Welkom

Tervetuola

Ter oriëntatie

Kennismaking, Helsinki in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

1
Het pronkjuweel van Finland – Senaatsplein
Het Senaatsplein van Helsinki is het chique visitekaartje van Finland en de grootste bezienswaardigheid van de hoofdstad.

2
Tussen het water en de stad – Marktplein
Het marktplein aan de haven is een ware belevenis.

3
Boulevard, park en wandelgebied – Esplanade
De beroemde Esplanade is een topadres om te winkelen.

4
Cultuur te midden van het groen – rond het Centraal Station
Het station van Helsinki wordt omringd door musea, theaters en de beste hotels – met volop groen in het Kaisaniemipark.

5
Het hart van de metropool – Mannerheimintie
Nergens is Helsinki zo metropolitisch als aan de Mannerheimstraat tussen het Zweeds Theater en het Parlement.

6
Winkels en sauna’s – tussen Kamppi en Bulevardi
Tot de hoogtepunten van deze wijk behoort de sauna in het jugendstilbadhuis.

7
De mooiste meubels en mode – het designdistrict
Het opwindendste stadsdeel van Helsinki is een podium voor designers, trendsetters en modeontwerpers.

8
Nog een beetje Rusland – schiereiland Katajanokka
Op dit schiereiland staat de Uspenskikathedraal met vlakbij mooie pleinen, goede restaurants en overal uitzicht op het water.

9
Tijdreis naar 1950 – tussen de noordkust en Kallio
Een fraaie kustweg, een idyllische eilandsfeer met meeuwengekrijs, caféterrasjes, een markt – een veranderende arbeiderswijk.

10
Grootse architectuur aan het water – rond de Töölöbaai
Het nieuwe Helsinki schittert met spectaculaire bouwwerken.

11
Jachthaven en jugendstilgevels – Kaivopuisto en Eira
Aan de Merisatamabaai naar zeilboten staren en in de wijk Eira de fraaie jugendstilgevels bewonderen.

12
Een rotstempel – van Tennispalatsi naar Hietaranta
Een tempelkerk, de grootste begraafplaats van Finland, een zandstrand, musea en kunstenaarskroegen – volop trekpleisters in een nog vrij onbekende wijk.

13
Voortgaande vernieuwing – Hietalahdentori en Ruoholahti
Het grootste cultuurcentrum van Finland komt voort uit de kabelfabriek van Nokia, de wijk Ruoholahti op een oud industrieterrein.

14
De behouden ziel van Finland– Seurasaari
Folklore en eilandromantiek blijven in stand naast het modernisme.

15
Vestingeiland in de haven – Suomenlinna
De kleine eilandengroep voor de poort van Helsinki is als militair bolwerk gebruikt door Zweden, Russen en Finnen.

Nog meer Helsinki

Attracties voor het hele gezin

Eilanden

Musea

Parken

Wijken

Excursies

Espoo (Zweeds Esbo)

Hanko (Zweeds Hangö)

Porvoo (Zweeds Borgå)

Tallinn

Tarvaspää

Vantaa (Zweeds Vanda)

Te gast in Helsinki

Overnachten

Eten en drinken

Winkelen

Uitgaan

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Tervetuola – Welkom

Het valt wel een beetje te begrijpen dat in 1908 vele brave burgers van Helsinki niet zo te spreken waren over het meisje van brons dat tussen het Marktplein en de Esplanade werd geplaatst. De mooie fonteindame kijkt weliswaar met een glimlach in de richting van de zee, maar aan de andere kant keert ze de stad haar onbedekte rug toe. Tegenwoordig staat de Havis Amandafontein er stoïcijns bij tussen het drukke gewoel van trams, auto’s en voetgangers – dat moet wel het beste symbool van de Finse hoofdstad zijn.

Ter oriëntatie

Een eerste kennismaking

Veel bezoekers komen naar Helsinki per veerboot. Deze tocht naar de Finse hoofdstad over zee is meteen ook de mooiste – onderweg vaart u langs scheren (rotseilandjes) en andere eilanden, dan krijgt u de grote zeevesting Suomenlinna in zicht, en tot slot strekt Helsinki met twee schiereilanden zijn armen naar u uit. Het Marktplein komt dichterbij, met daarachter de gelijkmatige rij van classicistische gebouwen, en boven alles uit ziet u de witte Dom met zijn vijf groene koepels. Dankzij de compacte indeling van Helsinki zijn de andere grote bezienswaardigheden van hieruit allemaal goed te voet te bereiken. Daartoe behoren in de onmiddellijke nabijheid de ten noorden van de Dom gelegen wijk Kruununhaka, het stationsplein en de winkelstraat Aleksanterinkatu.

Historisch centrum kaart 2

In vergelijking met de andere grote steden van Noord-Europa is Helsinki een jonge stad: toen de stad in 1550 werd gesticht, bestonden Kopenhagen, Stockholm en Oslo al lange tijd. Het is ook een jonge hoofdstad: in 1812 werd het de opvolger van Turku/Åbo.

De bezienswaardigheden zijn dan ook niet heel oud – maar dat jong ook bezienswaardig kan zijn, bewijst alleen al de aanblik van het Senaatsplein (Senaatintori) en de Dom (Tuomiokirkko). Dit neoclassicistische centrum, in 1812-1850 in één ruk aangelegd, is een groot stedenbouwkundig succes en het middelpunt van alle sightseeingtours. Behalve het Senaatsplein en het Marktplein (Kauppatori) behoort ook de Esplanade hiertoe.

Twee schiereilanden G-K 5-7

De twee schiereilanden die aan weerszijden van het historisch centrum liggen, maakten al in de tijd van de tsaren deel uit van de stadskern. In het zuidoosten ligt het schiereiland Katajanokka met de Uspenskikathedraal, waar nu nog steeds het Russische erfgoed te zien is. En in het zuidwesten ligt een naamloos heuvelachtig schiereiland met op de zuidpunt het grote park Kaivopuisto en verder de ambassadewijk en de jugendstilwijk Eira. De overgang naar het designdistrict wordt gevormd door de Bulevardi – vanhier strekt zich naar het noorden de wijk uit die nu het middelpunt is van de jonge creatieve wereld.

Links en rechts van de Mannerheimintie E-G 2-5

In noordelijke richting vormt de indrukwekkende brede Mannerheimintie de belangrijkste verkeersader, waaraan talloze bezienswaardigheden als het Parlement, het museum Kiasma en het Nationaal Museum bij elkaar staan. Tegelijkertijd scheidt deze straat de voorstad in een westelijk en een oostelijk deel. In het westen bevindt zich het nieuwe Kamppicomplex met de gelijknamige wijk, maar hier vindt u ook toonbeelden van fraaie architectuur als de Tempelkerk, tal van musea en uitgestrekte parken. In het oosten ligt de Töölöbaai, die al in de jaren 30 als ‘nieuw centrum’ in de stadsplanning was voorzien. Om dit idee te benadrukken vormen het Finlandiahuis, de Nationale Opera en het Stadstheater een cultureel accent nabij het water. Ten noorden van de baai bevinden zich te midden van het groen het Olympisch Stadion en andere arena’s.

Eilanden, scheren en parken

Helsinki, de ‘dochter van de Oostzee’, is een combinatie van land en zee, omringd door een krans van eilanden. Binnen de stadsgrenzen liggen 315 eilanden, en dat zijn dan alleen de grotere exemplaren. De bekendste vormen de groep Suomenlinna ( kaart 3), die als voormalige zeevesting van drie landen op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO staat. Als u een indruk van deze unieke wereld wilt krijgen, is een van de vele georganiseerde boottochten een aanrader. Deze vertrekken meestal vanaf het Marktplein en u kunt kiezen uit speedboten, zeilschepen, historische raderboten en moderne excursieboten, en uit een excursie van een uur of een hele dag. Deze boottochten kunnen u helemaal naar Porvoo in het oosten of Hanko in het westen voeren, maar voor een eerste keer is het meer dan voldoende de nabije omgeving van de stad te bezichtigen.

De vrij grote eilanden Seurasaari ( B/C 2-4), Korkeasaari ( K/L 4) en Mustikkamaa ( K/L 3) zijn met het stadsgebied verbonden door bruggen. Helsinki is overigens een buitengewoon groene stad. Het is mogelijk over hele schiereilanden rond te zwerven zonder ook maar één keer een weg voor auto’s/een autoweg over te steken. In het reusachtige centrale park Keskuspuisto ( D/E 1) bent u midden in een ongerept natuurlandschap met bossen, meren en rivieren. De inwoners van Helsinki maken elk seizoen gebruik van deze tuinen en parken: hier kunnen joggers hun kilometers maken, hier zet men in de warme tijd van het jaar ligstoelen neer om te zonnebaden, stelt men barbecues op en wordt er gefeest. In het najaar zijn de parken het domein van de wandelaars en in de winter suizen kinderen met sleeën van de besneeuwde heuvels omlaag. De bewoners van Helsinki zijn met 500 km aan paden om te joggen, 950 km aan fietspaden en 200 km aan langlauftrajecten trots op de vele mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding in hun stad.

Kennismaking, Helsinki in cijfers

Dochter van de Oostzee

Als ‘dochter van de Oostzee’ dankt Helsinki niet alleen zijn geschiedenis, maar ook zijn levensgevoel aan deze symbiotische relatie tussen land en zee, die het best vanuit een vogelperspectief is te overzien. Het grote aantal baaien, eilanden, scheren, havens en stranden is uniek en kenmerkend voor de hoofdstad van Finland. Vanaf alle locaties in de binnenstad hebt u ergens wel uitzicht op de zee. Dikwijls lijkt het alsof de reusachtige veerboten uit Stockholm of Tallinn rechtstreeks de straten van het stadscentrum willen binnenvaren. Zoals Helsinki zijn bestaan te danken heeft aan de handel over zee en vrijwel alle mijlpalen in zijn ontwikkeling verband houden met de zee, zo is de stad ook vandaag de dag nog geheel en al op de Oostzee gericht.

Klein, maar veelzijdig

Helsinki is een stad die betrekkelijk laat tot ontwikkeling is gekomen en beschikt daarom niet over de historische variatie in architectuur die andere grote steden in Europa kenmerkt. Er staan geen romaanse kerken en geen middeleeuwse kastelen. Zelfs uit de tijd van de renaissance, toen de Zweden de stad stichtten, is er niets te vinden. Het huidige bestand aan bouwwerken is vooral het resultaat van de wederopbouw na de verwoestende brand van 1808-1809. Toch is het stadsbeeld niet saai, maar geeft juist blijk van een veelzijdig karakter.

Het indrukwekkendst zijn de monumentale bouwwerken die te zien zijn aan het Senaatsplein en in de nabije omgeving. Hier nam men de klassieke bouwkunst als voorbeeld, zoals die was uitgewerkt in Sint-Petersburg. In de nabije omgeving laten de speelse vormen van de jugendstil en de nationale romantiek zich gelden, uit een periode dat Finland voor het eerst een eigen stijl vond. In die tijd zijn hele wijken als Eira ontstaan, met prachtige gebouwen als het Nationaal Museum. Na een korte opleving van het classicisme (Parlement) koos men na 1930 in Helsinki duidelijk voor een zakelijke stijl. Het functionalisme en het modernisme deden hun intrede en vonden in Alvar Aalto een wereldberoemde meester. In de jaren 60 en 70 veranderde het beeld opnieuw met typerende bouwwerken als het Finlandiahuis en de Rotskerk. Recentelijk baarden het museum Kiasma, het Kamppicomplex en het in 2011 ingewijde Muziekhuis opzien; deze drukken nu hun stempel op een deel van het centrum.

Agglomeratie Helsinki

Maar de ingrijpendste facelift van Helsinki vond en vindt nog steeds plaats in de voorsteden. Vanwege de sterke bevolkingsgroei na de Tweede Wereldoorlog en in de laatste drie decennia van de 20e eeuw was er weinig aandacht voor de oude stadsstructuren. De hoofdstad overwoekerde deze vroegere centra, nam het hele schiereiland in beslag en dijde verder uit over enkele eilanden en tot ver in het achterland. In de noordelijke stadsdelen Arabia en Vikki hebben moderne woonbouwprojecten van de hoofdstad spannende, nieuwe elementen toegevoegd. Zo is in Vikki, waar nu het nieuwe Wetenschapspark is gevestigd, een woonwijk van 15.000 inwoners ingericht volgens ecologische bouwprincipes. In het westelijke Ruoholahti is in de jaren 90 een volkomen nieuwe wijk uit de grond gestampt. In 2010 legde men de laatste hand aan de satellietstad Vuosaari: 14 km ten oosten van het centrum biedt deze nu ruimte aan 40.000 inwoners. Tegenwoordig is nauwelijks nog te zeggen waar de grens ligt met de andere steden Espoo en Vantaa. Daarom bedoelt men met Helsinki steeds vaker de totale agglomeratie (1,3 miljoen inwoners) die binnen de Ringweg (Kekä) III ligt.

In deze agglomeratie zijn enkele interessante middeleeuwse kerken te vinden, en verder mooie musea als Heureka in Vantaa en Tarvaspää nabij Espoo. Ook de nieuwe architectuur van Otaniemi en Tapiola trekt veel bezoekers. Maar dat zijn bezienswaardigheden die pas in aanmerking komen als u langere tijd in Helsinki blijft of een speciale interesse hiervoor hebt. Want als u toch even weg wilt uit het ‘eigenlijke’ Helsinki, dan zijn er nog een paar andere spectaculaire bestemmingen voor een uitstapje. Denk daarbij aan een boottocht door de scherenarchipel, een excursie naar het pittoreske stadje Porvoo met zijn houten huizen, een uitstapje naar de badplaats Hanko of een tocht door de natuur in het nabijgelegen Nationaal Park Nuuksio. En wat is volgens de statistieken de populairste bestemming voor een dagtocht? Een bezoek aan de Estlandse hoofdstad Tallinn, die ‘vlak om de hoek’ ligt, aan de overkant van de Finse Golf.

Blauw en wit

Bij helder weer zijn overal in Helsinki de kleuren van de Finse vlag te zien: een strakblauwe lucht met schapenwolkjes, de witte Dom boven het donkerblauwe water van de haven, of op een mooie winterdag de sneeuw onder een wolkeloze lucht. Helsinki is gebouwd op een licht heuvelachtig terrein, waardoor u steeds vanaf een hoger punt in elke richting zicht hebt op het blauw van de zee, de baaien en de binnenmeren.

Heldere nachten, donkere dagen

Beroemd zijn de heldere nachten van Sint-Petersburg – maar een blik op de landkaart maakt meteen duidelijk dat de situatie in Helsinki niet heel veel anders is. Hier, in de noordelijkst gelegen hoofdstad van de Europese Unie, wordt de hemel gedurende de zomernachten ook niet echt donker. In de stad heerst een wat onwerkelijke sfeer, waarbij rond middernacht de contouren van de gebouwen in schemerlicht gehuld gaan, maar de torenspits van de Dom kort daarna alweer in het sterker wordende zonlicht begint te schitteren. Zo licht als in Helsinki de zomers zijn, zo donker zijn de winters – maar ook dan is de sfeer onvergelijkbaar, zoals bijvoorbeeld op de met lichtjes versierde kerstmarkt langs de Esplanade of tijdens een wandeling over de dichtgevroren Oostzee.

Toerisme in de lift

Een korte stedentrip naar Helsinki is populair geworden. Dat geldt zeker voor de Esten, die met een speedboot vanuit Tallinn aankomen en vóór middernacht alweer zijn vertrokken. Maar ook Russen uit Sint-Petersburg of Vyborg komen hier in steeds grotere aantallen heen. En sinds de prijsvechters onder de luchtvaartmaatschappijen deze bestemming hebben ontdekt, is het toerisme uit tal van landen enorm toegenomen. In het afgelopen jaar telde men 2,6 miljoen overnachtingen, waarvan 60% door buitenlanders. De grootste toestroom van toeristen komt uit Groot-Brittannië, Rusland, Zweden, de Verenigde Staten, Duitsland en Estland. Maar ook toeristen uit het Verre Oosten laten zich in Helsinki zien. Veel Aziaten zijn toeristen of zakenmensen die vanwege de snelle noordpoolroute van Finnair op hun reis vanuit Peking of Tokio hier een tussenlanding hebben gemaakt.

De moderne luchthaven met een hoog serviceniveau ligt nabij Vantaa, slechts 20 km van het centrum van Helsinki. Het is echter niet de belangrijkste poort naar de wereld, want dat zijn de havens. Hier lopen voortdurend veerboten binnen, waarvan de meeste afkomstig zijn uit het nabije Tallinn, maar ze komen ook uit Sint-Petersburg, Klaipeda, Visby, Stockholm, Mariehamn, Rostock, Lübeck en Travemünde. Een klein, maar een zeer goed verzorgd segment van het toerisme wordt gevormd door de cruiseschepen die in Helsinki aanleggen. Jaarlijks wordt Helsinki 260 keer door cruiseschepen aangedaan, die ongeveer 220.000 dagjesmensen naar de stad brengen: daarmee is Helsinki een van de populairste cruisehavens van Europa. Verder geven de congressen stijgende aantallen te zien – elk jaar zijn het er wel zo’n honderd. Deze brengen de stad ook veel bezoekers – jaarlijks zo’n 30.000. Nog een andere categorie werd gevormd door de internationale sportevenementen, de organisatie van grote wedstrijden, zoals het 52e Eurovisiesongfestival in 2007, de uitverkiezing tot culturele hoofdstad van Europa in 2000, en die tot designhoofdstad van de wereld in 2012.

Cultuur en lifestyle

Als vroeger iemand vakantieplannen voor Helsinki had, kon hij verzekerd zijn van meewarig commentaar. De Finse hoofdstad mocht dan iets authentieks hebben, maar hij was niet echt spannend, meer een wat slaperige minimetropool, die bovendien zo ongeveer in het Oostblok lag. Die tijd is voorbij. Helsinki is nog steeds compact en overzichtelijk, maar verder is alles anders geworden. Men spreekt nu bewonderend over de Finse economie, heeft niets dan lof voor de Finse cultuur en beschouwt juist Helsinki als een absolute aanrader voor liefhebbers van winkelen, uitgaan en muziek.

Van de prachtige Esplanade tot de grote winkelcentra en de modieuze winkels in het designdistrict – de hele binnenstad lijkt wel één groot warenhuis. Het aanbod is overweldigend – stijlvolle meubels van Artek, traditionele sieraden, textiel van Marimekko, artikelen van Pentik, Russische iconen, Samische (Laplandse) rendierham, barnsteen uit het Oostzeegebied en felgekleurde, opvallende producten voor de jeugd. Dat alles en nog veel meer is binnen een straal van een paar honderd meter bij elkaar te vinden.

Helsinki is dan ook een stad met aantrekkingskracht, ook in culinair opzicht. Door de ligging tussen oost en west is hier zowel de Russische als de Franse keuken vertegenwoordigd, terwijl er dankzij de ligging tussen noord en zuid ook Samische en mediterrane invloeden te herkennen zijn. En van de ligging aan zee profiteren de visrestaurants. In de meer dan achthonderd restaurants wordt beter en gevarieerder gekookt dan ooit tevoren. Inmiddels zijn twee restaurants met een Michelinster bekroond. Qua concept, inrichting en keuken zijn de eetgelegenheden net zo divers als hun gasten – van gezellige bars en kunstenaarscafés tot chique restaurants en etablissementen waar men de functies van café, restaurant, bar, dansvloer en woonkamer verenigt. Ook in de late uurtjes kent de stad nog een bruisend uitgaansleven. Velen beschouwen Helsinki als de meest dynamische uitgaansstad van Scandinavië. In de trendy cafés en chique clubs komt een rijkgeschakeerd publiek, dat van wijk naar wijk trekt en steeds nieuwe hotspots kiest. Het muziekaanbod is zeer gevarieerd, van traditionele Finse tango en jazz tot rock, heavy metal, hiphop en house. Populaire Finse groepen zijn Eppu Normaali, Rasmus en Him, al hebben die voor het jongere publiek alweer afgedaan.

Dynamische groeistad

Sinds 2010 woont één op de vier Finnen in de agglomeratie Helsinki. Hier bevinden zich de grootste universiteiten, de belangrijkste luchthaven en de grootste mediabedrijven, hier worden de hoogste salarissen betaald en is de werkloosheid het laagst. Helsinki is de nummer één als standplaats voor fabrieken, verzekeringsbedrijven en banken, en is het centrum van onderzoek en wetenschap. Als het goed gaat in Helsinki, dan is dat goed voor het hele land. Helsinki was dan ook de motor achter het grote Finse economische succes van de laatste jaren. De grote internationale ondernemingen op het gebied van elektronica en communicatie, en dan natuurlijk Nokia in het bijzonder, hebben hun hoofdkantoor en hun researchafdelingen in deze regio gevestigd. Verder is de bloei te danken aan de dynamische IT-branche van Finland, die alleen al goed is voor 18% van alle arbeidsplaatsen. Zelfs de economische wereldcrisis van 2009-2010 deed weinig afbreuk aan dit succes. Deze situatie gaat gepaard met politieke stabiliteit, een goede infrastructuur, een hoogopgeleide bevolking en een schoon milieu. Het is dan ook geen verrassing dat Helsinki geregeld hoog op de lijst van aantrekkelijkste steden in de wereld staat.

Feiten en cijfers

Ligging: Helsinki ligt in de Zuid-Finse landstreek Uusimaa en aan de noordelijke kust van de Finse Golf, tegenover de Estlandse hoofdstad Tallinn. Samen met de zelfstandige buursteden Espoo, Vantaa en Kauniainen vormt Helsinki de zogeheten hoofdstedelijke regio (pääkaupunkiseutu).

Oppervlakte: stadsgebied 716 km², waarvan 503 km² water en 213 km² land.

Kustlijn: vasteland 123 km, eilanden 315 km.

Bestuur: Helsinki wordt bestuurd door een gemeenteraad (kaupunginvaltuusto), die uit 85 leden bestaat en voor vier jaar wordt gekozen. Momenteel zijn er in de raad negen partijen vertegenwoordigd; de sterkste fracties zijn die van de nationale coalitiepartij, de groenen en de sociaaldemocraten.

Bevolking: 604.000 inwoners in het eigenlijke Helsinki. De agglomeratie heeft 1.320.000 inwoners. Heel Finland telt 5,4 miljoen inwoners, ongeveer een kwart woont dus in de agglomeratie Helsinki. Van de inwoners van Helsinki bestaat 94,5% uit Finnen, 5,5% zijn burgers met een andere nationaliteit.

Bevolkingsdichtheid: 2828 inwoners/km²; in Amsterdam 3577 inwoners/km².

Talen: Fins 84%, Zweeds 6%, overige 10%.

Religie: 61% evangelisch-luthers, 3% Russisch-orthodox, 33% niet- of andersgelovig.

Tijdzone: 1 uur later dan in de Benelux; als EU-land heeft het een zomertijd.

Munteenheid: euro.

Redding van de Oostzee

Is de Oostzee, waarvan Helsinki altijd sterk afhankelijk was, nog te redden? Deze vraag speelt niet alleen in de politiek, economie en wetenschap van de landen aan de Oostzee, maar in de hele samenleving. Het gaat er tenslotte om of de kinderen van Helsinki of Tallinn ook in de toekomst ’s zomers kunnen zwemmen in schoon, in plaats van door algen vergiftigd water. De Oostzee is de sterkst vervuilde zee ter wereld en de redding ervan is een dringende en gigantische opgave. Hierbij hebben de Finnen steeds een actieve voortrekkersrol vervuld. Zo is er in 2010 in Helsinki een internationale Oostzeeconferentie gehouden. Een van de belangrijkste initiatieven in het land is de stichting Elävä Itämeri (Levende Oostzee), die de ecologische reddingsacties voor de zee op alle politieke en economische niveaus wil coördineren en bespoedigen.

Stadswapen

Een bekroonde boot siert het stadswapen van Helsinki. De overgang tussen stad en zee is letterlijk vloeiend. Het land vindt een voortzetting in honderden archipels, eilanden en scheren, nu eens dicht bebost, dan weer slechts een kale granietrots. En de Oostzee dringt met vele baaien diep in het landoppervlak door, creëert daar tal van schiereilanden en bezorgt Helsinki vier uitstekende natuurlijke havens.

Vrouwenpower

De machtigste vrouwen van Finland wonen en werken in Helsinki. Van 2000 tot 2012 bekleedde Tarja Halonen het hoogste politieke ambt in de staat – dat van staatspresident – en resideerde op het schiereiland Mäntyniemi (zie blz. 72). Ook het op een na hoogste ambt – dat van minister-president – werd in 2003 en van 2010 tot 2011 door vrouwen bekleed. Het regeringspaleis staat pal aan het Senaatintori (zie blz. 30). Vanouds staan de gelijke rechten tussen man en vrouw in Finland hoog in het vaandel. Nergens kregen vrouwen het passieve en actieve kiesrecht zo vroeg als hier, nergens is de gelijkheid tussen man en vrouw zo consequent in praktijk gebracht. Hierbij gaat het om de CEO’s van ondernemingen, het middenmanagement, mensen met een universitaire opleiding en in het bijzonder de politiek. Vorige regeringen bestonden vaak voor de helft uit vrouwelijke ministers, maar sinds 2013 bestaat het kabinet uit acht vrouwen en elf mannen.

Geschiedenis, heden, toekomst

Van de vroegste tijd tot en met het Zweedse tijdperk

Het Zuid-Finse kustgebied, waar Fins-Oegrische stammen slechts her en der een woonplaats hadden, kwam in de periode tussen 800 en 1100 n.Chr. in de belangstelling van de Zweedse Vikingen (Warager), van wie velen zich hier permanent vestigden. Korte tijd later, van 1155 tot 1362, werd de regio in drie campagnes gekerstend. Na een grootscheepse immigratie werd de streek een Zweedse provincie met Åbo (Turku) als hoofdstad. Samen met Zweden werd de provincie onderdeel van de sterk onder Deense invloed staande Unie van Kalmar, totdat koning Gustav Vasa in de 16e eeuw Zweden uit de afhankelijke positie van Denemarken bevrijdde en de Reformatie invoerde. Hij stichtte bovendien in 1550 Helsingfors – op enkele kilometers van het huidige centrum van Helsinki. Zo wilden de Zweden de concurrentie aangaan met het economisch sterke Tallinn/Reval aan de overkant van de Finse Golf. Vanwege de traag verlopende ontwikkeling van de stad besloten de Zweden in 1640 de stad te verleggen naar de huidige locatie met de veel betere haven. Toch was er tegen het eind van die eeuw slechts een gebied bewoond ter grootte van het Senaatsplein met de omliggende huizenblokken. Dat veranderde toen het Zweedse Rijk werd geconfronteerd met een toenemende dreiging van Rusland en in 1748 overging tot de aanleg van de imposante zeevesting Sveaborg (nu Suomenlinna) op de eilandengroep voor de kust van Helsinki. De aanleg zelf en daarna het in de vesting gelegerde garnizoen gaven de stad een sterke economische impuls. Hierdoor werd Helsinki de op een na grootste havenstad van het land.

In 1809 moesten de Zweedse troepen in Sveaborg na een oorlog die een jaar duurde, capituleren voor de Russen. Het koninkrijk raakte zijn provincie Finland kwijt aan de Russische tsaar. Bovendien was Helsinki met zijn oude panden van hout grotendeels verwoest door een grote brand.

Onder Russische heerschappij

Voor het nieuw ingestelde groothertogdom Finland kwam de Russische heerschappij vooral neer op een autonomere positie. De Finse cultuur maakte voor het eerst een emancipatie ten opzichte van Zweden door. Daarmee steeg ook de ster van Helsinki – vooral nadat tsaar Alexander I de stad in 1812 tot hoofdstad van Finland uitriep.

Door alle oorlogsschade was een wederopbouw van de stad noodzakelijk. Deze werd in gang gezet naar het ontwerp van de architecten Johan Albrecht Ehrenström en Carl Ludwig Engel. In slechts enkele jaren tijd kregen de harmonieuze, lichte gebouwen van het tot op heden ongewijzigde neoclassicistische centrum hun vorm. Toen in 1827 ook de universiteit van Turku naar Helsinki werd verplaatst, vormde de stad niet alleen op bestuurlijk, maar ook op maatschappelijk en cultureel vlak het middelpunt van Finland.

Tijdens het Russische tijdperk begon in de tweede helft van de 19e eeuw ook de industrialisatie. Het eerste spoorwegstation werd in 1862 geopend met een spoorverbinding naar Sint-Petersburg. De infrastructuur werd verbeterd, met kanalisering, tram, elektriciteit, telefoon, water- en gasvoorziening. Stedenbouwkundige vernieuwingen als de aanleg van parken, boulevards en grote huizenblokken werden uitgevoerd. Bouwstijlen die elders in Europa actueel waren, zoals jugendstil, vonden ook hier ingang. Tussen 1870 en 1910 verviervoudigde het inwonertal van Helsinki, en aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog kon de hoofdstad zich met recht een kleine Europese wereldstad noemen – met alle voor- en nadelen die daarbij hoorden. In die laatste categorie vielen de problemen op hygiënisch en maatschappelijk gebied die waren ontstaan door de aanleg van nieuwe arbeiderswijken. Op politiek vlak dreigde zwaar weer, omdat de tsaar steeds meer een beleid van russificatie volgde. Desondanks had Finland een eigen parlement en kregen de Finse vrouwen in 1906 als eersten in Europa kiesrecht.

Onafhankelijkheid, oorlogen en wederopbouw

Aan de Russische heerschappij kwam een einde met de Oktoberrevolutie in 1917. De Finnen maakten daar handig gebruik van door het land tot een onafhankelijke republiek uit te roepen. Finse soldaten betrokken de vesting Viapori, die werd omgedoopt in Suomenlinna, en Helsinki werd de hoofdstad van de nieuwe staat. Nog geen jaar later werd het land verscheurd door een burgeroorlog tussen de ‘Roden’ en de ‘Witten’, die 20.000 slachtoffers eiste. Helsinki was in handen van de bolsjewieken, maar werd veroverd door de troepen onder leiding van maarschalk Gustaf Mannerheim. Het stadsbeeld van de hoofdstad veranderde daarna in het onafhankelijke Finland snel: steeds meer houten huizen werden vervangen door stenen gebouwen in een functionele stijl.

Gedurende de jaren 1939-1945 moest het land drie oorlogen doorstaan: in de Winteroorlog, Voortzettingsoorlog en Laplandoorlog vocht men tegen de Sovjet-Unie en daarna tegen nazi-Duitsland. Daarbij verloor men veel grondgebied, werden steden in puin gelegd en vielen er vele doden.

Ook Helsinki werd gebombardeerd. Direkt na de oorlog was de wederopbouw de voornaamste opgave; verder moest men honderddduizenden vluchtelingen uit Karelië opvangen. In deze periode ontstonden de eerste satellietsteden rond Helsinki, dat door annexatie aanmerkelijk groeide. Dankzij een verdrag van vriendschap en wederzijdse steun met de Sovjet-Unie in 1948 kreeg Finland een positie tussen oost en west in.

Helsinki en Europa

In 1975 werd in het Finlandiahuis de eerste Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) gehouden. Deze werd afgesloten met de beroemde ‘Slotakte van Helsinki’ (‘Helsinki-Charta’).

Dankzij de zeer actieve internationale rol van Finland stond Helsinki herhaaldelijk in het middelpunt van de mondiale en vooral de Europese politiek. Sinds de toetreding tot de Europese Unie in 1995 heeft Finland met enkele belangrijke personen sterk bijgedragen aan het functioneren van de EU. Een van de bekendste is Olli Rehn (geb. 1962), die nu eurocommissaris voor Economische en Monetaire Zaken is, nadat hij van 2004-2010 de belangrijke post voor Uitbreiding vervulde. Voor Finland zelf zijn de Noordelijke Dimensie en de nieuwe Oostzeestrategie van de EU van bijzonder groot belang.

De hoofdstad zelf onderging in 1952 een ingrijpende gedaanteverwisseling met de Olympische Spelen. Er werden stadions en veel nieuwe hotels gebouwd en de infrastructuur kreeg nieuwe impulsen.

Praktische informatie

Reizen naar Helsinki

Met het vliegtuig

Helsinki-Vantaa: de luchthaven van de Finse hoofdstad ligt ongeveer 20 km ten noorden van het centrum. Vanaf Amsterdam en Brussel vertrekken verschillende keren per dag vluchten naar Airport Helsinki-Vantaa.

Luchtvaartmaatschappijen: de snelste en meestal ook goedkoopste manier om naar Helsinki te reizen is per vliegtuig. Een directe vlucht duurt iets meer dan 2 uur. Vanuit Amsterdam en Brussel wordt onder andere door de Finse nationale luchtvaartmaatschappij Finnair (www.finnair.com) en door KLM (www.klm.com) op Helsinki gevlogen. Vanaf de Duitse luchthaven Düsseldorf worden rechtstreekse vluchten uitgevoerd naar de Finse hoofdstad door Finnair, Air Berlin en Lufthansa. Zowel van Schiphol als luchthavens over de grens zijn er ook (goedkopere) vluchten met andere maatschappijen met een overstap in het reisschema. Houd er bij uw keus rekening mee dat een rechtstreekse vlucht u heel veel tijd kan besparen.

Luchthavenbus: de bussen 615 en 620 rijden volgens een vaste dienstregeling tussen de luchthaven en het Centraal Station. Dit is de goedkoopste (€ 5 ), maar ook de meest tijdrovende verbinding met de stad. Over hetzelfde traject, maar dan met een tussenstop bij het Hespariapark (Mannerheimintie), rijdt elke dag van 5 tot 1 uur om de 20 minuten ook een Finnairbus. De reistijd van deze bus is 30 min., de prijs is € 6,30.

Taxi: taxi’s zijn ruimschoots voorhanden. De rit van de luchthaven naar het centrum van Helsinki kost ongeveer € 45-50. U bent goedkoper uit met een van de groepstaxi’s, die volgens een vast tarief langs bepaalde hotels rijden (ongeveer € 28, www.airporttaxi.fi).

Huurauto: op de luchthaven zijn alle grote internationale autoverhuurbedrijven vertegenwoordigd.

Met de auto/veerboot

Gezien de afstand is het voor een korte trip naar Helsinki niet de moeite waard om met de auto en een veerboot te gaan. Als u in verband met een langere vakantie ervoor kiest om met de veerboot naar Helsinki te reizen, doet u dit normaliter per rechtstreekse verbinding vanuit Duitsland of via Zweden.

Het comfortabelst en snelst is de veerdienst Travemünde – Helsinki, die met de zeer geriefelijke veerboten MS Finnstar en MS Finnmaid van de rederij Finnlines dagelijks wordt aangeboden; de overtocht duurt 28 uur.

Finnlines biedt eveneens eenmaal per week een veerverbinding tussen Rostock en Helsinki met de MS Finnhansa, die echter door een tussenstop in Polen veel langer duurt. Voor diegenen die de route via Zweden kiezen, zijn de Silja- en Vikingboten het interessantst, die Stockholm in 14 uur met Helsinki (tegenwoordig via Mariehamn) verbinden. Voor meer informatie kunt u terecht bij uw reisbureau of bij de rederijen:

Finnlines: www.finnlines.com.

Stena Line: tel. 0174 38 93 33, reservering online of telefonisch: 0900 81 23 (€ 0,35 per gesprek), www.stenaline.nl.

Viking Line: tel. +49 451 38 46 30, www.vikingline.fi of www.vikingline.de; ook zijn er diverse agentschappen in Nederland (www.overtocht.nl en www.buroscanbrit.nl) en in België (www.northandaway.be).

Veiligheid en noodgevallen

Finland is een uiterst veilig land voor toeristen: de misdaadcijfers liggen hier beduidend lager dan in bijna alle andere landen van Europa. Wat voor het hele land geldt, geldt ook voor Helsinki. Waakzaamheid is vooral geboden bij een excursie naar Tallinn of Sint-Petersburg, want daar is het met de veiligheid aanzienlijk slechter gesteld. Het politiebureau in het centrum is gevestigd op Pieni Roobertinkatu 1-3 (tel. 071 877 01 11). Bel bij vermissing of diefstal van uw pinpas of creditcard zo snel mogelijk het internationale nummer van uw bank.

Ambassades

Nederlandse ambassade

Erottajankatu 19B, 00130 Helsinki.

tel. 09 22 89 20, http://finland.nlambassade.org.

Belgische ambassade

Kalliolinnantie 5, 00140 Helsinki.

tel. 09 17 04 12, http://finland.diplomatie.belgium.be/nl.

Belangrijke alarmnummers

Algemeen alarmnummer: tel. 112 (politie, ambulance, brandweer).

Politie in Helsinki: tel. 09 100 22.

Medische noodgevallen: tel. 09 100 23 (24 uur per dag).

Bankpassen/creditcards blokkeren: tel. +31 88 385 53 72 (Bankpassen Meldcentrale), zie ook www.pasblokkeren.nl, zie ook www.cardstop.be.

Met het cruiseschip

Per jaar gaan er ongeveer 260 cruiseschepen bij Helsinki voor anker. De stad is daarmee een vaste aanlegplaats op de meeste routes voor cruises over de Oostzee, meestal als halte vóór of na Tallinn, Sint-Petersburg of Stockholm. De meeste cruiseschepen leggen aan bij het schiereiland Katajanokka. Vandaar zijn het Marktplein, het Senaatsplein en de Uspenskikathedraal uitstekend te voet te bereiken. Voor bestemmingen in de stad die iets verder weg liggen kunt u het best tram 4 of 4T of bus 13 nemen.

Douanebepalingen

Legitimatiepapieren: bezoekers uit EU-landen en uit Noorwegen hebben alleen een geldig identiteitsbewijs nodig om het land binnen te mogen. Bijschrijvingen van kinderen in het paspoort van de ouder(s) gelden niet meer. Kinderen moeten een eigen reisdocument hebben. De maximale verblijfsduur is drie maanden. Wie langer in het land wil blijven, moet een verblijfsvergunning aanvragen.

Als u met uw eigen auto reist, dient u uw rijbewijs en autopapieren bij u te hebben. Neem voor alle zekerheid de internationale groene verzekeringskaart mee. Laat een kopie van uw reisdocumenten thuis achter. Ook is het verstandig een gescande kopie naar uw eigen e-mailadres te sturen. Mocht u beroofd worden of uw spullen kwijtraken, dan hebt u alles bij de hand om een nooddocument aan te vragen.

Douanebepalingen: voor EU-burgers is reizen binnen de EU te vergelijken met reizen in eigen land. De douane bemoeit zich daar niet mee. Maar voor de volgende goederen gelden regels: goederen waarvoor u in eigen land accijns moet betalen; geld en waardepapieren; auto’s, motoren en aanhangwagens; huisdieren; nagemaakte artikelen; bedreigde uitheemse dier- en plantensoorten; dierlijke producten; wapens en munitie, speelgoedwapens en nepwapens; verdovende middelen. Zie www.douane.nl of http://fiscus.fgov.be/interfdanl. U hoeft geen accijns te betalen en ook geen aangifte te doen als u de volgende hoeveelheden niet overschrijdt: 110 l bier; 90 l wijn; 20 l likeurwijn, zoals sherry of port; 10 l gedestilleerde drank, zoals whisky, cognac, jenever; 800 sigaretten; 400 cigarillo’s of sigaren; 10 kg rooktabak. Deze hoeveelheden worden geacht voor eigen gebruik te zijn.

Huisdieren: voor honden en katten die onder begeleiding van hun eigenaar reizen, hebt u het nieuwe EU-paspoort nodig. Dit document is verkrijgbaar bij de dierenarts in uw eigen land. Alle honden en katten moeten zijn ingeënt tegen rabiës (hondsdolheid). Dit kan de dierenarts doen. Hij is ook gemachtigd aantekening van de vaccinatie te maken in het EU-paspoort (dit moet minimaal 21 dagen en maximaal 12 maanden oud zijn).

Reizen in Helsinki

Openbaar vervoer

Helsinki beschikt over een uitgebreid en betrouwbaar netwerk van bussen, tram, metro en een plaatselijke veerboot naar Suomenlinna. De prijzen zijn afhankelijk van de afstand – Helsinki kent vier zones. Ook gelden andere prijzen als u koopt bij een kaartjesautomaat of bij de bestuurder/conducteur. Binnen de stadsgrenzen rijdt u met bus, tram en metro een uur lang voor € 3 (€ 2,50 bij een automaat). Een kaartje voor twee uur kost € 4, tussen 2 en 4 uur geldt het nachttarief van € 5. Het kaartje voor de veerboot van/naar Suomenlinna kost € 5 en is twaalf uur geldig. Het belangrijkste knooppunt voor het busverkeer in de binnenstad is het busstation Kamppi, dat zich vlak bij het Centraal Station aan de andere kant van de Mannerheimintie bevindt. Dit supermoderne station is een van de drukste busstations van Europa, waar dagelijks zo’n duizend bussen vertrekken. Bel voor actuele dienstregelingen, tarieven en overige informatie 0100 111 of kijk op www.hsl.fi.

Losse kaartjes zijn verkrijgbaar bij bestuurders van bus of tram en bij de verkooppunten van het vervoersbedrijf (zoals het Centraal Station, metrostations, het busstation) en in de R-kiosken. Wie veel van het openbaar vervoer gebruik wil maken, kan het best een dagkaart aanschaffen, die bij de bestuurder of bij de roze kaartjesautomaten verkrijgbaar is.

Met een dagkaart (€ 8) kunt u 24 uur lang gebruikmaken van alle openbare vervoermiddelen van de stad inclusief de Suomenlinna-veerboot (twee dagen € 12, drie dagen € 16). Deze voordelige manier van reizen bestaat ook in de vorm van regionale kaartjes, waarmee u behalve in Helsinki ook naar en in de naburige gemeenten Espoo, Kauniainen, Vantaa, Kerava, Sipoo and Kirkkonummi kunt reizen. Een dergelijke regionale kaart kost voor een dag € 12 (twee dagen € 18, drie dagen € 24 ).

Met een Helsinki Card (zie blz. 22) kunt u gratis reizen met alle vormen van openbaar vervoer.

Let op: bij controle hoeven zwartrijdende toeristen niet op clementie te rekenen. De boete bedraagt € 80 plus de prijs van een kaartje.

Fiets

Zie blz. 26.

Als u van plan bent de Finse hoofdstad intensief te verkennen, is het zeer de moeite waard om de Helsinki Card (www.helsinkicard.com) aan te schaffen. Deze kost € 39 voor 24 uur, € 51 voor 48 uur en € 61 voor 72 uur, en is onder meer te koop bij het toeristenbureau, bij reisbureaus en in de grote hotels. Met deze kaart kunt u binnen de stadsgrenzen gratis gebruikmaken van de trein, bus, tram en metro en van de veerboot naar Suomenlinna. Bovendien biedt de kaart gratis toegang tot zo’n vijftig musea, gratis sightseeingtours en andere voordelen, zoals 10-20% korting bij een aantal aangesloten restaurants . Wie geen waarde hecht aan musea of bijvoorbeeld de Audio-Sightseeing-Tour, is waarschijnlijk goedkoper uit met een kaartje voor een of meer dagen van het vervoersbedrijf (24 uur € 8, 2 dagen € 12).

Huurauto

Gezien de korte afstanden en het goede openbaar vervoer heeft het weinig zin een auto te huren om de stad te gaan bekijken – om over de kosten nog maar te zwijgen. Voor uitstapjes in de omgeving kan een huurauto echter uitkomst bieden.

Er zijn vestigingen van de internationale autoverhuurbedrijven op de luchthaven. Er zijn ook filialen te vinden in Helsinki of in Espoo: Avis tel. 09 82 28 33, Budget tel. 02 07 46 66 10, Europcar tel. 04 03 06 28 00, Hertz tel. 02 05 55 21 00, Scandia Rent tel. 09 47 80 34 44.

Taxi

Er is aan taxi’s beslist geen gebrek in Helsinki. U vindt ze bij talrijke vervoersknooppunten en een aantal taxistandplaatsen. Verder kunt u een taxi telefonisch bestellen via tel. 01 00 07 00. Voor de rit van het centrum naar de luchthaven Vantaa (ongeveer 20 km) betaalt u € 45-50.

Waterbus en excursieboot

Afgezien van de goedkopere stadsveerboten naar Suomenlinna varen er de hele zomer excursieboten en waterbussen (vesibussi) af en aan naar onder andere Suomenlinna, de dierentuin, Tapiola, de scherenarchipel, de voor de kust gelegen eilandjes en naar verder gelegen bestemmingen als Loviisa, Porvoo, Tammisaari en Hanko. De meeste boten meren aan bij het Kauppatori, maar er varen ook boten vanaf de kaden in Ruoholahti (vlak bij Kaapelitehdas, de oude kabelfabriek van Nokia), Kaivopuisto en Eira (nabij Café Carusel en Café Ursula), en vanaf de Olympiakade en het Hakaniemiplein.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar

6 januari: Driekoningen

Goede Vrijdag

Tweede paasdag

1 mei: Dag van de arbeid

Hemelvaartsdag

Eerste vr. na 21 juni: Midzomerdag

Allerheiligen

6 december: Onafhankelijkheidsdag

25-26 december: Kerstmis

Feesten en festivals

April Jazz: apr., www.apriljazz.fi. Het eerste grote jazzfestival van het land, met nationale en internationale artiesten, vindt niet plaats in het centrum, maar in de buurgemeente Espoo – en dan vooral in Tapiola.

Helsinkidag: 12 juni. Helsinki viert de dag van zijn ontstaan met een uitgebreid feestprogramma van ruim een week lang voor jong en oud. Het hoogtepunt zijn de avondconcerten in het Kaivopuistopark.

Midzomerfeest: eerste vr. na 21 juni. Tijdens het bekendste Scandinavische feest worden festiviteiten georganiseerd in vele wijken en op de eilanden; het feestprogramma op Seurasaari is extra groot. De meeste winkels en restaurants zijn dan gesloten.

Helsinkifeestweken: eind aug.-sept., www.helsinkifestival.fi. Met dit grote feest sluit de hoofdstad traditiegetrouw de zomer af. Meer dan honderd voorstellingen in de festivaltent en op pleinen en straten in de stad, met orkest- en kamermuziek, opera, dans, toneel, jazz, popmuziek, films, kunsttentoonstellingen en gastoptredens van artiesten uit de hele wereld.

Stromelingmarkt: begin okt. Deze traditionele haringmarkt gaat terug tot de 18e eeuw en wordt gehouden op het Kauppatori. In een echte marktsfeer, met accordeonmuziek en dergelijke, worden dan de Oostzeeharingen (stromelingen) verkocht, vers, gerookt of anderszins geconserveerd. Ook het donkere scherenbrood en andere lekkernijen zijn te krijgen. Een jury bekroont de beste producten.

Thomasmarkt: 2e en 3e week van dec. Markt op de Esplanade voorafgaand aan Kerstmis, met ruim 120 kramen met gebak, geschenk- en kunstnijverheidsartikelen. Verder zijn er demonstraties van oude ambachten en komt de kerstman langs.

Oudjaar: 31 dec. Om middernacht wordt op het Senaatsplein de komst van het nieuwe jaar gevierd met een kerkdienst, toespraken en muziek; daarna volgt een groot vuurwerk.

Gevonden voorwerpen

Bureau van het openbaar vervoer en de luchthaven: Mäkelänkatu 56, tel. 0600 410 06, ma.-vr. 9-18 uur.

Bureau van de politie: Punanotkonkatu 2, tel. 071 877 31 80, ma.-vr. 8-16.15 uur.

Geld

Betalingen met creditcard worden in Helsinki vrij algemeen geaccepteerd in hotels, restaurants, musea en winkels. Bij geldautomaten kunt u behalve met uw bankpas eventueel ook, met bijkomende kosten, met een creditcard (met pincode) geld opnemen. De geldautomaten vindt u vooral op de luchthaven, bij het spoorweg- en het busstation en in de voetgangersgebieden.

Gezondheid

Via de verplichte basisverzekering bent u verzekerd voor alle medisch noodzakelijke zorg in het buitenland. Kosten worden meestal vergoed volgens het in eigen land geldende tarief. Als de kosten voor de behandeling hoger zijn dan de vergoeding vanuit de basisverzekering kan de rest van het bedrag geclaimd worden bij uw aanvullende verzekering of reisverzekering. Als u naar het buitenland gaat is het handig een European Health Insurance Card (EHIC) aan te vragen bij uw zorgverzekeraar. Hiermee kunt u aantonen dat u verzekerd bent voor ziektekosten en recht hebt op zorg. Ook hoeft u dan de buitenlandse zorgnota vaak niet voor te schieten. Kijk ook op www.ehic.nl of www.belgium.be/nl/gezondheid/op_reis/europese_kaart. Gaat het om niet spoedeisende zorg, dan kunt u het best vooraf contact opnemen met de zorgverzekeraar.

Noodgeval: bij een medisch noodgeval kunt u als buitenlander het best naar de Universiteitskliniek van het Haartman Hospital (Haartmaninkatu 4, tel. 09 31 06 32 31) gaan. Ook in het medisch centrum Lääkärikeskus Mehiläinen (Runeberginkatu 47 A, tel. 010 414 04 44) zijn Engelssprekende artsen aanwezig.

Apotheek: de apotheek (apteekki) op Mannerheimintie 5 is dag. 7-24 uur open; Yliopiston Apteekki (Mannerheimintie 96, tel. 0203 202 00) 24 uur per dag. Voor de verkoop van medicijnen gelden strenge regels; vaak is een recept van een Finse arts nodig. Als u op medicijnen bent aangewezen, neem dan het liefst van thuis voldoende mee.

Informatie

In de Benelux

Fins Verkeersbureau

Via de informatieve website kunt u brochures en kaarten downloaden of aanvragen voor toezending per post: www.visitfinland.com.

In Helsinki

City Tourist Office: Pohjoisesplanadi 19, tel. 09 31 01 33 00, www.hel.fi, mei-sept. ma.-vr. 9-20, za.-zo. 9-18, daarbuiten ma.-vr. 9-18, za.-zo. 10-16 uur. Het toeristenbureau heeft ook een balie in de aankomsthal van de luchthaven.

Kompassi – Youth Information Centre: Malminkatu 28, tel. 09 31 08 00 80, www.kompassi.info, ma. 14-19, di., do.-vr. 12-16 uur. Dit informatiecentrum midden in de stad (achter het Kamppicomplex) richt zich op bezoekers uit binnen- en buitenland tussen 13 en 25 jaar. Ter plaatse en op de website geeft men uitgebreide informatie over attracties, goedkoop onderdak, uitgaansgelegenheden, evenementen, universiteitsaanbiedingen, taalcursussen, internetcafés en andere zaken die voor jongeren interessant zijn.

Virka: Pohjoisesplanadi 11-13, tel. 09 310 11 11, www.virka.fi, ma.-vr. 9-19, za.-zo. 11-17 uur. Bij deze meertalige informatiebalie in het stadhuis verschaft men nuttige informatie over culturele evenementen en stadsontwikkeling; ook vindt u hier een galerie en toegang tot internet.

Toeristenmagazines

Helsinki this week: Engelstalig evenemententijdschrift, met een lijst van alle bezienswaardigheden, inclusief toegangsprijzen en actuele openingstijden, bruikbare plattegronden en veel achtergrondinformatie. Het verschijnt acht keer per jaar en is gratis. Deze informatie is ook op internet te vinden via www.helsinkiexpert.com/helsinki_this_week.

Helsinki für Sie: brochure van het toeristenbureau van Helsinki in het Duits, met plattegronden, veel adressen en informatie over onderwerpen als accommodatie, winkelen, restaurants, verkeer, uitgaansleven en cultuur. Het verschijnt jaarlijks en is gratis.

Kinderen

Voor kinderen geldt vaak een aanzienlijke korting, vooral bij het vervoer per bus, trein, veerboot of vliegtuig. Ook bij speciale arrangementen (bijvoorbeeld de Helsinki Card, zie blz. 22) hoeft voor kinderen niet de volle prijs te worden betaald. Veel hotels laten één kind gratis overnachten op de kamer van de ouders. Bovendien is er een groot aanbod van gezinskamers, niet in de laatste plaats in de jeugdherbergen en hostels. Nagenoeg alle restaurants bieden een speciaal kindermenu (lastenannokset of lapsille), of anders een kleinere portie van een hoofdgerecht. Bij de toegangsprijzen hanteert men vanzelfsprekend een kindertarief; helaas gebeurt het nog te weinig dat de entree voor kinderen gratis is – gezien de hoge toegangsprijzen in Finland zijn die een belangrijke kostenpost.

Duurzaam reizen

Het milieu beschermen, de lokale economie bevorderen, een diepgaand contact mogelijk maken, van elkaar leren – het duurzaam toerisme wil zich verantwoordelijk gedragen tegenover milieu en samenleving. Hier volgen enkele algemene tips waarmee u uw reis een duurzaam karakter kunt geven.

Helsinki in ‘duurzame’ stijl: voor een vakantie in Helsinki hebt u eigenlijk geen auto nodig – alle bezienswaardigheden, stadsdelen en bestemmingen van dagtochtjes zijn uitstekend te bereiken met het openbaar vervoer. Bovendien kunt u gratis gebruikmaken van stadsfietsen, de CityBikes. Bij de markten en markthallen kunt u uitstekend terecht voor levensmiddelen die uit de regio zelf afkomstig zijn. Biologische producten zijn ook volop in de supermarkten verkrijgbaar. Helsinki is een heel schone stad – en toeristen kunnen eraan bijdragen om het zo te houden. In bijna geen land ter wereld is het systeem voor hergebruik zo vergevorderd, maar het is van groot belang dat iedereen meewerkt.

Klimaat en reisseizoen

Helsinki ligt op dezelfde noorderbreedte als Zuid-Alaska en Zuid-Groenland. Dat houdt in dat het ’s winters doorgaans flink koud wordt, met een gemiddelde temperatuur in februari van -6,6 °C. De Finse Golf is dan dikwijls dichtgevroren, waardoor de inzet van ijsbrekers noodzakelijk is. Aan de andere kant is juli met een gemiddelde temperatuur van 17,2 °C en uitschieters tot boven 30 °C aanmerkelijk warmer dan veel toeristen verwachten. Helsinki heeft dan ook in elk seizoen iets te bieden, maar de heldere nachten in de periode rond 21 juni zijn natuurlijk buitengewoon fascinerend.

Openingstijden

Banken: ma.-vr. 9.15-16.15 uur.

Hoofdpostkantoor: ma.-vr. 7-21, za.-zo. 10-18 uur.

Winkels: ma.-vr. 9-18, za. 9-14 uur.

Winkelcentra: over het algemeen ma.-vr. 9-21, za. 9-18 uur.

Reizen met een handicap

In Helsinki is men goed ingesteld op toeristen met een lichamelijke beperking. Over speciale voorzieningen beschikken onder meer Finnair, de VR-langeafstandstreinen, de grote veerlijnen, en verder ook veel hotels en restaurants. Zie voor uitgebreide informatie de meertalige websites www.hel.fi en www.finlandforall.fi.

Roken

Sinds 2007 geldt er een landelijk rookverbod in onder meer restaurants, bars en cafés, het openbaar vervoer, enzovoort.

Sport en activiteiten

Fietsen

Wie Helsinki per fiets wil verkennen, hoeft niet ingewikkeld te doen, en ook niet diep in de buidel te tasten. Er zijn 500 CityBikes ter beschikking op vijftig locaties in het centrum. De fietsen zijn beschikbaar om de 300 meter tussen Rouholahti, Taka-Töölö en Sörnâinen. De kosten bedragen 5 per dag. U kunt betalen met Visa, MasterCard en American Express. Er zijn veel gemarkeerde fietsroutes.

Joggen

Weinig hoofdsteden in Europa zijn zo geschikt om te joggen als Helsinki: er zijn tal van parken, veel paden lopen langs het water, en overal komt u gelijkgezinden tegen. Een mooi traject om Helsinki te leren kennen is een rondje om de Töölöbaai.

Kanoën

De Finse Golf en de binnenwateren van de agglomeratie Helsinki zijn zeer geschikt voor kanoërs en kajakkers. Er zijn tal van verhuurders; een van de grootste verhuurders in de hoofdstad met een kanocentrum, kanoverhuur en kajakcursussen is Natura Viva, Ramsinniementie 14, Helsinki (wijk Vuosaari), tel. 010 292 40 30, www.naturaviva.fi. Het tarief is vanaf € 18 voor twee uur.

Sauna en zwemmen

De sauna is uitgevonden door de Finnen, en aan sauna’s heeft Helsinki natuurlijk geen gebrek. In elk hotel, in alle zwembaden, in bijna alle huurwoningen, zelfs in veel bars en wassalons kunt u een sauna aantreffen. Voor een duik in de Oostzee staan diverse stranden ter beschikking, onder meer bij Hietaniemi, op Seurasaari en op Suomenlinna. Voor wie durft: ’s winters kunt u in een gat in het ijs zwemmen.

Schaatsen

Wanneer ’s winters de meren en baaien dichtvriezen, wordt Helsinki één grote schaatsarena. Als u het natuurijs niet vertrouwt om bijvoorbeeld naar de zeevesting Suomenlinna te gaan, kunt u ook een rondje schaatsen over de aangelegde ijsbaan op het Stationsplein.

Sightseeing per bus, per boot en te voet

Het hele jaar door biedt Helsinkiexpert (tel. 09 22 88 16 00, www.helsinkiexpert.com) diverse rondleidingen per bus aan, onder andere een Audio City Tour en een Guided City Tour (beide in het Engels en Duits). De rondleidingen duren een kleine twee uur, kosten € 29 en vertrekken ’s zomers vier maal per dag vanaf de Katajanokkaterminal en tegenover het toeristenbureau aan de Esplanade. Het bedrijf organiseert ook meertalige rondleidingen, waarbij studenten als gids optreden. Van half mei-half sept. zijn er rondritten door Helsinki in een open dubbeldeksbus van het bedrijf Open Top Tours (www.stromma.fi). Ze vertrekken tussen 10 en 16 uur ongeveer elk halfuur vanaf het Senaatsplein en duren zo’n 45 minuten. Volgens het ‘Hop-on-Hop-off’-principe kunt u naar keuze bij dertien haltes uitstappen en instappen zolang het kaartje geldig is (24 uur € 25, kinderen € 10).

Bij een rondvaart met een boot krijgt u een overzicht van de eilandenwereld van Helsinki. De stad omvat 315 eilanden, en dan zijn alleen de grotere eilanden meegeteld. De boten vertrekken meestal van het Marktplein en u kunt kiezen uit speedboten, zeilschepen, historische raderboten en moderne excursieboten en uit een excursie van een uur of een hele dag. Bijzonder interessant is de kanaaltour van Sunlines (www.sunlines.fi) helemaal naar Porvoo in het oosten of Hanko in het westen, maar voor een eerste keer is het voldoende de nabije omgeving van de stad te bezichtigen. Vrijwel alle scheepsrestaurants hebben een volledige vergunning en er worden ook lunch- en dinercruises georganiseerd. Een aardige indruk krijgt u op de veerboot naar Suomenlinna en het dierentuineiland Korkeasaari. Het is ook mogelijk met de watertaxi vanaf de Oude markthal een individuele sightseeingtour te maken. Een rondvaart kost vanaf € 22 per persoon; meer informatie vindt u op www.royalline.fi.

Van half mei-half sept. zijn er excursies van een hele dag mogelijk met de stoomboot J.L. Runeberg (tel. 019 524 33 31, www.msjlruneberg.fi). Deze oldtimer liep in 1912 van stapel en wordt tegenwoordig gebruikt voor lunchcruises, bijvoorbeeld naar het herenhuis Haikko of naar Porvoo (€ 70 of € 49,50, altijd inclusief lunch). Behalve Porvoo is ook Loviisa een bestemming van de Runeberg. In juli en aug. staan er ook combinaties van stoomboot en stoomtrein naar Porvoo, en combinaties met fiets of bus op het programma. Het vertrekpunt is het Kauppatori, tegenover het Presidentieel Paleis.

Thematische rondleidingen met als thema ‘Het nieuwe Helsinki’, ‘De vesting Suomenlinna’, ‘De stad van het design’ of ‘De top tien van de Finse architectuur’ biedt het bedrijf Arch-Tours (Kustaankatu 3, 00500 Helsinki, tel. 010 235 05 60, www.archtours.com). Uw gids is een Engels- of Duitssprekende architect.

Telefoon en internet

Telefoneren

In Nokialand Finland is het telecommunicatiesysteem supermodern. Nergens is de mobiele telefoon zo wijdverbreid als hier. Op de geprivatiseerde markt concurreren verscheidene bedrijven, waarvan het Finse Tele de marktleider is. De concurrenten – zoals de Finnetgroep (Finnet Yhtiöt) – hebben overigens elk hun eigen telefooncellen en hun eigen telefoonkaarten.

In de meeste telefooncellen werkt de telefoon op een telefoonkaart – ze zijn te herkennen aan het opschrift ‘Kortti’. De telefoonkaarten (puhelukortti) zijn verkrijgbaar in R-kiosken, teleshops en bij de receptie van de grotere hotels. Telefooncellen met het opschrift ‘Card Phones’ accepteren ook alle gangbare creditcards. Voor nummerinformatie belt u tel. 02 02 02 of 118.

Het landnummer van Finland is 00 358. Daarna komt, als u uit het buitenland belt, het netnummer zonder de 0. Het netnummer van Helsinki is 09. De Finse telefoonmaatschappijen hanteren hun eigen internationale toegangsnummer: bij Tele kiest u eerst 990, bij Finnet is dat 999. Dan kiest u het landnummer – voor Nederland 31, voor België 32, en vervolgens het netnummer zonder 0.

Internet

Veel hotels bieden gratis draadloos internet, internetcafés zijn in de hele stad te vinden en ook bij openbgare instellingen zoals bibliotheken kunt u terecht voor gratis internet. Een goed adres is verder de informatiebalie Virka in het stadhuis aan het Marktplein (zie blz. 24).

Post/porto

Ook al maakt iedereen nu gebruik van telefoon en internet, toch sturen veel toeristen graag vanaf hun vakantiebestemming een kaartje naar huis. Het hoofdpostkantoor vindt u vlak bij het Centraal Station op Elielinaukio 2F. Voor brieven tot 20 gram bedraagt de porto € 0,75 en voor ansichtkaarten € 0,40.

De 15 hoogtepunten

Vooral van de kant van de zee laat Helsinki zich bijzonder mooi zien. De veerboten en andere vaartuigen bieden een blik op de Finse hoofdstad van zijn fraaie kant, met de Dom die boven het geheel uittorent als absoluut hoogtepunt. Dit belangrijkste symbool van de stad nodigt iedere bezoeker uit om hier te beginnen met de ontdekking van dit sieraad aan de Oostzee.

1Het pronkjuweel van Finland – Senaatsplein

Kaart: | H 4/5, Oriëntatiekaartje: blz. 32
Vervoer: | Tram 1, 2, 4/4T, 7A/B, Metrostation Kaisaniemi

Classicistisch, elegant, schitterend: het Senaatsplein (Senaatintori) van Helsinki is het chique visitekaartje van Finland – en nog veel meer. Openluchtpodium en vaste plek voor demonstraties, een pronkjuweel en een populair trefpunt, het natuurlijke middelpunt van de hoofdstad en tevens de grootste bezienswaardigheid.

Het Senaatsplein met de erachter liggende wijk Kruunuhaka geldt terecht als het eigenlijke centrum van de hoofdstad. Na de verwoestende brand van 1808 begon hier de wederopbouw van de nieuwe stad, die al rond 1840 grotendeels was voltooid.

Dynamisch middelpunt

Het Senaatsplein met omgeving moest het hart van het nieuwe Helsinki vormen, met alle belangrijke instellingen dicht bij elkaar. Onder leiding van de architecten J.A. Ehrenström en C.L. Engel ontstond een neoclassicistisch ensemble van harmonieuze gebouwen in lichte tinten met een zuivere, gesloten architectuur zoals maar weinig voorkomt in de wereld – een verkleind Sint-Petersburg dat nu nog steeds intact is. Het plein is echter niet alleen een stedenbouwkundig hoogtepunt, maar neemt ook een vaste plaats in het leven van de stadsbevolking in. In de kersttijd staat hier de grootste kerstboom van het land, en op oudejaarsavond komt men vanouds bijeen rond het Alexanderbeeld om het nieuwe jaar in te luiden; hier organiseert men de grote demonstraties, en ook worden er speciale concerten gehouden voor een publiek van wel 60.000 man.

Rond het monument van de tsaar

De smalle straten die van de haven omhoog naar het nabije Senaatsplein leiden, bieden overal slechts zicht op een klein deel van de Dom en geven nog niet al te veel prijs van de geweldige indruk die het plein maakt als u daar eenmaal bent. Dat ervaart u pas wanneer u de zuidzijde van de Aleksanterinkatu bereikt. Overigens zijn de flankerende gebouwen zelf weinig spectaculair. Het Kiseleffhuis (Kiseleffin Talo) 1 (zie blz. 101) in de Finse empirestijl is van vrij bescheiden afmetingen, maar trekt wel aandacht door een overdekte kunstnijverheidsbazaar. Iets verderop in de Aleksanterinkatu staat het onopvallende, grijze Sederholmhuis (Sederholmin talo) 1, dat maar niet echt in het geheel wil passen. Dat is ook wel logisch, want met zijn bouwjaar 1757 is dit het oudste bewaard gebleven huis van steen in Helsinki. Het stond hier al heel lang voordat de bouwplannen van Ehrenström en Engel vaste vorm aannamen.

Met deze wat minder representatieve gebouwen op de achtergrond ontvouwt zich nu de grote harmonieuze schoonheid van het plein. De naam verwijst weliswaar naar een Fins overheidsorgaan, maar herinnert nog veel meer aan de tsaar onder wie een groot aantal hervormingen tot stand werd gebracht. Naar hem is de hoofdstraat Aleksanterinkatu vernoemd, en in het midden van het Senaatsplein staat bovendien het beeld van Alexander II 2. Dit bronzen standbeeld op een sokkel van graniet werd voltooid in 1894. De vrouwen die de tsaar omringen, zijn de allegorische figuren Wet, Vrede, Licht en Arbeid.

Schitterende gebouwen

Langs de hele noordzijde van het plein loopt een enorm brede trap van graniet, die op zonnige dagen wordt gebruikt als een grote tribune en een druk trefpunt. Daarachter verheft zich boven het plein de in 1852 voltooide lutherse Dom (Tuomiokirkko) 3 – dit is zonder meer het meest gefotografeerde bouwwerk van het land. Door zijn omvang en zijn ligging op een verhoogde ondergrond domineert het gebouw het stadsbeeld van Helsinki en is het al van ver zichtbaar voor alle reizigers die met een veerboot in Helsinki aankomen. De Dom heette oorspronkelijk Nicolaaskerk naar de beschermheilige van de zeelieden en naar tsaar Nicolaas I. De kerk werd in 1832-1852 naar een ontwerp van C.L. Engel gebouwd, maar werd later nog herhaaldelijk aangepast – zo zijn pas na de dood van Engel de vier kleine koepels, de twee paviljoens en de apostelbeelden toegevoegd. Het interieur is uitermate sober, wat voor veel bezoekers misschien een verrassing is. Vanaf het Domterras hebt u een prachtig uitzicht over het Senaatsplein tot aan de haven. Onder de kerk bevindt zich een grote crypte, die onder meer wordt gebruikt voor muziekuitvoeringen en kunsttentoonstellingen.

Harmonieuze zusters

De dominerende uitstraling van de witte Dom wordt nog versterkt door de gele neoclassicistische gebouwen die links en rechts aan het plein staan en een volmaakt ensemble vormen. Aan de westkant behoort hiertoe het hoofdgebouw van de in 1832 opgerichte Universiteit (Yliopisto) 4, met ernaast aan de noordzijde de Nationale Bibliotheek van Finland (Kansalliskirjasto) 5 met zijn afgevlakte koepel. Beide gebouwen zijn voor het publiek toegankelijk – en elke liefhebber van literatuur of architectuur moet beslist even een kijkje nemen in de leeszaal van de bibliotheek. Aan de andere kant, de westkant van het Senaatsplein, vindt het universiteitsgebouw een tegenhanger in het Regeringspaleis (Valtioneuvoston linna) 6, dat voorheen de keizerlijke Senaat huisvestte en waarin nu onder meer de minister-president zijn kantoor heeft.

Ten noorden van de Dom

Bijzonder interessant is ook de wijk ten noorden van het Senaatsplein en de Dom, waar u in de straten Kirkkokatu, Snellmaninkatu, Rauhankatu en Unioninkatu prachtige woonhuizen, universiteitsgebouwen, banken, plantsoenen, restaurants, buurtwinkeltjes en antiekzaken aantreft.

Een van de mooiste bouwwerken is de kleine Heilige Drie-eenheidkerk (Pyhän Kolminaisuuden kirkko) 7, die achter de lutherse Dom in een park verscholen gaat – uiteraard eveneens een ontwerp van Engel. Dit godshuis uit 1827 is trouwens de oudste bewaard gebleven orthodoxe kerk in Finland. Niet ver hiervandaan bevindt zich de Bank van Finland (Suomen Pankki) 8 met het Geldmuseum. Hiervoor staat het J.W. Snellmanmonument, waarvan de sokkel nog duidelijk de sporen draagt van het luchtbombardement van 1944. Het mooist is echter het in 1891 hiertegenover in de stijl van een Griekse tempel gebouwde Statenhuis (Säätytalo) 9 dat vijf jaar geleden grondig gerestaureerd is.

Vanaf dit punt voert een korte wandeling u terug naar de Aleksanterinkatu en het Senaatsplein. Daarbij komt u langs het Tol- en Pakhuis 10 uit 1765 – na het Sederholmhuis het oudste gebouw van de stad. Schuin ertegenover staat achter een plantsoen het neogotische Ridderhuis (Ritarihuone) 11. In de Russische tijd was dit de vergaderplaats van de adel, maar nu worden hier kamerconcerten gegeven.

Openingstijden

Dom 3: ma.-vr. 9-19, za.-zo. 9-18, ’s winters ma.-za. 9-18, zo. 12-18 uur, toegang gratis.

Nationale Bibliotheek van Finland 5: Fabianinkatu 35, ma.-vr. 9–18, za. (behalve in juli) 9–16 uur.

Heilige Drie-Eenheidkerk 7: Unioninkatu 31, alleen geopend tijdens gebedsdiensten za. 18, zo. 10 uur (Slavisch), ma.-do. 17 uur (Fins).

Bank van Finland – Geldmuseum 8: Snellmaninkatu 2, tel. 010 83 12 98, www.rahamuseo.fi, di.-vr. 11-17, za.-zo. 11-16 uur, toegang gratis.

Cafés rond de Dom

Het zicht op de Dom en het Senaatsplein door de grote ramen van Café Engel 1 (Aleksanterinkatu 26, tel. 09 65 27 76, www.cafeengel.fi, ma.-vr. 8-22, za. 9-22, zo. 10-22 uur) is adembenemend. De overheerlijke zoetigheden zijn zeker hun geld waard – de bananenchocoladetaart (alleen in het weekend op het menu) is legendarisch. Ook zijn er tal van hartige hapjes verkrijgbaar, zoals kipsalade. Eveneens een goede gelegenheid om bij te komen in de Domwijk is het café van de Universiteitsbibliotheek (Unioninkatu 36, ma.-do. 9-15, vr. 9-14 uur), dat u bereikt via een wenteltrap. Tussen pilaren onder een keldergewelf kunt u hier genieten van koffie en diverse kleine hapjes.

2Tussen het water en de stad – Marktplein

Kaart: | H 5, Oriëntatiekaartje: blz. 35
Vervoer: | Tram 1, 2, 4/4T

Het Marktplein aan de haven, Kauppatori, is de buik van Helsinki – en een genot voor alle zintuigen. Of het nu gaat om Oostzeezalm of rendierham, bessen, paddenstoelen, bloemen of souvenirs – in de kleurige wirwar van kraampjes worden talloze authentieke Finse producten aangeboden. Niet minder indrukwekkend zijn de markthal en de rijen representatieve gebouwen om het plein.

Het tussen de Oostzee, twee schiereilanden en het stadscentrum gelegen Kauppatori is naast het Senaatintori het belangrijkste plein van de stad. De markt op dit plein is veel meer dan alleen een markt in eigenlijke zin. Natuurlijk kunt u hier terecht voor vlees, vis, groente en fruit, en ook voor souvenirs als rendierhuiden en Laplandse messen. Men komt echter ook naar dit plein om te zien en gezien te worden, om een kopje koffie te drinken of een pasteigebakje te eten. De excursieboten voor een tocht langs de scheren vertrekken vanaf de markt, net als de passagiersveerboten voor zeevesting Suomenlinna en de waterbussen naar het eilandje Korkeasaari met de dierentuin. De markt geldt als een symbool van Helsinki, en een bezoek aan de markt is een van de toeristische hoogtepunten.

Navel van de stad

Het midden van het Kauppatori, zogezegd de navel van de stad, wordt gemarkeerd door de Steen van de tsarin (Keisarinnankiv) 1. Deze obelisk, die overigens het eerste openbare monument in Helsinki was, wordt bekroond door de Russische dubbele adelaar. Hij herinnert aan het bezoek van tsaar Nicolaas I en zijn echtgenote Alexandra in 1833. Overal rond de obelisk, maar ook op open boten en in het rood-witte gebouw van baksteen ten zuidwesten van het kleine havenbassin wordt de grote markt gehouden. Vanzelfsprekend is de bedrijvigheid ’s winters wat minder turbulent, maar dan zorgen de ijsschotsen in de haven en de oranje tentdoeken van de koffiekraampjes – niet bepaald mooi, maar wel heel gezellig – op het plein voor een unieke sfeer. ’s Zomers lijkt het in de drukte tussen de kleurige kraampjes daarentegen bijna mediterraan aan toe te gaan.

Overigens: begin oktober houdt men op het Kauppatori de traditionele Stromelingmarkt (een soort haring uit de Oostzee). Als u Helsinki in het najaar bezoekt, moet u beslist eens langsgaan bij dit grote evenement op de stedelijke agenda.

De stadskant van het Marktplein

Wanneer u vanaf de markt naar het noorden van de stad kijkt, ziet u langs het plein een rij uiterst representatieve gebouwen in lichte kleuren staan. Daarbij valt iets naar rechts het hoge gebouw van het Presidentieel Paleis (Presidentin Linna) 2 op. Het is niet alleen het imposantste gebouw aan het Marktplein, maar vormde ook lange tijd het centrum van de politieke macht in het land. Oorspronkelijk stond hier een in 1818 gebouwde particuliere woning, die vervolgens naar het ontwerp van Engel werd verbouwd tot paleis van de tsaar. Sinds de onafhankelijkheid resideerden behalve Urho Kekkonen alle Finse staatshoofden in het Presidentieel Paleis. Maar sinds 1993 is de presidentszetel op het schiereiland Mäntyniemi het belangrijkste politieke adres van de republiek (zie blz. 72).

Naast het Presidentieel Paleis staat het in 1883 voltooide gebouw van het Hooggerechtshof (Korkeimman oikeuden palatsi) 3, met daarnaast dan weer de Zweedse Ambassade (Ruotsin Suurlähetystö) 4, waarvan de bouwstijl en de zuilenbalustrade enigszins doen denken aan het koninklijk paleis in Stockholm. Vanzelfsprekend wordt de bijzondere betekenis van Zweden voor Finland extra benadrukt door de locatie van de ambassade op deze belangrijke plaats.

De smalle Katarinankatu scheidt de Zweedse ambassade van het Stadhuis (Kaupungintalo) 5. Dit lichte complex, dat bijna een heel straatblok beslaat, werd destijds door Engel ontworpen als hotel. Pas sinds de jaren 30 doet het dienst als stadhuis. Sinds enkele jaren is hier ook het stedelijk informatiebureau Virka gevestigd.

Finse delicatessen

Achter twee havenbassins met de weinig aantrekkelijke naam ‘Cholerabassin’ staat iets verderop ten zuidwesten van de eigenlijke markt een fraai versierde hal van baksteen. Deze Oude markthal (Vanha kauppahalli) 1 uit 1888 – en in 2013-2014 compleet gerestaureerd – is niet de enige of de grootste van de stad, maar wel de oudste en zeker ook de mooiste. U vindt hier zo’n dertig delicatessenzaken en kleine cafés, waar men Finse heerlijkheden verkoopt als rendierham, berenvlees of dauwbessenjam – met daarbij heerlijke broodjes.

Openingstijden

Markt: ma.-za. 6.30-14 uur, ’s zomers ook zo.-ochtend.

Oude markthal 1: Eteläranta, www.wanhakauppahalli.com, ma.-vr. 8-18, za. 8-16 uur.

Virka: in het stadhuis, www.virka.fi, ma.-vr. 9-19, za.-zo. 11-17 uur, kranten, internet, exposities.

Markt met muziek

Na een korte middagpauze houdt men ’s zomers op het Kauppatori dagelijks een toeristenmarkt, die vaak geopend blijft tot 20 uur.

Lekkere visgerechten

Als u zin hebt gekregen een uitgebreide culinaire expeditie te ondernemen, krijgt u daartoe de kans op de restaurantboten langs de kustweg Eteläranta, bijvoorbeeld in het Sundmanhuis (Sundmanin talo) 1 (Eteläranta 16, www.royalravintolat.com/sundmans), waar allerlei visspecialiteiten op het menu staan in restaurant Sundmans (tel. 09 61 28 54 00, ma.-vr. 11-14.30, 18-24, za. 18-24 uur, hoofdgerecht € 18-37), en in bistro Sundmans-Krog (tel. 09 61 28 54 50, ma.-vr. 11-23, za. 12-23, zo. 13-23 uur, hoofdgerecht € 9-25). Dit gebouw is de voormalige residentie van een koopman uit 1730.

Boottocht langs de scheren

In het hoofdseizoen vertrekt di.-zo. 11.30 en 14 uur bij de Oude markthal de excursieboot MS Doris voor een tocht door de scherenarchipel rond het vestingeiland Suomenlinna (zie blz. 73). Tijdens deze tocht van 1,5 uur ziet u veel van het labyrintachtige waterlandschap en kunt u genieten van een door de scheepskok bereid scherenbuffet (Iha-Lines, tel. 09 68 74 50 50, www.ihalines.fi, € 26 per persoon, met buffet € 37).

3Boulevard, park en wandelgebied – Esplanade

Kaart: | G/H 5
Vervoer: | Tram 1, 2

Een korte wandeling naar het Zweeds Theater en terug voert u van de haven naar de Mannerheimintie. Dat u voor dit korte traject toch ruim een halve dag dient uit te trekken, heeft te maken met de beroemde Esplanade, die al generaties lang een favoriete locatie om te winkelen is. Ook als uitgaanstip telt de Esplanade tal van befaamde adressen – al meer dan honderd jaar vindt het uitgaanspubliek hier dan ook volop vertier.

Senaatsplein, Marktplein en Esplanade – deze drie markeren de historische driehoek van het neoclassicistische centrum. En van deze drie is de Esplanade de chicste hoek – met een noordelijk deel (Pohjoiesplanadi) en een zuidelijk deel (Eteläesplanadi). Beide straatdelen staan bekend als toplocaties om te winkelen, maar er zijn ook sfeervolle cafés, restaurants, luxehotels met een rijke traditie, banken en zakenpanden te vinden. Beide delen van de Esplanade hebben een parkachtige middenstrook waar u vooral ’s zomers heerlijk kunt wandelen. Hier kunt u zich laten fotograferen bij de monumenten van de nationale helden of een plekje zoeken om van een van de vele zomerconcerten te genieten.

Drie straten kruisen de Esplanade van noord naar zuid en verdelen de groenstrook zo in drieën. De plaatselijke bevolking noemt ze, naar de belangrijkste attracties Kappeliesplanadi, Runeberginesplanadi en Teatteriesplanadi.

Kappeliesplanadi

De charmante, zij het door druk verkeer omstuwde entree tot de Esplanade, of – het is maar hoe je het bekijkt – het uiteinde ervan wordt gemarkeerd door het extatische fonteinbeeld Havis Amanda 1. Rond deze naakte vrouwenfiguur ontstond vroeger een grote controverse. Het beeld werd door Ville Valgren in Parijs vervaardigd en in 1908 op deze plek opgesteld. De granieten fontein zelf is het werk van Eliel Saarinen (zie foto op blz. 6).

Hierachter staan twee zowel fraaie als ook functionele panden: in het statige hoekhuis uit 1816 is nu het Toeristenbureau 2 gehuisvest. Neem ook even een kijkje in het aangrenzende Jugendsali. Waar nu dagjesmensen en toeristen inlichtingen krijgen in een mooie, overwelfde ruimte uit de romantiek, liepen vroeger de klanten en employés van een bank rond.

De naamgever en het centrale punt van dit deel van de Esplanade is echter Kappeli 1, een klein houten paleis uit 1867 met een door glas omgeven veranda, café, restaurant en bar. Het prachtige bouwwerk geldt al generaties lang als een instituut in Helsinki. Nog altijd valt er iets van de sfeer te proeven uit de tijd dat Jean Sibelius hier een vaste gast was, zelfs al heeft het pand nu een modern interieur.

Het huis van twee verdiepingen achter Kappeli aan de zuidrand van de Esplanade is het oudste pand in de straat; het werd in 1824 gebouwd naar een ontwerp van Engel, en was in de Russische tijd de residentie van de gouverneur-generaal en in de burgeroorlog het hoofdkwartier van de roden.

Runeberginesplanadi

In het midden van de Esplanade bevindt zich het J.L. Runebergmonument 3. De Finse nationale dichter (1804-1877) staat op een hoge sokkel, met aan zijn voeten de muze van de dichtkunst. Interessant is dat het beeld is gemaakt door Runebergs zoon Walter. In de nabije omgeving staan langs de Noordelijke Esplanade statige woningen en zakenpanden in neorenaissancestijl. Er is ook een hotel te vinden, en wel een van de eerste van Scandinavië: Hotel Kämp 4 (zie blz. 88). De oorsprong ligt bij restaurateur Carl Kämp, die in 1887 een etablissement aan de Esplanade opende dat onder zijn naam al gauw een legende werd als het eerste echte luxehotel van Noord-Europa. Hier verbleven maarschalk Mannerheim, Jean Sibelius en tal van gekroonde staatshoofden, presidenten, beroemde kunstenaars en magnaten. Na een periode van verval en een zorgvuldige restauratie heeft het pand met zijn rijke historie in 1999 weer de deuren geopend en was meteen ook weer het chicste hotel van stad en land. Alle vertrekken hebben een historische aankleding; bijzonder fraai zijn de bibliotheek, de ontvangsthal en de balzaal met zijn spiegels, kroonluchters, verguld stucwerk en fresco’s.

Aan de andere kant van de groene middenstrook met het J.L. Runenbergmonument wordt het beeld van de Zuidelijke Esplanade gedomineerd door banken, een ministerie en tamelijk sobere zakenpanden. Een daarvan (op nr. 14) biedt op de bovenste verdieping onderdak aan het restaurant Savoy 2, een van de bekendste toprestaurants van het land. Het is overigens mede zo bekend vanwege het prachtige uitzicht over de stad en zijn elegant-strakke inrichting, die in 1937 tot in detail werd vormgegeven door Alvar Aalto (zie blz. 51).

Overigens: Café Fazer is uitgegroeid tot een groot concern voor lekkernijen. Maar u vindt er natuurlijk ook voorverpakte specialiteiten als de beroemde Karl Fazer-melkchocolade, bonbons met kruipbramen of tuttifrutti-winegums – zoete souvenirs om mee naar huis te nemen als herinnering aan Helsinki.

Teatteriesplanadi

Het westelijke deel van het wandelgebied dankt zijn naam aan het Zweeds Theater (Ruots Teatteri) 1 (zie blz. 113). Hier eindigt de Esplanade bij de Mannerheimintie. Al in 1827 stond hier een eerste Zweeds Theater, dat uit hout was opgetrokken. Dat was ruim 45 jaar voordat de Finstalige meerderheid een professioneel podium kreeg. Het huidige gebouw met zijn lichte buitenkant zonder enige versiering maakt een wat sobere indruk, waardoor de bezoeker wordt verrast wanneer hij binnen de weelderige inrichting met veel rood en goud in het oog krijgt.

Ten noorden van het theater, op de hoek van de Keskuskatu, zit de voor liefhebbers van literatuur en architectuur interessante Academische Boekhandel (Akateeminen Kirjakauppa) 1 (zie blz. 101), een van de grootste en mooiste boekwinkels van Europa. Deze werd tot in detail ontworpen door Alvar Aalto (1898-1976, zie blz. 51) en is in bedrijf sinds 1969. Het assortiment in diverse talen omvat boeken over uiteenlopende vakgebieden, literatuur, tijdschriften, landkaarten en ansichtkaarten.

Parallelstraat Aleksanterinkatu

Er is reden genoeg om de terugweg ook langs de Esplanade af te leggen. Maar als u als tegenwicht wilt kennismaken met een modernere en stadsere sfeer dan die op de charmante Esplanade, kunt u ook een wandeling maken over de aan de noordzijde ervan parallel lopende Aleksanterinkatu, die voor een groot deel alleen toegankelijk is voor voetgangers en trams. U bereikt deze straat via de Mannerheimintie of via een van de vele dwarsverbindingen – bijvoorbeeld de Mikonkatu, een voetgangersgebied met een overdekt pleintje, of de Fabianinkatu.

Ook al mist u in deze Alexanderstraat misschien de exclusiviteit van de Noordelijke Esplanade of het designdistrict (zie blz. 50), toch zijn hier volop interessante winkels te vinden, vooral als u belangstelling hebt voor schoenen, kleding of sieraden. Tot de hoogtepunten in de Aleksanterinkatu behoren het WorldTradeCenter 5, dat is gehuisvest in een bankgebouw uit 1921, het oude winkelstraatje Vanha kauppakuja 2, het Pohjolahuis 6 van de architecten Lindgren, Gesellius en Saarinen, en de winkelcentra Kluuvi 3 en Aleksi13 4 (zie blz. 105). Bij mooi weer is het leuk een rondje door het winkelparadijs te maken met de uitzonderlijk vormgegeven etalages en de straatmuzikanten. Maar als het regent kunt u er helemaal goed terecht. De winkelcentra van enkele verdiepingen lopen door onder straatniveau, waardoor u via tunnels en passages van het ene warenhuis naar het andere kunt gaan zonder nat te worden – zelfs helemaal tot het Centraal Station.

Chic koffiehuis

Als u vanaf de Aleksanterinkatu via de Kluuvikatu terug naar de Esplanade wandelt, ziet u links de opvallende zwarte gevel van het gerenommeerde Café Fazer 3. Karl Fazer, zoon van uit Zwitserland afkomstige immigranten, wist binnen de kortste keren carrière te maken als confiseur met eigen recepten voor gebak, bonbons en chocolade. Zijn in 1891 geopende café gold al snel als het beste van de hoofdstad. Het huidige pand uit 1930, waarin veel marmer is verwerkt en dat in 2003 nog mooi is gerenoveerd, is een bijzonder koffiehuis: zakelijk, ruim en elegant (zie foto op blz. 92).

Openingstijden

Toeristenbureau 2: Pohjoisesplanadi 19, tel. 09 31 01 33 00, www.hel.fi, mei-sept. ma.-vr. 9-20, za.-zo. 9-18, daarbuiten ma.-vr. 9-18, za.-zo. 10-16 uur.

Koffiepauze in Aalto-interieur

In de Academische Boekhandel biedt het stijlvol ingerichte Café Aalto tal van koffie- en theespecialiteiten.

Eten en drinken

Kappeli 1: Eteläesplanadi 1, tel. 010 766 38 80, www.kappeli.fi, ma.-za. 9-24, zo. 10-23 uur, hoofdgerechten € 24-30.

Savoy 2: Eteläesplanadi 14, tel. 09 684 40 20, www.royalravintolat.com/savoy, ma.-vr. 11.30-14.30, 18-24 uur, hoofdgerechten vanaf € 44.

Café Fazer 3: Kluuvikatu 3, tel. 020 729 67 02, www.fazer.com, ma.-vr. 7.30-22, za. 9-22 uur.

Fins design kopen

Bij Hotel Kämp hoort Kämp Galleria (Pohjoisesplanadi 29, www.hotelkamp.com, ma.-vr. 10-20, za. 10-17 uur, ’s zomers ook zo. 12-16 uur), een winkel met artikelen van topkwaliteit. Aan de labels op de kleding valt af te lezen dat het hier gaat om de crème de la crème van de Finse wereld van mode en design, zoals Anteeksi, Arabia, Iittala, Helky, Marimekko, Pentik en Vuottu. Op de Zuidelijke Esplanade vindt u verder ook nog bekende exclusieve designwinkels, zoals de gerenommeerde zaak met meubelontwerpen van Artek (zie blz. 51).

4Cultuur te midden van het groen – rond het Centraal Station

Kaart: | G/H 4/5
Vervoer: | Tram 1, 2, 3, 4/4T, 7A/B, 9, Metrostations Rautatientori, Kaisaniemi

Het Centraal Station van de hoofdstad is een bouwkundig juweeltje dat midden in het drukke stadsleven staat, omringd door musea, theaters, de nieuwe bibliotheek en tophotels. Maar Helsinki zou Helsinki niet zijn als er vlak bij alle bedrijvigheid niet ook een oase van rust te vinden was. Even heerlijk ontspannen kan bijvoorbeeld in het Kaisaniemipark.

Het monumentale Centraal Station (Rautatieasema, Zweeds: Järnvägsstation) 1, met aan drie kanten een plein, geldt terecht als een van de markantste bouwwerken en een herkenningsteken van Helsinki. In 1904 won de architect Eliel Saarinen de eerste prijs in een wedstrijd om het beste ontwerp. Het station, dat al gauw als voorbeeld voor andere kopstations in Europa diende, werd voltooid in 1916. Het is de moeite waard het granieten gebouw binnen te gaan via het door imposante fakkeldragers geflankeerde hoofdportaal en de ruimtelijke werking van de hallen te ervaren. Let daarbij op de talloze interessante details aan deuren en muren. Achter het historische gebouw worden de perrons overdekt door een grote constructie van glas. Op de dienstregeling staan treinen naar Sint-Petersburg en Moskou, en een blik op de twee verschillende spoorbreedten maakt duidelijk dat men zich hier metterdaad tussen Oost en West beweegt.

Ten westen van het station

Op het plein aan de westkant van het station heerst voortdurend een turbulente drukte, want hier lopen veel reizigers af en aan tussen de stations voor trein, bus of metro, en de Finnair City Terminal. Aan de overkant van het plein ziet u restaurants, hotels, het gebouw van de krant Helsingin-Sanomat en het hoge hoofdpostkantoor (Postitalo) 2. In het sobere gebouw van baksteen uit 1938 treft u naast de gebruikelijke inrichting van een postkantoor ook een sfeervol café aan alsmede een filiaal van de stadsbibliotheek dat is gespecialiseerd in muziek, film en stripverhalen, en het Postmuseum (Postimuseo) met een bijzonder interessante expositie over de 350-jarige geschiedenis van de Finse posterij.

Ten zuiden van het station

Ten zuiden van de Kaivokatu wordt het plein voornamelijk omringd door hoge gebouwen van grijs graniet, met daarachter de gevels van kantoren, businesscenters en een parkeergarage. Ook ziet u er hotels, zoals Seurahuone 3 (zie blz. 89), dat hier al sinds 1913 gasten ontvangt. Werp vanaf het trottoir even een blik in het hotelrestaurant, vooral als het ’s avonds verlicht is – u zult in Helsinki niet gauw een fraaier ingerichte eetzaal vinden.

Verder naar het oosten, maar nog steeds aan de zuidzijde, wordt de aandacht getrokken door de Finse Nationale Galerie Ateneum (Ateneumin taidemuseo) 4. Het een paar jaar geleden gerestaureerde, paleisachtige pand uit 1887 geeft met de busten van Bramante, Phidias en Rafaël al aan dat het aan de kunst gewijd is. Ook vanbinnen is het gebouw indrukwekkend; hier is de grootste kunstscollectie van het land ondergebracht, met in het bijzonder Finse werken na 1700. Het zwaartepunt wordt gevormd door het Finse ‘gouden tijdperk’, met programmatische en bekende kunstwerken van Gallen Kallela en anderen. Verder zijn er veel buitenlandse werken uit diverse perioden te zien, waaronder schilderijen van Van Gogh en Gauguin.

Rond het Stationsplein

Aan de oostkant van het station ligt de grote open ruimte van het Stationsplein (Rautatientori) 5, dat wel een soort Piccadilly Circus in Helsinki lijkt, natuurlijk van een bescheidener omvang. Maar als er ergens in de hoofdstad sprake is van chaotisch verkeer, de sfeer van een wereldstad en irritante lichtreclames, dan is dat hier. Met de rug naar het station kijkt u uit op een hoge rij hotels, banken, pubs, krantenuitgeverijen en het Grand Casino met zijn opzichtige reclame. Het plein zelf is zo groot dat er ruimte genoeg is voor bushaltes, parkeerplaatsen en paviljoens. ’s Winters wordt hier ook een ijsbaan aangelegd. Aan de noordkant van het plein herinnert het bronzen Aleksis Kivimonument van Aaltonen (1939) aan deze Finse dichter. Pal erachter verheft zich het in 1902 uit graniet opgetrokken Fins Nationaal Theater (Suomen kansallisteatteri) 1 (zie blz. 113). Het gebouw in de stijl van de romantiek heeft vier podia en een foyer met mooie fresco’s.

Grootste bibliotheek van het noorden

Ten oosten van het stationsplein, aan de overkant van de Kaisaniemenkatu, is aan de Fabianinkatu sinds 2012 de nieuwe Universiteitsbibliotheek (Helsingin yliopiston kirjasto) 6, kortweg Kaisahuis genaamd, een magneet voor studenten, boekenwurmen en architectuurliefhebbers. Terwijl de buitenkant met de gebogen gevel vrij protserig oogt, zorgen binnen het atrium, een verrassend uitzicht over de stad en diverse cafés en zithoeken voor een grote verrassing. Met meer dan 73 km boekenkasten en onder andere 26.500 elektronische tijdschriften is de bibliotheek de grootste in zijn soort van het noorden.

Het oudste park van Helsinki

Een huizenblok verder naar het noorden is in het Kaisaniemipark (Kaisaniemen puisto) 7 van het drukke stadsleven nauwelijks iets te merken. Ook al ligt het oudste park van de stad slechts op een steenworp afstand van het station, toch biedt het in plaats van de drukke hectiek aangename wandelpaden, in plaats van verkeerslichten en neonreclames het groen van de bomen en het blauw van het meer. Onderdeel van het park is ook de mooie en het hele jaar door toegankelijke Botanische tuin van de Universiteit (Helsingin kasvitieteellinen puutarha) 8. Deze tuin werd kort na 1830 aangelegd en heeft ook kassen met tropische planten.

Openingstijden

Centraal Station 1: dag. 5-1.30 uur.

Postmuseum in het hoofdpostkantoor 2: Asema aukio 5, tel. 020 451 48 88, www.postimuseo.fi, metro: Rautatientori, ma.-vr. 10-18, za.-zo. 12-17 uur, € 6.

Finse Nationale Galerie 4: Kaivokatu 2, tel. 09 17 33 64 01, www.ateneum.fi, metro: Rautatientori, di., vr. 10-18, wo.-do. 10-20, za.-zo. 11-17 uur, € 7.

Universiteitsbibliotheek 6: Fabianinkatu 30, tel. 02941 239 20, www.helsinki.fi/library, ma.-vr. 9-20, za. 10-16 uur.

Botanische tuin 8: Unioninkatu 44, metro: Kaisaniemi, apr.-sept. di.-zo. 10-17, daarbuiten 10-15 uur, € 6.

Eten en drinken

Ravintola Kaisaniemi 1 (Kaisaniementie 6, tel. 09 63 22 23, 11-21 uur) aan de noordelijke rand van het Kaisaniemipark bestaat al sinds 1827. Tot de gasten die hier in het verleden kwamen behoorden de dichters Eino Leino en J.L. Runeberg, de componist Jean Sibelius en maarschalk Mannerheim.

5Het hart van de metropool – Mannerheimintie

Kaart: | F/G 4/5, Oriëntatiekaartje: blz. 46
Vervoer: | Tram 1, 2, 4/4T, 10, Metrostations Rautatientori, Kamppi

Nergens wekt Helsinki zozeer de indruk een wereldstad te zijn als op de 500 m van de Mannerheimstraat tussen het Zweeds Theater en het Parlement. Het lijkt bijna alsof de Finnen hun best doen zich hier als metropool te presenteren, met verkeerslawaai, voetgangersgedrang, warenhuizen en alles wat er verder nog bij hoort.

De Mannerheimintie is de hoofdverkeersader van Helsinki: het is een vierbaansweg met veel verkeer, lawaai en bedrijvigheid. Als u in een tram over deze avenue rijdt, krijgt u al veel van de bezienswaardigheden van de hoofdstad te zien: het Olympisch Stadion en de Nationale Opera in het noorden, het Glazen Paleis, het Zweeds Theater en de Esplanade in het zuiden. De Mannerheimintie verbindt deze punten en stadsdelen, en verdeelt het centrum in een oostelijk en een westelijk deel.

Het grootste warenhuis van het noorden

Als u bij een wandeling het Zweeds Theater (zie blz. 38) als uitgangspunt neemt, gaat u natuurlijk – als u een beetje van winkelen houdt – niet voorbij aan het warenhuis Stockmann 1, dat het bekendste warenhuis van Finland is en ook, zoals ze in Helsinki zeggen, het grootste van heel Scandinavië. De uit het Duitse Lübeck afkomstige G.F. Stockmann opende hier al in 1862 zijn eerste winkel, waaruit later een heel imperium voortkwam. De huidige bakstenen gevel werd gebouwd bij de uitbreidingen in 1930 en 1989 en omvat een heel stratenblok.

Contrasten in architectuur

Aan de noordzijde ligt Stockmann aan de winkelstraat Aleksanterinkatu (zie blz. 38). Bij de ingang aan de Mannerheimintie ziet u drie hamerende mannen staan, die zo uit de sauna lijken te zijn gekomen en die een van de meest gefotografeerde motieven van Helsinki zijn. Zij vormen het in 1932 opgerichte monument ‘De drie smeden’ (Kolme seppää) 1, waarvan de granieten sokkel nog altijd de sporen draagt van het bombardement van 1944. Aan het kleine plein, een van populairste trefpunten van Helsinki, torent het in 1870 voltooide Oude Studentenhuis (Ylioppilastalo) 2 hoog boven alles uit. De weelderige façade van dit gebouw is een van de indrukwekkendste van de hoofdstad.

Een duidelijk contrast in architectuur met het overdadige decor van het Studentenhuis wacht slechts enkele meters verderop. Hier staan twee panden die ook sterk de aandacht trekken. Het ene is het klassiek-elegante Sokos Hotel Vaakuna 3 met een afgeronde façade, dat in 1952 werd gebouwd voor de Olympische Spelen. Het andere is het Lasipalatsi 4, het Glazen Paleis, recht ertegenover. Het lage, witte, met grote raamvlakken getooide Glazen Paleis dateert van de jaren 30 van de 20e eeuw en bestrijkt een lang stuk van de Mannerheimintie. Hoewel het oorspronkelijk slechts als noodoplossing was bedoeld, geldt het nu als een toonbeeld van de functionalistische stijl. Na een uitgebreide restauratie werd het paleis in 1998 heropend. Het biedt nu ruimte aan bioscopen, internetcafés, restaurants, winkels, boetieks en culturele instellingen.

Kunst en politiek

Schuin ertegenover kijkt maarschalk Mannerheim zelf hoog te paard over ‘zijn’ straat uit. Het grote ruiterstandbeeld werd vervaardigd door Aimo Tukiainen en in 1960 op gezichtsafstand van het Parlement onthuld. Achter de bronzen rug van de maarschalk vormt Kiasma 5, het museum voor eigentijdse kunst, een indrukwekkend stedenbouwkundig accent. Het staat op een centrale en zeer in het oog springende plaats en houdt zich met zijn kloeke, iets gebogen façade staande tegenover de erachter oprijzende constructie van glas en staal van de krantenuitgeverij Helsingin Sanomat. Het in 1998 geopende museum is een werk van de beroemde Amerikaanse architect Steven Holl – voor het eerst sinds Engel had een buitenlandse architect opdracht gekregen voor een representatief gebouw in de stad. Kiasma omvat behalve de expositieruimten ook een theater, galerieën, een café en een restaurant. Men toont hier internationale kunst uit de periode na 1960, in het bijzonder installaties en mediakunst. De binnenruimten met hun grote glasvlakken sluiten de stad en zijn inwoners niet buiten; ook met panelgesprekken streeft men naar openheid. Kiasma leeft en staat midden in de stad. Vooral op zwoele avonden is hier veel te doen – zo zijn er elk weekend jongerenparty’s op de groenstroken langs de waterkant.

Aan de andere kant van de straat verschijnt de neoclassicistische zuilenrij van het Parlement (Eduskuntatalo) 6: een staaltje van overweldigende architectuur dat hier tussen 1926 en 1931 is neergezet naar het ontwerp van de architect Sirén. De zware granieten kolos, die tevens als een monument voor de Finse onafhankelijkheid is bedoeld, wordt geflankeerd door monumenten voor de Finse presidenten. Net zoals de buitenkant staat ook het interieur in het teken van neoclassicistische soberheid. De belangrijkste zalen en vertrekken kunt u op een rondleiding bezichtigen. In 2004 is het gebouw uitgebreid met twee bijgebouwen met glazen gevels, die de strenge eenvoud iets verzachten.

Van muzikale belevenis naar prehistorie en vroege geschiedenis

Tegenover het Parlement heeft in de loop van 2011 het Fins Muziekhuis (Helsingin musiikkitalo) 7 zijn deuren geopend. Dit was een project van € 140 miljoen van de architecten Kivistö, Laiho en Pulkkinen. Het concertgebouw is een van de laatste mozaïekstenen die het beeld van het nieuwe, rond de Töölöbaai gegroepeerde centrum completeren. Het pand met een oppervlakte van 36.000 m² is door een geometrisch ingedeelde ruimte van groen en water optisch verbonden met het Parlement, het Kiasma en het gebouw van uitgeverij Sanomat. Ten opzichte van het water staat het op één lijn met het nabije Finlandiahuis, maar door zijn donkere kleurstelling steekt het ook af tegen zijn befaamde buur. Het Fins Muziekhuis biedt onderdak aan het Filharmonisch Orkest van de stad, het Symfonieorkest van de Finse radio en de Sibeliusacademie. Er zijn diverse gehoorzalen en een hoofdzaal met 1700 zitplaatsen. Buiten de concerttijden is het gebouw ook voor publiek toegankelijk. Er zijn enkele voorzieningen voor toeristische informatie en u kunt er wat eten en drinken.

Verder naar het noorden omringen de bomen van een rustig park de Villa Hakasalmi (Hakasalmen huvila) 8, een elegante villa van omstreeks 1840, die als een relict uit vroeger tijden tussen het Fins Muziekhuis en het Finlandiahuis staat. In de villa presenteert men voor belangstellenden een aardige, maar niet adembenemende collectie kunstwerken en meubilair.

Van een geheel ander kaliber is het Fins Nationaal Museum (Kansallismuseo) 9 aan de andere kant van de Mannerheimintie. Het van 1916 daterende gebouw is zelf al een bezienswaardigheid: het gebouw dat doet denken aan een kerk, werd ontworpen door de architecten Gesellius, Lindgren en Saarinen, en geldt als een hoofdwerk van de Finse romantiek. De centrale koepelzaal werd door Akseli Gallen-Kallela getooid met fresco’s waarvan de motieven zijn ontleend aan het nationale epos Kalevala (zie ook blz. 83). Interessant zijn de prehistorische verzameling met onder meer het oudste bewaard gebleven visnet ter wereld, de afdeling over kerkgeschiedenis (Barbara-altaar van 1410) en de collectie van Fins-Oegrische volken en de Sámi. Sinds 2014 is ook het Museum der Culturen (Kulttuurien museo) in het Nationaal Museum geïntegreerd.

Openingstijden

Kiasma 5: Mannerheiminaukio 2, tel. 09 17 33 65 01, www.kiasma.fi, di., zo. 10-17, wo.-vr, 10-20.30, za. 10-18 uur, € 10, tot 18 jaar gratis, eerste vr. van de maand 16-20.30 uur gratis .

Parlement 6: Mannerheimintie 30, tel. 09 43 21, www.eduskunta.fi, bezoekerscentrum (ingang Arkadiankatu 3), ma.-vr. 9-16.25 uur.

Villa Hakasalmi 8: Mannerheimintie 13, tel. 09 31 07 85 19, ma.-wo., vr. 9-17, do. 9-19, za.-zo. 11-17 uur, gratis.

Fins Nationaal Museum 9: Mannerheimintie 34, tel. 09 405 01, www.kansallismuseo.fi, di. 11-20, wo.-zo. 11-18 uur, € 8.

Eten en drinken

In de Mannerheimintie vindt u dicht bij elkaar snelrestaurants, trendy gelegenheden en toprestaurants. Voor een snel hapje tussendoor kunt u terecht in vele cafetaria’s en ook in het winkelcentrum Forum of in het warenhuis Stockmann. Voor een plekje met mooi uitzicht gaat u naar Café Kiasma (Mannerheiminaukio 2, tel. 09 294 50 01 86, www.kiasma.fi, di. 10-17, wo.-zo. 10-21 uur), dat zich op de begane grond van het museum bevindt, maar er verder los van staat (geen entree). Behalve koffie, andere drankjes en de Kiasmataart vindt u aan het zelfbedieningsbuffet bijvoorbeeld de soep van de dag en lekkere, per dag wisselende gerechten (circa € 9), waaronder meestal ook een vegetarisch gerecht.

Winkelen

Verspreid over diverse verdiepingen heeft het warenhuis Stockmann (Aleksanterinkatu 52, www.stockmann.fi, ma.-vr. 9-21, za. 9-18, zo. 12-18 uur) parfums, huishoudelijke artikelen, souvenirs, mode en delicatessen te koop.

Uitgaan

Als ’s avonds de lichten van de grote stad aangaan, verandert de Mannerheimintie in een flaneergebied voor het uitgaanspubliek. Een tamelijk alternatieve tent aldaar is Zetor 1 (blz. 108).

6Winkels en sauna’s – tussen Kamppi en Bulevardi

Kaart: | F/G 5/6, Oriëntatiekaartje: blz. 49
Vervoer: | Metrostations Rautatientori, Kamppi

Slechts een stratenblok westelijker van de Mannerheimintie heerst een aanmerkelijk rustigere sfeer. Zonder enige drukte kunt u genieten van fraaie architectuur en mooie vergezichten. Tot de hoogtepunten in deze wijk behoren het stadspanorama vanuit vogelperspectief en de sauna in het jugendstilbadhuis.

Officieel is Kamppi 1 een uitgestrekte wijk die tussen de Mannerheimintie en de Mechelininkatu ligt. Maar eigenlijk is het een kolossaal multifunctioneel complex dat in 2006 in gebruik is genomen en een heel stratenblok in het centrum beslaat. Kamppi biedt onderdak aan een winkelcentrum met zes verdiepingen, met een Food Mall op de benedenverdieping, en verder het modernste busstation van Europa, een metrostation, een parkeergarage, galerieën, apotheken, een bowlingcenter, de grootste nachtclub van de stad, en ook een groot aantal appartementen en kantoren. In Kamppi is ook het informatiebureau Laituri gevestigd: hier presenteert men de stadsplanning en het Helsinki van de toekomst.

Veel markanter en interessanter presenteert zich voor het winkelcentrum de architectuur van de in 2012 ingewijde Kapel van de Stilte (Kampin kappeli) op het Narinkkaplein. Het ronde van dennen- en elzenhout opgetrokken bouwwerk biedt een puristische ruimte met een magische aantrekkingskracht, die dagelijks van ’s morgens tot ’s avonds toegankelijk is voor bezoekers. Een oase van rust te midden van de grotestadshectiek!

Voor de route zuidwaarts kunt u vanaf de begane grond van Kamppi ook de ondergrondse passages kiezen die door het winkelcentrum Forum 1 leiden – hier vindt u op enkele verdiepingen zo’n 120 winkels, maar ook goede en goedkope eetgelegenheden .

Kunst en zwemvertier

Als u daarentegen kiest voor de ‘bovengrondse’ variant via de Yrjönkatu, komt u in een wijk met een volkomen eigen sfeer, die wordt bepaald door de voor Helsinki zo kenmerkende hoogbouw met woon- en kantoorflats. Een van deze flats biedt onderdak aan het Amos Anderson Kunstmuseum (Amos Andersonin taidemuseo) 2, dat enkele verdiepingen beslaat. Het museum kan bogen op een van de grootste particuliere kunstcollecties van het land, die bijeen werd gebracht door de uitgever en krantenmagnaat Amos Anderson (1878-1961). De verzameling is gewijd aan de Finse kunst van de 20e eeuw, en verder zijn er geregeld mooie tijdelijke tentoonstellingen.