werd ontbonden en de stad kwam onder het gezag van een zogeheten rijksstadhouder te staan. In 1937 ontstond Groß-Hamburg door de annexatie van de Pruisische gebieden Altona, Wandsbek en Harburg. Het inwonertal bedroeg bijna 1,7 miljoen. In 1943 verwoestten zware luchtaanvallen van de geallieerden de helft van alle woningen en 80% van de haven. Circa 45.000 mensen kwamen om in de door de bombardementen veroorzaakte vuurstormen. In mei 1945 bezetten Engelse troepen de stad.

Moderne tijd en toekomst

De verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog hebben Hamburg zwaar getroffen. Complete wijken in het oosten van de stad werden van de kaart geveegd. In de daaropvolgende jaren vond een wederopbouw plaats. In 1949 werd Hamburg een Bundesland (deelstaat) en draagt sindsdien de naam Freie und Hansestadt Hamburg. In 1959 traden de Beatles voor het eerst in Hamburg op en startten een paar jaar later van hieruit hun wereldcarrière. In 1962 eiste een zware stormvloed meer dan driehonderd mensenlevens en richtte grote materiële schade aan. De haven werd beter toegankelijk. In 1974 werden de Köhlbrandbrücke en de nieuwe Elbetunnel gebouwd, die later van een vierde buis werd voorzien om het alsmaar toenemende auto-verkeer te kunnen verwerken. In 1989 vierde Hamburg zijn achthonderdste Hafengeburtstag en in 2010 bestond
St. Pauli honderd jaar. In 2011 werd de Alter Elbtunnel ook honderd jaar oud.

Sinds 2002 wordt er gewerkt aan de HafenCity, een nieuw stadsdeel met kantoorcomplexen, woningen en een in 2012 gedeeltelijk geopende U-Bahnverbinding. In 2007 begon de bouw van de Elbphilharmonie, die vermoedelijk in 2016 in gebruik wordt genomen.

Praktische informatie

Reizen naar Hamburg

Met het vliegtuig

Vanuit zowel Amsterdam (KLM en Lufthansa) als Brussel (Brussels Airlines) gaan dagelijks rechtstreekse vluchten naar de luchthaven Hamburg Fuhlsbüttel. Deze ligt ongeveer 10 km van de binnenstad. De S-Bahn S 1 rijdt elke 10 minuten tussen het vliegveld en het Hauptbahnhof (hoofdstation) en doet daar ongeveer 25 minuten over – comfortabeler is de binnenstad niet te bereiken. Een taxi kost circa € 25.

Vluchtinformatie:

KLM: www.klm.nl

German Wings: www.germanwings.com

Brussels Airlines: www.brusselsairlines.com

luchthaven Fuhlsbüttel: tel. 040 507 50, www.airport.de

Met de trein

Vanuit Nederland: er zijn geen rechtstreekse treinen naar Hamburg. Vanuit Utrecht duurt de reis ongeveer vijf uur (overstap in Osnabrück). Informatie: www.nshispeed.nl.

Vanuit België: de reis vanuit Brussel duurt bijna zeven uur (overstap in Keulen). Informatie: www.nmbs.be.

Hamburg telt vier stations: het Hauptbahnhof in de binnenstad, Dammtor, Altona en ten zuiden van de Elbe station Harburg.

Treininformatie: tel. 118 61 (€ 0,60/min.), tel. 0800 150 70 90 (automatische informatie over dienstregelingen), www.bahn.de.

Met de bus

De bussen van de internationale busmaatschappij Eurolines rijden vanuit Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Groningen naar Hamburg.

Ook vanuit België rijden bussen van Eurolines naar Hamburg. Opstapplaatsen zijn Brussel en Luik. Voor nadere informatie gaat u naar www.eurolines.nl of www.eurolines.be.

Het busstation bevindt zich in het stadscentrum, dicht bij het Hauptbahnhof. Zentraler Busbahnhof ( J 6): Adenauerallee 78, tel. 040 24 75 76.

Hamburg CARD

Met de Hamburg CARD kunt u voordelig de stad verkennen. Vanaf € 8,90 per dag/persoon kan met deze kaart gratis worden gereisd met het Hamburgse openbaar vervoer. Hij is geldig voor de complete Hamburgse agglomeratie – dat maakt het de moeite waard om de auto te laten staan. Met de kaart krijgt u bovendien korting op toegangskaartjes voor bezienswaardigheden en musea en zelfs tot 50% korting op meer dan 160 toeristische aanbiedingen, zoals rondvaarten, rondritten en stadswandelingen.

De kaart is verkrijgbaar bij de verkeersbureaus, in tal van hotels en ook bij de kaartjesautomaten van de HVV, in bussen en bij reisbureaus. Hij kan telefonisch of online worden besteld via de Hamburg-Hotline (blz. 24).

Met de auto

Vanuit Nederland: de snelste route vanuit Utrecht loopt via Hengelo, Osnabrück en Bremen (447 km; tussen de vierenhalf en vijf uur). Voor andere vertrekpunten raadpleeg een routeplanner.

Vanuit België: de snelste route vanuit Brussel loopt via Genk, Venlo, het Ruhrgebied, Osnabrück en Bremen (594 km; ongeveer zes uur). Voor andere vertrekpunten raadpleeg een routeplanner.

Consulaten

Nederland: Hanseatic Trade Center, Am Sandtorkai 41, 20457 Hamburg, 040 3680 32 00. Bij consulaten kunt u geen reisdocumenten, visa of officiële documenten aanvragen. Voor consulaire bijstand kunt u zich wenden tot de beroepsvertegenwoordiging te Berlijn.

België: ereconsulaat Hamburg, Langenhorner Markt 9, 040 532 42 02, rainer.schoendube@t-online.de.

Reizen in Hamburg

Bus en spoor

U leert Hamburg het beste kennen met het openbaar vervoer, verzorgd door het Hamburger Verkehrsverbund (HVV). U hebt de keuze uit U-Bahn (metro), S-Bahn (voorstadstrein) en bus. Met een vervoersbewijs of de Hamburg CARD kan van alle vervoersmiddelen in Hamburg en in grote delen van de directe omgeving van de stad gebruik worden gemaakt. De U- en S-Bahnlijnen hebben een totale lengte van meer dan 300 km en het is daarom geen probleem om de dagelijkse filestress op de Hamburgse wegen te vermijden. Ook nachtbrakers kunnen op de HVV rekenen. De treinen rijden van 's morgens 4.30 tot bijna 1 uur 's nachts. Op zaterdag en op zon- en feestdagen rijden de U- en S-Bahntreinen zonder onderbreking de hele nacht door; bovendien rijden er nachtbussen. De centale in- en overstapplaats van de nachtbus is de Rathausmarkt. Informatie over de verbindingen en tijden vindt u in de HVV-dienstregelingen, verkrijgbaar op de verkooppunten van de grote U- en S-Bahnstations. Vervoersbewijzen: Die zijn er voor bepaalde periodes en afstanden. De prijs van een kaartje is niet afhankelijk van het aantal haltes, maar van tariefzones. Enkeltjes en dagkaarten zijn verkrijgbaar bij kaartjesautomaten of bij de buschauffeurs. Het is vaak de moeite om in plaats van een enkeltje een speciaal kaartje voor een hele dag, voor een weekend of voor groepen te nemen. Enkeltje vanaf € 1,40, dagkaart vanaf € 6,95, Hamburg CARD vanaf € 8,90 per dag.

Informatie: alle actuele informatie en dienstregelingen van de openbaar vervoersmiddelen van de stad zijn te vinden op www.hvv.de of tel. 040 194 49.

Veerboten

Wie de stadsdelen aan de Alster wil verkennen, kan het beste gebruikmaken van de veerboten van Alstertouristik bij de aanlegplaats Jungfernstieg. Op de Elbe varen de boten van de rederij HADAG, die haar kantoor direct bij de Landungsbrücken heeft. De veerboten varen (bijna) altijd vanaf de eindhalte terug naar het vertrekpunt.

Taxi's

In Hamburg rijden bijna 3500 taxi's. Daarom hoeft u in het centrum meestal niet lang te wachten tot er een vrije langskomt. In de spits kan het wel wat langer duren.

Tarieven: het basistarief is € 2,90. De kilometerprijs is afhankelijk van het afgelegde traject en bedraagt gemiddeld € 1,90.

Klachten: bij een eventuele klacht kan een kwitantie, die iedere taxichauffeur op verzoek na de rit moet verstrekken, worden ingediend bij de Behörde für Stadtentwicklung und Umwelt Hamburg, Stadthausbrücke 8, 20355 Hamburg.

Telefonische taxibestelling:

Hansa-Taxi, tel. 040 21 12 11.

Taxi Hamburg, tel. 040 666 66.

Das Taxi, tel. 040 22 11 22.

Veiligheid en noodgevallen

In het verleden was de rosse buurt vaak het toneel van gewelddadigheden, die altijd breed worden uitgemeten in de media. Inmiddels heeft de politie het probleem onder controle. Hamburg kent, zoals elke grote stad, natuurlijk ook plekken die toeristen, vooral in de avonduren, beter kunnen mijden. Daartoe behoren de achterzijde van het Hauptbahnhof en sommige straten in St. Georg en in St. Pauli. Nachtelijke ritten per spoor naar het zuiden van Hamburg richting Harburg of in de S 1 tussen Landwehr en Poppenbüttel en de S 3 tussen Hammerbrook en Neugraben kunt u maar beter achterwege laten. Op deze trajecten loopt u de kans om zonder medereizigers in een rijtuig te zitten. Handtassendieven en zakkenrollers zijn bijzonder actief op drukke plaatsen, bijvoorbeeld bij ontbijtbuffetten in hotels en in de mensenmassa's op het Hauptbahnhof.

Alarmnummers

Politie: 110, ambulance, brandweer: 112, tandartsendienst: 040 01 15 00, pech onderweg: ADAC 0180 222 22 22; ACE 01802 34 35 36, verlies van creditcards: tel. 11 61 16.

Gevonden voorwerpen: Bahrenfelder Straße 254-260, tel. 040 428 11 35 01,
wisselende openingstijden.

Autoverhuur

Huurauto's kunt u het beste al thuis boeken voor vertrek op internet of bij een reisbureau. De grote autoverhuurbedrijven zijn natuurlijk ook in Hamburg present (op de luchthaven en in de binnenstad).

Botenverhuur

Het is beslist een goed idee om bij mooi weer een roei- of zeilboot te huren. Dat is niet zo duur en vanaf het water hebt u een prachtig uitzicht op de stad. Prijs: circa € 12 per uur voor twee personen. De meeste verhuurbedrijven zijn van april t/m oktober geopend.

Bobby Reich: Fernsicht 2, tel. 040 48 78 24.

Bodo's Bootssteg: Harvestehuder Weg 16, tel. 040 44 06 54.

Kapitän Hans Pieper: An der Alster/Atlanticsteg, tel. 040 24 75 78.

Bootsverleih Stute: Schöne Aussicht 20a, tel. 040 22 69 86 57.

Bootsverleih Goldfisch: Isekai 1, tel. 040 413 575 75.

Rondritten

De meestal twee uur durende rondritten voeren gewoonlijk door de binnenstad richting haven. Sommige aanbieders rijden ook nog om de Außenalster heen. Vertrekpunten zijn de St. Pauli-Landungsbrücken en de extra haltes in de Kirchenallee (achterzijde Hauptbahnhof). Van maart t/m oktober rijden de bussen gewoonlijk dagelijks elk halfuur tussen 10 en 17 uur. Voor informatie over vertrektijden in de wintermaanden kunt u het beste de buschauffeur raadplegen. Soms gaan de rondritten vanwege slecht weer of bij gebrek aan klandizie ook wel eens niet door. Prijzen: volwassenen circa € 15, kinderen tot 12 jaar gratis, met korting € 5-10, Houders van een Hamburg CARD krijgen meestal korting.

Hansa Rundfahrt: de oudste busmaatschappij van de stad biedt vier rondritten met gids. Vanaf Kirchenallee/Hauptbahnhof gaat dagelijks vanaf 9.30 uur elk halfuur de Top-Tour, de anderhalf uur durende excursie met in- en uitstapmogelijkheden. De Gala-Tour gaat bovendien door de Freihafen en over de Elbchaussee (2,5 uur, volw. € 22,50, dag. 10 en 14 uur). Geknipt voor uitgaanspubliek is de Abend-Tour. Deze excursie begint in de schemering en voert door de binnenstad via de HafenCity naar Nachtmichel (ca. 3 uur, € 38, apr.-okt., vr., za. 20.30 uur). Interessante en actuele informatie over de haven en HafenCity biedt de Maritim-Tour (za. en zo. 10, 12.30 en 15 uur vanaf Landungsbrücken, Brücke 2. Duur: 1,5 tot ruim 3 uur, tel. 040 641 37 31).

Roter Doppeldecker: de eerste open dubbeldeksbussen die in de binnenstad reden. Ze onderhouden ook een officiële lijndienst, die het excursietraject met diverse hotels verbindt. De hotelgasten kunnen tegen betaling van een toeslag bij hun hotel in de bus stappen en ze worden daar aan het einde van de tocht weer afgezet. Duur: circa 1,5 uur.

City Hopping: de groene dubbeldeksbussen hanteren het cityhoppingprincipe: de houder van een dagkaart kan de rit op markante punten onderbreken en de tocht naar believen voortzetten. Duur: 1 3/4 uur.

Hamburger Hummelbahn: een leuke tocht in een boemeltreintje in de stijl van de jaren 20 door de binnenstad. Heel populair bij kinderen. De rit wordt in het Duits en Engels van commentaar voorzien. Duur: 1,5 uur, tel. 040 792 89 79.

StadtRAD en huurfietsen – de comfortabele manier om Hamburg te verkennen

Circa tachtig verhuurpunten en duizend fietsen van StadtRAD bevinden zich bij tal van S- en U-Bahnstations in de binnenstad en op belangrijke toeristische locaties. De rode huurfietsen kunnen overal bij alle verhuurpunten gehuurd en ook weer teruggebracht worden. Het eerste halfuur StadtRAD is gratis. Daarna moet er worden betaald. De maximale prijs per dag bedraagt € 12, BahnCard-houders krijgen korting. Wie een fiets van StadtRAD wil huren, moet zich de eerste keer vooraf op internet of telefonisch voor € 5 laten registreren – daarna kan meteen een fiets worden gehuurd. Informatie: www.stadtradhamburg.de of tel. 040 822 18 81 00. U kunt ook fietsen huren bij: Rent a bike, Jarrestr. 29, U 3: Saarlandstraße, bus: 172, 173, informatie en reservering via tel. 040 278 00 80, www.rentabike-hamburg.de; Hamburg City Cycles, Karolinenstr. 17, tel. 040 21 97 66 12, www.hhcitycycles.de, U 2: Messehallen, di.-vr. 11-19, za., zon- en feestdagen 10-18 uur.

Er worden ook rondritten per fiets met ervaren stadsgidsen aangeboden, waarbij de drukke verkeersaders worden gemeden. Reserveren: www.hamburger-gaestefuehrer-verein.de, tel. 040 30 05 12 33, www.hamburg-anders-erfahren.de, tel. 01786 40 18 00 (begin van de tocht op afspraak vanuit het hotel). www.hamburg-radtour.de, vanaf de binnenstad tot in de nieuwe HafenCity, drie à vier uur, circa € 22 per deelnemer.

Rondleidingen

Hamburg Tourismus GmbH (zie onder Informatie ter plaatse, blz. 23) biedt diverse rondleidingen aan, bijvoorbeeld de Hurentour, rechts en links van de Reeperbahn. Meer thema-excursies kunnen ook bij de volgende diensten en organisaties worden geboekt:

Hamburger Gästeführer Verein: rondritten en stadswandelingen in verschillende talen, www.hamburger-gaestefuehrer-verein.de.

Museum der Arbeit: stadswandelingen rond het thema arbeid. Programma-informatie en aanmelding apr.-okt., rondleidingen altijd zo., tel. 040 29 84 23 64, www.museum-der-arbeit.de.

Museumsdienst Hamburg: de rondleidingen kunnen via tel. 040 428 13 10 worden geboekt.

Stattreisen Hamburg e.V.: rondwandelingen waarbij de klassieke toeristische hotspots worden gemeden. Tel. 040 43 19 09 94 (informatielijn), www.stattreisen-hamburg.de.

Hamburg Greeters: Hamburgse vrijwilligers laten gasten hun stad zien, www.hamburg-greeters.de.

Duurzaam reizen

Het milieu ontzien, de lokale economie stimuleren, ontmoetingen bevorderen – sociaal verantwoord en milieuvriendelijk toerisme houdt rekening met klimaat, natuur en samenleving. Iedere reiziger oefent een niet te vermijden invloed uit op zijn reisbestemming; het tot een minimum beperken van de negatieve invloeden en het stimuleren van positieve effecten is belangrijk.

Rondvaarten

Op de Alster: na wandelingen kan een boottocht op de Außenalster of door de Alsterkanalen heel ontspannend zijn. De witte vloot van de rederij ATG ligt bij de aanlegplaats Jungfernstieg. Daar of via telefoonnummer 040 357 42 40 krijgt u meer informatie.

Havenrondvaarten: wie in Hamburg geen havenrondvaart heeft gemaakt, kent maar de halve stad. Alle rondvaarten beginnen bij de St. Pauli-Landungsbrücken en duren meestal één uur. Er is veel keuze en het aantal aanbieders aan de Landungsbrücken (tussen Brücke 1 en 9) evenals scheepstypen is heel groot. Het voordeel van de grote rondvaartboten is dat ze meestal een open bovendek hebben, ideaal bij mooi weer. Vaak is er ook eten en drinken aan boord. De kleinere bootjes zijn eenvoudiger uitgerust, maar zijn wel wendbarer en hebben minder diepgang. Daardoor kunnen ze bij vloed de grachten van de Speicherstadt invaren.

Prijzen: volwassenen vanaf € 17, korting voor kinderen, groepen vanaf vijf personen en houders van een Hamburg-CARD.

De stad vanuit de lucht

Highflyer: de ballon voor de Deichtorhallen stijgt tot een hoogte van 150 m. Bij goed weer hebt u van hieruit een sensationeel uitzicht over de stad. Bij sterke wind blijft de ballon echter op de grond, dag. 10-22 uur, www.highflyerhamburg.de.

Rondvluchten met een Ju 52: de Lufthansa biedt vanaf luchthaven Fuhlsbüttel geregeld rondvluchten boven Hamburg aan met deze zorgvuldig gerestaureerde oldtimer uit de jaren 30. Aangezien het toestel niet altijd in de stad gestationeerd is, kunt u het beste op internet of telefonisch informatie inwinnen, tel. 040 50 70 17 17 (informatie en reservering), www.lufthansa-Ju52.de.

Feesten en festivals

Maart en april

Frühlingsdom: mrt./apr. Opening van het festivalseizoen op het Heiligengeistfeld met een grote voorjaarskermis: spookhuis, achtbaan en reuzenrad.

Lange Nacht der Museen: eind apr./begin mei. Van 18 uur tot middernacht zijn 26 musea geopend.

Mei en juni

Hafengeburtstag: mei. Driedaags feest voor de verjaardag van de haven, die in 1189 in gebruik werd genomen. Schepen, muziek, vuurwerk en braadworst lokken velen naar de Landungsbrücken.

Japanisches Kirschblütenfest: eind mei. Japans kersenbloesemfeest aan de Außenalster met vuurwerk.

G-Move: Pinksteren. In de technoparade dansen 300.000 ravers door de pinksternacht.

Hamburger Balletttage: mei/juni. Het John-Neumeier-Ballett danst in de Staatsoper.

Juni, juli en augustus

CSD – Hamburg Pride: juni, www.hamburgpride.com. Parade, straatfeesten en festiviteiten in de binnenstad.

Stuttgarter Weindorf: eind juni-midden juli. Wijnfeest op de Rathausmarkt.

Schlagermove: juli. Drie dagen lang megaparty op het Heiligengeistfeld.

Motorrad-Gottesdienst: juli. Kerkdienst voor motoren en hun berijders in de Michel met aansluitend een konvooirit.

Der Hamburger Jedermann: juli/aug., www.speicherstadt.net. Openluchttheater in de Speicherstadt. Zie ook website.

Freiluftkino: juli/aug., www.freiluftkino-hamburg.de. Gevarieerd filmprogramma in de openlucht op de Rathausmarkt.

Schleswig-Holstein Musikfestival: juli/aug., www.shmf.de. Klassieke concerten in Hamburg en omgeving.

Klassieke concerten: in de zomermaanden geregeld concerten op de binnenplaats van het stadhuis.

Sommerdom: eind juli-eind aug. Zomerkermis.

Alstervergnügen: laatste week van aug. Rondom de Binnenalster met braadworst, bier en vuurwerk.

September

Sommer-Festival: aug./sept. Danstheatermanifestatie van de avant-garde (Kampnagel).

Filmfest Hamburg: eind sept. In veel bioscopen gaan films in première of ze worden rondom een speciaal thema vertoond.

November, december, januari en februari

Winterdom: nov./dec. Winterkermis, zoals de Frühlingsdom; laatste kermispret van het jaar.

Weihnachtsmarkt: vanaf de eerste advent. Kerstmarkt bij het stadhuis en rondom de Petri-Kirche.

Silvester-Feuerwerk: dit vuurwerkspektakel tijdens de jaarwissseling vindt plaats bij de Landungsbrücken.

Alstervergnügen: schaatsen en wandelen op de Alster, zodra die dichtgevroren is.

Informatie

Informatie ter plaatse

Hamburg Tourismus GmbH: Steinstr. 7, tel. 040 30 05 10, www.hamburg.de, www.hamburg-tourism.de.

Tourist-Information: Hauptbahnhof, uitgang Kirchenallee, tel. 040 30 05 12 01, ma.-za. 9-19, zo. 10-18 uur.

Bij de haven/Landungsbrücken: tussen Brücke 4 en 5, tel. 040 30 05 12 03, dag. 9-18 uur.

Hotline van Hamburg-Tourismus: tel. 040 30 05 13 00, persoonlijk advies aan de telefoon, ma.-za. 9-19 uur. Informatie, tips en adressen, hotelreserveringen, arrangementen. Bovendien toegangskaarten voor musicals, theater et cetera.

Magazines

Stadsmagazines die maandelijks verschijnen: OXMOX, Prinz Hamburg, Szene Hamburg. Verder nog informatie en evenemententips in de Hamburger Morgenpost en in de donderdageditie van het Hamburger Abendblatt.

Internet

www.hamburg.de: de officiële website van de stad met nuttige informatie voor bezoekers. Op deze site kunnen bovendien kaartjes voor musicals en theatervoorstelllingen alsmede hotels en evenementen worden geboekt.

www.hamburg-web.com: informatieve website met actueel Hamburg-Magazin, stadsgids en bedrijvengids. Veel adressen en tips inzake uitgaan, slapen, eten en meer.

www.hamburg-magazin.de: ook hier vindt u alles, wat u voor een geslaagde stedentrip kunt gebruiken. Talrijke tips, adressen en evenementenkalender.

www.hvv.de: site van het Hamburgse openbaarvervoerbedrijf. Handig om te downloaden bij de reisvoorbereiding met lijnennetkaart en tarievenlijst voor alle vervoersmiddelen van de stad – bussen, metro en Alsterboten.

www.mopo.de: de plaatselijke krant Morgenpost op internet, met actueel stadsnieuws en veel interessante adressen betreffende cultuur en vrijetijdsmogelijkheden van de stad inclusief commentaar.

www.hamburger-abendblatt.de: onlineversie van het Hamburger Abendblatt met nieuws uit Hamburg en daarbuiten en tips voor evenementen en uitstapjes in en om Hamburg. Altijd actueel.

www.szene-hamburg.de: informatie over de stad en uitgaans-, winkel- en restauranttips vindt u op de site van het gelijknamige stadsmagazine.

www.hh-magazin.com: het accent ligt hier op cultuur. Interessant voor bezoekers die informatie zoeken over alles wat op kunstgebied te ondernemen valt. Veel evenemententips.

www.hafen-hamburg.de: meertalige site met feiten, cijfers en achtergrondinformatie over de Hamburgse haven. Zeer informatief.

www.reeperbahn-hamburg.com: cafés, cultuur, restaurants en mode. De bekendste straat van Hamburg op internet.

Kinderen

Een stadsexcursie met kinderen

Een goedkoop alternatief voor de klassieke rondritten is een tochtje met lijn 3 van de U-Bahn (geel) vanaf station Rathausmarkt tot aan het eindstation Barmbek. De metro rijdt op dit traject voor het grootste deel bovengronds, zodat er een heleboel te zien en te ontdekken valt.

Bij de haven, metrostation Landungsbrücken, kunt u de rit kort onderbreken om een blik te werpen in de oude Elbetunnel (zie blz. 45). Hier gaan voetgangers en ook auto's met liften naar beneden.

De rit gaat verder tot station Baumwall. Hier vlakbij is nog meer techniek te bewonderen. Niet alleen voor spoorwegfanaten is Miniatur Wunderland (zie blz. 39) in de Speicherstadt een onvergetelijke belevenis, het is een -absolute must voor jong en oud. 's Werelds grootste modelspoorbaan heeft heel wat te bieden: met 13.000 meter spoor, 930 treinen, 14.500 wagons en 330.000 lampjes kun je de tijd snel vergeten. Terug in de metro wordt de tocht voortgezet richting Barmbek. Vlak voor het eindstation, bij de halte Borgweg, begint het 180 hectare grote Stadtpark. In de zomermaanden zijn de zwemplas, het minigolfterrein en botenverhuur de trekpleisters. Niet seizoensgebonden is het planetarium, dat in 2010 zijn tachtigste verjaardag vierde. Hier wordt sterrenkunde aanschouwelijk gemaakt.

Leestips

Ralf Lange: Architektur in Hamburg, Hamburg 2008. Heel goed overzicht over dit onderwerp.
Gert Kähler: Von der Speicherstadt bis zur Elbphilharmonie, Hamburg 2009.
Honderd jaar stadsgeschiedenis boeiend uiteengezet.
Stefan Krücken: Wellenbrecher, Appel 2009. Meeslepende verhalen rondom het thema scheepvaart.
Dirk Meyrhöfer: HafenCity Hamburg, Hamburg 2012. Actueel overzicht van deze boomende wijk.

Nog meer ideeën

Vertier voor kinderen biedt ook de Botanische Garten Planten un Blomen, waar zich de enige rolschaatsbaan van Hamburg en een reusachtige avonturenwaterspeeltuin bevinden. In de zomervakantie zijn hier in het park ook geregeld gratis theatervoorstellingen voor kinderen.

Voor vermaak is in Hamburg toch al goed gezorgd. De stad heeft diverse kindertheaters, waar kinderen in stukken mee kunnen spelen of er gewoon naar kunnen kijken, zoals het Theater für Kinder en het Fundus Theater.

Bij mooi weer is het de moeite waard om de toren van de St. Michaeliskirche (zie blz. 42), in de volksmond Michel, te beklimmen. Het uitzichtplatform op 80 meter hoogte, biedt een overweldigend panoramisch uitzicht over de daken van Hamburg. Beneden bevinden zich niet ver van hier de Krameramtswohnungen met het bezienswaardige museum, dat niet alleen interessant is voor kinderen.

Bij een bezoek aan Hamburg met kinderen hoort ook Hagenbecks Tierpark (informatie: www.hagenbeck.de), de mooie dierentuin met attracties als Tropen-Aquarium en Orang-Utan-Haus.

Klimaat en reisseizoen

Het weer in de Hanzestad is beter dan zijn reputatie. In de zomer kan het hier heel warm worden, ook als een lichte bries de warmte dragelijker dan elders maakt. Dan is het tijd voor zeiltochtjes op de Alster. Ook in de winter zijn er dagen met veel zon. Alleen is het dan meestal bitterkoud. Voor velen niettemin ideaal weer voor een wandeling langs de Elbe, rondom de Außenalster en natuurlijk voor een bezoek aan een van de talrijke musea.

Openingstijden

De meeste winkels in het centrum: ma.-za. 10-20 uur. Informatie over koopzondagen of verruimde openingstijden tijdens evenementen – zoals de Hafengeburtstag – is verkrijgbaar op internet (www.hamburg-magazin.de).

Musea: di.-zo. 10 tot 18, sommige tot 17 en/of do. tot 21 uur.

Reizen met een handicap

Op de website www.handicap-info.de onder de link Ratgeber Hamburg worden (in het Duits) veel tips en adressen voor een verblijf in Hamburg gegeven. Bij de gemeente kunt u terecht voor de gratis brochure Hamburg Handbuch. Het 200 bladzijden tellende boekje biedt veel tips en adressen voor een kort verblijf in Hamburg.

Vervoer voor gehandicapten:

MobilCar: tel. 040 20 00 11 22.

okTaxi: tel. 040 40 17 01 62.

Rondleidingen voor doven en rolstoelgebruikers: Gerritje Deterding, info@gd-incentives.de.

Sport en activiteiten

Fietsen

Bijna overal in de stad en in heel de binnenstad kunt u goed fietsen. Aantrekkelijk zijn fietstochten rondom de Alster, langs de Elbe en in de diverse parken (Fietsenverhuur, zie blz. 21).

Fitness en Wellness

Meridian Spa: Quickbornstr. 26, tel. 040 65 89 13 50, www.meridianspa.de, U 2: Osterstr., ma., wo., vr. 7-23, di., do. 9-23, za., zo. 9-22 uur. Een prettige ambiance en een ruim aanbod aan apparaten en cursussen. De dagkaart is er vanaf € 16. Filialen in het centrum (Schaarsteinweg 6) en verder in Wandsbek (Wandsbeker Zollstr. 87-89).

NIVEA Haus: Jungfernstieg 51, tel. 040 82 22 47 40, www.nivea.de/haus, U 2: Gänsemarkt, ma.-za. 10-20 uur. Hier kunt u alle Niveaproducten uitproberen; vrij voordelig wellnessgenot voor alle liefhebbers van het blauw-witte merk. Het assortiment is zeer gevarieerd. Reserveren gewenst.

Golf

Clubhaus Falkenstein: In de Bargen 59, tel. 040 81 21 77, www.hamburgergolf-club.de. De exclusiefste golfclub van de stad, mooi gelegen direct aan de Falkensteiner Ufer.

Joggen

Außenalster: bijv. U 1: Klosterstern. Het hardlooptraject rondom de Außenalster is de klassieker voor joggers. Wie de Alster eenmaal rond heeft gerend, heeft ruim 7,5 km afgelegd. In het weekend is het hier behoorlijk druk; dan is half Hamburg op de been.

Stadtpark: U 3: Borgweg, Saarlandstraße. Het 148 hectare metende park met een grote plas biedt tal van hardloopmogelijkheden. Populair bij de plaatselijke bevolking als locatie voor sport en recreatie.

Jogging-sightseeing: Gösta Dreise is de eerste en enige aanbieder van rondleidingen in looppas. Hij jogt met u via een interessant parcours door de boeiendste stadsdelen en geeft uitleg over de -bezienswaardigheden. Aanmelden en informatie: tel. 040 439 87 80 of www.touristjogging.de.

Zeilen en roeien

Außenalster: de Außenalster zonder boten is vrijwel ondenkbaar. Wie er geen bezit, kan er gewoon een huren. Rondom de Außenalster en langs de Alsterkanalen zitten veel bedrijven die roei- en zeilboten per uur of per dag verhuren. Motorboten zijn verboden.

Zwemmen

Alsterschwimmhalle: Ifflandstr. 21, U 1: Lohmühlenstraße, ma.-vr. 6.30-23, za., zo. 8-23 uur, toegang € 6,50/3 uur. Het grootste zwembad van Hamburg, aangelegd voor internationale zwemwedstrijden. Twee vijftigmeterbanen, een tienmeterduiktoren en een fitnessstudio met airco behoren tot de voorzieningen. De sauna is dagelijks vanaf 9 uur geopend, op dinsdag de hele dag alleen voor vrouwen (€ 15 per dag).

Frei- und Hallenbad Kaifu: Hohe Weide 15, U 3: Hoheluftbrücke, ma.-vr. 7-23, za., zo. 8-22 uur, toegang vanaf € 5,30 per dag. Het oudste zwembad van Hamburg met buitenbad, vijftigmeterbad en tienmetertoren, kinderbad, grote zonneweide en een stijlvol saunagedeelte (di. vrouwensauna tot 20 uur). Diverse soorten fitness, waaronder aquajogging, en een duikworkshop.

Holthusenbad: Goernestr. 21, U 1, 3: Kellinghusenstraße, dag. 9-22 uur, toegang € 8,30/3 uur. Het mooiste zwembad van Hamburg biedt zwemplezier van het hoogste niveau met een verwarmd buitenbad, overdekt golfbad, een grote waterspeeltuin, whirlpool, thermische baden en een sauna. Op vrijdagavond wordt het romantisch, want dan kan er bij kaarslicht worden gezwommen.

Telefoon en internet

Voor informatie over mobiel bellen in Duitsland kunt u het beste uw provider raadplegen.

Netnummer: 040.

Landnummers:

D: 0049, B: 0032, NL: 0031.

Op tal van locaties, waaronder hotels en restaurants is (al dan niet gratis) wifi beschikbaar.