Welkom

Welcome

Ter oriëntatie

Kennismaking, Ierland in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Overnachten

Eten en drinken

Praktische informatie

Onderweg in Ierland

Dublin en het oosten
Dublin, Trim, Glendalough

Het zuiden
Wexford, Waterford, Kilkenny, Cork, Kinsale, Skibbereen

Het westen
Bantry House, Ring of Beara, Killarney en Killarney National Park, Kenmare, Dingle Town, Limerick, Cliffs of Moher, Doolin, Galway, Connemara, Westport

Centraal merenplateau, Sligo en Donegal
Athlone, Sligo Town, Donegal Town

Noord-Ierland
Belfast, Derry/Londonderry, Armagh Town

De 15 hoogtepunten

1
Verzamelde cultuur – van Trinity College tot de National Gallery
Het Book of Kells, Jack B. Yeats en goud, goud, goud…

2
Traditioneel of trendy – zwerftocht langs pubs en bars
In Dublin is gelukkig nog nooit iemand van de dorst omgekomen.

3
Neolithische necropolis – Newgrange en Knowth
Paleizen voor de naamloze doden uit de steentijd.

4
Kloosterstad in het nationale park – Glendalough
De heilige Kevin had oog voor mooie natuur.

5
Waar Ierlands koningen heersten – de Rock of Cashel
Hoog torent de rots met zijn burcht boven de groene vlakte uit.

6
Een stad doft zich op – Cork
Een verkenning van de stad die zichzelf als concurrent van Dublin ziet.

7
Beroemde panoramische route – de Ring of Kerry
…en een bezoek aan de kloosterrots Skellig Michael.

8
Openluchtmuseum van de prehistorie – Dingle Peninsula
Bijenkorfhutten en forten uit de bronstijd.

9
Woest kalksteenparadijs – de Burren
Wandelen, dolmens bekijken en genieten van de prachtige flora.

10
Waar het Gaelic nog springlevend is – Inishmore Island
Pas op bij de steile kliffen rond het fort Dún Aenghus!

11
Imposante kloosterruïnes – Clonmacnoise
Waar Vikingen plunderden en monniken baden.

12
Charme van het noorden – Glenveagh National Park
Hier cirkelen adelaars boven het ruige bergveen.

13
De lange weg naar vrede – Belfast
Gescheiden leven, gezamenlijk regeren.

14
Steile kliffen en basaltzuilen – de North Antrim Coast
Vulkaanuitbarstingen creëerden het natuurwonder Giant´s Causeway.

15
Heidens en vroegchristelijk erfgoed – Lough Erne
Raadselachtige beelden op betoverde eilandjes.

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Colofon

Paklijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Welcome – Welkom

In Glendalough bent u niet alleen, maar wie hier overnacht, kan in de ochtendnevel een mysterieuze ruïnestad bezichtigen. Een ronde toren doemt op en kathedralen zonder dak herinneren aan de tijd dat de heilige Kevin en zijn geloofsgenoten verlichting zochten. Daarbij moet je het in Ierland niet te nauw nemen met de tijd. Deze gebouwen verrezen enkele eeuwen na Kevin en de Keltische grafkruizen zijn van de overgrootvaders of hooguit de betovergrootvaders van de huidige bewoners. Maar dat mag de pret niet drukken.

Ter oriëntatie

De republiek Ierland is bestuurlijk onderverdeeld in 26 graafschappen (counties), het Britse Noord-Ierland telt er zes. De indeling in provincies stamt uit de Keltische tijd en bestaat nog altijd: Meath in het oosten, Leinster in het zuidoosten, Munster in het zuidwesten, Connacht in het westen en Ulster in het noorden.

Dublin en het oosten

Dublin ( G 5/6) is het centrum van Ierland, ook in toeristisch opzicht. De meeste bezoekers zullen hier aankomen. In de nationale musea van de Ierse hoofdstad worden de meest waardevolle exponenten van de Ierse cultuur bewaard. Deze ‘wereldstad op dorpsformaat’ biedt legendarische pubs, georgiaanse huizenrijen, James-Joycelocaties, hippe boetieks, een verbluffende gastronomische wereld en een meer dan levendige clubscene.

Vanuit Dublin kunt u in zuidelijke richting een mooie dagtocht maken naar de Wicklow Mountains met de kloosternederzetting Glendalough ( G 6) of noordwaarts het graafschap Meath in rijden. Hier vindt u in het zacht glooiende weidelandschap de Werelderfgoedlocatie van UNESCO rond het neolithische graf van Newgrange ( G 5), het misschien wel mooiste Keltische kruis van Ierland in Monasterboice, de heuvel van Tara, zetel van de oude hoge koningen van Ierland, en historische stadjes zoals Trim en Kells.

Het zuiden

Het zonovergoten zuiden lonkt met zandstranden en tal van watersportmogelijkheden. Het agrarische binnenland biedt culturele hoogtepunten zoals de koningsrots Rock of Cashel ( E 8) en het pittoreske Kilkenny ( F 7). Wexford is geschikt als uitvalsbasis voor of na de overtocht met de veerboot tussen het continent en het nabijgelegen Rosslare. Ook de voormalige Vikingnederzetting Waterford is een goed ‘basiskamp’. Cork ( D 9), in 2005 culturele hoofdstad van Europa, steekt Dublin naar de kroon wat betreft gastronomie, hedendaagse cultuur en uitgaansleven. De kust van West Cork met zijn aantrekkelijke vissersplaatsjes is een betrouwbare tip voor liefhebbers van een verfijnde keuken met veel visgerechten en kwalitatief uitstekende kunstnijverheid.

Het westen

Wie van natuur houdt, zoals steile kliffen boven de Atlantische Oceaan en eenzame veen- en berglandschappen, gaat naar het westen van Ierland. De drie schiereilanden Beara, Iveragh en Dingle in het zuidwesten vormen de hoeksteen van het toerisme en zijn, de Ring of Kerry ( A/B 9) om Iveragh voorop, heel erg druk. Hetzelfde geldt voor Killarney. Een wat rustiger alternatief voor een verkenning van het fantastische Killarney National Park is Kenmare.

Veel Amerikanen bezoeken de Shannon Region. Limerick ( D 7) is interessanter dan zijn reputatie doet vermoeden en heeft in King John’s Castle, St. Mary’s Cathedral en het Hunt Museum belangrijke bezienswaardigheden.

Hoe noordelijker in Ierland, des te minder mensen u zult tegenkomen. Een uitzondering zijn de Cliffs of Moher ( B 6), het veelbezochte natuurwonder nummer één van de republiek. Het uitgestrekte, onbedorven natuurlandschap van de provincie Connacht is voor veel mensen het ideaalbeeld van Ierland, niet alleen vanwege het kalksteenplateau van de Burren en het verlaten Connemara. Het westen is een bolwerk van de Gaelische cultuur en taal, en een eldorado voor buitenactiviteiten. De metropool is het kleurrijke Galway ( C 6) met zijn dynamische pubs en restaurants. Vanaf hier gaan veerboten naar de afgelegen Aran Islands.

Centraal merenplateau, Sligo en Donegal

Veel bezoekers gaan in het vlakke tot zacht glooiende hart van Ierland alleen maar naar de kloosterstad Clonmacnoise ( E 6). Toch zijn de lakelands met hun grote, geëxploiteerde laagveengebieden heel geschikt voor sportvissers, amateurkapiteins en natuurliefhebbers. Birr, Athlone en Carrick-on-Shannon beschikken over een toeristische infrastructuur die daarop aansluit.

De ongenaakbare schoonheid van de dunbevolkte noordelijke graafschappen Sligo en Donegal spreekt geboren individualisten aan: de mooiste bergen, veengebieden en meren, zoals in Glenveagh National Park ( D/E 1/2), maar ook unieke, prachtig gelegen archeologische schatten.

Noord-Ierland

Belfast ( G/H 2/3), de hoofdstad van Noord-Ierland, is een bloeiende en levendige cultuurmetropool. Hier kunt u een kijkje nemen in de meest recente geschiedenis, die nu eens ontnuchterend is en dan weer optimistisch stemt. Aan de kust van North Antrim, waar groene weiden tot aan de steile kliffen reiken, bevindt zich het wereldberoemde natuurwonder van de Giant’s Causeway Antrim ( G 1).

Het aantrekkelijke Derry ( F 1), de op een na grootste stad van Noord-Ierland, heeft vrijwel geheel intacte stadsmuren. Geen andere plaats biedt de bezoeker beter inzicht in de periode van de Troubles. Armagh heeft een sterke band met de heilige Patricius (Saint Patrick) en bezit twee kathedralen. Rond Enniskillen, aan het vis- en watersportparadijs Lough Erne ( E 3), vindt u vroegchristelijke kloosters met een heidens trekje en bovendien veel sfeer.

Kennismaking, Ierland in cijfers

The weather is going to be good

Dat zult u bij het onvermijdelijke praatje met uw B&B-gastvrouw of in de pub vaak te horen krijgen. Het betekent dat het weer op die dag niet bepaald goed is. Door de geografische ligging is regen in Ierland onvermijdelijk. Het in Ierland overheersende koele, gematigde klimaat wordt weliswaar verzacht door de invloed van de oceaan en de Golfstroom, maar doorgaans laat het weer zich van zijn wisselvallige kant zien – alle vier de jaargetijden op één dag, zeggen de Ieren. Sneeuw en vorst komen even zelden voor als zomerhitte, hoewel uitzonderingen de regel en de klimaatverandering bevestigen. Op de stranden zijn steeds meer mensen in een wetsuit te zien. Als u er een hebt, neem die dus mee.

De vrome Ieren?

De katholieke kerk drukt nog altijd een zwaar stempel op de republiek Ierland, vooral in het onderwijs. Op het gebied van vroomheid zijn er duidelijke verschillen tussen de stad en het platteland. In de steden is het kerkbezoek aanzienlijk afgenomen, maar op het platteland vallen de schaapjes niet zo eenvoudig van hun geloof af.

In het algemeen geldt echter dat de katholieke kerk ook in Ierland door een enorme vertrouwenscrisis gaat. Schandalen zoals decennialang verloochende kinderen van priesters, misbruik van leerlingen door hun geestelijke leraren en de bijna systematisch te noemen vernederingen van kinderen in katholieke kindertehuizen hebben de geloofwaardigheid van de kerk aangetast.

Oude tijden, nieuwe tijden

Tegen wil en dank zijn de Ieren beland in de geglobaliseerde wereld van het nieuwe millennium, met alle bijverschijnselen van dien: enerzijds een hogere levensstandaard en een liberalisatie van het dagelijks leven, anderzijds prestatiedruk, verlies van traditionele banden, chronische files en milieuproblemen, toename van drugsgebruik en van misdrijven. Dat geldt vooral voor Dublin, Belfast en de andere steden – het contrast tussen deze ‘vooruitstrevende’ regio’s van economische bloei en de traditionele, economisch achtergestelde plattelandsgebieden kan haast niet groter zijn. En zelfs de aloude traditie om een biertje in de pub te drinken is aan het afbrokkelen; in tijden van economische crisis kopen steeds meer Ieren goedkope alcohol in de supermarkt, wat in het hele land pubs de kop kost.

Iers trauma

De Grote Hongersnood van 1846 tot 1851, die ontstond doordat schimmels en insecten de aardappel hadden aangetast, het belangrijkste voedingsmiddel in die tijd, kostte ongeveer één miljoen Ieren het leven en leidde tot een exodus van ongekende omvang. Tot in de jaren 80 was emigratie het lot van veel Ieren. Mary Robinson, de eerste vrouwelijke president van Ierland (1990-1997), zette tijdens haar ambtsperiode een kaars voor het raam van het presidentsgebouw – ter herinnering aan de Ierse diaspora.

Welkom in Club Med

Zo noemen cynici de kwakkelende landen rond de Middellandse Zee waarvoor een bankroet van de staat dreigt. Na een enorme economische bloei in de jaren 90 van de vorige eeuw – waarin Ierland de bijnaam ‘Keltische tijger’ kreeg – kende ook de economie van de Ierse republiek sinds de financiële crisis maar één richting: neerwaarts. Sinds 2007 is de Ierse economie met een kwart gekrompen. Vooral de onroerendgoedsector is zwaar getroffen: de huizenprijzen zijn met meer dan 60% gedaald en er zijn honderden ghost estates, leegstaande nieuwbouwwijken. Eind 2010 zag Ierland zich wegens de hoge staatsschuld als eerste EU-land gedwongen een beroep te doen op het Europese noodfonds. Eind 2013 kon het weer zelfstandig verder. inmiddels geldt Ierland als een voorbeeld voor crisisaanpak door hervorming van de economie.

Wie regeert Ierland?

Zoals in elke parlementaire democratie regeert het volk in Ierland. Maar de Ieren mogen misschien wel wat meer dan de ingezetenen van andere republieken. Ten eerste kiest de bevolking rechtstreeks een president (Uachtarán na hÉireann) voor een periode van zeven jaar.

Ten tweede worden de Ieren over bepaalde onderwerpen rechtstreeks geraadpleegd in referenda. In 2012 stemden de Ieren over het Europese begrotingsverdrag. Weliswaar bleken ze vóór te zijn, maar uit de lage opkomst (nog geen 60%) bleek ook de algemene mening dat ze hoe dan ook geen keuze hebben.

Gedeeld land, gespleten maatschappij

Ook de deling van Ierland is diepgeworteld in de psyche van het volk. In 1949 werd de status quo in de Ireland Act vastgelegd, waarin Groot-Brittannië het verblijf van Noord-Ierland binnen het Verenigd Koninkrijk garandeerde ‘zolang een meerderheid dat wil’. Maar de katholieke, op de republiek gerichte ‘minderheid’ groeit en de unionistische protestantse ‘meerderheid’ slinkt. Als die statistiek zich zo voortzet, dan zou het wel eens tot spannende referenda in Noord-Ierland kunnen komen.

Op economisch en toeristisch gebied is het al lang tot samenwerking tussen noord en zuid gekomen. De ooit grimmige grensbewaking tussen de beide landen is opgeheven. Alleen nog een bordje dat de grens van een graafschap aangeeft en de als eerste genoemde Gaelische namen en afstanden in kilometers of de als eerste genoemde Engelse namen en de afstanden in mijlen maken duidelijk of u in de republiek of in Noord-Ierland bent (en de rijstijl van de Noord-Ieren, die aanzienlijk hoffelijker is).

Maar de blauw-wit-rode vlaggen en vaandels waarmee veel Noord-Ierse dorpen en wijken blijk geven van hun unionistische instelling getuigen van de nog altijd overheersende sektarische stemming onder de bevolking. ‘In Noord-Ierland kun je niet simpelweg atheïst zijn,’ wil het verhaal. ‘Je moet ofwel een verrekte katholieke atheïst zijn of een verrekte protestantse atheïst.’ Ook al heerst er vrede sinds het Verdrag van Belfast van 1998, de ‘muur in de hoofden’ is nog lang niet afgebroken.

Feiten en cijfers

Inwoners: in totaal zo’n 6,2 miljoen, waarvan 4,48 miljoen in de Ierse republiek en 1,81 miljoen in Noord-Ierland; dat laatste is 30% van de bevolking op de Ierse eilanden, maar slechts 3% van die in het Verenigd Koninkrijk.

Hoofdstad: republiek: Dublin, 525.000 inwoners; Noord-Ierland: Belfast, 267.000 inwoners; andere grote steden: Cork, Derry, Galway, Limerick.

Oppervlakte: republiek: 70.285 km²; Noord-Ierland: 13.843 km².

Officiële taal: republiek: officieel Iers (Gaelic), voertaal Engels; Noord-Ierland: Engels, in de omgangstaal met Schotse invloeden.

Geografie: langs de kust van Ierland ligt een min of meer complete gordel van bergketens. Ongeveer een zevende van de oppervlakte bestaat uit water. De hoogste berg is de Carrantouhill (1041 m), de Shannon is met 368 km de langste rivier van de Britse eilanden en het Noord-Ierse Lough Neagh is met 391 km² het grootste zoetwatermeer van de Britse eilanden.

Religie: republiek: 88% rooms-katholiek, 3% behoort tot de Anglicaanse Church of Ireland; Noord-Ierland: 53% protestanten, 44% rooms-katholieken (een aantal dat gestaag toeneemt).

Bevolking: de bevolkingsdichtheid is 52 inwoners per km², maar er zijn grote verschillen: in het dunbevolkte Mayo wonen 20 inwoners per km², in Dublin 1111 inwoners per km². Maar liefst 60% van de bevolking woont in steden. Slechts 4% heeft rood haar, het stereotiepe beeld van de Ieren.

Regering: republiek: sinds 2011 is Michael Higgins president van Ierland. Het parlement (Oireachtas) bestaat uit een Lagerhuis (Dáil Éireann) en een senaat (Seanad Éireann). De premier wordt Taoiseach genoemd. De twee grote partijen Fine Gael (‘Familie van Gaelen’) en Fianna Fáil (‘Soldaten van het lot’) zijn conservatieve volkspartijen die maar marginaal van elkaar verschillen.

Bij de verkiezingen van 2011 leed de regerende Fianna Fáil een gevoelig verlies vanwege de ingezakte economie. Sindsdien regeert een coalitie van Fine Gael en de Labour Party met Enda Kenny als premier; Noord-Ierland: Noord-Ierland wordt in naam door de koningin van Engeland geregeerd, maar feitelijk door een regering van nationale eenheid. Die Northern Ireland Assembly heeft 108 leden. De regering wordt geleid door premier Peter Robinson. Grootste partijen zijn de protestantse Democratic Ulster Union en de katholieke Sinn Féin.

Economie: met een werkloosheid van 11,8% in 2014 heeft de republiek zich enigszins hersteld van de economische crisis. Sinds de jaren 90 hobbelde Noord-Ierland op economisch gebied achter de republiek aan, maar met een werkloosheid van 6,9% in 2014 heeft het de crisis beter doorstaan. Zonder subsidies uit Londen zou de Noord-Ierse economie echter niet kunnen overleven.

Gaelic, een uitstervende taal?

In het verleden spraken alle Ieren Gaelic of Iers, een Keltische taal. Tot de Engelsen kwamen, die het Gaelic vanaf de 17e eeuw met strenge strafmaatregelen verboden en alle Ieren veroordeelden tot het spreken van Engels. En dat doen ze nog altijd.

Toch kan ruim een derde van de bevolking min of meer vloeiend Iers spreken. Dat komt doordat ze het op school als vreemde taal leren. Slechts zo’n 66.000 native speakers spreken het dag in dag uit. Zij wonen hoofdzakelijk in het westen en noordwesten van het eiland, waar de door de staat gesteunde Gaeltacht-gebieden liggen. Maar zelfs daar spreekt slechts een kwart van de jonge mensen in het dagelijks leven Iers. Taalwetenschappers houden er rekening mee dat de Ierse taal binnen een paar generaties zal uitsterven, en dat zou zeer te betreuren zijn.

Nationale vlaggen

De vlag van de republiek heeft drie verticale banen; van links naar rechts groen, wit en oranje. Op het wapen van Ierland staat een gouden harp tegen een blauwe achtergrond. De officiële vlag van Noord-Ierland is de Britse Union Jack.

Geschiedenis, heden, toekomst

Al het goede komt van buiten

Mesolithische jagers en reizigers rond 7000 v.Chr., neolitische landbouwers van de megalithische cultuur in het vierde millennium v.Chr., Kelten in de 3e eeuw v.Chr. en het christendom – rond 450 n.Chr. werd Ierland door de heilige Patricius gekerstend – drukten in de vroege tijd hun stempel op de cultuur en hadden meestal een positieve uitwerking op het land. Minder populair waren de Vikingen, die vanaf ongeveer 800 de rijke kloostersteden plunderden, maar ook zij assimileerden zich op den duur, net als alle eerdere immigranten.

Uiteindelijk kwamen de Engelsen, die in 1169 te hulp werden geroepen door de Ierse koning Dermot MacMurrough. En zij zouden in de eeuwen daarna hun impopulaire heerschappij over Ierland steeds verder uitbreiden.

Tijd van vervolging

Begin 17e eeuw, na een mislukte opstand van de graven van Donegal en Ulster, besloten de Engelsen om definitief een einde te maken aan het sociale en politieke bestel van het Gaelische Ierland met zijn oude cultuur. De zogeheten plantations in Ulster – presbyterianen van het Schotse laagland werden in de vruchtbare landbouwgebieden gehuisvest, de Ierse katholieken daarvandaan verdreven naar het onherbergzame westen – vormden de basis voor het latere conflict in Noord-Ierland.

De nederlaag van de katholieke Jacobus II, de voormalige koning van Engeland die door Ierland werd gesteund, tegen de nieuwe, protestantse koning Willem van Oranje in de Slag aan de Boyne in 1690 markeert een beslissende ommekeer in de Ierse geschiedenis. De Battle of the Boyne, die vandaag de dag nog met provocerende marsen door Noord-Ierse unionisten wordt gevierd, vormde de basis voor de Protestant Ascendancy, de hegemonie van de protestantse Anglo-Ieren die werd afgedwongen met antikatholieke strafwetgeving (penal laws).

De weg naar onafhankelijkheid

Na diverse mislukte Ierse opstanden, zoals van de United Irishmen van Wolfe Tone en van Robert Emmet, wist Daniel O’Connell, die nu nog als ‘bevrijder’ wordt vereerd, in 1829 de intrekking van de penal laws te bereiken.

De Grote Hongersnood van 1846 tot 1851 betekende een terugslag voor alle inspanningen voor de vrijheid en kostte naar schatting een miljoen Ieren het leven. Miljoenen anderen zagen zich gedwongen te emigreren. De famines zijn nog altijd een trauma voor de Ieren.

De paasopstand in 1916, een rebellie tegen de Britten van Sinn Féin (‘Wij zelf’) en vakbondsleden onder James Connolly, mislukte weliswaar, maar wakkerde in het volk de verzetsgeest aan die uiteindelijk naar de onafhankelijkheid zou voeren.

Republiek Ierland en Brits Noord-Ierland

De bloedige onafhankelijkheidsoorlog van 1919 tot 1921 eindigde met de oprichting van de Ierse Vrijstaat en met het achterblijven van de zes noordelijke graafschappen, Noord-Ierland dus, bij Groot-Brittannië. Over deze deling van Ierland ontstond een nog grimmigere burgeroorlog (1921-1931), maar die veranderde niets meer aan de voldongen feiten. Toen in 1937 de grondwet van de republiek Eire werd aangenomen, begon onder president Éamon de Valera een lang tijdperk van aartsconservatieve, katholieke overheersing.

Openstelling naar Europa

Het lidmaatschap van de huidige Europese Unie, dat zowel voor Noord-Ierland als deel van Groot-Brittannië als voor de republiek in 1973 begon, bracht langzamerhand modernisering en liberalisatie. Lange tijd waren de Ieren enthousiaste Europeanen – waaraan de talloze subsidies mogelijk debet zijn geweest. Dankzij rigoureuze bezuinigingen kon Ierland eind 2013 als eerste hulpvrager van de EU-landen weer afscheid nemen van het Europese noodfonds. Daarbij is sterk gesnoeid in het sociale vangnet voor de Ierse bevolking.

Historische ommekeer in Noord-Ierland

Tussen 1968 en 1998 kostte de burgeroorlog in Noord-Ierland bijna 4000 mensen het leven. Alleen op het eerste gezicht ging het om een oorlog tussen religies, want economische belangen waren – en zijn – de belangrijkste drijfveer. Londen had de ‘onrustige provincie’ waarschijnlijk best graag afgestaan, maar de protestantse Noord-Ierse loyalisten, die vreesden voor hun privileges in een verenigd Ierland, wilden per se bij Groot-Brittannië blijven.

Het Goede Vrijdagakkoord van 1998 betekende het einde van de gewapende confrontatie. Ondanks alle verzet en tegenslagen zegevierde de vredesgedachte. Sinds 2007 vormen katholieken en protestanten samen een regering, de Northern Ireland Assembly. De premier is Peter Robinson van de (protestantse) Democratic Unionist Party, de vice-premier is Martin McGuinness van de (katholieke) Sinn Féin. De belangrijkste ministerspost, die van Justitie, die de zeggenschap heeft over de politie, bekleedt David Ford van de enige oppositiepartij, de Alliance Party.

Overnachten

In Ierland kan de vakantieganger kiezen uit een breed scala aan overnachtingsmogelijkheden, van luxueuze hotels tot eenvoudige guest houses. Het Ierse verkeersbureau (zie blz. 25) geeft 1 tot 5 sterren aan hotels en 1 tot 4 sterren aan guest houses. Wie rechtstreeks en online wil boeken, kan terecht op www.irelandhotels.com. Alle in dit hoofdstuk genoemde websites bieden zowel accommodatie in de republiek als in Noord-Ierland aan.

Bed & breakfast

Bed & breakfasts (B&B) zijn typerend voor de Britse eilanden. Reken voor een overnachting op een bedrag van € 22 per persoon, in Noord-Ierland bent u zo’n 15% goedkoper uit. Behalve het bed en het ontbijt is bijna ook altijd persoonlijk contact bij de prijs inbegrepen. Datzelfde geldt voor farmhouses (onderkomens op het platteland), die vaak ook centraal genoeg liggen voor een kort verblijf (www.irishfarmholidays.com). Langs de uitvalswegen van plaatsen zijn meestal concentraties van B&B’s en guesthouses te vinden. Tegen een kleine vergoeding kunt u uw onderkomen bij een van de toeristeninformatiebureaus boeken, wat vooral in het hoogseizoen of in de grotere steden aan te bevelen is. Maar het beste kunt u al voor vertrek reserveren, via www.bandbireland.com bijvoorbeeld.

Begrippen: ensuite is het Engelse begrip voor een kamer met een eigen badkamer met toilet. In hostels betekent ensuite dat een slaapzaal is voorzien van een eigen badkamer met toilet.

B&B per person sharing: overnachting met ontbijt per persoon als twee personen een tweepersoonskamer delen. Zo geven de Ierse uitbaters de kamerprijs meestal weer. Eenpersoonskamers zijn vaak maar een fractie goedkoper. Moderne hotels geven dikwijls alleen de kamerprijs (room rate), voor het ontbijt moet dan apart worden betaald.

Historische buitenverblijven

De organisatie Hidden Ireland biedt betaalbare particuliere landhuizen en de typische country house-ambiance (2 pk met ontbijt vanaf € 140, www.hiddenireland.com). Bij Friendly Homes verblijft u in wat bescheidener buitenverblijven en charmante georgiaanse boerderijen (vanaf € 100, www.tourismresources.ie).

Campings

In Ierland zijn meer dan 130 campings en caravanterreinen die door het Ierse verkeersbureau (zie blz. 25) zijn gekeurd en van 1 tot 4 sterren zijn voorzien. De meeste zijn april-oktober open. Voor een overnachting in een tweepersoonstent bent u ongeveer € 20 kwijt. Wild kamperen is niet verboden, behalve in de natuurparken, maar u kunt het beste de landeigenaar om toestemming vragen. Voor rechtstreekse reserveringen surft u naar www.camping-ireland.ie.

Vakantiehuizen

Vooral voor gezinnen zijn bij een langer verblijf in Ierland de vakantiehuizen aan te bevelen, die door Bord Faílte van 1 tot 4 sterren zijn voorzien. Kijk voor informatie op de site van de Irish Self-Catering Federation: www.iscf.ie. Wie hogere eisen stelt, kan een vakantiekasteeltje huren, bijvoorbeeld via Hidden Ireland (www.hiddenireland.com).

Jeugdherbergen en hostels

Jeugdherbergen en hostels zijn een goed alternatief voor mensen met een klein budget en voor gezinnen, want bijna alle Ierse hostels bieden naast de traditionele slaapzaal (dorm) twee- en meerpersoonskamers ensuite van het niveau van een eenvoudige B&B. In elk geval bij de nieuwere hostels hebt u de beschikking over onder andere internet, een gemeenschappelijke keuken, een restaurant, wasmachines en televisie. De jeugdherbergorganisatie van de Ierse republiek is An Óige, Irish Youth Hostel Association (www.anoige.ie), die van Noord-Ierland Hostelling International Northern Ireland (www.hini.org.uk). Reserveren met een lidmaatschapskaart.

De Independent Holiday Hostels of Ireland (www.hostels-ireland.com) is een vereniging van particuliere hostels. Hier kunt u uw slaapzak het beste zelf meenemen, een lidmaatschapskaart is niet nodig.

Jungle van prijzen

In de steden zijn de prijzen in het weekend en bij bijzondere evenementen flink hoger. Verblijf in Dublin van zondag tot donderdag is vaak veel goedkoper. Het dure hoogseizoen loopt van mei tot augustus/september, daarbuiten zijn er dikwijls speciale aanbiedingen.

Via internet

Veel hotels hanteren speciale prijzen voor reserveringen via internet. Vooral bij grote hotelketens, maar ook via internetmakelaars als www.laterooms.com en www.hotels.com zijn soms behoorlijke kortingen te krijgen. Vergelijken is belangrijk, bijvoorbeeld via www.tripadvisor.nl.

Eten en drinken

De Ieren zijn terecht trots op hun uitstekende verse producten, zoals gerookte zalm, lamsvlees, vis en schaaldieren, verschillende soorten aardappels, zelfgebakken brown bread en boerenkaas op traditionele wijze. Fusion cooking of crossover is een belangrijke trend in de nieuwe keuken, waarbij de traditionele Ierse ingrediënten worden gecombineerd met kruiden en bereidingswijzen uit het Verre Oosten of het Middellandse Zeegebied.

Allemaal bio?

Biologische (organic) producten zijn vooral in de betere restaurants sterk vertegenwoordigd. Een goede keuken herkent u onder meer aan de voorkeur voor lokale producenten (locally sourced). Aanbieders van biologische producten zijn niet meer weg te denken van de boeren- en weekmarkten.

Waar gaan we eten?

Het brede aanbod aan restaurants in Ierland loopt van het luxueuze georgiaanse country house via ongedwongen bistro’s en lunchcafés tot afhaalrestaurants. In vergelijking met Frankrijk worden de gangen snel achtereen geserveerd. In de meeste restaurants stuit u bij binnenkomst op het bordje met de tekst Please wait to be seated, een verzoek om even te wachten tot u een tafel wordt toegewezen. In Dublin, Belfast, Cork en aan de zuidwestkust kunt u heel goed eten. Noord-Ierland kan de concurrentie met de republiek op culinair gebied nauwelijks aan.

Nu eens vet, dan weer pittig

Een groot deel van de huidige Ierse gastronomische wereld huldigt nog altijd het vettig-vlezige gedachtegoed van de oude Britse keuken. ‘De Ieren eten in principe alles, vooropgesteld dat het dood is en met patat wordt geserveerd,’ schreef de Ierse thrillerauteur Hugo Hamilton. Spaghetti met patat, pizza met patat, steak met patat – pub grub of bar food wordt ’s middags en vroeg op de avond geserveerd, is geen aanslag op uw budget en vult goed, heel goed.

Maar steeds meer pubs beginnen de nieuwe kosmopolitische geest om te zetten in culinaire daden. Kip op Thaise wijze, fantasievol gestapelde hamburgers, pasta met verse groenten of pittig gekruide viskoekjes zijn inmiddels op veel menukaarten te vinden. Dat geldt ook voor moderne interpretaties van gerechten uit de traditionele keuken, zoals Irish stew of bangers and mash.

Praktische informatie

De meeste restaurants zijn geopend van 12-14 en van 18-22 uur. Van donderdag tot en met zaterdag is men vaak langer open, op zaterdagmiddag en zondag vaak gesloten. In het hele land, maar het meest in de steden van de republiek, zijn de prijzen ook na de financiële crisis nog altijd gepeperd: voor een driegangenmenu in een gemiddeld restaurant betaalt u zelden minder dan € 30 per persoon, in een toprestaurant meer dan het dubbele. In Noord-Ierland liggen de prijzen ongeveer 20% lager. Als u een bepaald restaurant op het oog hebt, is reserveren zeker aan te bevelen.

Besparingen: in de steden bieden veel restaurants tussen ongeveer 17.30 en 18.30 uur een goedkoop early bird- of pre theatre menu aan. Verder is lunchen natuurlijk altijd goedkoper dan ’s avonds uit eten gaan. Bij een fish’n’chips-zaak hebt u voor ongeveer € 6 een in panade gebakken vis met patat.

Ontbijten als God in Ierland

Het Engelse erfgoed leeft ook voort in het overvloedige cooked of full Irish breakfast. De standaardversie, die meestal bij de kamerprijs is inbegrepen, ziet er als volgt uit: na vruchtensap en muesli komen de warme bestanddelen op tafel, zoals spiegeleieren, worstjes, spek, champignons, tomaten, lever- en bloedworst. Dan volgen toast met gezouten boter en sinaasappelmarmelade, vergezeld van koffie of thee.

In de betere etablissementen is er inmiddels een veel grotere keuze bij het ontbijt: vers fruit, pannenkoekjes met kaas, gerookte zalm met roerei en zelfs gebraden zeeduivel of steaks behoren tot de mogelijkheden. In grote hotels is een ontbijtbuffet inmiddels gebruikelijk.

Pubs en drankjes

Ierland is wereldberoemd om zijn gezellige pubs. Veel van die gelegenheden zijn singing pubs, wat wil zeggen dat er vanaf ongeveer 21.30 uur livemuziek ten gehore wordt gebracht. Behalve het onder de Ieren populaire trad (folkmuziek) wordt ook country, rock, pop of jazz gespeeld.

Daarbij wordt stevig gedronken: stout (zwaar bier), waartoe Guinness behoort, lager (vergelijkbaar met het Nederlandse bier), het lichte ale of bitter. De trend zijn bieren van micro breweries en real ales, zuivere, bovengistende bieren met een heel eigen karakter.

Praktische informatie

Reizen naar Ierland

Met het vliegtuig

Aer Lingus, de nationale luchtvaartmaatschappij van Ierland, vliegt bijna dagelijks van Amsterdam en Brussel naar Dublin en Cork (www.aerlingus.com). Ryanair vliegt bijna dagelijks van Eindhoven naar Dublin en Cork, en van Brussel bijna dagelijks naar Dublin (www.ryanair.com). KLM vliegt dagelijks van Amsterdam naar Belfast (www.klm.nl). Easyjet verzorgt dagelijkse vluchten van Amsterdam naar Belfast en van Brussel naar Dublin (www.easyjet.com).

Luchthavens

Dublin Airport: 13 km ten noorden van de binnenstad aan autosnelweg M 1 (tel. 01 814 11 11, www.dublinairport.com), autoverhuurbedrijven, toeristeninformatie, cafés en winkels op het niveau van de ingang.

Bus naar de stad: Airlink om de 10-20 min. naar Heuston Station en Connolly Station (enkele reis € 6, retour € 10, ongeveer 30 min.).

Taxi naar de stad: ongeveer € 20.

Kerry County-Farranfore (tel. 066 976 46 44, www.kerryairport.com): om de twee uur een luchthavenbus naar Killarney, taxi ongeveer € 33; er zijn veel autoverhuurbedrijven.

Belfast Airport: ongeveer 29 km ten noordwesten van Belfast, tel. 028 94 48 48 48, www.belfastairport.com, Airport Express 300 naar Belfast 24-uursdienst, rit 30-40 min., retour £ 10; ook naar Derry en Lisburn; taxi ongeveer £ 28.

Met de auto/veerboot

Een compleet overzicht van alle veerbootverbindingen naar Ierland is te vinden op www.discoverireland.com/nl. Rechtsreekse verbindingen met Ierland zijn er alleen vanuit Frankrijk. De veerboten van Irish Ferries (www.irishferries.com, online reserveringen) varen diverse keren per week, vanuit Cherbourg naar Rosslare of Dublin, en vanuit Roscoff naar Rosslare.

Met de auto per veerboot oversteken naar Engeland, daar over land verder rijden en vervolgens per veerboot oversteken naar Ierland is tijdrovend, en alleen aan te raden als u een langere periode in Ierland blijft. De verscheidenheid aan mogelijkheden is groot. Vanuit Rotterdam en Zeebrugge varen P&O Ferries (tel. 020 200 83 33 (NL) of 070 70 77 71 (B), www.poferries.nl) en World Wide Ferries (tel. 010 487 39 17, www.worldwideferries.com). Vanuit Hoek van Holland vaart StenaLine (tel. 0900-8123, www.stenaline.nl).

Met de trein

Dagelijks kunt u met een combinatie van de Thalys (of de InterCity Brussel) en de Eurostar via Brussel en door de Kanaaltunnel naar Londen reizen, waarvandaan treinen naar Dublin of Belfast vertrekken. Het laatste stuk naar Ierland moet u natuurlijk met de boot afleggen. Voor nadere informatie, dienstregelingen en reserveringen surft u naar www.nshispeed.nl of www.b-rail.be.

Douane

Voor een verblijf van minder dan drie maanden in de republiek of in Noord-Ierland moet u in het bezit zijn van een geldig paspoort of identiteitskaart; voor de republiek is een geldigheidsduur van minstens zes maanden vereist. Ook kinderen moeten met een eigen paspoort of identiteitskaart reizen. Wie met zijn eigen auto komt of van plan is om een auto of een camper te huren, moet vanzelfsprekend zijn rijbewijs en de groene verzekeringskaart niet vergeten.

In het verkeer tussen de landen binnen de Europese Unie is er geen maximum gesteld aan waren die bestemd zijn voor persoonlijk gebruik. Wel bestaan er zogenaamde ‘indicatieve hoeveelheden’: wie meer dan 800 sigaretten, 10 l sterkedrank of 90 l wijn bij zich heeft, moet aannemelijk kunnen maken dat die hoeveelheid voor persoonlijk gebruik is bestemd.

Voor waren die belastingvrij op de luchthaven zijn gekocht, gelden in het algemeen de volgende maximale hoeveelheden: 200 sigaretten of 100 cigarillo’s of 50 sigaren of 250 g tabak; 1 l sterkedrank of 2 l sherry en 2 l wijn; 50 g parfum of 25 ml eau de cologne, souvenirs ter waarde van € 600.

U mag een huisdier meenemen naar Ierland en Noord-Ierland als er een microchip bij het dier is ingebracht en u kunt aantonen dat het is ingeënt tegen hondsdolheid. Voldoet u niet aan die voorwaarden, dan moet het dier in quarantaine (www.agriculture.gov.ie/pets voor de republiek, www.gov.uk/government/organisations/department-for-environment-food-ruralaffairs voor Noord-Ierland).

Reizen in Ierland

Met de trein/bus

In de republiek wordt het trein- en busvervoer verzorgd door het overheidsbedrijf CIE (Coras lompair Éireann), in Noord-Ierland door Translink. In het noorden lopen er spoorlijnen van Dublin naar Sligo en van Dublin via Belfast naar Derry. Dublin en het Noord-Ierse Belfast zijn het middelpunt van rail- en expressbusverbindingen voor de langere trajecten, die alle grotere steden met elkaar verbinden. Daarnaast zijn er regionale busverbindingen en een doorgaans uitgebreid busnet in de steden.

Desondanks zijn er altijd weer klachten van vakantiegangers die op het Ierse openbaar vervoer waren aangewezen. Op zondag rijden bussen en treinen maar mondjesmaat, en veel bezienswaardigheden, plaatsen of afgelegen stranden zijn alleen met eigen vervoer te bereiken.

Voor dienstregelingen en kaartjes kunt u terecht op de stations en busstations, maar ook op internet. Treinvervoer in de republiek: Irish Rail (Iarnrod Eireann), www.irishrail.ie. Treinvervoer in Noord-Ierland: www.translink.co.uk. Busvervoer in de republiek: Irish Bus (Bus Eireann), www.buseireann.ie. Busvervoer in Noord-Ierland: www.translink.co.uk. Op deze websites vindt u routeplanners voor de exacte vertrektijden en ritprijzen.

Wie veel met het openbaar vervoer reist, kan het beste een combikaartje aanschaffen. Het ticket Irish Explorer Bus&Rail – alleen geldig in de republiek – kost voor acht dagen (binnen vijftien opeenvolgende dagen) € 245, kinderen € 122; met dat ticket kunt u gebruikmaken van alle intercity-, DART- en lokale treinen van Iarnrod Eireann, bussen van Bus Eireann Expressway en lokale diensten zoals stadsbussen in Cork, Limerick, Galway en Waterford.

Met het ticket Open Road Pass Bus Only kunt u onbeperkt gebruikmaken van de bussen van Bus Eireann, bijvoorbeeld 3 dagen (binnen 6 opeenvolgende dagen) voor € 57 (geen korting voor kinderen).

Wie via de website van Bus Eireann boekt, is 10% goedkoper uit.

Met het vliegtuig (binnenlandse vluchten)

Het binnenlandse vliegverkeer is de laatste jaren behoorlijk uitgedund. Er zijn momenteel enkel nog verbindingen tussen Dublin en Kerry (Aer Arann, www.aerarann.com) en tussen Dublin en Donegal (www.flybe.com).

Met de huurauto

Een keur aan nationale en internationale autoverhuurbedrijven verhuurt auto’s (met het stuur aan de rechterkant!), vooral bij veerbootterminals, op luchthavens en in de grote steden. Om een auto te kunnen huren, moet u tussen de 21 à 25 en 70 jaar oud zijn.

Meestal is het goedkoper om al voor vertrek een auto te huren, bijvoorbeeld door een fly-drive te boeken. In de gratis brochure ‘Ontdek Ierland per auto’ van het Ierse verkeersbureau (zie blz. 25) vindt u de adressen van de verhuurbedrijven, routes en andere informatie die van pas kan komen.

Met de taxi

In de grotere steden rijden taxi’s. De minimumritprijs bedraagt € 4,10, daarna wordt de prijs berekend naar de tijdsduur (per minuut vanaf € 0,36) of afstand (per km vanaf € 1,03).

Besparingen

Met de Heritage Card hebt u in het hele land onbeperkt toegang tot bezienswaardigheden van Heritage Ireland (www.heritageireland.ie). De kaart kost € 25 (kind € 10, gezin € 60) en kan bij uw eerste bezoek worden aangeschaft.

Met de Ireland´s Premier Attractions Discount Pass (€ 6,99) krijgt u korting op veel toegangsprijzen (www.heritageisland.com/about-us/attractions-guides).

De Dublin Pass kunt u bij de Tourist Information Centres kopen, maar ook – vaak wat goedkoper – online (www.dublinpass.com). De pas kost voor 1 dag € 39 (kind € 21), voor 2 dagen € 61 (kind € 35) en voor 3 dagen € 71 (kind € 42). U kunt onbeperkt gebruikmaken van luchthavenbus Aircoach, hebt vrij toegang tot meer dan dertig musea en krijgt korting bij bepaalde stadsrondleidingen, het Abbey Theatre en andere attracties.

Let op: als u de eendaagse pas ’s avonds voor de Aircoach gebruikt, kunt u hem zogezegd afschrijven: hij is maar één kalenderdag geldig! Reken uit of de toegangsprijzen van de attracties die u op één dag kunt bezichtigen bij elkaar opgeteld niet minder bedragen dan de prijs van de pas.

Autorijden in Ierland

In het hele land wordt links gereden (rechts inhalen, maar wel het verkeer van rechts voorrang geven!). Op rotondes (roundabouts) heeft het verkeer van rechts voorrang. Autosnelwegen (M), waarvoor soms een klein bedrag aan tol moet worden betaald, lopen vanuit Dublin landinwaarts, maar gaan over in national roads (N). Enkele daarvan zijn driebaans, waarbij de middelste baan voor beide richtingen dient om in te halen; daar is het dus uitkijken geblazen. Langzame voertuigen rijden links op de vluchtstrook – doe dat ook om snellere voertuigen te laten inhalen.

Secundaire wegen (D, R, L) zijn vaak heel smal, maar de Ieren bedwingen ze vlot en soms niets ontziend. Wees voorzichtig bij onoverzichtelijke situaties door hekken of muurtjes, rond bruggen – waar de wegen abrupt smaller worden – en bij schapen die langs de kant van de weg staan te grazen. Op smalle straatjes moet vaak gebruik worden gemaakt van een passing place; wie er het dichtst bij in de buurt is, blijft daar even wachten tot de ander gepasseerd is.

Duurzaam reizen

Het milieu beschermen, de lokale economie steunen, intensieve ontmoetingen mogelijk maken, van elkaar leren – sociaal verantwoordelijk en milieuvriendelijk toerisme neemt de verantwoordelijkheid voor klimaat, natuur en maatschappij. Op de volgende websites staan tips waarmee u uw reis op een duurzame manier gestalte kunt geven.

www.environ.ie: website van het Ierse ministerie van Milieu met informatie over onder meer afvalverwijdering, klimaatverandering, nationale parken en bescherming van het archeologische erfgoed.

www.doeni.gov.uk: vergelijkbare informatie biedt het in 1999 opgerichte Noord-Ierse ministerie van Milieu op zijn website.

www.epa.ie: website van het Ierse milieuagentschap met informatie over onder andere duurzame energie en de kwaliteit van het zwemwater.

www.askaboutireland.ie: op deze website kunt u voor elk van de 26 Ierse graafschappen belangrijke informatie over het milieu krijgen.

Verkeersregels

Maximumsnelheden in de republiek: binnen de bebouwde kom 50 km/u, buiten de bebouwde kom 80 km/u, op national roads 100 km/u, en op autosnelwegen 120 km/u; in Noord-Ierland: binnen de bebouwde kom 50 km/u, buiten de bebouwde kom 95 km/u, op autowegen en autosnelwegen 110 km/u.

Maximaal toegestaan alcoholpromillage in de republiek: 0,5; in Noord-Ierland 0,8. Voor in de auto is de autogordel verplicht; kinderen onder de twaalf moeten op de achterbank zitten. Motorrijders zijn verplicht een helm te dragen. Enkele en dubbele gele strepen langs de weg betekenen dat parkeren daar verboden is.

Benzine: unleaded = Euro loodvrij 95

super plus unleaded = super 98

super leaded = gelode super 97.

Pech onderweg:

Automobile Association (AA)

tel. 0800 88 77 66, mob. 08457 88 77 66 www.theaa.com.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar

17 maart: St. Patrick’s Day

maart/april: Goede Vrijdag

maart/april: paasmaandag

12 juli: Orange Day (alleen in Noord-Ierland)

25 december: Kerstmis

26 december: St. Stephen’s Day

andere officiële feestdagen in de republiek: eerste ma. in mei, juni, aug. en laatste ma. in okt.; in Noord-Ierland: eerste en laatste ma. in mei, laatste ma. in aug.

Feesten en festivals

St. Patrick’s Day: 17 maart. De feestdag voor de nationale heilige wordt overal in het land met parades, concerten en veel alcohol gevierd. De Ieren hebben een shamrock (klavertje) in hun revers, en veel dingen die anders niet groen zijn, zijn dat nu wel: hondenkoppen, pizzadeeg, bronwater. Het grootste, meerdaagse festival vindt plaats in Dublin (www.stpatricksfestival.ie), in Belfast wordt een carnavalsoptocht gehouden, en ook in Armagh en Downpatrick wordt deze dag groots gevierd.

Fleadh Nua: eind mei, Ennis (www.fleadhnua.com). Het grootste folkmuziekfestival van het eiland.

Bloomsday: 16 juni, Dublin (www.jamesjoyce.ie). Op de dag waarop de roman Ulysses van James Joyce zich afspeelt, treden in Dublin duizenden Joyce-vereerders in het voetspoor van hoofdpersonage Leopold Bloom en nemen deel aan allerlei evenementen, die vooral in het Joyce Centre (zie blz. 32) plaatsvinden.

Orange Day: 12 juli (www.grandorangelodge.co.uk). Unionisten vieren de herdenkingsdag van de overwinning van de protestantse King Billy in de Slag aan de Boyne met soms provocerende optochten in Noord-Ierland; in Belfast, Hillsborough, Portrush, Cookstown, Newtownstewart en Antrim wordt geprobeerd het feestelijke karakter van deze dag op de voorgrond te plaatsen.

Galway Arts Festival: juli (www.giaf.ie). Het grootste kunstfestival van Ierland, met theater, muziek en film. Hoogtepunt is de fantasievolle, magische parade van het theatergezelschap Macnas.

Reek Sunday: laatste zo. in juli, nationale pelgrimstocht de Croagh Patrick op (zie blz. 88).

Galway Races: eind juli-begin aug. (www.galwayraces.com). Paardenrennen waarvoor vrijwel de hele republiek afreist naar Galway.

Ballyshannon Folk Festival: eind juli-begin aug. (www.ballyshannonfolkfestival.com). Dit is een van de grootste en beroemdste festivals voor de folkmuziek.

Féile an Probail: eind juli-begin aug., West-Belfast (www.feilebelfast.com). Het grootste community arts-festival van Europa met onder andere concerten, activiteiten voor het gezin, rondleidingen en discussies.

Dublin Horse Show: half aug., Dublin-Ballsbridge (www.dublinhorseshow.com). Sociaal evenement op het terrein van de Royal Dublin Society (RDS); aan alles en iedereen wordt een prijs toegekend, van de mooiste kool tot de knapste bezoekster (op do., ‘Ladies Day’) – maar natuurlijk ook aan paarden: op vr. wordt gesprongen om de felbegeerde Aga Khan Trophy.

Yeats Summer School: eind juli-begin aug., Sligo (www.yeats-sligo.com). Zomerschool, lezingen, rondleidingen.

Fleadh Cheoil na hÉireann: half aug., in diverse steden (www.fleadhcheoil.ie). Door Comhaltas Ceoltórí (www.comhaltas.ie) georganiseerde wedstrijden in Gaelische muziek, set dance enzovoort. De selectiewedstrijden beginnen vanaf april.

All Ireland Finals: finales in het hurling (tweede zo. in sept.) en Gaelic football (vierde zo. in sept.), Dublin, Croke Park Stadion (www.gaa.ie). Aan de voorronden nemen alle 32 graafschappen deel. De finales zijn in vrijwel elke pub live op televisie te bewonderen.

Dublin Fringe: twee weken, begin of half sept. (www.fringefest.com). Comedy, dans, experimenteel theater.

Dublin Theatre Festival: drie weken, eind sept.-begin okt. (www.dublintheatrefestival.com). Een van de belangrijkste theaterfestivals van Europa.

Ulster Bank Belfast Festival: tweede helft okt., Belfast (www.belfastfestival.com). Opera’s, concerten, dans, de tegenhanger van het theaterfestival in Dublin.

Wexford Opera Festival: tweede helft van okt., Wexford (www.wexfordopera.com). Operafestival waar drie vergeten opera’s opnieuw worden opgevoerd; de kaarten zijn vaak al een halfjaar van tevoren uitverkocht.

Cork Guinness Jazz Festival: eind okt., Cork (www.guinnessjazzfestival.com). De grootste jazzartiesten uit de hele wereld.

Geld

In de Ierse republiek wordt met de euro betaald, in Noord-Ierland met het Britse pond (€ 1 = £ 0,74 en £ 1 = € 1,35 in het voorjaar van 2015).

Voorbeelden van prijzen: overnachting in een slaapzaal in een hostel ongeveer € 15 per persoon, 2 pk in een middenklassehotel ongeveer € 80, kop koffie € 2,50, pint bier € 5, glas wijn € 7, driegangenmenu in een goed restaurant vanaf € 35, lunch in een pub ongeveer € 10. In Noord-Ierland is het leven over het algemeen ongeveer 10 tot 15% goedkoper.

Gezondheid

Via de verplichte basisverzekering bent u verzekerd voor medisch noodzakelijke zorg in het buitenland. De kosten worden meestal vergoed volgens het in uw eigen land geldende tarief. Als de kosten voor de behandeling hoger zijn dan de vergoeding vanuit de basisverzekering, kan de rest van het bedrag geclaimd worden bij een aanvullende verzekering of een reisverzekering (meestal wel aan te raden omdat de kosten hoger kunnen uitvallen dan in eigen land). Voor een verblijf in het buitenland is het handig een European Health Insurance Card (EHIC) aan te vragen bij uw zorgverzekeraar. Hiermee kunt u aantonen dat u verzekerd bent voor ziektekosten en recht hebt op zorg. Kijk eventueel op www.ehic.nl of www.belgium.be/nl/gezondheid/op_reis/europese_kaart. Gaat het om niet spoedeisende zorg, dan kunt u het best vooraf contact opnemen met de zorgverzekeraar.

Informatie

Ierse verkeersbureaus

In Nederland

Ierland Toerisme

Spuistraat 104

1012 VA Amsterdam

tel. 020 504 06 89

www.ireland.com/nl-nl

In België

Tourism Ireland

Louizalaan 66

1050 Brussel

tel. 02 643 21 21

www.ireland.com/nl-be

In Dublin

Dublin Tourism

Suffolk Street, St. Andrew’s Church

tel. 01850 23 03 30

www.visitdublin.com

ma.-za. 9-17.30, zon- en feestdagen 10.30-15 uur

In Belfast

Belfast Welcome Centre

9 Donegall Place

tel. 028 90 24 66 09

www.gotobelfast.com

ma.-za. juni-sept. 9-19, okt.-mei 9-17.30, zo. hele jaar 11-16 uur

Internet

www.ireland.com/nl-nl: de Nederlandstalige website van het Ierse verkeersbureau biedt informatie over heel Ierland, inclusief Noord-Ierland. Hier kunt u onder andere een hotel boeken of actuele aanbiedingen bekijken.

www.ierland.startpagina.nl: handige site met links naar allerlei onderwerpen die van pas kunnen komen bij de voorbereiding van uw reis naar Ierland.

www.discovernorthernireland.com: de officiële website voor Noord-Ierland, waarop u een hotel kunt reserveren en een schat aan reisinformatie vindt.

www.goldenpages.ie: ook in Ierlands Gouden Gids staat vrijwel elk bedrijf; laat bij uw zoekopdracht de apostrof weg (Frank’s = Franks). De Gouden Gids voor Noord-Ierland vindt u op www.yell.com.

www.entertainment.ie: evenementensite met tips voor feesten, uitgaansleven, concerten enzovoort, zowel voor de republiek als voor Noord-Ierland.

www.heritageireland.ie: historische locaties, kastelen en landschapstuinen in woord en beeld voor de republiek.

www.doeni.gov.uk: de website van het Noord-Ierse milieuagentschap met alle informatie over historische locaties.

www.irishtrails.ie: op deze website van het National Trails Office vindt u honderden wandelroutes met beschrijvingen, kaarten en opmerkingen van gebruikers. Een schat aan informatie.

www.met.ie: het weer voor de republiek en voor Noord-Ierland.

Algemene informatie: op de website van het Ierse verkeersbureau (zie blz. 25) vindt u onder het kopje ‘Wat is er te doen?’ Nederlandstalige informatie over avontuurlijke vakanties, vissen, golfen, vakanties met een motorboot, fietsen, paardrijden, wandelen, activiteiten op het water en wellness in de republiek en in Noord-Ierland. Per graafschap kunt u doorklikken naar de concrete aanbieders.

Er zijn downloads beschikbaar met informatie over vissen, fietsen, paardrijden en wandelen, maar u kunt ook de papieren brochures bestellen.

Kinderen

De Ieren zijn dol op kinderen. In de hotels wordt vaak gratis een babybedje in uw kamer neergezet, en bijna alle restaurants beschikken over kinderstoelen. Op het gebied van ruimtes voor babyverzorging ziet het er wat minder rooskleurig uit – ‘nappy-changing facilities’ in de toiletten zijn in Ierland vrijwel onbekend.

Accommodatie

Veel hostels bieden gezinskamers aan.Hotels bieden vaak korting voor de kinderen. In de luxere hotels is meestal een babysitterservice beschikbaar.

Eten

In de regel kunt u wat oudere of rustige kinderen ook meenemen naar de betere restaurants. Maar pizza, pasta en patat zijn vrijwel overal te koop. Na 21 uur mogen kinderen jonger dan 18 jaar zich niet meer in een pub ophouden, ook al zijn ze in het gezelschap van een volwassene. Enkele trendy restaurants laten vanaf zo’n 20 uur geen kinderen meer toe; informeer hiernaar bij reservering.

Goedkope tickets

Bij alle bezienswaardigheden krijgen kinderen korting op de toegangsprijs of worden goedkopere gezinstickets aangeboden. Voor de echte kleintjes hoeft u bij de meeste attracties helemaal niet te betalen. Ook in het openbaar vervoer zijn er steeds meer kinderkortingen.

Uitstapjes

Op het water: een boottocht naar Fungi, the Dingle dolphin (zie blz. 74), langs de Cliffs of Moher (zie blz. 77), naar de vuurtoren van Hook Peninsula (zie blz. 55) of naar Skellig Michael (zie blz. 71) is een waar avontuur voor uw kinderen. Bóven het water zijn de Carrick-a-Rede Rope Bridge, een hangbrug van touw (zie blz. 106), en de kabelbaan naar Dursey Island (zie blz. 66) echte uitdagingen.

Dieren: de dierentuinen van Dublin (zie blz. 40) en Belfast (bij Antrim Road, tel. 028 90 77 62 77, www.belfastzoo.co.uk, dag. apr.-sept. 10-19, okt.-mrt. 10-16 uur, £ 11, kind £ 5,50) en de zeeaquaria in Dingle (zie blz. 74), Galway (zie blz. 83) en Portaferry (zie blz. 105) vallen bij de meeste kinderen wel in de smaak.

Cultuur voor kinderen: een ronde toren beklimmen, zoals die van Devenish Island (zie blz. 111) of meebeleven hoe het aardedonker wordt in het graf van Newgrange (zie blz. 47): zo maken uw kinderen spelenderwijs kennis met de geschiedenis van Ierland.

Klimaat en reisseizoen

Het gematigde zeeklimaat van Ierland zorgt voor gelijkmatige, milde seizoenen. De wind is vaak krachtig en waait hoofdzakelijk uit het westen. Ideale reismaanden zijn mei, juni en september. In juli en augustus is het een drukte van belang in Ierland. In de sfeervolle adventstijd en in januari en februari hebben de Ieren Ierland voor zich alleen.

Openingstijden

Banken: ma.-vr. 10-16 (Noord-Ierland 9.30-16.30), do. tot 17 uur.

Winkels: de meeste winkels zijn open van 9-17.30/18 uur; in de grote steden zijn de winkels meestal do. tot 20/21 en zo. van 12/13-17/18 uur open.

Postkantoor: ma.-vr. 9-17, de grotere ook za. 9-13 uur.

Pubs: republiek ma.-wo. 11.30-23.30, do.-za. 11.30-0.30, zo. 12.30-23 uur; na 2.30 uur mag ook in clubs geen alcohol meer worden geschonken; Noord-Ierland ma.-za. 11-23, zo. 12.30-22 uur, in de steden zijn sommige pubs tot 1 uur open.

Reizen met een handicap

Het Ierse verkeersbureau geeft een gratis brochure voor gehandicapten uit met informatie over accommodatie, transport, blindengeleidehonden, parkeerplaatsen, enzovoort. Nieuwe hotels zijn altijd ingesteld op gehandicapten.

Irish Wheelchair Association, 24 Blackheath Drive, Clontarf, www.iwa.ie.

Roken

In alle pubs, restaurants, treinen, bussen, enzovoort is roken verboden, zowel in de republiek als in Noord-Ierland.

Sport en activiteiten

Fietsen

In de brochure ‘Fietsen in Ierland’ (ook als download beschikbaar) van het Ierse verkeersbureau (zie blz. 25) vindt u diverse fietsroutes in alle delen van het land en informatie over fietsverhuurders, accommodatie, enzovoort. Regenkleding is een must, en ook een helm is geen overbodige luxe, hoewel niet verplicht. In vliegtuigen, veerboten, bussen en treinen betaalt u een toeslag voor het transport van uw fiets.

Een huurfiets kost gemiddeld € 15-20 per dag of zo’n € 60 per week. In de drukke periode juli-augustus is reserveren beslist noodzakelijk. Ook veel hostels en campings verhuren fietsen. Verhuurder Raleigh-rent-a-bike (www.raleigh.ie) heeft vestigingen in heel Ierland.

Op www.coillteoutdoors.ie vindt u informatie over 150 bosgebieden met gemarkeerde wandelpaden, speelplekken, picknickgelegenheden en paden voor fietsers en mountainbikers.

Golfen

Veel golfers vinden Ierland het beste golfland ter wereld. Golf is hier een volkssport, het hele jaar door mogelijk en met greenfees vanaf € 20 (op de bescheidener municipal golf courses, die in vrijwel elk stadje te vinden zijn) een stuk goedkoper dan elders. Tot de meer dan 400 golfbanen behoren ook kampioenschapsbanen, waar vaak lessen (tuitions) worden aangeboden. Op alle banen zijn ook niet-leden welkom.

In het traditioneel golfbaandichte zuidwesten en in het westen en noordwesten, die tot nu toe als golfbestemming minder bekendheid genieten, speelt u meestal op banen in de duinen (links), in het binnenland op banen in parklandschappen. De meeste banen hebben 18 holes. Zie voor nadere informatie www.golfersguide.ie.

Paardrijden

Ierland is een paardenland, of het nu gaat om volbloeden of om Connemara-pony’s (www.cpbs.ie is de website van de vereniging van Connemara-ponyfokkers). Op www.goracing.ie vindt u informatie over paardenrennen, dat vooral van zich doet spreken in Dublin, Galway of op de Curragh in Kildare.

Vakantie op een motorboot

Iedereen die ouder is dan 21 jaar kan ook zonder nautische opleiding een motorboot huren (voor 2 tot 8 personen met keuken en sanitaire voorzieningen, snelheid ongeveer 10 km per uur, dieselmotor, voor twee personen is een vierpersoonsboot aan te bevelen) om de meer dan 750 km lange waterwegen van de Ierse rivieren (Shannon, Grand Canal, Barrow) en meren (Lough Key D 4, Lough Ree D/E 5, Lough Derg D 6/7) te verkennen. Informatie over de binnenwateren staat op www.iwai.ie, en over de huur van boten op www.boatholidaysireland.com.

Vissen

Vissen is een van de grootste toeristische attracties van Ierland en aanzienlijk goedkoper dan elders. Op zee – vooral langs de zuidwest- en westkust – vist u bijvoorbeeld op zeebaars of blauwe haai, in de 14.000 kilometer aan rivieren en de duizenden meren op karper, zalm en forel.

Voor wateren met zalm of forel is in de regel een visvergunning (permit) noodzakelijk, die u ter plaatse kunt krijgen. Informatie: Central Fisheries Board (www.fishinginireland.info).

Wandelen

De Waymarked Ways of Ireland, meer dan dertig langeafstandswandelpaden die gemarkeerd zijn met een gele pijl en een pictogram van een wandelaar, voeren u door de mooiste gebieden van het eiland. Een klassieker is het eerste bewegwijzerde wandelpad van Ierland, de 132 km lange Wicklow Way van Dublin naar Clonegall.

Ook in de zeer populaire nationale parken (www.npws.ie) zijn gemarkeerde wandelpaden aangelegd. Bij de Heritage Council (www.heritagecouncil.ie/landscape) kunt u terecht voor informatie over pelgrimsroutes zoals de Turas in Glencolumbkille.

Betrouwbare adressen zijn ook de lokale toeristenbureaus, die veel materiaal hebben voor trektochten en wandelingen in het betreffende gebied. Voor Noord-Ierland is er de brochure ‘Walk Northern Ireland’ (meer informatie op www.walkni.com).

Het Ierse klimaat vereist bescherming tegen de regen, warme kleding en stevige, waterafstotende wandelschoenen. De gevaren van het eenzame Ierse berglandschap, waar u vaak uren kunt lopen zonder iemand tegen te komen, de plotselinge weersveranderingen, de gladde keienpaden en de (behalve op langeafstandswandelpaden) meestal ontbrekende bewegwijzering zijn niet te onderschatten – ook al zult u zelden boven de duizendmetergrens komen.

Informeer daarom altijd iemand (zoals de receptie van uw hotel) over uw plannen voor een lange wandeling, zodat een zoektocht kan worden gestart als u ondanks een kompas en een goede kaart bent verdwaald of onverhoopt gewond bent geraakt.

Zwemmen

Hoewel Ierland zoals bekend geen klassieke bestemming is voor een strandvakantie heeft het land toch mooie, met duinen of kliffen omzoomde zandstranden te bieden, bijvoorbeeld in het graafschap Wicklow, langs de zuidkust, in Kerry en in Connemara, op het Ards Peninsula en langs de Antrim Coast. De watertemperaturen zijn min of meer vergelijkbaar met die in de Noordzee. Op www.blueflag.org vindt u informatie over de kwaliteit van het strand en het zeewater.

Telefoon

Internationaal

Voor een internationaal gesprek kiest u eerst het gewenste landnummer, voorafgegaan door een + of 00. Naar Ierland +353, Noord-Ierland +44, Nederland +31, België +32. Daarna kiest u het netnummer zonder de eerste 0, en daarna het abonneenummer.

Mobiele telefoon

De kosten kunnen behoorlijk oplopen voor bellen en gebeld worden met uw eigen telefoon. Informeer voor vertrek bij uw provider naar de actuele prijzen of kijk op www.vakantiebellen.com. Een alternatief is een ‘ready to go’-mobieltje met een prepaidkaart, dat voor ongeveer € 50 in telefoonwinkels te koop is. Als u dan een Iers netwerk kiest, kunt u tegen plaatselijk tarief binnen Ierland bellen (wie vanuit Nederland naar dit toestel belt, kiest eerst het Ierse landnummer).

Veiligheid en noodgevallen

Veiligheid

Net als in andere Europese landen komen zakkenrollerij en auto-inbraken het meest voor in de steden en op de parkeerplaatsen van grote attracties. Laat waardevolle spullen in de hotelkluis achter en let vooral op drukke plekken op uw handtas en uw portemonnee (of doe uw geld in een geldriem). Laat ook niets in de auto liggen.

Ambassades in Dublin

Nederland: 160 Merrion Road, Dublin 4, tel. 01 269 34 44

http://ierland.nlambassade.org

België: 1 Elgin Road, Ballsbridge, Dublin 4, tel. 01 631 52 84

www.diplomatie.belgium.be/ireland/

Alarmnummers

Politie, ziekenauto, brandweer, reddingsdienst in de bergen, reddingsbrigade op zee: 999 en 112 (zonder muntgeld te bereiken).

Alle bankpassen/creditcards blokkeren: tel. 0031 (0)30 283 53 72, zie ook

www.pasblokkeren.nl of tel. 0032 (0)70 34 43 44, zie ook www.cardstop.be.

Onderweg in Ierland

De ochtendnevel hangt nog als een deken om de bergen van het Iveragh Peninsula, die zich aan de horizon boven de zeearm van de Kenmare River verheffen. De hellingen van de Caha Mountains op het Beara Peninsula in het zuidwesten van Ierland zijn bezaaid met fuchsia’s, heide en witte cottages. De panoramische weg op dit schiereiland is een must voor wie op zoek is naar ongerepte natuur.

Dublin en het oosten

Dublin G 5/6

In Dublin, het onbetwiste centrum van de republiek Ierland, wonen ruim een half miljoen mensen en dat aantal neemt nog altijd toe. Voor de bezoeker is voornamelijk de binnenstad van belang, die door het Royal Canal in het noorden en het Grand Canal in het zuiden bijna ovaal van vorm is en door de rivier de Liffey in tweeën wordt gedeeld. Overdreven gesteld een ‘wereldstad op dorpsformaat’, maar u kunt de stad in elk geval prima te voet verkennen.

Middeleeuwse kathedralen, prachtige palladiaanse gebouwen, een vrijwel aaneengesloten georgiaanse bebouwing in het zuiden van de stad en musea van wereldniveau zijn hier te ontdekken. De pubs van Dublin en het lokaal gebrouwen Guinness zijn legendarisch, net als de literaire associaties met Swift, Yeats, Joyce en Behan. Uit heel Europa stromen feestgangers naar de Ierse hoofdstad vanwege de trendy clubs, bars en restaurants.

O’Connell Street

In de dynamische tot hectische hoofdstraat wemelt het van de warenhuizen, bushaltes en monumenten, waarvan dat voor ‘bevrijder’ Daniel O’Connell 1, meteen aan het begin in de buurt van de Liffey, het meest in het oog springt.

General Post Office 2

O’Connell Street, www.anpost.ie, ma.-za. 8-20 uur

Het hoofdpostkantoor – en nationaal monument – met de imposante façade van Dorische zuilen was in 1916 het hoofdkwartier van de leider van de paasopstand. Voor het gebouw verrijst het stralende middelpunt van de postmoderne facelift van O’Connell Street: de 120 m lange metalen naald van de Spire 3 is het symbool van het nieuwe Dublin.

Dublin City Gallery The Hugh Lane 4

Parnell Square North, www.hughlane.ie, di.-do. 10-18, vr., za. 10-17, zo. 11-17 uur, gratis

In de degelijke georgiaanse zalen vindt u behalve werken van Franse impressionisten als Renoir, Degas en Monet Ierse schilder- en beeldhouwkunst uit de 19e en 20e eeuw, bijvoorbeeld de voortreffelijke expressionistische werken van Jack B. Yeats, de waarschijnlijk bekendste schilder van Ierland. Een hoogtepunt is het atelier van Francis Bacon, dat in de originele staat is herbouwd.

Dublin Writers Museum 5

18 Parnell Square North, www.writersmuseum.com, ma.-za. 10-17, zon- en feestdagen 11-17 uur, € 7,50

Dit aan alle Ierse schrijvers gewijde museum pronkt met devotionalia, autografen en eerste uitgaven van Swift, Brendan Behan, James Joyce en anderen.

James Joyce Centre 6

35 North Great George’s Street, tel. 01 878 85 47, www.jamesjoyce.ie, di.-za. 10-17, zo. 12-17 uur (sommige dagen een geregeld wisselende rondleiding door de stad), € 6

U bevindt zich nu midden in de ‘James Joycewijk’. Het museum voor zijn literatuur is ondergebracht in het prachtige georgiaanse stadshuis dat ooit van de graaf van Kenmare was.

Custom House 7

Custom House Quay

Het vroegere hoofdkantoor van de douane is een van de belangrijkste werken uit het georgiaanse Dublin. Het is tussen 1781 en 1791 gebouwd door James Gandon, de belangrijkste vertegenwoordiger van het palladianisme in Ierland.

Docklands

www.dublindocklands.ie

Waar zich vroeger een vervallen havenwijk uitstrekte, schittert nu het glas en edelstaal van een 520 ha grote trendy wijk. Internationale toparchitecten geven hier acte de présence, zoals Santiago Calatrava met zijn hagelwitte, harpachtige Samuel Beckett Bridge, Daniel Libeskind met zijn opvallende Bord Gáis Energy Theatre 8 en Martha Schwartz met het opwindende Grand Canal Square (www.grandcanalsquare.ie). Het heroveren van de kades heeft sobere, maar elegante promenades gebracht en ook de Liffey Boardwalk 9, een hardhouten wandelpad naast de kade tussen de Talbot Memorial Bridge en de Millennium Footbridge.

Four Courts 10

Inns Quay, Smithfield

Dit prachtige, georgiaanse gerechtsgebouw, waarin ook nu nog de hoogste rechtbanken van Ierland zetelen, is tussen 1796 en 1802 door James Gandon gebouwd.

Cultuur in het zuiden van

de binnenstad 11-21,

1 Zie blz. 34.

Grafton Street 22

Dit levendige voetgangers- en winkelgebied verbindt Trinity College en St. Stephen’s Green met elkaar. Voor de filialen van chique warenhuizen zoals Brown Thomas en de bekende internationale kledingketens wordt viool, gitaar en pantomime gespeeld: Grafton Street is het belangrijkste werkterrein van de buskers, de straatkunstenaars.

Temple Bar

Temple Bar Information Centre: 12 East Essex Street, tel. 01 677 22 55, www.templebar.ie, zomer ma.-vr. 9-19, za. 10-18, zo. 12-18, winter ma.-vr. 9-17.30, za. 10-18, zo. 12-14 uur

Tussen Dame Street en de Liffey ligt een schoolvoorbeeld van geslaagde sanering, een levendig amusementsgebied met pubs en restaurants, gegarneerd met een behoorlijke dosis cultuur. In de Gallery of Photography 23 wordt hoogwaardige Ierse fotokunst tentoongesteld (Meeting House Square, www.galleryofphotography.ie, di.-za. 11-18, zo. 13-18 uur), en in de Temple Bar Gallery & Studios 24 kunt u voor weinig geld werken van Ierse kunstenaars kopen – maar u mag ze ook gratis bekijken (5-9 Temple Bar, www.templebargallery.com, di.-za. 11-18, do. tot 19 uur).

Halfpenny Bridge 25

Deze gietijzeren voetgangersbrug, een in 1815 aangelegd pronkstuk van victoriaanse techniek, beschrijft een sierlijke boog over de Liffey. Een stukje verder ligt de ultramoderne Millennium Footbridge, die duidelijk laat zien dat Dublin tot de avant-garde van de moderne architectuur wil behoren.

Dublin Castle 26

Dame Street, tel. 01 645 88 13, www.dublincastle.ie, ma.-za. 10-16.45, zo. 12-16.45 uur, bij staatsbezoeken en conferenties gesl., € 4,50

Met de bouw werd al door de Normandiërs begonnen, maar het kasteel begon tussen 1204 en 1216 pas echt gestalte te krijgen onder Jan zonder Land. De gebouwen die u kunt bezichtigen, zoals de State Apartments en de St. Patrick´s Hall, dateren uit de 18e en 19e eeuw, toen Dublin Castle zetel van de gehate Engelse Lord Lieutenants was.

1Verzamelde cultuur – van Trinity College tot de National Gallery

Kaart: | G 5/6; Stadsplattegrond: blz. 38-39
Vervoer: | Luas: Red Line, Abbey Street

Tijdens een korte wandeling komt u langs de kostbaarste schatten uit 6000 jaar Ierse kunst: de arabesken van het ‘Book of Kells’, het gefonkel van prehistorisch goud, het kleurenspel van Ierlands schildergenie Jack B. Yeats en elegante georgiaanse pleinen.

Kaderopleiding

Sinds koningin Elizabeth I het College van de Drie-eenheid in 1592 als bolwerk van het Engelse protestantisme stichtte, geldt Trinity College 11 (zie foto) als een van de beste universiteiten van Europa. Ierse grootheden uit de kunst en de politiek hebben hier gestudeerd, zoals de schrijvers Jonathan Swift, Oscar Wilde en Edna O’Brien, de rebellen Robert Emmet en Theobald Wolfe Tone, en Mary Robinson, de eerste vrouwelijke president van Ierland. De huidige architectuur, met de imposante neoclassicistische tempelfaçade, de campanile op de binnenplaats, de Examination Hall en de College Chapel uit de 18e en de 19e eeuw zijn fraaie voorbeelden van de georgiaanse stijl. Veel Dubliners ontnappen op de binnenplaats graag even aan de hectiek van de stad.

Een van de mooiste bibliotheken ter wereld

De tussen 1712 en 1732 gebouwde Old Library 12, het grijze gebouw rechts van de campanile, staat als een stenen schrijn om de 65 m lange Long Hall, een gelambriseerde bibliotheek met meer dan 200.000 in varkensleer gebonden kostbaarheden. In Star Wars: Episode II doet de bibliotheek dienst als het Galactische archief.

Hoogtepunt van middeleeuwse boekversieringskunst

De grootste schat van Trinity, het Book of Kells 13, maakt deel uit van een eigen tentoonstelling, die het boek in de context van metaalsmeed-, email- en steenhouwerskunst plaatst. Bovendien heeft het gezelschap van het Book of Durrow en het Book of Armagh. Kelly´s Book, zoals het Book of Kells wat oneerbiedig ook wel wordt genoemd, is omstreeks 800 in majuskelschrift (hoofdletters) geschreven en bevat de Latijnse teksten van de vier evangelies.

Ter bescherming van het originele boek zijn steeds andere pagina’s opengeslagen. Met behulp van lichtbakken kunt u zich ervan overtuigen hoe krachtig de kleuren en hoe fantasievol de afbeeldingen zijn. Op vrijwel elke van de 340 pagina’s van het fijnste kalfsperkament staan kleurrijke initialen en schalkse tekeningen. Het zowel abstracte als zoömorfe vlechtpatroon en de overdadige vervlochten ornamentiek van de paginagrote illustraties, de zogeheten tapijtpagina’s, brengen de Keltische horror vacui tot ongeëvenaarde hoogte.

Nationale cultuur

Het grote U-vormige complex aan Kildare Street bestaat uit het Leinster House 14 aan de kop en de vrijwel identieke gebouwen van de National Library 15 links en het National Museum of Ireland – Archaeology 16 rechts. In het Leinster House, dat in 1745 door Richard Castle als georgiaans paleis voor de adel is gebouwd, komt vandaag de dag het Ierse parlement bijeen. In de bibliotheek, die net als het museum aan het einde van de 19e eeuw is ontworpen door Thomas Manly Deane, bevinden zich de literaire schatten van Ierland en een enorme leeszaal waarvan de koepel met pleisterornamenten is versierd.

Prehistorische schatten

De neoclassicistische ronde hal van het Nationale Museum met de cassettekoepel, de marmeren zuilen en de tekens van de dierenriem op de vloer duidt er al op dat u een van de hoogtepunten van uw bezoek aan Dublin gaat beleven. In de centrale zaal met de galerijen erachter, die geheel is opgetrokken uit victoriaans gietijzer en glas, schittert het goud van Ierland uit het 2e millennium tot de 7e eeuw v.Chr. Verder worden lunula’s, gouden kragen, gekrulde ringen, doosjes, armbanden en gouden bollen tentoongesteld. De massieve, gedraaide torques wegen een kilo en hebben de dragers ervan mogelijk nekklachten bezorgd. Maar: veel goud, veel eer.

Schatkamer van de smeedkunst

In de rechtergalerie, de schatkamer (treasury), vindt u onder andere de Tara-fibula en de Ardagh-kelk, beide uit de 8e eeuw. Overvloedig versierd met goudfiligraan, verstrengelde dierenlichamen, dierenkoppen en mensenhoofden, glazen knopjes, kerfsnijwerk, barnsteen en kristal zijn ze het summum van virtuositeit. De Keltische La Tène-stijl uit de voorchristelijke tijd met zijn vele arabesken drukt – net als op het Book of Kells uit die tijd (zie blz. 34) – ook een stempel op deze wereldberoemde meesterwerken.

Neem ook een kijkje bij de reliekhouders, die meestal de vorm van een huis of een boek hebben, de klokken en kromstaven. Een ander kostbaar object is de in een veen ontdekte Fahan More-psalter uit omstreeks 800. De tentoonstelling ‘Kingship and Sacrifice’ besteedt aan de hand van veenlijken aandacht aan het IJzertijdgebruik om met behulp van mensenoffers grenzen te markeren. ‘Het Ierland van de Vikingen’ en ‘Middeleeuws Ierland van 1150-1550’ op de eerste etage geven een beeld van de verdere Ierse kunstgeschiedenis.

Meesterwerken van de Europese schilderscholen

In de in 1864 geopende National Gallery 17 kunt u makkelijk een hele dag doorbrengen. In statige victoriaanse zalen en een lichte moderne vleugel, de Millennium Wing, hangt de hele elite van de Europese schilderkunst van de middeleeuwen tot de vroege 20e eeuw. De Ierse school vormt de kern van de collectie, met werken van onder anderen William Orpen, John Lavery en John Leech. In de Portrait Gallery krijgen de Ierse geschiedenis en cultuur een gezicht: hier zien Joyce, Swift, gravin Markievicz en Seamus Heany neer op de hedendaagse mens. Ook het Yeats Museum is verplichte kost. Met zijn expressieve, eigenzinnige stijl is Jack Butler Yeats (1871-1957) het waarschijnlijk grootste schildergenie van Ierland.

Op de bovenste etages vindt u klinkende namen als Caravaggio, El Greco, Goya, Rembrandt en Brueghel. Hoogtepunten zijn Brief schrijvende dame van Johannes Vermeer en Daken in Parijs van Vincent van Gogh.

Informatie

Trinity College/Book of Kells: College Street, www.tcd.ie, ma.-za. 9.30-17, zo. okt.-apr. 12-16.30, mei-sept. 9.30-16.30 uur, € 10.

National Museum: www.museum.ie, di.-za. 10-17, zo. 14-17 uur, gratis.

National Gallery: Merrion Square West, www.nationalgallery.ie, ma.-za. 9.30-17.30, do. tot 20.30, zo. 12-17.30 uur, gratis.

Leinster House/Dáil: tel. 01 618 30 00, www.oireachtas.ie, gratis rondleiding ma., vr. 10.30 en 14.30 uur.

National Library: www.nli.ie, ma.-wo. 9.30-19.45, do. en vr. 9.30-16.45, za. 9.30-12.45 uur.

In de buurt

De National Gallery ligt enigszins achteraf aan Merrion Square 18, het meest imposante georgiaanse plein van Dublin. De veelal vier verdiepingen hoge bakstenen huizen met hun hoge ramen met roeden en kleurrijk geverfde deuren zien er op het eerste gezicht identiek uit. Pas bij een tweede blik op balustraden, voetenschrapers en vooral de stijlvol versierde, waaiervormige bovenlichten boven de deuren openbaren zich de fijne nuances.

Oscar Wilde bracht zijn kinderjaren en jeugd door in het uit 1762 daterende georgiaanse hoekhuis op No 1 19, dat niet te bezichtigen is.

Nog een georgiaans plein

Op St. Stephen’s Green 20, dat daadwerkelijk het grootste plein van Europa is, zijn tal van monumenten te bewonderen, zoals het William Butler Yeats Memorial van Henry Moore. Dubliners, iedereen van jong tot oud, komen graag hiernaartoe om een wandeling te maken, de krant te lezen of de eendjes te voeren.

Tegenover Trinity College

Achter de imposante zuilen van de Bank of Ireland 21 kwam vroeger het Ierse parlement bijeen, totdat het zichzelf in 1801 ophief – een unieke gebeurtenis in de geschiedenis. Het classicistische gebouw is tussen 1729 en 1739 door Edward Lovett Pearce gebouwd. Het weelderig ingerichte voormalige Hogerhuis is opengesteld voor publiek (2 College Green, ma.-vr. 10-16, do. tot 17 uur, gratis).

Museumcafés en -winkels

Het National Museum en de National Gallery bieden uitstekende gelegenheden om te lunchen of even koffie te drinken. In de museumwinkel van het National Museum worden op de geschiedenis geïnspireerde sieraden, boeken en speelgoed verkocht. De winkel met kunstboeken in de National Gallery beschikt over een interessant en goed assortiment.

Chester Beatty Library 27

Dublin Castle, www.cbl.ie, ma.-vr. 10-17, za. 11-17, zo. 13-17 uur, okt.-apr. ma. gesl., gratis

Deze met internationale museumprijzen onderscheiden galerie voor oriëntaalse en Europese kunst pronkt met de fantastische handschriften- en kunstcollectie van Sir Alfred Chester Beatty, waarbij de nadruk op de Oriënt en op Azië ligt.

St. Patrick’s Cathedral 28

St. Patrick’s Close, www.stpatrickscathedral.ie, mrt.-okt. dag. 9-17.30, nov.-feb. ma.-vr. 9-17, zo. 10-15 uur, € 5,50

Aartsbisschop John Comyn liet deze drieschepige basiliek tegen het einde van de 12e eeuw bouwen, waarna de kerk in de 13e eeuw in early English style werd verbouwd. Jonathan Swift was van 1713 tot zijn dood in 1745 deken van de St. Patrick’s Cathedral, die een waar pantheon van grafmonumenten en gedenkplaten is.

Christ Church Cathedral 29

Christchurch Place, www.christchurchdublin.ie, mrt.-mei ma.-za. 9-18, zo. 12.30-14.30, 16.30-18, juni-sept. ma.-za. 9-19, zo. 12.30-14.30, 16.30-19, okt.-feb. ma.-za. 9-17, zo. 12.30-14.30uur, € 6

Uit de eerste bouwfase van deze Normandische kathedraal, een initiatief van Strongbow en de heilige Laurence O’ Toole, de aartsbisschop van Dublin, bleef de meer dan 60 m lange crypte bewaard, die uniek is op de Britse eilanden. De tegenwoordig grotendeels gotische kathedraal is in de 19e eeuw ingrijpend gerestaureerd.

Guinness Storehouse 30

St. James’s Gate, Westend, www.guinness-storehouse.com, dag. 9.30-17, juli-aug. tot 19 uur, € 16, online € 14,85

De Guinness Brewery op het meer dan 240.000 m² grote terrein is nog altijd een ‘stad in de stad’. Het museum over de geschiedenis van het bedrijf, The Guinness Storehouse, is ondanks de uitgesproken pr-bedoelingen beslist bezienswaardig. In de glazen Sky Bar kunt u ter afsluiting een pint drinken, terwijl u geniet van het fantastische uitzicht.

Kilmainham Gaol 31

Inchicore Road, Kilmainham,

www.heritageireland.ie, okt.-mrt. ma.-za. 9.30-17.30, zo. 10-18 uur, apr.-sept. dag. 9.30-18 uur (alleen met rondleiding), € 6

Van 1796 tot 1924 werden in dit gevangenismuseum politieke gevangenen opgesloten. Hier zijn vijftien leiders van de paasopstand in 1916 terechtgesteld.

Dublin Zoo 32

www.dublinzoo.ie, mrt.-sept. dag. 9.30-18, okt. tot 17.30, nov.-jan. tot 16, feb. tot 17 uur, € 16,50, kind € 10,50

Een van de oudste dierentuinen ter wereld heeft nu een uitgestrekt Afrikaans savannelandschap. De dierentuin is ingesteld op gezinnen, met planten, speelplaatsen, restaurants en kiosken. De Dublin Zoo ligt aan het begin van Phoenix Park, de 8 km² grote groene long van Dublin (www.phoenixpark.ie).

National Museum of Ireland – Decorative Arts & History 33

Benburb Street, www.museum.ie, di.-za. 10-17, zo. 14-17 uur, gratis

In het enorme kazernecomplex van de Collins Barracks, dat tussen 1700 en 1709 is gebouwd, stelt het Nationale Museum schatten uit de alledaagse cultuur, design en oosterse kunst tentoon.

Overnachten

Stijlvol – Aberdeen Lodge 1: 53-55 Park Avenue, tel. 01 283 81 55, www.aberdeen-lodge.com, 2 pk vanaf € 149. Met stijlmeubelen ingericht victoriaans stadshotel in het chique Ballsbridge. De kamers zijn voorzien van hemelbed en luxe badkamer; gebruik van een wellnesscentrum in de buurt is mogelijk.

In de trendy Docklands – Maldron Hotel 2: Cardiff Lane, tel. 01 643 95 00, www.maldronhotels.com, 2 pk met ontbijt vanaf zo’n € 100. Nieuw, modern ketenhotel met grote kamers en een aangenaam wellnesscentrum met zwembad, sauna, whirlpool en fitnessruimte.

Voor gezinnen – Bewley’s Hotel Ballsbridge 3: Merrion Road, tel. 01 668 11 11, www.bewleyshotels.com, kamer zonder ontbijt voor max. 3 pers. ongeveer € 100. De ruime gezinskamers in dit pas gerenoveerde, haast sprookjesachtige victoriaanse pand bieden een bijzonder goede prijs-kwaliteitverhouding.

Met uitzicht op de Liffey – Eliza Lodge 4: 23/24 Wellington Quay, tel. 01 671 80 44, www.dublinlodge.com, 2 pk met ontbijt vanaf € 109. Modern guest house met veel glas en edelstaal aan de rivier.

Eten en drinken

Icoon van Dublin – Bewley’s Oriental Café 1: 78 Grafton Street, www.bewleys.com, ma.-wo. 8-22, do.-za. 8-23, zo. 9-22 uur, soep € 5. Dit icoon uit 1927 maakt indruk met een prachtig historisch interieur van gebrandschilderd glas en gesneden hout.

Trendy – Ely Gastro Pub 2: Grand Canal Square, tel. 01 633 99 86, www.elywinebar.ie, ma.-do. 12-23.30, vr. 12-0.30, za 13-0.30 uur, zo. gesl., hoofdgerecht € 14-25. Trendy bistro, waar met biologische ingrediënten wordt gekookt. Geweldige hamburgers en de juiste wijnen. Andere Ely’s in het IFSC, tel. 01 672 00 10 en 22 Ely Pl., tel. 01 676 89 86.

Uitstekende buurtbistro – 101 Talbot 3: 100/102 Talbot Street, tel. 01 874 50 11, www.101talbot.ie, di.-za. 12-15 uur, hoofdgerecht vanaf ongeveer € 17,50. Levendige bistro met kunst aan de muren en kranten om te lezen. Op de voortreffelijke kaart staan fusiongerechten van eigen bodem.

Winkelen

Winkelcentrum in een georgiaans stadshuis – Powerscourt Townhouse Centre 1: 59 South William Street, www.powerscourtcentre.com, ma.-vr. 10-18, do. tot 20, za. 9-18, zo. 12-18 uur. Kledingzaken, juweliers, antiekwinkels, een centrum met designermode voor dames (www.designcentre.ie), cafés en restaurants op drie etages rond een overdekte binnenplaats.

Excentriek – South City Market 2: George’s Street Arcade, South Great George’s Street, georgesstreetarcade. ie, ma.-za. 10-18.30, do. tot 20, zo. 12-18 uur. In deze overdekte victoriaanse markthal kunt u bij talloze kleine kraampjes tweedehandsspullen, kleding uit het Verre Oosten en delicatessen kopen. Het netwerk van de omliggende Clarendon, South William en vooral South Great George’s Street is het meest trendy winkelgebied van Dublin.

Hoogwaardig Iers – Avoca Handweavers 3: 11-13 Suffolk Street, www.avoca.ie, ma.-za. 9.30-19, zo. 11-18 uur. Drie etages met hedendaagse, maar prijzige damesmode, speelgoed, woninginrichtingsartikelen en delicatessen. Bijbehorend café-restaurant met een voortreffelijke keuken.

Uitgaan

Northside feeling – The Cobblestone 1: 77 North King Street, www.cobblestonepub.ie, ma.-do. 16-23.30, vr., za. 16-0.30, zo. 16-23.30 uur. Achter een weinig aantrekkelijke gevel in Smithfield gaat een ongepolijste pub schuil waar elke avond de beste Ierse livemuziek ten gehore wordt gebracht.

Folkmuziekmythe – O’Donoghue´s 2: 15 Merrion Row, www.odonoghues.ie, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur. Achter de zwart-witte gevel speelden The Dubliners, Christy Moore en andere legenden. Vandaag de dag tappen toeristenvoeten op de maat van de nog altijd uitstekende Ierse folkmuziek mee.

Dance! – Rí Rá 3: Dame Court, www.rira.ie, ma.-za. 23-2.30 uur, gratis, events/concerten tot € 10. Coole, relaxte club met dansmuziek en funk. Een beetje wild, maar zonder sterallures.

Deejaybar – Solas 4: 31 Wexford Street, www.solasbars.com, zo.-wo. 11-1, do.-za. 11-3 uur. Chic en gratis, de dj’s draaien meestal funkmuziek. Trendy dakterras voor rokers.

Nationaal Theater – The Abbey/The Peacock 5: 26 Lower Abbey Street, tel. 01 878 72 22, www.abbeytheatre.ie. Sinds de tijd van William Butler Yeats zijn hier al vele Ierse klassiekers opgevoerd. Voor de wat experimentelere stukken moet u in het bijbehorende Peacock zijn.

6-11, 2 Zie blz. 43.

Sport en activiteiten

Fietsverhuur – Dublin Bikes 1: tel. 01850 77 70 70, www.dublinbikes.ie. Zelfbedieningssysteem met 44 verhuurstations in de stad. Het eerste halfuur is gratis, twee uur fietsen kost € 1,50 (een creditcard is noodzakelijk, want bij de eerste aanmelding moet een borg van € 150 worden betaald). Alle stations staan op de website.

Pubtocht – Literary Pub Crawl 2: trefpunt The Duke, Duke Street, tel. 01 670 56 02, www.dublinpubcrawl.com, apr.-okt. dag., nov.-mrt. do.-zo. 19.30 uur, € 12. Geestige rondleiding langs literair beroemde pubs met voordrachten en een quiz.

Hop on, hop off – Dublin Bus Tour 3: vertrek bij het Bus Head Office (zie blz. 46), www.dublinsightseeing.ie, dag. 9-17 uur om de 10-15 min., € 19. De busrit voert u langs de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad.

Informatie en vervoer

Dublin Tourism: Suffolk Street, tel. 01850 23 03 30, www.visitdublin.com, ma.-za. 9-17.30, zon- en feestdagen 10.30-15 uur. In de neogotische St. Andrew’s Church: café, reserveringen, stadsrondleidingen en informatie.

Hoofdbusstation Busáras: Store Street, achter het Custom House, www.dublinbus.ie, kaartjes bij het Bus Head Office (59 Upper O’Connell Street, tel. 01 873 42 32, ma.-vr. 9-17.30, za. 9-14 uur) of bij de chauffeur (gepast betalen).

DART (Dublin Rapid Transit System): www.irishrail.ie, kaartjes en informatie bij het Travel Centre (35 Lower Abbey Street, ma.-vr. 8.30-18 uur). De snelle treinen rijden om de 15-30 min. en verbinden alle voorsteden langs de Dublin Bay met elkaar, van Malahide en Howth in het noorden tot Greystones in het zuiden.

LUAS: www.luas.ie. Supermoderne tram met twee lijnen: de Red Line rijdt van Tallaght langs de Liffey naar The Point, de Green Line van St. Stephen’s Green in het zuiden naar Brides Glen, om de 3-15 min. Kaartautomaten bij de haltes.

Ecocabs: www.ecocabs.ie, mrt.-dec. dag. 10-19 uur. Gratis fietsriksja’s rijden tot 3 personen rond in een straal van ongeveer 2 km rond O’Connell Street.

2Traditioneel of trendy – zwerftocht langs pubs en bars

Kaart: | Stadsplattegrond: blz. 38-39
Vervoer: | Luas: Green Line, St. Stephen´s Green

Dublin is een van de meest trendy uitgaansmetropolen van Noord-Europa. Of het nu gaat om gezellige victoriaanse pubs of coole style bars, met livefolk of met stevige pub grub, in Dublin is nog nooit iemand van de dorst omgekomen.

De Ieren (en de Britten) hebben het public house, kortweg pub, uitgevonden rond 1850. De pub was destijds de enige ‘openbare’ ruimte waar alcohol mocht worden geschonken.

Een pub als uit een prentenboek

In Kehoe’s 6 lijkt er in de voorbije eeuw maar weinig te zijn veranderd. Achter de mahoniehouten bar glinsteren onder ronde bogen en tussen zuiltjes de talloze flessen, het domein van de barman is met een dunne houten wand van de barkrukken gescheiden, en onder het gele, gezellig lage plafond zijn de oeroude elektra, de afgesleten houten vloer, een oude kassa en een snug bewaard gebleven. In zo’n ‘drinkhok’, dat in nog maar weinig authentieke pubs aanwezig is, lesten vroeger priesters en vrouwen hun sociaal niet aanvaarde dorst. Na de dood van eigenaar Khoe, enkele jaren geleden, werd zijn pub voor meer dan twee miljoen pond verkocht. Daarvan kunnen pubeigenaars nu alleen nog maar dromen: de economische crisis heeft ertoe geleid dat veel Ieren alleen nog thuis drinken, want bier uit de supermarkt is een stuk goedkoper. Veel particuliere pubs hebben hun deuren al moeten sluiten.

In het voetspoor van Brendan Behan

In de jaren 40-60 van de 20e eeuw waren de literaire pubs in de binnenstad de ontmoetingsplekken van schrijvers, journalisten, studenten en zonderlingen. De bohemienwijk rond Grafton Street werd ‘Graftonia’ genoemd. MacDaid’s 7 was het toevluchtsoord van de zowel beroemde als beruchte schrijver Brendan Behan (1923-1964). Met zijn sprankelende humor, zijn slechte reputatie – hij had als jonge IRA-activist enige jaren in de gevangenis gezeten – en zijn overmatig drankgebruik werd hij algauw het middelpunt van een groep angry young men.

Tegenwoordig is MacDaid’s een van de beroemdste en meest bezochte literaire pubs van Dublin, ook al komt vrijwel geen enkele gast zelf echt uit de literaire wereld. Achter blauw-rode zuilen en twee hoge rondboogvensters staat de bar met de kenmerkende scheidingswanden van hout en spiegels, het plafond is hoog, gewelfd en Bourgondisch rood. Een concessie aan de moderne tijd is de onvermijdelijke flatscreen boven de deur.

Traditionele pub grub

Alleen al de rode bakstenen gevel met de zuiltjes en de groen geverfde kozijnen is een lust voor het oog. Het in 1770 geopende en in 1895 verbouwde Stag’s Head 8 is voor velen het prototype van een pub: drie etages met hoekjes en vertrekken, victoriaanse vensters met gebrandschilderd glas en glimmende messing applicaties. Dat de kunstzinnige houtsnijwerken een beetje doen denken aan het interieur van een kerk is overigens geen toeval: in de 19e eeuw werkten de houtsnijders zowel in kerken als in pubs. De naamgevende hertenkop is het belangrijkste motief, van het vloermozaïek tot de opgezette kop boven de bar.

Hier verorberen ambtenaren, studenten en bankiers van de City van oudsher ’s middags hun pub grub: worstjes met aardappelpuree, ham en kool met aardappels – geen verfijnde gerechten, maar kost die de maag echt vult.

En ’s avonds livemuziek

Een van de meest relaxte van de ontelbare, maar zeker meer dan 1000 pubs in Dublin is de International Bar 9. Achter de heel, heel lange bar, waarvan de pompen Guinness, Murphy’s, Harp of Smithwick’s produceren, rijst de verplichte stellage met de hogere alcoholpercentages op: Powers, Paddy, Jameson, in het gelid als tinnen soldaatjes. De lounge is een lange bank onder kleurrijke ramen en gesneden houten panelen. Het voelt alsof u thuis in de huiskamer zit, en de Dubliners noemen de pub dan ook ‘het verlengde van de huiskamer’. Drinken is hier een sociale bezigheid, die niet naar de eigen huiskamer wordt verbannen. Op de eerste etage klinkt elke avond livemuziek: ook daarom zijn de pubs van Dublin beroemd.

Onder Egyptische vrouwen met blote borsten

Een inrichting in belle-époquestijl is allesbehalve minimalistisch: plafonds met gouden mozaïeken, stevige zuilen, snijwerken, bontgekleurd glaswerk, palmen. De Egyptisch aandoende kariatiden steken trots hun borsten naar voren. Overdag trekt Café en Seine 10 veel gezinnen, die zich het moderne bar food – salades, pasteien, kip op Thaise wijze – goed laten smaken, ‘s avonds vindt een overgang plaats naar de mooie en rijke mensen in het zwart.

Overigens: de Temple Bar is als feestbestemming definitief out: te veel alcohol, te veel Mallorca. De partyscene is inmiddels neergestreken in het gebied rond South Great George´s Street, Wexford Street en Camden Street, en dat rond Abbey Street ten noorden van de Liffey.

Zien en gezien worden

Daar gaat het om in Front Lounge 11. In deze wat duistere langgerekte pijpenla achter een overdonderende façade van zwart marmer zit men op rode kussens aan tafels van zwart marmer onder kristallen kroonluchters. In de verder naar achteren gelegen ruimte, de zogeheten Back Bar, komt overwegend een homopubliek. De karaoke op de maandagavond is een vast hoogtepunt op de Dubliner uitgaanskalender. U kunt hier ook eten, bijvoorbeeld een pizza of om in de Ierse sfeer te blijven de Guinness Combo: een pint Guinness plus een Iers eenpansgerecht voor de redelijke prijs van € 9,10.

Informatie

Kehoe’s 6: 9 South Anne Street, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur.

MacDaid’s 7: 3 Harry Street, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur.

Stag’s Head 8: 1 Dame Court, tel. 01 679 36 87, www.louisfitzgerald.com, ma.-vr. 11-24, za. 11-1, zo. 13-24 uur, gelegenheid om te eten 12-15, 17-19 uur, hoofdgerecht ongeveer € 12, do.-vr. ’s avonds livemuziek.

International Bar 9: 23 Wicklow Street, www.international-bar.com, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur.

Café en Seine 10: 40 Dawson Street, www.cafeenseine.ie, dag. 11-2.30 uur.

Front Lounge 11: Parliament Street, Temple Bar, ma., wo.-do. 12-23.30, di. 12-1, vr. 12-2, za. 15-2, zo. 15-23.30 uur.

In de buurt

Malahide Castle ( G 5): een van de mooiste kastelen van Ierland staat te midden van een uitgestrekt park in de gewilde voorstad Malahide. Het is het enige kasteel van Ierland dat doorlopend, van 1185 tot 1976, door één familie – de Talbots – is bewoond. Een bezichtiging voert u langs de enige ‘echt’ middeleeuwse zaal van Ierland en de eiken zaal met unieke houtsnijwerken en de originele lambrisering uit de 16e eeuw (www.malahidecastleandgardens.ie, dag. 9.30-17.30 uur, € 12).

Sandycove ( G 6): Joyce-liefhebbers zullen ongetwijfeld een bezoek brengen aan het literatuurmuseum James Joyce Tower in de leuke badplaats Sandycove. In de toren van het kustfort, waarvan er in 1804 vele langs de kust van Ierland werden gebouwd tegen de dreigende invasie van Napoleon, woonde Joyce een korte, maar voor de literatuur belangrijke periode in 1904 met zijn Oliver St. John Gogarty, die model stond voor Buck Mulligan in Ulysses (Sandycove Point, Sandycove, dag. 10-18 uur, www.jamesjoycetower.com, gratis).

Brú na Bóinne ( G 5): vanuit Dublin kunt u op één dag een bezoek brengen aan de graven van Newgrange en Knowth (3 zie blz. 47), die uit de steentijd dateren en op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan.

Trim F 5

Het vredige plattelandsstadje met zijn uitstekende toeristische infrastructuur was het decor van Mel Gibsons film Braveheart.

Trim Castle

www.heritageireland.ie, half mrt.-sept. dag. 10-18, okt. dag. 9.30-17.30, nov.-half mrt. za.-zo. 9.30-17.30 uur, € 4

Het best bewaard gebleven Normandische kasteel van Ierland is in 1172 door Hugh de Lacy gebouwd. Het bezoekerscentrum is ondergebracht in de imposante hoofdtoren.

Newtown Trim

Bijna 2 km stroomafwaarts van het Castle verheffen zich in de weiden langs de Boyne de uitgestrekte, doorlopend te bezichtigen ruïnes van de vroegere zetel van de bisschop van Meath.

Overnachten

Afgelegen herenhuis – Woodtown House: Athboy (12 km noordwestelijk), tel. 046 943 50 22, www.iol.ie/woodtown, 2 pk met badkamer en ontbijt € 70, mei-sept. Het georgiaanse herenhuis staat te midden van tuinen. Er zijn kamers in de kleur ossenbloedrood met mahoniehouten meubilair. Het ontbijt is voortreffelijk.

3Neolithische necropolis – Newgrange en Knowth

Kaart: | G 5
Vervoer: | Met de auto of shuttlebus vanuit Dublin (zie informatie blz. 49)

Brú na Bóinne, op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, is synoniem geworden met de geheimen van een fascinerende, vergane cultuur. Op de zacht glooiende, groene heuvels aan de zalmrijke Boyne bouwden families uit de steentijd omstreeks 3300-2900 v.Chr. paleizen voor hun doden.

Net als vijf millennia geleden

Wie rond 1950 een bezoek bracht aan Newgrange 1 stond voor een weinig spectaculaire ingezakte heuvel waarop koeien graasden. Maar vandaag de dag pronkt het misschien wel beroemdste megalithische graf ter wereld met een stralend witte gevel van Wicklow-kwarts en granieten bollen, die zorgt voor stabilisatie van de enorme tumulus (grafheuvel) van 80 m doorsnede aan de rand van het lage Boyne-plateau. Dat het graf tegenwoordig dezelfde aanblik biedt als 5000 jaar geleden is de verdienste van archeoloog professor J.O. O’Kelly, die de scepter zwaaide over de in de jaren 70 van de vorige eeuw voltooide opgravingen en de aansluitende reconstructie van het complex.

De doden in de heuvel

Zo kunnen bezoekers nu weer door de 19 m lange gang – die uit 43 tot 2 m hoge stenen is gevormd – naar de grafkamer lopen; dit type megalithisch graf heet ganggraf, in het Engels passage grave. Wanneer u in het meer dan 6 m hoge valse gewelf van droog metselwerk (zonder mortel) staat, zult u haast niet kunnen geloven dat dit kunstig gemaakte bouwwerk ouder is dan de piramiden in Egypte. Aan weerszijden van de centrale grafkamer zijn in totaal drie kleinere zijkamers, zodat een klaverbladvormige indeling ontstaat. In de zijkamers staan grote, uit steen gesneden schalen, waarin sporen van as en beenderen zijn aangetroffen.

Maar wie kregen een plek in dit gemeenschappelijke graf? Een familie van heersers, priesters, krijgers, wijze vrouwen? In Newgrange zijn maar een paar fragmenten van beenderen gevonden, en ook in andere ganggraven zijn altijd maar weinig en nooit volledige stoffelijke overschotten aangetroffen. Wel staat vast dat de lijken voor de bijzetting in het graf van hun vlees zijn ontdaan.

Licht in het duister

De gids maakt het pikdonker in het graf. Dan priemt een kunstmatige lichtstraal door de gang om uiteindelijk de nis aan de achterzijde te verlichten. De bezoekers houden hun adem in. In de donkerste tijd van het jaar vindt deze spectaculaire gebeurtenis zonder kunstlicht plaats: bij de winterzonnewende tussen 14 en 28 december valt 17 minuten lang een zonnestraal in de centrale grafkamer – een gebeurtenis die maar weinig, door het lot aangewezen mensen mogen meemaken. Dit fenomeen wordt veroorzaakt door de stenen box boven de ingang, die door professor O’Kelly is ontdekt. Door de onmerkbaar oplopende gang ligt die op dezelfde hoogte als de grafkamer. Voor welke rite was deze lichtregie? Werden de doden in het graf gelegd tot de winterzon hun ziel bevrijdde, waarna de achtergeblevenen de dan waardeloos geworden beenderen konden verwijderen?

Geloof in de steentijd

Raadsel na raadsel wordt opgeworpen, die ook de archeologische onderzoekers niet kunnen oplossen… waarschijnlijk nooit. Toch worden enkele vragen wel degelijk beantwoord bij een bezoek aan de aanschouwelijk ingerichte tentoonstelling in het bezoekerscentrum 2. De mensen uit die tijd leefden van akkerbouw en veeteelt. De families moeten maatschappelijk goed georganiseerd zijn geweest, en hebben mogelijk specialisten als priesters en bouwkundigen in hun midden gehad. Alleen met een algemene verdeling van taken waren dit soort enorme bouwplannen te realiseren.

Voorouderverering, voorspoed en vruchtbaarheid, de voor de landbouw zo belangrijke seizoenen en de loop van de hemellichamen moeten een centrale rol in hun leven en geloof hebben gespeeld. Wat ligt meer voor de hand dan dat de voorouders in het graf de belichaming waren van de voortdurende relatie van de familie met het land?

Raadselachtige spiralen

Newgrange is maar een deel van het prehistorische Brú na Bóinne, dat bestaat uit meer dan 50 andere monumenten: kringen van houten palen, complexen van aarden wallen en andere ganggraven, zoals het niet te bezichtigen Dowth. Het tweede toegankelijke supergraf van de Brú na Bóinne-necropolis is de deels gereconstrueerde grafheuvel van Knowth 3, waaromheen een ring van 19 satellietgraven ligt. Hier bevindt zich het grootste deel van de zogeheten megalithische kunst, veelal op grote stenen rond de heuvel.

Die kunstuitingen zijn abstract – in de steen gekraste of in reliëf gemaakte concentrische cirkels, combinaties van drie spiralen, driehoeken, golflijnen, zigzagpatronen of ruiten – en net zo geheimzinnig als de cultuur waaruit ze voortkomen. Opmerkelijk genoeg zijn veel stenen aan de binnenzijde versierd, waardoor hun patronen pas na de opgravingen aan het licht kwamen. Mochten ze niet door wereldse ogen ontheiligd worden? Zo zijn drie spiralen in de grafkamer van Newgrange alleen te zien voor wie in de achterste nis hurkt en naar de gang kijkt. Dat voorrecht was beslist voorbehouden aan slechts een paar uitverkorenen. Maar wie waren dat? Nobody knows.

Overigens: behalve Newgrange zijn er nog drie spectaculaire complexen met ganggraven in Ierland: Carrowmore bij Sligo (zie blz. 93) en de twee prachtig op eenzame heuvels gelegen megalithische begraafplaatsen Carrowkeel ( D 4, altijd toegankelijk) en Loughcrew ( F 5, www.loughcrew.com, altijd toegankelijk, sleutel voor toegang tot de graven in het Loughcrew House).

Informatie

Newgrange en Knowth zijn alleen met pendelbussen vanuit het bezoekerscentrum te bereiken. Ter bescherming van de grafcomplexen wordt het aantal bezoekers beperkt, dus in het hoogseizoen moet u vroeg komen of reserveren (tel. 988 03 00, www.heritageireland.ie, Newgrange en Visitor Centre dag. nov.-jan. 9.30-17, feb.-apr., okt. 9.30-17.30, mei, half-eind sept. 9-18.30, juni-half sept. 9-19 uur, Knowth Pasen-nov., laatste tocht 1,5 uur voor sluiting; combikaartje bezoekerscentrum en beide graven € 11, kind € 6. Vanuit Dublin rijden shuttlebussen; voor informatie kunt u terecht bij Dublin Tourism, zie blz. 42).

Logeren bij Newgrange

Newgrange Lodge 1: ten westen van Donore, tel. 041 988 24 78, www.anoige.ie, in de slaapzaal vanaf € 16,50, 2 pk vanaf € 49, met continentaal ontbijtbuffet. Modern gerestaureerde boerderij met ongepleisterde muren, geslaagde mix van een B&B en een hostel.

Als de kinderen genoeg hebben van de graven

Newgrange Farm: www.newgrangefarm.com, met bordjes aangegeven vanaf het graf, Pasen-aug. dag. 10-18 uur, € 9. Kinderboerderij met allerlei dieren voor de kleintjes, shows met herdershonden en een café.

Informatie

Tourist Information: Castle Street, tel. 046 943 72 27, www.meath.ie, ma.-za. 9.30-17.30, zo. 13-17 uur, Craft Shop en Trim Heritage Centre (€ 3,20).

In de buurt

Tara ( G 5): van de legendarische zetel van de hoge koningen van Ierland zijn alleen met gras begroeide aarden wallen overgebleven: ringforten, een ganggraf uit de bronstijd en de koningssteen Lia Fáil (www.heritageireland.ie, terrein altijd toegankelijk, bezoekerscentrum half mei-half sept. dag. 10-18 uur, € 3).

Kells ( F 5): in dit provinciestadje stichtte de heilige Columbkille rond 550 een klooster. Het Book of Kells (zie blz. 34) werd volgens de legende in de kou en bij weinig licht in het huis van Columbkille geschreven. Dit vroege gebedshuis is momenteel alleen van buiten te bezichtigen (Church Lane). Op de aangrenzende begraafplaats van St. Columba staan drie Keltische kruizen, waarvan het oudste, het South Cross uit de 9e eeuw, een van de artistiek belangrijkste kruizen van het eiland is. De 35 m hoge ronde toren ernaast is versierd met ranken en dierkoppen.

Mellifont Abbey ( G 5): in 1142 gesticht als eerste Ierse cisterciënzerklooster. Enkele bogen van de kruisgang, het kapittelhuis en de helft van het achthoekige bronhuis zijn bewaard gebleven (Tullyallen, Drogheda, dag. mei-sept. 10-18 uur, € 3, anders vrij toegankelijk).

Monasterboice ( G 4): dit centrum van Ierse geleerdheid is in 521 door de heilige Buite gesticht. Een 30 m hoge ronde toren verheft zich boven drie 10e-eeuwse Keltische kruizen. Het 5,40 m hoge Muiredach Cross is het hoogtepunt van Ierse kunst op Keltische kruizen: het bijbelkruis ‘spreekt’ in beelden (het complex is altijd vrij toegankelijk).

Glendalough 4 Zie blz. 51.

4Kloosterstad in het nationale park – Glendalough

Kaart: | G 6
Vervoer: | Met de auto (ook mogelijk als uitstapje vanuit Dublin)

Voor de stichting van zijn klooster heeft de heilige Kevin in de 7e eeuw een knus plekje aan twee bergmeren uitgezocht. De bezichtiging van de middeleeuwse ruïnes, op een van de belangrijkste historische locaties van Ierland, is daardoor tegelijkertijd een mooi uitstapje in de natuur.

De granieten ruggen van de Wicklow Mountains torenen meer dan 600 m uit boven het dal van de Glenealo, dat in de ijstijd door gletsjers is uitgesleten, en het dal van de zijrivier de Glendasan. Het ‘dal van de twee meren’, gleann da locha in het Gaelic, zou zelfs wandelhaters kunnen bekeren.

Een lompe heilige

Toen de heilige Kevin zich hier in de 6e eeuw vestigde als kluizenaar, groeiden de met mos bedekte eikenbossen waar Glendalough beroemd om is nog overal. De norse heilige, die voortkwam uit een familie van heersers uit Leinster, zou, door het religieuze vuur vervuld, aan zelfkastijding hebben gedaan door bijvoorbeeld ’s winters urenlang in het ijskoude water van het Upper Lake te gaan staan en zich ’s zomers in de brandnetels te werpen. Extreme ascese is karakterisitiek voor de eerste Ierse monniken. Demonen in de gedaante van verleidelijke vrouwen gooiden Kevin resoluut in het meer.

Het klooster van Kevin groeide na zijn dood in 618 uit tot een ware kloosterstad, waar in de bloeitijd van de 7e tot en met de 13e eeuw tot wel 3000 mensen woonden – van monniken en leerlingen tot broodbakkers. Dankzij de geschreven overlevering is bekend dat de monniken gratis levensonderhoud en scholing ter beschikking stelden en zowel edelen als mensen van arme komaf opnamen.

Bidden en werken

Het bezoekerscentrum 1 documenteert op aanschouwelijke wijze het ora et labora (bid en werk) van de monnikenuniversiteit. Het 12e-eeuwse Market Cross vertoont enkele grote, haast vrijstaande figuren, die typisch zijn voor de nafase in de ontwikkeling van Keltische kruizen: een bisschop onder de gekruisigde en ineengestrengeld vlechtwerk. De St. Saviour’s Priory 2 zou in 1162 zijn gesticht door de heilige Laurence O’Toole, een abt uit Glendalough die het jaar daarna aartsbisschop van Dublin werd. De romaanse ornamenten zijn in de 19e eeuw gerestaureerd en bieden onder meer zigzagfriezen, dierenkoppen en mensengezichten.

Aan het benedenmeer

De belangrijkste monumenten concentreren zich rond het kloosterterrein 3 aan het Lower Lake. Romantisch-melancholiek staan ze te midden van grafstenen uit de 18e en 19e eeuw en diverse middeleeuwse kruizen. De meer dan 30 m hoge markante ronde toren staat er als een aangepunt potlood tussen. De kathedraal uit de 11e/12e eeuw, die diverse vroegchristelijke kruizen en grafstenen herbergt, is met zijn trotse afmetingen van 15 m bij 9 m weliswaar de grootste kerk van Glendalough, maar naar continentale maatstaven nog altijd piepklein. Boven de zuidelijke deur van het nog kleinere Priest’s House uit de 12e eeuw, ooit vermoedelijk de grafkapel van de heilige Kevin, is een bijna compleet verweerd reliëf te ontwaren. De St. Kevin’s Church, vroeger ten onrechte de ‘keuken’ van de heilige genoemd, is met het later aangebrachte ronde torentje het bekendste bouwwerk van het complex.

Aan het bovenmeer

In ongeveer twintig minuten loopt u via de brede steenslagweg door het met mos begroeide bos met dwergeiken naar het Upper Lake, waar diverse kruizen, een stenen fort 4 waarin de pelgrims mogelijk onderdak vonden, en de 11e-eeuwse Reefert Church 5 staan. Het uitzicht vanaf het kiezelstrand over het Upper Lake op het nauwer wordende gletsjerdal is een van de mooiste panorama’s van Ierland.

Het nationale park in

Op de grote parkeerplaats bij het Upper Lake maakt het informatiebureau van het Wicklow Mountains National Park 6 u vertrouwd met de flora, fauna, geologie en economie van het nationale park en verkoopt wandelkaarten.

Een 9 km lange, niet al te inspannende bergwandeling (drie uur) volgt vanaf het informatiebureau eerst de goed gemarkeerde Wicklow Way (bruine houten palen met een geel mannetje). Na de beklimming van de 600 treden in de nauwe, vochtige kloof van de Poulanass-waterval hebt u een prachtig uitzicht op het Upper Lake. Waar de Wicklow Way rechtsaf weer de bergen in buigt, blijft u op de bosweg die boven het Lower Lake langs loopt en mooie uitzichten op het klooster biedt. Na ongeveer 1 km neemt u een pad naar links dat zigzaggend het dal in voert. Via romantische paden loopt u zo ver mogelijk langs de rivier. Het laatste stuk van de wandeling gaat weer omhoog, terug naar het bezoekerscentrum.

Informatie

Bezoekerscentrum 1: www.heritageireland.ie, dag. half okt.-half mrt. 9.30-17, half mrt.-half okt. 9.30-18 uur, € 3. De monumenten zijn altijd gratis te bezichtigen.

Informatiebureau nationaal park 6: www.wicklowmountainsnationalpark.ie, mei-sept. dag., feb.-apr., okt. za.-zo. 10-17.30, nov.-jan. za.-zo. 10-16 uur, gratis.

Internet

www.glendalough.ie

Tuinen in Wicklow

Mount Usher Gardens 7: het graafschap Wicklow staat bekend om zijn landschapstuinen. De natuurlijke robinsonian tuinen aan het riviertje de Vantry behoren tot de mooiste in hun soort, zelfs als het regent. Het café van de Avoca Handweavers biedt culinaire genoegens (www.mountushergardens.ie, mrt.-okt. dag. 10-17.20 uur, café hele jaar open 10-17 uur, € 7,50).

Powerscourt House and Gardens 8: dit kasteelpark van 20 ha is een van de mooiste van Ierland, mede door de tegenstelling tussen de beteugelde natuur van een park en het dramatische decor van de Great Sugar Loaf, die het mooist vanaf het terras van het kasteel is te zien. Het georgiaanse kasteel is in 1731 door Richard Castle gebouwd en in 1974 na een grote brand gerestaureerd. Binnen vindt u een winkel met kunstnijverheidsproducten en een zelfbedieningsrestaurant van de Avoca Handweavers, waar u keus hebt uit uitstekende soepen, quiches, salades en gebakjes, www.powerscourt.ie, dag. 9.30-17.30 uur, ’s winters tot zonsondergang, gerestaureerde balzaal zo. 9.30-13.30 uur, mei-sept. ook ma., € 8,50).

Overnachten

Pinewood Lodge 1: Glendalough, tel. 0404 45 437, www.pinewoodlodge.ie, 2 pk met ontbijt vanaf € 75. Moderne B&B-bungalow met keurige kamers, midden in de natuur.

Eten en drinken

Lynham’s Hotel 1: Laragh, tel. 0404 453 45, www.lynhamsoflaragh.ie, hoofdgerecht ongeveer € 10. Rustieke, traditionele pub. Za. livemuziek. Men verhuurt hier ook kamers, zoals de naam doet vermoeden.

Het zuiden

Wexford G 8

De Vikingnederzetting Wexford, de hoofdstad van het gelijknamige graafschap, is een gezellige, maar vanuit toeristisch oogpunt allesbehalve spectaculair stadje met nauwe steegjes, veel pubs en kleurrijk geschilderde winkelpuien in de belangrijkste winkelstraat Main Street.

Westgate/St. Selskar´s Abbey

mrt.-okt. ma.-za. 10-16 uur, vooraf vragen via tel. 053 916 69 00, gratis

In het centrum staat als laatste restant van de middeleeuwse versterking de gerestaureerde Westgate. De ruïnes van de St. Selskar’s Abbey uit de 13e eeuw lijken haast te worden weggedrukt door de imposante westpoort.

Overnachten

Chique B&B – McMenaimn’s Townhouse: 6 Glena Terrace, tel. 053 914 64 42, www.wexford-bedandbreakfast.com, 2 pk met ontbijt € 90. Dit bekroonde victoriaanse guest house is ingericht met antiek.

Uitgaan

Instituut – Centenary Stores: Charlotte Street, www.thestores.ie, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur. Pub/dansclub in een voormalig pakhuis.

Sport en activiteiten

Fietsverhuur – Bike Shop: 9 Selskar Street, tel. 053 912 25 14, www.thebikeshop.ie, per dag ongeveer € 12.

Watersport – Rosslare Watersports Centre: Rosslare Strand (12 km ten zuiden van Wexford), tel. 053 913 22 02, www.rosslareholidayresort.ie. Windsurf-, kajak- en zeilschool, verhuur van boards, kano’s en wetsuits.

Informatie

Tourist Information: Crescent Quay, tel. 053 912 31 11, www.visitwexford.ie (website voor het hele graafschap), ma.-vr. 9-13, 14-18, apr.-okt. ook za.

In de buurt

Hook Peninsula ( F 8/9): het uitnodigende, vlakke kustlandschap van dit schiereiland leent zich uitstekend voor fietstochten, zwemmen, duiken én ontspannen (www.hooktourism.com). Bezienswaardigheden zijn de gotische cisterciënzerabdijen Tintern Abbey (www.heritageireland.ie, half mei-sept. dag. 10-17 uur, € 3) en Dunbrody Abbey (mei-half sept. dag. 11-18 uur, www.dunbrodyabbey.com, abdij € 3, doolhof, Pitch&Putt-golfbaan € 6), en het Hook Lighthouse, de oudste vuurtoren van Ierland (www.hookheritage.ie, dag. juni-aug. 9.30-18, mei, sept. tot 17.30, okt.-mei tot 17 uur, € 6, kind € 3,50, met een café).

Waterford F 8

Deze nuchtere en bedrijvige industrie- en havenstad met 45.000 inwoners heeft een aantrekkelijk voetgangersgebied – Barronstrand, Broad Street, High Street en Georges Street – en noemt zich de winkelmetropool van het zuidoosten. Ook aan de aparte reconstructie van de kade is te zien dat het zuidoosten een van de meest florerende regio’s van Ierland is. Waterford, in 914 gesticht door Vikingen en de hoofdstad van het gelijknamige graafschap, is de oudste stad van Ierland.

Reginald´s Tower

www.waterfordtreasures.ie, Parade Quay, ma.-vr. 9.15-18, za. 9.30-18, zo. 11-18, sept.-mei steeds tot 17 uur, € 7

De verdedigingstoren met zijn metersdikke muren zou in 1003 door een Deen zijn gebouwd, maar stamt waarschijnlijk uit de 12e eeuw. Als onderdeel van het museumproject van het Waterford Museum of Treasures is de toren aan de Vikingtijd van Waterford gewijd.

Bishop’s Palace Treasures

The Mall, ma.-vr. 9.15-18, za. 9.30-18, zo. 11-18, sept.-mei steeds tot 17 uur, € 7

In het vroegere bisschoppelijk paleis in georgiaanse stijl, dat deel uitmaakt van het Waterford Museum of Treasures, zijn waardevolle objecten uit de 18e eeuw te zien, zoals meubels, zilver en kristal.

Medieval Museum

The Mall, ma.-vr. 9.15-18, za. 9.30-18, zo. 11-18, sept.-mei dag. tot 17 uur, € 7

Het tweede onderdeel van het Waterford Museum of Treasures is een modern gebouw waarin de Choristor´s Hall uit de 13e eeuw en de Mayor´s Wine Vault uit de 15e eeuw te zien zijn.

Overnachten

Gastvrij – Portree Guest House: Mary Street, tel. 051 87 45 74, www.portreeguesthouse.ie, 2 pk met ontbijt vanaf € 70. Georgiaans stadshuis in een rustig doodlopend straatje met aangenaam lichte kamers en een goed ontbijt.

Eten en drinken

Weelderig gewelf – La Bohème: 2 Georges Street, tel. 051 87 56 45, www.labohemerestaurant.ie, di.-za. 17.30 uur tot laat, drie gangen vanaf € 35. In een overweldigende georgiaanse ambiance met een stenen vloer en een neobarok interieur worden moderne versies van traditionele gerechten geserveerd

.

Winkelen

Kristal – Waterford Crystal: The Mall, www.waterfordvisitorcentre.com, rondleiding ma.-vr. 9.30-15.15 uur, jan.-okt. ook za., mrt.-okt. ook zo. en langer, € 13. In het moderne gebouw van het wereldberoemde handelsmerk van Ierland vindt u de grootste tentoonstelling van kristallen voorwerpen ter wereld en natuurlijk een winkel. U kunt ook een rondleiding in de fabriek krijgen.

Uitgaan

Studentensfeer – Geoff´s Café-Bar: 8/9 John Street, ma.-do. 10.30-23.30, vr.-za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23.30 uur. Rockende muziek in een grotachtige pub.

Sport en activiteiten

Watersport – Dunmore East Adventure Centre: Stoney Cove, Dunmore East (13 km ten zuiden van Waterford), tel. 051 38 37 83, www.dunmoreadventure.com. In deze kleine badplaats met huisjes met rieten daken en een haven kunt u bij het watersportcentrum zeilen, windsurfen, kanoën, kajakken, speedbootracen, boogschieten en klimmen. Ook uitrusting is hier te huur.

Informatie

Tourist Information: 41 Merchant’s Quay, The Granary, tel. 051 87 57 88, www.waterfordtourism.com, mei-sept. ma.-za. 9-18, okt.-apr. 11-17, juli-aug. ook zo. 11-17 uur.

In de buurt

Ardmore ( E 9): deze kleine badplaats aan de kust is schilderachtig gelegen en biedt een 30 m hoge ronde toren en een ruïne van een 12e-eeuwse kathedraal met romaanse reliëfs.

Youghal ( E 9): ook Youghal is een pittoreske badplaats met een bonte mengeling van victoriaanse winkelpuien en middeleeuwse gebouwen.

Rock of Cashel ( E 8): historische vestingrots (5 zie blz. 58), dieper landinwaarts.

Kilkenny F 7

De smalle steegjes en historische gebouwen van Kilkenny doen middeleeuws aan. De ouderwetse winkelpuien en ruim tachtig pubs maken het stadje (8000 inwoners) tot een van de aantrekkelijkste bestemmingen van Ierland. Daarbij komen nog de vele kunstnijverheidswinkels – zoals de beroemde Jerpoint Glass Studio (www.jerpointglass.com) in Stoneyford – die in en rond Kilkenny hun ateliers openstellen voor bezoekers. Het Tourist Office (zie blz. 60) heeft een brochure met de adressen.

Kilkenny Castle

www.kilkennycastle.ie, met rondleiding dag. okt.-feb. 9.30-16.30, mrt. 9.30-17, apr., mei, sept. 9.30-17.30, juni-aug. 9-17.30 uur, € 6

Van de oorspronkelijke burcht van de Marshalls uit 1204 zijn drie imposante ronde torens bewaard gebleven, maar het beeld van dit ruime complex met dito park wordt bepaald door latere aanpassingen, zoals de victoriaanse grote zaal met de galerie van de voorouders van het adellijke, Anglo-Ierse geslacht Butler en het mooie houten plafond.

Rothe House

Parliament Street, www.rothehouse.com, apr.-okt. ma.-za. 10.30-17, zo. 15-17, nov.-mrt. ma.-za. 10.30-16.30 uur, € 5

In dit in 1594 gebouwde elizabethan stadshuis woonde ooit de welgestelde koopman John Rothe met zijn vrouw en twaalf kinderen. Het klapstuk van het complex is de geometrisch aangelegde tuin, die geïnspireerd is op 16e-eeuwse voorbeelden.

St. Canice’s Cathedral

The Close, Coach Road, www.stcanicescathedral.com, apr., mei, sept. ma.-za. 10-13, 14-17, zo. 14-17, juni-aug. ma.-za. 9-18, zo. 14-18, okt.-mrt. ma.-za. 10-13, 14-16, zo. 14-16 uur; toren: tevoren bellen tel. 056 776 49 71, okt.-mrt. gesl., kerk en toren € 6

Deze kathedraal is tussen 1251 en 1280 door bisschop Hugh de Mapilton in early English style gebouwd. Ernaast staat een van de weinige vroege ronde torens uit de 9e eeuw, die u kunt beklimmen.

Overnachten

Picobello – Butler Court: Patrick Street, tel. 056 776 11 78, www.butlercourt.com, 2 pk met continentaal ontbijt € 70-130. De smaakvol ingerichte kamers liggen rond een mediterraan aandoende binnenplaats.

Vorstelijk ontspannen – Blanchville House: Dunbell (7 km ten zuidoosten van Kilkenny), tel 056 772 71 97, www.blanchville.ie, B&B in 2 pk € 55-65. Dit georgiaanse landhuis op een working farm is rond 1800 gebouwd. Het is traditioneel ingericht met jachttrofeeën, hemelbedden en victoriaanse schilderijen.

Eten en drinken

Huis van een heks – Kyteler´s Inn: 27 St. Kieran’s Street, tel. 056 772 10 64, www.kytelers.ie, dag. 12-22 uur, hoofdgerecht ongeveer € 15. De oudste herberg van de stad stamt uit de 14e eeuw en was ooit eigendom van ‘heks’ Alice Kyteler.

Een tikkeltje alternatief – Café Sol: 6 William Street, tel. 056 776 49 87, www.cafesolkilkenny.com, dag. 12-17, 17.30-22 uur, hoofdgerecht € 17. Ongedwongen bistro.

5Waar Ierlands koningen heersten – de Rock of Cashel

Kaart: | E8
Vervoer: | Vanuit Cashel te voet te bereiken

Een van veraf zichtbaar symbool van de macht, zo troont de residentie van de koningen van Munster op een ongenaakbare rots boven de vlakte. Geschiedenis te over, legenden van de heilige Patricius, het belangrijkste bouwwerk van de romaanse periode in Ierland – dat mag niemand zich laten ontgaan.

De Eóganachta-koningen van Munster waren maar één van de vele rís (koningsgeslachten) in de beginperiode van Ierland. Vermoedelijk leidde hun snelle bereidheid om zich te laten kerstenen tot hun promotie naar het verbond waaruit de hoge koning werd gekozen. Hun caiseal (stenen fort) maakt sinds de 4e eeuw gebruik van de strategische ligging van de rots 1.

Geloof en macht

In 450 kreeg koning Aenghus het voor elkaar dat hij door de heilige Patricius persoonlijk werd gedoopt. Stoïcijns zou hij de pijn hebben doorstaan toen de heilige man zijn voet per ongeluk met een bisschopsstaf doorstak – hij dacht dat het de gebruikelijke beproeving bij de doop was. Het doopvont waarbij de koning als martelaar de geschiedenis inging, werd later als vont voor kroningen gebruikt. Door het in ere houden van deze Patricius-traditie konden de Munster-koningen nog meer aanspraak maken op de hegemonie. Nog later werd het vont – voor zover we de legende mogen geloven – de sokkel van het Sint-Patriciuskruis. Het 12e-eeuwse kruis met de heilige is ernstig geërodeerd. Het origineel staat in de Hall of the Vicar’s Choral, die toegang tot de rots biedt. In de Dormitory of the Vicars ernaast kunt u een audiovisuele introductie bijwonen.

Opvolgers

De machtige vorsten die van Aenghus afstamden en zich vanaf de 12 eeuw de MacCárthaigs noemden, hadden religieuze en wereldlijke macht, en waren bisschop en koning tegelijk. De beroemde Brian Boru werd hier in 977 tot koning en enkele jaren later tot hoge koning gekroond.

Onder de heerschappij van Cormac MacCarthy II (de verengelste vorm van MacCárthaigh) verrezen de 32 m hoge ronde toren en de Cormac’s Chapel.De kapel, die tussen 1127 en 1134 is gebouwd, is het belangrijkste bouwwerk uit de romaanse periode van Ierland en combineert Ierse, Engelse en continentale invloeden. De unieke decoratieve sculpturen geven kapitelen met mensengezichten en fantasiedieren te zien, en op de noordtimpaan probeert een centaur met pijl en boog een leeuw te doden.

Late periode

Ook de kathedraal die oorspronkelijk uit eind 13e eeuw stamt, getuigt van Engelse invloeden met dwarsschepen en een imposante vieringtoren, het grootste bouwwerk op de rots. In 1495 legde de Earl of Kildare het gotische godshuis in de as, wat hij aldus rechtvaardigde: hij dacht dat de aartsbisschop binnen was. Binnen vindt u naast andere grafmonumenten dat van de in 1622 overleden bisschop Miler MacGrath, die protestants werd onder Elizabeth I en daarmee in beide kerken de bisschoppelijke waardigheid bezat.

Informatie

Rock of Cashel 1: www.heritageireland.ie, dag. half sept.-half okt., half mrt.-begin juni 9-17.30, begin juni-half sept. 9-19, half okt.-half mrt. 9-16.30 uur, € 6.

In de buurt

Een ongeveer 1 km lange wandeling brengt u bij de ruïnes van de cisterciënzerabdij Hore Abbey 2 in de weilanden rond de rots.

Overnachten

Bailey´s of Cashel 1: Main Street, tel. 062 619 37, www.baileyshotelcashel.com, 2 pk met ontbijt vanaf € 110. Met een overdekt zwembad, sauna en fitnessruitme nadert Bailey´s het luxe segment. In het restaurant/bistro en in de Cellar Bar kunt u goed en niet al te duur eten. De kamers in het georgiaanse pand zijn comfortabel.

Eten en drinken

Chez Hans 1: Moor Lane, aan de voet van de rots, tel. 062 611 77, www.chezhans.net, di.-za. 18-22 uur, diner ongeveer € 50. De Duitser Hans-Peter Mattiae bereidt, samen met zijn zoon Jason, al jarenlang uitstekende gerechten voor fijnproevers in een voormalige kerk.

Gaelische avonden

Brú Ború 1: tel. 062 611 22, www.bruboru.ie, half juni-aug. dag. 9-23.30, sept.-half juni ma.-vr. 9-17 uur, toegangsprijs voor Sounds of History € 5. Multimediale tentoonstelling over de Gaelische cultuur en muziek. Van half juni tot half sept. vinden van di.-za. om 21 uur Gaelische dans- en muziekoptredens plaats.

Winkelen

Uitstekende kunstnijverheid – Kilkenny Design Centre: Castle Yard, tegenover de burcht, www.kilkennydesign.com, dag. 10-19, zo. tot 18 uur. Sieraden, breiwerk, keramiek, souvenirs en een goed café.

Uitgaan

Kilkenny is beroemd om zijn bruisende uitgaansleven en zijn muziekpubs: de meeste pubs zijn in High Street, Parliament Street en John Street te vinden.

Music nightly – Jim Holland’s: 60 High Street, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur. Traditionele muziekpub voor Irish folk.

Dansen om de kerk – O´Faolain’s: Kilford Arms Hotel, John Street, www.kilfordarms.ie, € 12. Party op drie niveaus rond een laatgotische, hier herbouwde kerk. Veelal house, techno en actuele hits.

Sport en activiteiten

Rent a bike – Wall’s Cycles: 88 Maudlin Street, tel. 056 772 12 36, per dag € 20. De omgeving leent zich heel goed voor fietstochten.

Informatie

Tourist Information: Shee Alms House, Rose Inn Street, tel. 056 775 15 00, sept.-juni ma.-za. 9.15-13, 14-17, juli-aug. ma.-za. 9-19, zo. 11-17 uur. De toeristeninformatie is gevestigd in een armenhuis uit 1583, dat op zichzelf al een bezienswaardigheid is.

In de buurt

Jerpoint Abbey ( F 8): de mooiste cisterciënzerabdij werd in 1158 gesticht. De strenge, maar fascinerende sculpturen van abten, ridders en fabeldieren in de kruisgang dateren uit de 15e eeuw (www.heritageireland.ie, dag. mrt.-sept. 9-17.30, okt. 9-17, nov.-begin dec. 9.30-16 uur, € 3, bezoekerscentrum).

Cork D 9

Cork is een jonge, dynamische grote stad met 123.000 inwoners en een van de belangrijkste industriële centra van Ierland. De City (6 zie blz. 61) ligt op een eiland tussen twee gekanaliseerde armen van de rivier de Lee, waarover tal van bruggen lopen. Om het compacte en goed te voet te verkennen centrum ‘oude binnenstad’ te noemen, zou verkeerde verwachtingen wekken. Hoewel Cork al in 917 door Vikingen is gesticht, dateren de oudste gebouwen uit georgiaanse en victoriaanse tijden.

Bezienswaardigheden

1-8 Zie blz. 61.

Cork City Gaol 9

Convent Avenue, Sunday’s Well, 2 km langs de Lee of met de bus van de Tourist Information, www.corkcitygaol.com, dag. mrt.-okt. 9.30-17, nov.-feb. 10-16 uur, € 8

Hier maakt u van dichtbij mee hoe het eraan toeging in een 19e-eeuwse gevangenis – en dat was niet echt aangenaam.

Overnachten

Kwaliteitsgarantie – Garnish House 1: Western Road, tel. 021 427 51 11, www.garnish.ie, 2 pk met ontbijt vanaf € 70. Comfortabel guest house met prima ontbijt en ietwat ouderwetse kamers.

Goede prijs-kwaliteitverhouding – Hotel Isaacs 2: 48 MacCurtain Street, tel. 021 450 00 11, www.isaacscork.com, 2 pk vanaf € 95, hoofdgerecht zo’n € 23. Victoriaans gebouw met moderne standaardkamers en een begroeide binnenplaats. Het restaurant voor een spectaculaire rotswand is een instituut in Cork.

Uitgaan

1-2 Zie blz. 62.

Dat is het! – Sin E 3: 8 Coburg Street, ma.-do. 10.30-23.30, vr., za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur. Drukke muziekpub (in Coburg Street zijn nog meer kroegen).

Puur entertainment – The Mardyke 4: Sheares Street, tel. 021 427 30 00, www.mardyke.com, ma.-do. 13-23.30, vr., za. 13-0.30, zo. 13-23 uur. Bowling, biljart, een nachtclub en drie bars, waaronder de populaire BarBucha, een designbar met oosterse invloeden, vr.-zo. dj’s.

Buitenissig lichtdesign – Havana Browns 5: Hanover Street, www.havanabrowns.ie, dag. 22-2 uur, € 10. Hipste club van Cork met drie bars. Hoofdzakelijk mainstreammuziek.

6Een stad doft zich op – Cork

Kaart:
D 9

In 2005 kwam de ommekeer: als culturele hoofdstad van Europa ontwikkelde Cork zich tot een hedendaagse culturele en gastronomische metropool. Cork ziet zichzelf niet simpelweg als de grootste stad van Ierland na Dublin, maar als de enige serieus te nemen concurrent van de hoofdstad.

Cork is geen mooie stad, maar wil dat ook helemaal niet zijn. Als centrum van de Fenians en de IRA, die tegen de afscheiding van Noord-Ierland streden, verwierf Cork in de Ierse burgeroorlog de bijnaam ‘The Rebel City’. Ergens is die benaming ook nu nog passend, ook gezien de manier waarop de stedelingen de strijd zoeken met rivaal Dublin. Echte Corkonians vinden dat hun stad de echte hoofdstad van Ierland is, niet-Corkonians dichten hun een uitgesproken minderwaardigheidscomplex toe. Eén slag heeft Cork – vooralsnog – gewonnen, want hier staat Ierlands hoogste gebouw (83 m), het in 2008 geopende luxe appartementencomplex Elysian.

Geslaagde vernieuwing

In de belangrijkste winkelstraten St. Patrick’s Street 1 en Grand Parade 1 wordt het beste duidelijk welke zegeningen Cork als culturele hoofdstad van Europa van het bijna 200 miljoen euro grote budget heeft gefinancierd. De elegante, ongekunstelde natuurstenen bestrating en de futuristische, speciaal voor Cork gemaakte straatlantaarns die de naam Sarah hebben gekregen, maken het winkelgebied tot een van de mooiste delen van de stad.

Op de terrassen en in de restaurants in het voetgangersgebied ten noorden van St. Patrick’s Street en Oliver Plunkett Street is altijd wat te beleven. En wie geen geld uitgeeft in de mainstreamzaken in de hoofdstraten of in de boetieks eromheen moet immuun zijn voor de consumptieve verlokkingen.

Een stad voor fijnproevers

Ook op culinair gebied laat Cork zich niets ontgaan. Uitstekende, vakkundig bereide visgerechten eet u bijvoorbeeld bij Jacques 1. Ierse kaasspecialiteiten, vis en zeevruchten, O’Sullivans kippen en O’Flynns worstjes, groente en fruit, en alle denkbare lekkernijen, ook uit het buitenland, worden aangeboden onder het hoge houten dak van de victoriaanse markthal – de English Market 2 is werkelijk een lust voor het oog. In het FarmGate Restaurant op de galerij worden eenvoudige verse gerechten geserveerd.

Hotspots van stedelijke cultuur

Met experimentele theater- en filmvoorstellingen, concerten en tentoonstellingen levert het Triskel Arts Centre 1 een bijdrage aan Corks reputatie als opwindende jonge cultuurstad.

De nummer één onder de plaatselijke musea is de Crawford Municipal Art Gallery 3, de nummer één in het huidige museumlandschap. Het zwaartepunt van de collectie ligt bij schilders van de Ierse school, zoals Jack Butler Yeats, Louis Le Brocquy en Edith Sommerville, en bij de geboren Corker Sean Keating. In het museumcafé, dat wordt geleid door een team van de beroemde kookschool van Ballymaloe, eet u fantasierijke Ierse gerechten.

Oud is niet oud genoeg

Via de Cornmarket Bridge 4, een op het oog gewichtloze voetgangersbrug met edelstalen bogen en een houten wegdek die voor de festiviteiten in 2005 werd gebouwd, wandelt u van Coal Quay de wijk Shandon in. Met zijn kleine huisjes, bars en cafés is de wijk een mengeling van armoedigheid en bohème. Hier is en wordt ook na 2005 nog stevig gesaneerd. In Shandon staan de oudste gebouwen van Cork. Dat de stad daarmee geen indruk maakt tegenover de historische bouwwerken van Dublin, doet overtuigde Corkonians niets.

Het symbool van de stad is de ‘peperbustoren’ van de georgiaanse St. Anne’s Church 5 uit 1722. De windwijzer in de gedaante van een zalm symboliseert de Lee, en de vier uurwerken staan zo notoir verkeerd dat de toren ‘leugenaar met vier gezichten’ wordt genoemd. U kunt het klokkenspel zelf bedienen.

Het Butter Museum 6 volgt de geschiedenis van de Ierse boterproductie van de prehistorie tot nu en belicht het belang van Cork als boterbeurs in de 17e en 18e eeuw. De in het veen gevonden klomp boter mag dan niet meer eetbaar zijn, hij is wel verscheidene eeuwen oud. In een rotonde, een rond gebouw op het voormalige botermarktcomplex uit de 19e eeuw, biedt het Firkin Crane Centre 2 hedendaagse danskunst van hoog niveau, in de vorm van een optreden of een workshop.

Hoogwaardige cultuur

De musea aan de westrand van de City onderstrepen de culturele pretenties van Cork. Tegenover Café Paradiso 2, waar creatieve vegetarische gerechten op tafel verschijnen, maakt het Cork Museum 7 u wegwijs in de geschiedenis van de stad. De kubusvormige aanbouw en de moderne opzet van de tentoonstelling zijn te danken aan de inspanningen om Cork in 2005 ‘European City of Culture’ te maken. In 2004 opende de ultramoderne Lewis Glucksman Gallery 8 zijn deuren. De galerie is gewijd aan moderne beeldende kunst, organiseert spannende tentoonstellingen en scoort extra punten met designcafé Glucksman.

Informatie

English Market 2: Princes Street/Grand Parade, www.englishmarket.ie, ma.-za. 8-18 uur, FarmGate Restaurant ma.-za. ontbijt, lunch 12-15, za. tot 16 uur, hoofdgerecht ongeveer € 8.

Crawford Municipal Art Gallery 3: Emmet Place, www.crawfordartgallery.ie, ma.-wo., vr., za. 10-17, do. tot 20 uur, gratis.

St. Anne’s Church 5: Church Street, nov.-feb. 11 (zo. 11.30)-15, mrt.-mei, okt. 10-16, juni-aug. 10-17 uur, € 6.

Butter Museum 6: O’Connell Square, www.corkbutter.museum, dag. mrt.-okt. 10-17, juli-aug. 10-18, nov.-feb. za.-zo. 10-15.30 uur, € 4.

Cork Museum 7: Fitzgerald Park, ma.-za. 11-13, 14.15-17 (za. tot 16 uur), zo. 15-17 uur, gratis.

Lewis Glucksman Gallery 8: Western Road, hoofdingang UCC (campus van de universiteit), www.glucksman.org, di.-za. 10-17, zo. 14-17 uur, gratis.

Cultuur

Triskel Arts Centre 1: Tobin Street, tel. 021 427 20 22, www.triskelart.com.

Firkin Crane 2: O´Connell Square, tel. 021 450 74 87, firkincrane.ie.

Eten en drinken

Jacques 1: 9a Phoenix Street, tel. 021 427 73 87, www.jacquesrestaurant.ie, ma. 10-16, di.-za. 10-22 uur, diner ongeveer € 42,50.

Café Paradiso 2: 16 Lancaster Quay, tel. 021 427 79 39, www.cafeparadiso.ie, ma.-za. 17.30-22, za. ook 12-14.30 uur, hoofdgerecht ongeveer € 25.

In het westen van het graafschap Cork vinden ‘s ochtends vaak boerenmarkten plaats. Hier kunt u lokale specialiteiten kopen als gerookte kaas, biologisch fruit, kwaliteitsvlees en kunstnijverheid (do. Clonakilty, vr. Ballydehob, za. Skibbereen).

Informatie

Tourist Information: Grand Parade, tel. 021 425 51 00, www.corkguide.ie, sept.-juni ma.-vr. 9.15-17, za. 9.30-16.30, juli-aug. ma.-za. 9-18, zo. 10-17 uur.

In de buurt

Blarney Castle ( D 9): dit in 1446 door Cormac Láidir MacCarthy gebouwde kasteel is een van de vele in Ierland. De toeristenbussen komen hier vooral voor de beroemde ‘Blarney Stone’. in de borstwering van de toren (ruim 120 treden klimmen). Wie het durft om zich onder vele nieuwsgierige blikken op zijn rug liggend achterover te buigen om een kus op de onderkant van de steen te drukken, valt op magische wijze de gave van welsprekendheid ten deel (www.blarneycastle.ie, kasteel okt.-apr. dag. 9 uur tot zonsondergang, mei, sept. ma.-za. 9-18.30, zo. 9-17.30, juni-aug. ma.-za. 9-19, zo. 9-17.30 uur, € 12).

Kinsale D 10

Een ‘Tourist Trail’ voert u door de nauwe straatjes van het aantrekkelijke, haast mediterraan ogende havenstadje Kinsale naar onder meer de middeleeuwse St. Multose Church en het 16e-eeuwse Desmond Castle. De jachthaven en de reputatie van gastronomische hoofdstad van het zuiden hebben de prijzen hier hoog opgedreven.

Vanaf het mooi gelegen Charles Fort, dat in 1677 door de Britten is gebouwd, hebt u een fascinerend uitzicht op de Old Head of Kinsale met zijn vuurtoren en burchtruïne (dag. half mrt.-okt. 10-18, nov.-half mrt. di.-zo. 10-17 uur, € 4).

Overnachten

Boetiek-B&B – Pier House: Pier Road, tel. 021 47 74 41 69, www.pierhousekinsale.com, 2 pk met ontbijt vanaf € 80. Moderne designkamers met kunstaccenten van drijfhout. De meeste kamers bieden uitzicht op de haven.

Eten en drinken

De meeste restaurants en pubs liggen aan de haven of op het schiereilandje Scilly, ongeveer 10 minuten lopen vanuit Kinsale.

Uitstekende vis – Fishy Fishy Café: Crowleys Quay, tel. 021 470 04 15, www.fishyfishy.ie, mrt-okt. dag. 12-21, nov.-feb. zo.-wo. 12-16, do.-za. 12-21 uur, hoofdgerecht ongeveer € 21. Verse vis en zeebanket in een eenvoudig ingericht gourmetrestaurant; gebakken vis en snacks in de chippie (dag. 12-16 uur, ongeveer € 8).

Klassieker – Man Friday: Scilly, tel. 021 477 22 60, ma.-za. 17.30-22, zo. 12.30-21.30 uur, hoofdgerecht vanaf € 23. Uitstekend bereide seafood met havenzicht.

Sport en activiteiten

Surfen – Kinsale Outdoor Education Centre: St. John’s Hill, tel. 021 477 28 96, www.kinsaleoutdoors.com. Verhuur van surfplanken, dinghy’s, kajaks.

Informatie

Tourist Office: Pier Road, tel. 021 477 22 34, www.kinsale.ie, mrt.-okt. ma.-za. 9.30-13, 14-17.30, juli-aug. ook zo.

Skibbereen C 10

Gefortuneerde alternatievelingen van het continent, blow-ins genaamd, bliezen Skibbereen, de ‘hoofdstad’ van West Cork, en menig ander plaatsje in dit landschappelijk overweldigende kustgebied nieuw leven in. Voor een deel is het nu ecologisch-esoterisch-ayurvedisch van karakter.

Van de idyllisch gelegen zeventien stenen van de neolithische Drombeg Stone Circle dwaalt uw blik over het kale, dunbevolkte kustlandschap met vrolijke stroken fuchsia’s en groene schapenweiden.

Eten en drinken

Al jaren in de familie – Annie May´s: Bridge Street, tel. 028 229 30, www.anniemays.ie, dag. 12-14, 17.30-21, pub tot 23.30 uur, hoofdgerecht ongeveer € 15, 2 pk met ontbijt € 70. Achter een historische roodhouten gevel kunnen gasten eten in een traditioneel restaurant, gezellig wat drinken in een schemerige pub en overnachten in eenvoudige kamers.

Winkelen

Kunstcentrum – West Cork Arts Centre: North Street, www.westcorkartscentre.com, ma.-za. 10-17 uur. Tentoonstellingen van toonaangevende kunstenaars uit West Cork.

Informatie

Tourist Information: Town Hall, North Street, tel. 028 217 66, www.skibbereen.ie, juni-sept. ma.-za. 9-18, okt.-mei ma.-vr. 9.15-13, 14-17 uur.

Het westen

Bantry House B 10

In dit prachtige landhuis met zijn chique ambiance, die allesbehalve doet denken aan een museum, kunt u uitstekend overnachten. Vanuit het Italiaanse park hebt u een fantastisch uitzicht op de Caha Mountains (www.bantryhouse.com, apr.-okt. di.-zo. 10-17 uur, € 11, café en winkel; kamers: tel. 027 500 47, 2 pk met ontbijt vanaf € 169).

Ring of Beara

Deze panoramische weg rond het kale en rotsige Caha Peninsula wordt minder vaak gereden dan de Ring of Kerry, de grote broer in het noorden (zie blz. 69). Dat is niet terecht, want de Ring of Beara (spreek uit: Bara) is met zijn ruige rotslandschappen van de Caha Mountains, de groene dalen, de schilderachtige plaatsjes en de eenzame prehistorische monumenten nog volkomen authentiek.

Vanuit het toeristische, maar verder niet heel bijzondere Glengarriff ( B 9) vaart een bootje langs de rotsen met zeehonden naar Garinish Island, waar zich de Ilnacullin Gardens ( B 9) bevinden. Deze tuinen zijn in 1910 in Italiaanse stijl ontworpen door Harold Peto en doen met hun beplanting subtropisch aan (www.heritageireland.ie, www.garnishisland.com, apr. ma.-za. 10-17.30, zo. 13-18, mei, sept. ma.-za. 10-18, zo. 12-18, juni ma.-za. 10-18, zo. 11-18, juli-aug. ma.-za. 9.30-18, zo. 11-18, okt. ma.-za. 10-16, zo. 13-16 uur, € 4).

Ongeveer 2 km ten westen van Castletownberehaven ( B 10), een van de grootste vissershavens van Ierland, kunt u in een vredig heidelandschap een bezoek brengen aan de tien platte stenen van de Dereentaggart Stone Circle ( A 10) uit de bronstijd (vanaf de weg aangegeven). Ook het Lehanore Hillfort ( A 10) langs de weg naar Dursey Island wordt uitstekend met bordjes aangegeven. Het fort uit de ijzertijd is bijzonder sfeervol en biedt prachtige uitzichten. Vanaf Cape Dursey ( A 10) knarst Ierlands enige kabelbaan naar het vogelparadijs Dursey Island, een bewijs van moed van iedereen die de oversteek waagt ( A 10, reserveren tel. 027 730 17, in het Windy Point House, een eenvoudig B&B).

Vanaf hier slingert het bochtige weggetje door een adembenemende wereld van scheren en baaien. Allihies ( A 10), waar vroeger koper werd gewonnen, en het aantrekkelijke, veel gefotografeerde Eyeries ( A/B 9/10) staan bekend om hun veelkleurige cottages. Misschien een Guinness in de eigele O´Neill´s Pub?

Overnachten

Boeddhistisch klooster – Dzogchen Beara Buddhist Meditation Centre: 8 km ten zuidwesten van Castletownberehaven, tel. 027 730 32, www.dzogchenbeara.org, slaapzaal € 15, gezinskamer € 40. U kunt hier mediteren en een cursus spiritualiteit van dit Tibetaanse klooster volgen of alleen maar genieten van de rust en het fantastische uitzicht over de kust.

Uitgaan

Pub met winkel – Maccarthy’s: Castletownbere, ma.-wo. 10.30-23.30, do.-za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur. Traditionele pub, zoals in vroeger tijden gekoppeld aan een levensmiddelenzaak. Livemuziek.

Informatie

Beara Tourism: St. Peter’s Church, Glengariff, tel. 027 700 54, www.bearatourism.com, winter di.-vr., zomer ma.-za. 9-17 uur. Ook brochures verkrijgbaar over het wandelpad Beara Way (www.irishtrails.ie).

Killarney en Killarney National Park B 9

Killarney (13.000 inwoners) ligt op een bevoorrechte locatie midden in Killarney National Park en was al in de 19e eeuw een toeristische trekpleister. Vooral in het hoogseizoen heerst hier een levendige drukte, want veel mensen gebruiken Killarney als vertrekpunt voor de Ring of Kerry (zie blz. 69). Het 60 km² grote nationale park strekt zich rond drie meren uit: Lough Leane, Muckross Lake en Upper Lake. Het milde zeeklimaat heeft voor een weelderige vegetatie gezorgd, zoals uitgestrekte bossen met eiken en taxussen, mossen, korstmossen, varens en rododendrons. Overal zijn goed gemarkeerde wandelpaden aangelegd, bijvoorbeeld rond de Torc-waterval.

Ross Castle

www.heritageireland.ie, dag. mrt.-okt. 9.30-17.45 uur, € 4

Dit eind-15e-eeuwse kasteel ligt op een landtong in Lough Leane. In de gerenoveerde en waarheidsgetrouw ingerichte toren kunt u een kijkje nemen in het alledaagse leven van het hoofd van een clan.

Inisfallen

Vanaf de pier bij Ross Castle brengt een boot u voor ongeveer € 8 per persoon naar het eiland Inisfallen, waar de ruïnes van een ooit machtig klooster uit de 12e/13e eeuw staan. De rond 1215 geschreven annalen van Inisfallen zijn een van de belangrijkste bronnen voor de Ierse geschiedschrijving.

Muckross House

7 km ten zuiden van Killarney, www.muckross-house.ie, sept.-juni dag. 9-17.30, juli-aug. 9-19 uur, € 7,50, zelfbedieningsrestaurant

De ‘kiem’ van het nationale park werd in 1932 door een schenking van de familie Herbert als Bourne Vincent Memorial Park het eerste nationale park van Ierland. Het landhuis, dat in 1843 in neotudorstijl werd gebouwd, is beroemd om zijn park. Paden lopen langs de rand van het meer.

Muckross Abbey

half juni-begin sept. dag. 10-17 uur, gratis

Een wandeling van ongeveer een kilometer brengt u van het Muckross House door een bos met oude hoge bomen naar een mooi bewaard gebleven franciscanenabdij, die in de 15e eeuw door Donal MacCarthy is gebouwd.

De klassieke ronde

Eerst gaat u vanuit Killarney met de bus of de fiets naar Kate Kearney’s Cottage aan het begin van de Gap of Dunloe. U gaat door het 10 km lange dal met een huurrijtuig (jaunting car, www.killarneyjauntingcars.ie, diverse tochten mogelijk, € 40-70), met een eerder in Killarney gehuurde fiets, te voet (een wandeling van ongeveer 3,5 uur) of op een heel mak paard, dat de ruiter in wandeltempo naar zijn bestemming brengt (zo’n € 50 per uur). Tegen het einde van de tocht wordt de aanvankelijk heel brede kloof zienderogen smaller. Het uitzicht op het gegroefde landschap met watervallen en plassen met waterlelies is grandioos. Vanaf Lord Brandon’s Cottage aan het einde van de kloof neemt u een boot, die een prachtige, panoramische tocht over de drie meren naar de Ross Pier maakt. U kunt deze tocht ook tegen de richting van de klok in maken (www.gapofdunloetours.com).

Overnachten

Designverblijf – Fairview: College Street, tel. 064 663 41 64, www.fairviewkillarney.com, 2 pk met ontbijt vanaf € 110. Aan de buitenkant lijkt dit een traditioneel onderkomen, maar binnen treft u een geslaagde mengeling van historische en moderne stijlen aan.

Uitgaan

In Plunkett en College Street zijn veel pubs te vinden.

Een echte pub – O’Connor’s: 7 High Street, ma.-wo. 10.30-23.30, do.-za. 10.30-0.30, zo. 12.30-23 uur. Livemuziek, comedy, theater.

Sport en activiteiten

Fietsverhuur – Killarney Rent-a-Bike: Beech Road, tel. 064 663 12 82, www.killarneyrentabike.com, € 15 per dag.

Informatie

Tourist Information: Beech Road, tel. 064 663 16 33, www.killarney.ie, dag. 9.15-17, juli-aug. 9-20 uur.

Internet: www.killarneynationalpark.ie.

Kenmare B 9

Kenmare is een van de aantrekkelijkste plaatsen van Ierland, rustig en niet erg toeristisch. Het geldt als de gastronomische hoofdstad van het zuidwesten, en heeft verder een kleurrijke boerenmarkt (wo.-ochtend) en een stenenkring uit de vroege bronstijd. Dit is een goed alternatief voor Killarney als uitvalsbasis voor het nationale park (zie blz. 67) en de Ring of Kerry (7 zie blz. 69).

Overnachten

Stijlvol – Coachman’s Townhouse: 8 Henry Street, tel. 064 664 13 11, www.thecoachmans.com, 2 pk met ontbijt vanaf ongeveer € 100. Ruime, modern ingerichte kamers, midden in de stad. Op de begane grond bevinden zich een restaurant en een singing pub.

7Beroemde panoramische route – de Ring of Kerry

Kaart: | A/B 9
Vervoer: | Met de fiets of de auto; wandeling vanuit Killarney of Kenmare

Deze route om Iveragh Peninsula is rijk aan prachtige vergezichten, maar jammer genoeg zult u er allesbehalve alleen zijn. Wie het avontuur buiten de gebaande paden zoekt, vindt het op een boottocht naar Skellig Michael.

Als bezoeker hebt u de keus hoe u de ongeveer 200 km lange panoramische route wilt afleggen. Toeristenbussen vanuit Killarney rijden tegen de klok in, net als de lijnbus, die van juni tot half september dagelijks vanaf het busstation vertrekt. De 215 km van de Kerry Way, het langste langeafstandswandelpad van Ierland, legt u in negen tot tien dagen af, waarbij u over natuurlijke, soms al sinds mensenheugenis gebruikte paden loopt. U kunt simpelweg de bordjes volgen, net als bij de Ring of Kerry Cycle Route, die voor ongeveer een derde over de weg loopt.

Of u rijdt met uw eigen auto de hierna beschreven route (N 70) met de klok mee. Dat laatste heeft als voordeel dat u niet vast komt te zitten in de karavaan van toeristenbussen. En als nadeel dat u die ergens tegenkomt, wat op de soms claustrofobisch smalle weggetjes niet ongevaarlijk is.

Rijtechnisch een uitdaging

De smalle single track road (eenbaansweg) langs de zuidkust is omzoomd met rododendrons, waaronder verraderlijke stenen muurtjes schuilgaan. Waar dit ‘oerwoud’ minder dicht wordt, worden rechts de Caha Mountains zichtbaar, de grillige rotsformaties in het binnenland van het schiereiland.

Sneem doet zijn best om eruit te zien als een typisch Iers dorp. Aan weerszijden van een smalle stenen brug staan kleurrijke huizen aan twee marktpleinen. Hier vindt u alles wat u nodig hebt, van een benzinepomp tot een pub, en bovendien souvenirwinkeltjes met roze kommetjes of porseleinen leprechauns (kabouters).

Overigens: weliswaar staat Killarney te boek als het traditionele begin- en eindpunt van de Ring of Kerry, maar er is veel voor te zeggen om Kenmare (zie blz. 68) als uitvalsbasis te nemen. Die plaats is mooier, minder druk en biedt uitstekende accommodatie en restaurants.

Historisch en met veel sfeer

In een verlaten keteldal ligt het Staigue Stone Fort 1 uit de ijzertijd, de eeuwen voor de aankomst van de heilige Patricius. U bereikt het fort via een doodlopend weggetje bij Castlecove. De 6 m hoge en meer dan 4 m dikke muren, die deels gestapeld zijn (dus zonder gebruik van mortel), omsluiten een stuk grond met een doorsnede van 30 m waarop twee kamers en loopgangen voor de verdedigers zijn aangebracht.

Eerbetoon aan de ‘bevrijder’

Daniel O’Connell, de succesvolle strijder voor de emancipatie van de katholieken, liet in 1825 een landhuis voor zichzelf bouwen. Vandaag de dag is dit Derrynane House 2 een museum, waarin talloze objecten worden tentoongesteld die verband houden met het leven van de liberator: de zwarte handschoenen zou hij hebben gedragen toen hij in een duel een tegenstander doodde – daarna ging hij nooit meer ter communie zonder de rechterhandschoen aan te hebben.

In het duinengebied rond het plaatsje Caherdaniel zijn educatieve wandelpaden aangelegd – en bij mooi weer nodigt het zandstrand uit tot een zwempartij. Of tot een of andere watersport: in de zomer biedt Derrynane Sea Sports 1 cursussen surfen, waterskiën, kanoën en dinghyvaren aan, waarvoor u de uitrusting ter plekke kunt huren. Voor de kleintjes worden piratenrally’s georganiseerd.

Indrukwekkende kliffen

Hierna volgt het spectaculairste deel van de Ring langs de westkust. Met talloze haarspeldbochten kronkelt de weg om de zuidwestpunt van het schiereiland. Aan uw linkerhand lopen de rotsen soms loodrecht af de zee in.

Het charmante Ballinskelligs behoort tot het Ierstalige deel van Ierland, de Gaeltacht. Aan het strand liggen de ruïnes van de kerk waarin de monniken van Skellig Michael zich in de 12e eeuw terugtrokken. Vanuit het plaatsje vertrekken plezierboten naar het eiland. Het Cill Rialaig Arts Centre 1, dat in twee opvallende ronde huizen is gevestigd, verkoopt schilderijen en sculpturen van Ierse en internationale kunstenaars die enige tijd in Ballinskelligs hebben gewoond. Ook keramische, glazen en metalen werken behoren tot het aanbod. Het café is alleen ’s zomers open.

Toevluchtsoord van monniken

Vanaf de 6e eeuw woonden er kluizenaars op het onherbergzame rotseiland Skellig Michael 3. Een bezoek aan deze archaïsche locatie, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, is een avontuur. Omdat het aantal bezoekers ter bescherming van het eilandje wordt beperkt, is reserveren absoluut noodzakelijk. Het uitstapje neemt ongeveer vijf uur in beslag, en de boottocht van Portmagee (zie hierna) naar Skellig Michael is 12 km lang. Eten en drinken moet u zelf meenemen. Op de boot noch op het eiland zijn er toiletten.

Trap der tranen

De schipper vaart eerst een rondje om het voor mensen ontoegankelijke Little Skellig met zijn tienduizenden broedende jan-van-genten – door de vogels lijkt het vaak of er een laag sneeuw op het eiland ligt. De bezoekers gaan van boord bij de betonnen aanlegplaats. U hebt dan nog ongeveer 2 uur voor een verkenning van Skellig Michael. Op de lagere hellingen zitten van april tot juli veel papegaaiduikers, die daar hun broedholen hebben gegraven.

Het eerste deel van de beklimming van de 218 m hoge rots gaat over een geasfalteerde weg en is betrekkelijk eenvoudig. Maar voor de Monks’ Staircase, een trap met 670 deels zeer uitgesleten en verweerde treden die door de monniken zelf is aangelegd, moet u een goede conditie hebben – en geen hoogtevrees, want rechts van de trap loopt de rots steil af naar de zee.

De zes bijenkorfhutten en twee bootvormige gebedshuizen uit de 6e en de 7e eeuw zijn met de archaïsche, beproefde stapeltechniek opgetrokken en nog altijd vrijwel intact. Maar de kerk, die in de 12e eeuw met behulp van ‘moderne’ mortel is gebouwd, is allang ingestort. Samen met enkele kruizen en grafstenen trotseren de bouwwerken op het zadel onder de top van de rots de wind die vanaf de Atlantische Oceaan het eiland geselt.

De gemeenschap van monniken, die de heilige Fionan had gesticht, bestond steeds uit dertien kluizenaars, gebaseerd op het aantal apostelen. Omdat het eiland niet over een bron beschikte, moest het water moeizaam in reservoirs worden gewonnen. In nu nog zichtbare aardophopingen tussen zorgvuldig opgetrokken stenen muurtjes verbouwden de monniken weerbestendige groenten en granen. Ook vis stond steevast op het menu. Pas in de 13e eeuw verlieten de monniken deze onherbergzame omgeving, waar hun voorgangers hadden geprobeerd om via ultimatieve ascese dichter bij God te komen.

Ook de Jedi’s zijn hier geweest: in 2014 werden hier delen van Star Wars: Episode vii opgenomen.

Halverwege in Portmagee

Vanaf de pier van het havenplaatsje Portmagee met zijn pittoreske huizen vertrekken de meeste plezierboten naar Skellig Michael. Een overnachting hier is aan te bevelen als u de Ring of Kerry wilt combineren met een bezoek aan het eiland. Het traditionele Guest House The Moorings 1 biedt comfortabele kamers en een gezellig restaurant, waar u bij het eten kunt genieten van de zonsondergang in de haven. In de bekroonde Bridge Bar klinkt op vrijdag- en zaterdagavond livemuziek.

Wie over de brug naar het nog heel ongerepte Valentia Island rijdt, kan nog meer te weten komen over deze regio, want de Skellig Experience 4 biedt allerlei wetenswaardigheden over vuurtorens en lokale fauna. En als u vanwege het weer of tijdgebrek Skellig Michael aan u voorbij moet laten gaan, kunt u hier aan de hand van modellen toch een indruk krijgen van de rots.

Slotakkoord

De noordkust, het gedeelte tussen Cahersiveen en Glenbeigh, biedt weliswaar panoramisch uitzicht op Dingle Peninsula, maar is al met al minder spectaculair dan het begin van de Ring of Kerry. De heuvels worden vlakker en zijn verder van de weg verwijderd. Op de zanderige landtong van Rosbeigh, ongeveer 1,5 km ten westen van Glenbeigh, kunt u een wandeling maken of bij goed weer gaan zwemmen.