Welkom

Willkommen
Ter oriëntatie
Kennismaking, Keulen in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1 Het symbool van de Rijnmetropool – de Dom
De bouw lag bijna driehonderd jaar stil, maar in 1880 werd de kathedraal in pure gotiek eindelijk voltooid.

 2 Van Dionysos tot popart – RGM en het Museum Ludwig
Aan de voet van de Dom laten het Römisch-Germanisches Museum en het Museum Ludwig kunstschatten zien uit de antieke en de ¬moderne wereld.

 3 Keuls verleden – in het Martinsviertel
Monumenten en fonteinen vertellen de stadsgeschiedenis.

 4 Voor trouwe barbezoekers – brouwerijcafés aan de Heumarkt
De echte Keulse brouwerscultuur leeft voort in diverse traditionele bedrijfjes aan de Heumarkt; uit de tap vloeit het huisgebrouwen Kölsch.

 5 Burgers laten zich horen – rond het Rathaus
Het eerste stadhuis voert terug tot in de Romeinse tijd.

 6 Van de Rijn tot de Südsee – het Kulturquartier bij de Neumarkt
Het Rautenstrauch-Joest-Museum en het Museum Schnütgen nodigen uit tot cultuuruitwisseling.

 7 Paskamers of boekentafels – winkelen aan de Neumarkt
De Neumarkt is het hart van een veelzijdig winkeldomein.

 8 Op bezoek bij de schutspatronen – St. Gereon en St. Ursula
In de middeleeuwen verrezen prachtige kerken voor de schutspatronen.

 9 Flaneren aan het water – in de Rheinauhafen
Door de uitbreiding van de voormalige haven kreeg Keulen een aan-trekkelijke promenade aan het water.

10Kosmopolitisch Keulen – een wandeling door de Südstadt
Rond de Chlodwigplatz laat de stad zich door een wereldse bril zien, van alternatief tot krijtstreep, van ras-Keuls tot multicultureel.

11Kunstenaarskwartier – het Belgisches Viertel
Met heel veel cafés, restaurants en clubs maar ook moderne galeries en excentrieke boetieks is de wijk een echte trend.

12Een wijk in ontwikkeling – het MediaPark
Van verre is de KölnTurm een herkenningspunt in de wijk, de grootste aantrekkingskracht heeft hier de Cinedom.

13Wilde dieren, bloemenweelde en kunst – het noorden van Keulen
Ontvlucht de stadsdrukte aan de noordkant van de stad, in de Zoo, de Flora, de beeldentuin of bij een oud fort.

14Kijken en ontspannen – op de rechter Rijnoever
Bijzondere blik op de Altstadt vanaf de Rijnoever van Deutz.

15Schipper mag ik overvaren – fietsen langs de Rijn
Fietsen over oude jaagpaden langs de Rijn bij Keulen is een heerlijke vrijetijdsbesteding.

Nog meer Keulen
Gebouwen en bouwwerken
Romaanse kerken
Musea
Parken en tuinen

Excursies
Siebengebirge (Zevengebergte)
Brühl
Mijnbouw aan de Rijn
Ten noorden van Keulen
Bergisches Land

Te gast in Keulen

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Toeristische woordenlijst
Belangrijke zinnen en carnavalsuitdrukkingen
Colofon
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Welcome – Welkom

Bijna tweeduizend jaar geleden gaven Vader Rijn en Moeder Colonia elkaar het jawoord. De rivier droeg in hoge mate bij aan de welvaart van de stad, maar richtte ook verwoestingen aan. Hoe de relatie van het paar op dit moment is, laat de Kölner Pegel zien: haast stoïcijns verdraagt hij hoog- en laagwater. Al vaak liep het robuuste, cilindervormige complex natte voeten op.

Ter oriëntatie

Keulen aan de Rijn

Treinreizigers komen midden in de stad aan en stappen praktisch naast de Dom uit. Wie daarbij de stad over de Hohenzollernbrücke richting centraal station nadert, geniet al van een blik op de Rijn en het stadssilhouet met de dubbele Domtoren; ook de torens van het Rathaus en de Groß St. Martin maken daar deel van uit. In het zuiden bepalen de moderne kranen van de haven het beeld. Ook vanaf het vliegveld is het centrum eenvoudig per trein te bereiken.

De stad strekt zich aan weerszijden van de Rijn uit. In een halve cirkel beslaan het historische centrum en de aan het eind van de 19e eeuw gebouwde Neustadt de linkeroever. Hier vindt u de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad, de grote winkelstraten en veel horeca. De rechteroever heeft meer te bieden dan een blik over de rivier in eerste instantie prijsgeeft.

Altstadt E 5/6

De zogeheten Altstadt tussen Rheingarten, Dom en Rathaus is met de traditionele (brouwerij)cafés (Brauhäuser) en restaurants de bekendste en drukst bezochte wijk van de stad. Het hart ervan wordt gevormd door de romaanse kerk Groß St. Martin en de Alter Markt. Zowel hier als in de rest van het centrum hebben slechts weinig historische gebouwen de bombardementen van de Tweede Wereldoorlog enigszins ongeschonden doorstaan. Bij de wederopbouw heeft men zorgvuldig geprobeerd het middeleeuwse karakter van de wijk terug te brengen, met nauwe klinkerstraatjes en smalle gevelpartijen.

City C–E 5/6

De City beslaat het gebied tussen de Hohe Straße en de Rudolfplatz en van het Zeughaus naar de Cäcilienstraße. In het midden daarvan is de Neumarkt. Hohe Straße, Schildergasse en Breite Straße zijn een voetgangersgebied met grote warenhuizen en veel boetieks. Overdag is het hier een parade van kooplustigen, verkoopkramen en straatkunstenaars. 's Avonds keert de rust terug; veel cafés en etablissementen gaan dicht na winkelsluitingstijd. Opera, theater en diverse musea bieden een afwisselend cultureel programma.

Binnenstad

Altstadt en City komen grotendeels overeen met de oude Romeinse stad, die een oppervlakte van een vierkante kilometer besloeg. In de middeleeuwen werd het grondgebied van de stad uitgebreid en door een stadsmuur omsloten. In dit middeleeuwse Keulen bevinden zich behalve Altstadt en City ook Eigelstein, Friesenviertel en Severinsviertel – om de toeristisch interessantste te noemen.

Eigelstein ( D/E 3/4), de wijk rond de gelijknamige middeleeuwse stadspoort, behoort al sinds jaar en dag tot de levendigste straten van Keulen. In de Romeinse tijd was dit het verlengde van de cardo maximus (tegenwoordig de Hohe Straße) en onderdeel van de belangrijkste noord-zuidverbinding door het Romeinse kamp. Nu vermengen zich hier de oude Keulse gewoontes met mediterrane en oriëntaalse flair.

Het Friesenviertel ( C 4) aan de westzijde van de binnenstad, ooit een rosse buurt, staat met nieuwe culinaire hotspots in hoog aanzien. Na 1950 werd de wijk gesaneerd, op initiatief van de verzekeringsmaatschappij Gerling. De firma verliet het monumentale hoofdkantoor aan de Klapperhof in 2007. Sindsdien zijn in de onder monumentenzorg vallende panden woningen, winkels en kantoorruimtes van hoogwaardige kwaliteit ondergebracht.

Het Severinsviertel ( E 7/8), in het Keuls: Vringsveedel, werd genoemd naar de derde bisschop van de stad. Hoofdas is al sinds de Romeinse tijd de Severinstraße, die de wijk van noord naar zuid doorsnijdt.

Neustadt C–F 2/3, B 4–8, C–F 8/9

Nadat de middeleeuwse stadsmuur was afgebroken, ontwikkelde zich vanaf 1881 de Neustadt naar de plannen van Hermann Josef Stübben. Het Agnesviertel in het noorden, een vrijwel intact voorbeeld uit de Gründerzeit (tweede helft 19e eeuw), wordt gedomineerd door het gerechtsgebouw aan de Reichensperger Platz. Daarnaast verrees op het terrein van een voormalig rangeerstation het innovatieve MediaPark. Het Belgisches Viertel tussen de Aachener en Venloer Straße heeft volop cafés en restaurants, designwinkels en boetieks; het is een geliefd trefpunt voor creatief publiek. Het Univiertel, naar het grote Parijse voorbeeld Kwartier Latäng genoemd, is ook in Keulen de wijk van de nachtbrakers. Sinds de uitbreiding van de Rheinauhafen waait, vooral langs de Rijn, een frisse wind door de Südstadt, al van oudsher café-wijk bij uitstek.

Deutz F–H 3–9

Pas in 1888 werd Deutz, op de rechteroever van de Rijn, bij het stadsgebied van Keulen betrokken. Ooit keek deze schäl Sick (scheele Seite, 'de verkeerde kant') met afgunst naar de buur aan de overzijde. Maar sinds RTL in de oude Messehallen is getrokken, met de Lanxess Arena, de Rheinterrassen en de KölnTriangle maar ook met aanwinsten als de Rheinboulevard en het Musicaltheater, heeft de wijk een grote stap voorwaarts gemaakt en dient het andere tot voorbeeld.

Keulse randgebieden

Sinds het einde van de 19e eeuw worden ook de wijken buiten de Innere Kanalstraße tot het stadsgebied gerekend. In het noorden lokt Riehl, met de Zoo en de botanische tuin. In de voormalige arbeidersgemeenten Nippes en Ehrenfeld zijn echte Veedel ('Viertel') met een multiculturele uitstraling ontstaan. Een keurige woonwijk is Lindenthal, met de universiteit en uitgestrekte parken. Sülz en Klettenberg ontwikkelden zich aan het begin van de 20e eeuw tot volkswijken met een prettig leefklimaat.

In groot contrast daarmee staan Marienburg en Hahnwald, villawijken aan de Rijn in het zuiden van Keulen. Op loopafstand daarvan op de rechteroever bevinden zich de voormalige industriegebieden Kalk en Mülheim. In toenemende mate ontwikkelt dit gebied zich ten dienste van de mediabranche.

Laag bij de grond: in de binnenstad van Keulen reiken alleen de torens van kathedralen en kerken richting de hemel; er is geen moderne hoogbouw die het panorama van de Altstadt verstoort. Aan de rand van de binnenstad staan enkele hoge panden. Zelfs op de rechteroever mogen gebouwen het zicht op de Dom niet belemmeren. Zo werden hoogschalige bouwprojecten in Deutz afgeblazen omdat daarmee de status van de Dom als Wereld-erfgoed bedreigd werd.

Kennismaking, Keulen in cijfers

Multiculti of 'Jeder Jeck ist -anders'

Al in de begintijd als Romeinse garnizoensstad streken in Keulen mensen neer van verschillende afkomst: ambtenaren uit Rome, veteranen uit Noord-Afrika en van het Iberische schiereiland, kooplieden uit de Levant. Ze mengden zich met Germanen en Kelten tot de homo coloniensis. De middeleeuwen lokte handelaren en pelgrims uit heel christelijk West-Europa naar de Rijn.

Vanaf de renaissance liet Frankrijk – de grote bezetter – sporen na. In 1960 kwamen de eerste Italianen als gastarbeider naar Keulen. Tegenwoordig heeft ongeveer eenvijfde van de Keulenaren geen Duits paspoort; er wonen 300.000 migranten in de stad, waarvan de Turkse gemeenschap verreweg de grootste is. Keulen pronkt graag met haar multiculturele flair en kosmopolitische blik; tegelijkertijd laat de integratie van buitenlanders nog vaak te wensen over. Zo strookte het motto 'leven-en-laten-leven' niet met de discussie over een representatieve, nieuw te bouwen moskee in Köln-Ehrenfeld. Kwade tongen beweren zelfs dat de spreekwoordelijke tolerantie van de Keulenaren te maken heeft met een gebrek aan werkelijke interesse voor de medeburger.

Het is zoals het is

In het dagelijkse Et is wie et is ('Het is zoals het is') komt het Keulse fatalisme tot uitdrukking. Daarbij troost de Keulenaar zich onder alle omstandigheden – zoals tijdens de Franse bezetting of na weer een debacle van de voetbalclub FC Köln – met Es kütt wie et kütt ('Het gaat zoals het gaat'); in de wisselvallige stadsgeschiedenis Is et noch immer jot jejange ('Is het nog altijd goed gegaan'). Hiermee zijn de drie eerste en belangrijkste artikelen van de grondwet aan de Rijn genoemd. Zelfs rampspoed, zoals bijvoorbeeld het instorten van het stadsarchief, wordt gepareerd met een kort en bondig Wat fott es, es fott ('Wat mis is, is mis'). De in het Rijnland wonende Zuid-Tiroler Konrad Beikirchner nam deze karaktertrekken in zijn cabaretprogramma en boek aanschouwelijk op de hak.

Keulen en de 'Veedel'

Het Veedel ('Viertel', de wijk) geeft de Keulenaar een gevoel van vaderland – hier kan hij in de grote stad leven in een dorpse geborgenheid. Hij kent zijn buren, maakt een praatje bij de kiosk, haalt in de buurtwinkel verse groenten en bezoekt 's avonds zijn stamkroeg op de hoek. Zowel geboren Keulenaren als de Imis – mensen die er later zijn komen wonen – verlaten alleen met een bezwaard hart hun eigen wijk.

Keuls gekonkel

De Keulse kunst van netwerken wordt over het algemeen als gekonkel bestempeld. Ze berust op de principes: Mer kenne uns, mer helfe uns ('Wie we kennen, helpen we') en Echte Fründe stonn zesamme ('Ware vrienden staan voor elkaar klaar'). Daarbij is vaak meer dan een burendienst of onbaatzuchtige vriendschap in het spel. Broedplaatsen van het Keulse netwerk zijn de carnavaleske broederschappen: daar worden partijvrienden baantjes toegeschoven en krijgen leden van de carnavalsvereniging een bonus bij opdrachten. Soms kan daarbij de grens van corruptie overschreden worden. Een voorbeeld van vriendjespolitiek is bijvoorbeeld de bouw van de nieuwe beursgebouwen, een zaak die zelfs het Europees Gerechtshof bezighoudt.

Feeststad aan de Rijn

Aanstekelijk is de levenskunst van de Keulenaren, met het carnaval als jaarlijks hoogtepunt. Maar de Rijnlandse vrolijkheid bloeit ook daarbuiten op. Christopher Street Day, de Mülheimer Gottestracht, de Kölner Lichter of het Veedelsfest – in Keulen laat men geen gelegenheid voorbijgaan om te kunnen feesten. Veel belangstelling hebben de kleurrijke uitdossingen, bij uitstek op Rosenmontag. 's Zomers volgen de festiviteiten elkaar in hoog tempo op en stuk voor stuk trekken ze veel bezoekers. Ook de organisatoren van evenementen zoeken graag Keulen op. Niet voor niets kreeg Keulen, met haar ontspannen manier van leven en de uitbundige feesten de bijnaam 'de noordelijkste stad van Italië'. Bovendien leveren ze een goede voedingsbodem voor cabaretiers en komedianten.

Het vijfde jaargetijde

Keulen en carnaval – ze zijn een onafscheidelijk paar. Naast de Dom draagt allereerst de Keulse Fasteleer aan de populariteit van de stad bij. De oorsprong van dit narrenspel voert terug op heidense riten en Romeinse tradities. De georganiseerde vrolijkheid van tegenwoordig is een 19e-eeuwse vondst. Toen, onder de Pruisische heerschappij, probeerde men door het instellen van een comité van feestregelgeving het uitgelaten volk gehoorzaamheid bij te brengen aan het begin van de vastentijd. Dit comité voerde in 1823 de eerste optocht op Rosenmontag in, aangevoerd door Held Carnaval. Later kwam het carnavalstrio op het toneel: Prins Carnaval als heerser over het narrenvolk, zijn lieftallige eega als belichaming van Moeder Colonia en de ruwe boer als symbool van de weerbaarheid van de oude rijksstad Keulen. Van de partij waren van meet af aan ook de Funken, die met hun uniformen een parodie waren op de Keulse stadssoldaten en het militaire vertoon in het algemeen. Overigens bestonden het comité en de carnavalsgezelschappen alleen uit mannen – tot op heden is dat in veel gevallen nog zo. Zelfs onder het kostuum van de carnavalsprinses zit een man.

San Francisco aan de Rijn

Voor homoseksuelen is Keulen sinds jaar en dag het San Francisco aan de Rijn. De grote homogemeenschap in Keulen laat de regenboogvlag niet louter tijdens Christopher Street Day (CSD) wapperen. Onder het motto Jeder Jeck ist anders heerst er een ontspannen sfeer onder homo's en lesbiennes in de schaduw van de Domtoren. Het levert de stad een niet onaanzienlijke economische bijdrage op; in vrijwel geen andere Duitse stad is het aanbod aan uitgaansgelegenheden, cultuurinstellingen, discussiefora en bedrijven voor homoseksuelen zo groot en breedgeschakeerd.

Handelscentrum West

De reclameteksten 'Wirtschaftszentrum West' en 'Transportknooppunt van het westen' zijn trefwoorden van deze tijd maar waren ook in de Romeinse tijd al van toepassing. De strategische ligging aan de Rijn maakte Keulen van belang en tot een van de grootste overslagplaatsen van alle mogelijk denkbare handelsgoederen. In de middeleeuwen reikte het Keulse handelsimperium van Italië tot Scandinavië en van de Oostzee tot aan Engeland. De verordening van het stapelrecht, dat van 1259 tot 1831 gold, schreef voor dat alle handelswaar drie dagen in Keulen opgeslagen moest worden en dat Keulse handelaren het recht op voorverkoop hadden. Zo ontwikkelde de binnenstad van Keulen zich in korte tijd tot een invloedrijk lid van de Hanze. Tegenwoordig zet de Messe met ongeveer zeventig internationale beurzen en congressen die traditie succesvol voort.

Het heilige Keulen

Ook de reliekencultus droeg bij aan de macht en rijkdom van Keulen. Behalve de stoffelijke resten van lokale martelaren zijn er die van de heilige Drie Koningen waardoor pelgrims in grote aantallen naar de stad toe kwamen. Keulen behoorde hiermee tot de belangrijkste bedevaartplaatsen ten noorden van de Alpen en van de heiligenplaatsen van de christelijke wereld. Twaalf romaanse kerken getuigen nog van de roem van het hillije Kölle ('heilige Keulen'). Ook tegenwoordig wordt de stad nog door een bijzonder katholiek aura omgeven, hoewel nog slechts 40% van de burgers katholiek is. Uiteindelijk resideert hier het hoofd van het aartsbisdom Keulen; de Keulse Dom is niet alleen een toeristische trekpleister maar ook kathedraal en bezinningsplaats.

Campus Keulen

In Keulen wonen ongeveer 75.000 studenten, ze houden de stad jong. Meer dan een dozijn overheidsinstellingen, bijzondere en particuliere hogescholen bieden uitstekende mogelijkheden voor leren en onderzoek maar ook voor vakbekwaam beroepsonderwijs en bijscholing. Niet alleen de universiteit en hogeschool, die tot de grootste van het land behoren, hebben records gevestigd. Keulen is ook trots op de enige landelijke sportacademie en de opening van de eerste kunstacademie voor audiovisuele media in het land; er is ook het grootste conservatorium van Europa.

Gekust door de muze

De kunstcollecties in Keulen omvatten middeleeuwse paneelschilderijen en werken uit Oost-Azië tot popart en fotografie uit verschillende periodes en tal van stijlrichtingen. Architectonisch heel aantrekkelijk zijn het Ostasiatisches Museum en het Museum Ludwig, het Wallraf-Richartz-Museum van Oswald Mathias Ungers (2001) en het door Peter Zumthor ontworpen Kolumba (2007). Veel zeggingskracht heeft het nieuwe Haus der Kulturen der Welt door de authentieke objecten en wijze van presenteren. Aanbevelenswaardig is ook de tentoonstelling over het nationaalsocialisme in het EL-DE-Haus. Daarnaast heeft het Keulse museumpalet ook lichtere kost: over chocolade, carnaval, sport of natuurwetenschap. De uitmuntende kunstcollecties in combinatie met de levensstijl in de Domstad vormen een goede voedingsbodem voor kunstzinnige activiteiten. Meer dan duizend kunstenaars zijn in de Rijnmetropool actief. Thomas Baumgärtel ontwierp het bananenlogo dat op de muren van ateliers en galeries gespoten werd en deze cultuurinstellingen herkenbaar maakt. Actuele informatie over het kunstaanbod in de stad geven Art Cologne en art.fair.

Hier klinkt muziek

Concertzalen van uiteenlopende formaten stellen muzikanten in de Domstad in de gelegenheid een afwisselend programma te presenteren. Het spectrum reikt van klassiek tot rock en elektronische muziek, waarbij het gerenommeerde conservatorium steeds weer voor nieuwe impulsen zorgt. Jaarlijks worden de actuele muziektrends getoond in c/o pop, een groot muziekfestival dat eind juni plaatsvindt. Bovendien heeft Keulen heimelijk een reputatie als hoofdstad van de jazz, waar het hoogwaardige programma van de Stadtgarten een wezenlijke bijdrage aan levert. Het festival Kölsch-Rock dankt zijn populariteit als broedplaats voor rocktalent aan groepen als BAP en Brings, die na hun optreden hier in het hele land grote bekendheid kregen. Ruimschoots voor 'Viva Colonia' het Münchner Oktoberfest en de hitlijsten veroverd had, zegevierden hier spraakmakende bands als Bläck Fööss en Höhner.

Media in Keulen

Wie had dit succes verwacht toen de Nordwestdeutsche Rundfunk in 1945 vanuit Keulen met uitzendingen begon? Het levendige cultuurklimaat maar ook de centrale ligging in West-Europa gaven en geven Keulen een heel aantrekkelijke uitgangspositie voor de media. Meer dan honderd boeken-, tijdschriften- en krantenuitgevers hebben hun zetel in Keulen. Sinds een paar jaar voert de Rijnmetropool - voor de concurrenten Berlijn en München - de lijst aan van belangrijkste producenten van tv-programma's. De publieke WDR is de oudste omroep voor tv en heeft vijf radiozenders. Een grote concurrent is RTL, de grootste commerciële zender van Duitsland. Bovendien heeft Keulen de omroepen VOX en n-tv, de plaatselijke zenders Radio Köln, Kölncampus en Domradio alsmede DeutschlandRadio. Grote tv-producties vinden plaats in het Coloneum, shows en series worden opgenomen in tv-studio's in onder meer Ossendorf, Mülheim en Hürth. En ook de stad dient regelmatig als decor.

Een grote bouwput

In Keulen wordt altijd gebouwd. Deels is dat te wijten aan het feit dat de stad tijdens de Tweede Wereldoorlog voor 70% verwoest werd. Vervolgens werd de stad geplaagd door chaos, improvisatie en nepotisme waardoor een totaalconcept voor de stadsvernieuwing ontbrak. Niet in de laatste plaats bemoeilijken archeologische vondsten uit de rijke Keulse geschiedenis een consequente stedenbouwkundige planning. Archeologische verrassingen maken elk bouwplan tot een kansspel. Zo werden de bouwactiviteiten bij de inmiddels al ruimschoots overschreden termijn betreffende de renovatie van de Neumarkt tot mooi stadsplein keer op keer vertraagd. Ook de immer lege stadskas draagt niet bij aan snel handelen. Ondanks de grootte van de stad waait er een provinciaalse adem door de straten van de miljoenenmetropool. Bij weer een schot in eigen doel van de grote bouwprojecten schudt het hele land meewarig het hoofd. Maar in Keulen zeggen ze: 'Et es noch immer jot jejange' (Tot nu toe gaat het nog steeds goed). Daarvan zijn het confectiebedrijf P & C, het Rautenstrauch-Joest-Museum, de Rheinauhafen en de Rheinboulevard in Deutz – hoewel in de bouwfase bedreigd door faillissement, tegenslag en ernstige fouten – de zichtbare bewijzen. En zelfs de bouwput van de aanleg van de noord-zuidmetrolijn is inmiddels vrijwel verdwenen. Voor toeristen die dol zijn op bouwplaatsen is er echter nog veel te zien, zoals de ontwikkelingen in de wijk ten oosten van de Dom en de plannen in de omgeving van het raadhuis, of de sanering van de opera en het Schauspielhaus.

Feiten en cijfers

Ligging: Keulen strekt zich uit over beide oevers van de Rijn, die hier een breedte van 400 m heeft, in de Kölner Bucht. De geografische ligging is op 50°56' noorderbreedte en 6°57' oosterlengte.

Oppervlakte: de stad neemt qua oppervlakte landelijk gemeten de vierde plaats in. Van de 405 km² ligt 58% op de linker Rijnoever, 42% op de rechter Rijnoever. De grootste afmeting bedraagt van oost naar west 27,6 km, van noord naar zuid 28,1 km. De omtrek van de stad bedraagt 130 km.

Politiek en bestuur: het stadsgebied is in 9 districten en 85 stadsdelen onderverdeeld. Aan het hoofd van de Raad en het bestuurlijk apparaat staat de burgemeester. Tot najaar 2015 is dat Jürgen Roters (SPD).

Bevolking: Keulen telt iets meer dan een miljoen inwoners. Daarmee is het de grootste stad van Nordrhein-Westfalen en de vierde stad van Duitsland. Ongeveer eenvijfde van de inwoners is van buitenlandse afkomst, waaronder Turken (6,5%), Italianen (2%), immigranten uit voormalig Joegoslavië, Griekenland, Polen, Rusland, Oekraïne, Iran, Portugal, Spanje, Bulgarije en Roemenië.

Economie: door de gunstige ligging is Keulen vooral een metropool voor handel en dienstverlening. Voor spoor- en wegverkeer is de stad een knooppunt voor het westen; de luchthaven Köln/Bonn groeit jaarlijks in vracht- en personenvervoer. De belangrijke takken van industrie zijn chemie, farmacie, auto- en machinebouw en levensmiddelen maar ook film- en tv-producties.

Het milieu in de stad

Door de ligging in de Kölner Bucht blijft de lucht vaak hangen en kan zich een loodzware broeierigheid boven de stad uitbreiden. Mensen met ademhalingsmoeilijkheden lijden onder het Keulse klimaat. Om de smog te bestrijden voerde Keulen als eerste Duitse stad een milieuzone in. Alleen auto's met een milieusticker mogen de binnenstad en Deutz in (zie ook blz. 18). Dat Wasser vun Kölle es jot, zo klinkt een van de hits van Bläck Fööss. Inderdaad is het Keulse kraanwater goed drinkwater; het wordt doorgaans uit de Rijn gepompt en gefilterd. De waterkwaliteit van de Rijn is de afgelopen jaren sterk verbeterd. De zalm is teruggekeerd in de rivier en mensen kunnen er weer zonder gezondheidsrisico in zwemmen. Slecht gesteld is het evenwel met de netheid en het algemene aanzien van de stad. Eind 2013 startte Paul Bauwens-Adenauer, de voorzitter van de Industrie- und Handelskammer zu Köln (Kamer van Koophandel), een publieke discussie over dit thema. Het blijft afwachten of op de vele woorden ook daden zullen volgen.

Stadswapen en stadssymbool

Op het officiële stadswapen prijkt een rijksadelaar met een schild voor de borst dat de stadskleuren heeft: rood en wit. De drie kronen in het bovenste rode deel van het schild verwijzen naar de Drie Koningen; de elf vlammen in het onderste wit symboliseren de elf(duizend) maagden waarmee de heilige Ursula zich omringde.

Symbool van de stad is allereerst natuurlijk de Dom, waarvan de twee torens de Rijnoever domineren. Tot hun voltooiing in de 19e eeuw was de onafgebouwde zuidtoren het herkenningsteken van de stad. Tegenwoordig leveren de tv-zendmast Colonius en de Lanxess Arena in Deutz een aha-erlebnis. En sinds kort geven de kranen in de Rheinauhafen een markant accent. Bekende handelsmerken van de Rijnmetropool zijn onbetwist en niet in de laatste plaats de brouwerijcafés met hun Köbes en gepolijste toog.

Geschiedenis, heden, toekomst

Colonia Claudia Ara Agrippinensium (CCAA)

In vergelijking met andere Duitse en Europese steden kan Keulen tot de veteranen worden gerekend. Van de nederzetting Oppidum Ubiorum was in het jaar 38 v.Chr. al sprake; toen vestigden de Romeinen zich bij de hun welgezinde Ubiërs. In het jaar 50 riep de Romeinse keizer Claudius de Ubische nederzetting aan de Rijn, de geboorteplaats van zijn vrouw Agrippina, uit tot een kolonie van het Romeinse rijk. De stad kreeg de naam Colonia Claudia Ara Agrippinensium (CCAA). Het werd de residentie van de Romeinse stadhouders; om het belang te bevestigen werd de stad omgeven door stadsmuren, voorzien van een hoofdstedelijke tempel, een forum en een paleis voor de stadhouder. Spoedig gold het als een van de belangrijkste handelsplaatsen aan deze kant van de Alpen.

Machtige aartsbisschoppen – machtige burgers

Halverwege de 5e eeuw maakten de Franken een einde aan de Romeinse heerschappij. Karel de Grote riep in 800 Keulen uit tot aartsbisdom en benoemde Hildebold tot eerste aartsbisschop en kanselier. Onder het bestuur van de machtige aartsbisschoppen ontwikkelde de stad zich tot een van de rijkste en grootste in het Heilige Roomse Rijk. Aan de bron van de welvaart stonden onder andere de relieken. De roem van Sancta Colonia is af te lezen aan de twaalf romaanse kerken die sinds 1247 werden gebouwd. In 1248 werd de eerste steen gelegd voor de gotische Dom. Een aanzienlijk voordeel leverde het van 1247 tot 1831 geldende stapelrecht. Voorafgegaan door conflicten streden de Keulse burgers in de Slag bij Worringen in 1288 om onafhankelijkheid van de aartsbisschop; ze namen het bestuur in eigen hand. Een kleine tweehonderd jaar later (1475) kreeg Keulen de officiële status van vrije rijksstad. Het Rathaus en de Gürzenich zijn de indrukwekkende getuigen van de macht van de burgerij. In 1388 werd een universiteit gevestigd. Een stadsgrondwet werd in 1396 vastgelegd.

Ondergang, Franse tijd en Pruisische heerschapij

Rond 1560 werd de bouw van de Dom, bijna driehonderd jaar nadat de eerste steen was gelegd, door geldgebrek stilgelegd. Vooralsnog bleef Keulen overtuigd katholiek en ontwikkelde zich tot een toevluchtsoord voor de contrareformatie. Vreemdelingenhaat en intolerantie teisterden de aanvankelijk zo liberale stad; joden en protestanten werden naar buiten de muren verbannen. De ambachtslieden, steunend op privileges, sloten zich af voor technische ontwikkelingen. Nepotisme en corruptie maar ook verschuiving van het handelsareaal bespoedigden in de 17e eeuw de economische ondergang van de stad.

In 1794 bezetten de Fransen Keulen, sloten in 1798 de universiteit, plunderden en verwoestten na secularisatie kerken en kloosters. Maar ze bevrijdden de stad ook van de middeleeuwse stank. In 1815 namen de Pruisen het roer over. Onder hun aansturing werd de Dom vanaf 1842 voltooid en in 1880 ingewijd. De industrialisering en de daaruit voortvloeiende economische opbloei deed de stad uit het te klein geworden middeleeuwse korset barsten. Na het afbreken van de Romeinse stadsmuur werden de ringweg en de Neustadt aangelegd. Daarmee werd een ware bouwboom ingeluid. Statusbevestigende panden in de Gründerzeit en de daaropvolgende jugendstil waren het toonbeeld van de nieuwe rijkdom. Sinds gemeentelijke uitbreidingen is Keulen qua oppervlakte de grootste stad van Duitsland. Na de inlijving van Deutz en Poll groeide Keulen aan het einde van de 19e eeuw tot over de Rijn.

Wereldoorlogen en wederopbouw

Burgemeester Konrad Adenauer spoorde na 1917 de onwikkeling van Keulen aan. Hij heropende de universiteit, liet een binnenste en buitenste groenzone aanleggen en de Messe bouwen. Door de NSDAP werd hij in 1933 uit zijn ambt ontheven. In de Kristallnacht op 9 november 1938 brandden ook in Keulen alle synagoges. Toen de Amerikanen in 1945 door Keulen marcheerden, was de Rijnmetropool voor 70% verwoest, de binnenstad zelfs voor 90%. Alleen de Dom stond tussen de puinhopen nog overeind. Maar de wilskracht van de Keulenaren was ongebroken.

De wederopbouw nam meer dan twee decennia in beslag. Met ongekende krachtsinspanningen werden tot 1985 de twaalf romaanse kerken herbouwd. Volgens Heinrich Böll, die in 1972 de Nobelprijs voor de Literatuur kreeg, zijn die kerken veel Keulser dan de gotische Dom. Een van de zwartste dagen uit de recente stadsgeschiedenis was 3 maart 2009, toen als gevolg van de aanleg van de noord-zuidlijn het stadsarchief instortte en een van de waardevolste collecties historische geschriften van Europa onder puin werd begraven.

Rode draad Keulen 2020

In 2003 nam de Raad het Leitbild 2020 aan als visie voor de stadsontwikkeling. Naast doelen op sociaal en economisch terrein werden daarin maatregelen geformuleerd op het gebied van kunst, cultuur en sport. Het architectenbureau Speer ontwikkelde een groots plan voor een aantrekkelijk stadsbeeld. De in 2015 geopende Rheinboulevard in Deutz is een van de eerste projecten uit dit plan dat is gerealiseerd.

Praktische informatie

Reizen naar Keulen

Met het vliegtuig

De KLM vliegt vanaf Schiphol naar Köln Bonn Airport – CGN ( kaart 3, tel. 02203 40 40 01,www.koeln-bonn-airport.de). Diverse lowcostcarriers onderhouden verbindingen met alle grote Duitse steden en andere landen in Europa en Noord-Afrika. Het vliegveld ligt ongeveer ten zuidoosten van het centrum aan de A59 en aan de ICE-spoorlijn Keulen–Frankfurt. Elk uur rijden er sneltrams en regiotreinen tussen het vliegveld, de Messe Deutz en het centraal station; de reistijd bedraagt circa vijftien minuten. Een taxirit naar het centrum duurt ongeveer vijftien minuten en kost circa € 35.

Met de trein

Vanuit een aantal grote steden in Nederland (ICE-treinen) en België (o.a. de Thalys) vertrekken dagelijks diverse treinen naar het Kölner Hauptbahnhof ( E 4/5). Het Bahnhof Köln Messe/Deutz (G 5) word steeds belangreijker als tweede station in de binnenstad. Er stoppen veel ICE-treinen. Een retour Amsterdam-Keulen is er vanaf ongeveer € 50. Meer informatie vindt u op www.ns-hispeed.nl, tel. 09 00 92 96 en www.b-rail.be, tel. 02 528 28 28. Het centraal station bevindt zich direct naast de Dom. De reistijd vanuit Amsterdam is zo'n 2,5 uur.

Met de bus

Vanuit diverse plaatsen in Nederland en België vertrekken dagelijks bussen van Eurolines naar Keulen. Zie voor meer informatie www.eurolines.nl of www.eurolines.be. Het centrale Busbahnhof ( E 4/5) bevindt zich op de Breslauer Platz, direct achter het centraal station (www.verkehrsmittelvergleich.de/busbahnhof/koeln). Dit is ook het vertrekpunt voor regionale bussen (www.vrsinfo.de).

Met de auto

Keulen is uitstekend te bereiken middels een groot aantal autosnelwegen. Op de brede meerbaansringweg rond de stad komen negen snelwegen uit. Door drukte, bruggen en veelvuldige wegwerkzaamheden moet u op de A1 en A3 rekening houden met vertragingen. Op de ringweg geldt doorgaans een snelheidslimiet van 100 km/h.

Aan de rand van de stad zijn grote Park & Ride parkeerplaatsen waar op de trein kan worden overgestapt. Elektronische bewegwijzering wijst in het centrum de weg naar parkeergarages. Opgelet: in het centrum en in Deutz zijn alleen voertuigen met een milieusticker toegestaan; deze Umweltplakette is onder meer verkrijgbaar bij de TÜV Nord, DEKRA en ANWB, (www.tuv-nord.nl, www.dekra.nl en www.anwb.nl). Zie ook www.milieusticker-duitsland.nl.

Reizen in Keulen

Keulse vervoersmaatschappijen (KVB)

Bussen en trams rijden op werkdagen tussen 4 uur 's ochtends en 2 uur 's nachts, in het weekend en voor feestdagen continu (vanaf middernacht eens per uur). De dienstregeling is beschikbaar op tel. 0180 3 50 40 30, via sms of op internet: www.kvb-koeln.de. Vervoersbewijzen zijn verkrijgbaar bij de kaartautomaten in alle metro's, bij de grote tram- en bushaltes en in sommige kiosken. Een kaartje Kurzstrecke is voor ritjes tot vier stations geldig, vanaf vijf stations binnen Keulen hebt u een CityTicket (1b) nodig.

Met de taxi

Taxi-Ruf-Köln, tel. 0221 28 81, Taxi Köln app 222.taxiruf.de. Taxi's staan bij het centraal station en op strategische locaties in de stad. Starttarief bedraagt € 3; daarbij komt een kilometerprijs van € 1,80 (ma.-za. 6-22 uur) of € 1,90 (22-6 uur en zon- en feestdagen) voor een rit tot 5 km, daarboven bedraagt de kilometerprijs respectievelijk € 1,60 en € 1,70.

Met de auto

Een elektronisch verkeersleidingssysteem moet voor een optimale doorstroming van het verkeer door de stad zorgen. Wie Keulen niet goed kent zal het zoeken naar een parkeerplaats, de verkeersdrukte en het eenrichtingverkeer lastig vinden. In het centrum zijn meer dan dertig parkeergarages; foutparkeren wordt met wegslepen beboet.

Milieu – duurzaam reizen

Duurzaam Keulen: Keulen is uitstekend per trein te bereiken, het centraal station ligt midden in het centrum. Veel bezienswaardigheden kunnen vanaf het centraal station gemakkelijk te voet worden bezocht, of met het openbaar vervoer van de KVB (Kölner Verkehrbetriebe). Sportieve reizigers verkennen de omgeving per fiets; ook gaan er bussen en treinen en natuurlijk schepen naar bestemmingen aan de Rijn. Fijnstof wordt bestreden door zeer vervuilende auto's uit de stad te weren.

Stadsverkeer: in veel Duitse steden, waaronder Keulen, worden sterk vervuilende auto's geweerd. Op www.umweltzonen-nrw.de ziet u precies waar een milieusticker – en welk label: rood, geel of groen – verplicht is.

Afvalrecycling: Duitsland is een van de voorlopers op het gebied van afvalrecycling. Maak gebruik van de verschillende afvalstations voor papier, blik of glas.

Airconditioning: alle hotelkamers zijn voorzien van verwarming en meestal ook airconditioning. Ga daar zorgvuldig mee om: een verschil van één graad levert al gauw een besparing op van 8% van het energieverbruik.

Milieubescherming, de plaatselijke economie bevorderen, de gelegenheid bieden te ervaren en van elkaar te leren: maatschappelijk verantwoord en milieuvriendelijk toerisme heeft oog voor klimaat, natuur en de samenleving.

Uw eigen ecologische voetstap bepalen kan op http://myfootprint.org.

KölnCard

Met het formaat van een bankpas geeft deze kaart vrij gebruik van bus en tram in het stadsgebied van Keulen; voor uitgebreidere mogelijkheden (overal in de Rhein-Siegstreek) is een ander type kaart verkrijgbaar. Bovendien geeft de KölnCard kortingen op de toegang van heel veel musea, culturele instelllingen, bij rondleidingen en winkelen. Gedetailleerde informatie, waaronder een lijst van deelnemende instanties, is te vinden op www.koelntourismus.de. De kaart is verkrijgbaar bij KölnTourismus, in veel hotels en via www.der-koelnshop.de; vanaf € 9 p.p. voor 24 uur.

Fietsverhuur

Call a Bike: tel. 069 42 72 77 22, www.callabike-interaktiv.de. Voor geregistreerde klanten staan bijna het hele jaar hightech fietsen van de Bundesbahn klaar. Details op de site.

Radstation Köln: kaart 2, E 5, Breslauer Platz, links van de stationsingang, tel. 0221 139 71 90, www.radstationkoeln.de, ma.-vr. 5.30-22.30, za. 6.30-20, zo. 8-20 uur. Fietsverhuur, bewaakte fietsenstalling met negenhonderd plaatsen, reparatie en schoonmaken.

Op de Zweigstelle ( kaart 2, E 6, Markmannsgasse, tel. 0171 629 87 96, apr.-okt. dagelijks 10-18 uur) in de Altstadt begint elke dag om 13.30 uur een drie uur durende fietstocht met gids.

Met de boot

De Rijnschepen varen doorgaans dagelijks van Pasen tot oktober, en soms op zaterdag en zondag van oktober tot half december.

Dampfschiffahrt Colonia: kaart 2, F 5/6, Hohenzollernbrücke, tel. 0221 257 42 25, www.dampfschiffahrt-colonia.de, vanaf 10 uur diverse malen per dag rondvaarten van een uur, stroomafwaarts tot de Zoo en Müllheim.

Linden Personenschiffahrt: kaart 2, F 5, Hohenzollernbrücke, tel. 0221 38 47 38. Personenveer tussen Konrad-Adenauer-Ufer en Messe Deutz, afhankelijk van de vraag, tijdens beurzen ook 's winters.

KölnTourist: kaart 2, E 6, Konrad-Adenauer-Ufer, tel. 0221 12 16 00, www.koelntourist.net. Dagelijks diverse rondvaarten, stroomopwaarts tot Rodenkirchen. In juli-augustus meermaals per week dagtochten naar Linz. Ook speciale rondvaarten, zoals de 3 uur durende Große Kölner Hafenrundfahrt (maart vr. 14, apr.-okt. ma.-vr. 14, nov.-half dec. ma.-vr. 12 uur, € 17,50, lengte 3 uur).

Vanuit de lucht

Flugschule KölnBonn: Flugplatz Bonn-Hangelar, tel. 02241 92 70 31, www.flugschule-koeln-bonn.de, rondvluchten van 35 minuten boven Keulen, prijs op aanvraag.

Cologne Ballooning: tel. 0221 940 53 90, www.gillaux-ballooning.de. Start in de Forstbotanischer Garten (bij het AB-Kreuz Köln-Süd) of Grüngürtel (Gleueler Str.), ballonvaarten over de stad en omgeving, vanaf € 135 p.p.

Rondritten en rondleidingen

Cologne Coach Service: kaart 2, E 5, tel. 0221 979 25 70, www.ccs-busreisen.de. Anderhalf uur durende stadsrondritten, met informatie in diverse talen, dag. 10, 12 en 14 uur, apr.-okt. vr./za. ook 16 uur, € 12. Vertrek naast KölnTourismus. Bovendien 'Tourist Shuttle Hop on Hop off' met de mogelijkheid tot onderweg uit- en instappen. Bij mooi weer met open dak in de Cabriobus, wo.-zo. 10.30-15.30 uur, € 12, dagkaart € 15.

inside Cologne – City Tours: tel. 0221 52 19 77, www.insidecologne.de. Rondleidingen door de historische binnenstad, met Keulse folklore.

Kanotochten: tel. 02175 16 76 92, www.wupperkanu.de, € 27 incl. materiaal, 2,5 uur. Tijdens de 9 km lange begeleide kanotocht van Rodenkirchen tot de Zoobrücke geniet u vanuit een verrassend perspectief van het zicht op Keulen.

Kölner Frauengeschichtsverein: tel. 0221 24 82 65, www.frauengeschichtsverein.de. Ook mannen mogen deelnemen, al zijn de thema's heksenvervolging en vrouwengildes in de late middeleeuwen.

KölnTourismus: Kardinal Höffner Platz 1, tel. 0221 346 43-00, www.koelntourismus.de, ma.-za. 9-20, zo 10-17 uur. Individuele en groepsrondleidingen, rondleidingen voor toeristen met een beperking en stadssafari's voor op je smartphone.

RegioColonia: tel. 0221 965 45 95, www.regiocolonia.de. Cultuur- en natuuruitstapjes in en rond Keulen.

Riksjatochten: kaart 2, E 5, Perpedalo, tel. 0163 303 03 10, www.perpedalo.de, en Rikolonia, tel. 0176 24 77 24 29, www.rikolonia.de. Vertrek onder meer in de buurt van de Dom. dertig minuten, vanaf circa € 32 voor twee personen. U beleeft heel Keulen op drie wielen.

Segway: F/G 6, Siegburger Str. 111-113, tel. 0221 989 33 44, www.gleitzeitgmbh.de. Na instructie kunt u naar keuze aan een viertal stadsritten – met gids – deelnemen.

StattReisen Köln: tel. 0221 732 51 13, www.stattreisen-koeln.de. De rondleidingen, ook door minder bekende delen van Keulen, geven een blik op culturele, politieke, economische en maatschappelijke aspecten van de stad.

Verein Kölner Stadtführer: tel. 0221 680 67 13, www.koelner-stadtfuehrer.de. Rondleidingen met historische en culturele thema's – van Keulse heiligen tot carnaval.

Wolters Bimmelbahnen: www.bimmelbahnen.de, dagelijks circa 10-18 uur. Pendelritjes met de Schoko- und Zoo-express tussen Dom/KölnTourismus en het Schokoladenmuseum of de Zoo.

Vijf dolle dagen

Tijdens de dolle dagen, de afsluiting van het carnavalsjaar, laven feestgangers zich aan tal van optochten en evenementen in de openlucht. Op donderdag – Weiberfastnacht – wordt om 11.11 uur op de Alter Markt en de Heumarkt het straatcarnaval geopend; om 15 uur wordt voor de Severinstor het historische toneelstuk 'Jan und Griet' opgevoerd. Vrijdagavond trekken de carnavalsverenigingen in een Sternmarsch naar de Alter Markt. Zaterdagochtend laat de Funkenbiwak, de roodgekostumeerde fanfare, zich met dansmariekes zien op de Neumarkt. 's Avonds vormt de Geisterzug – zolang daar nog geld voor is – een alternatieve carnavalsvertoning. Op zondag gaan scholen en buurtverenigingen met kleurrijke uitdossing en praalwagens door de stad. De Rosenmontagszug neemt de volgende dag dezelfde route. Op Veilchendienstag zijn er optochten in diverse stadsdelen, waaronder Ehrenfeld, Nippes en Sülz. Middernacht eindigt het carnaval in veel cafés met het verbranden van de stropop, maar doorgaans wordt dan nog tot in de vroege uren doorgefeest. Op Aschermittwoch (Aswoensdag) is het dan eindelijk voorbij. 's Ochtends herinnert de priester door het uitdelen van het askruis aan de vergankelijkheid van het lichaam; 's avonds wordt de vastentijd met een vismaaltijd in de kroeg ingeluid (tickets: tel. 0221 258 04 04, http://shop.derticketservice.de/karnevalstickets).

Feestdagen

1 januari: nieuwjaar

maart/april: Goede Vrijdag, Paaszater-dag, Paaszondag

1 mei: Dag van de Arbeid

mei, 6e do. na Pasen: Hemelvaart

mei/juni, 2e zo./ma. na Hemelvaart: Pinksteren

juni, 2e do. na Pinksteren: Sacraments-dag (Fronleichnam)

3 oktober: Dag van de Duitse Eenheid

1 november: Allerheiligen

25/26 december: Kerstmis

Carnaval: Weiberfastnacht en Rosen-
montag zijn geen vastgestelde feestdagen maar zeker in de binnenstad werkt dan vrijwel niemand. Veel winkels, banken en instellingen zijn op Weiberfastnacht 's middags en op Rosenmontag de hele dag dicht.

Tijdens de carnavalsdagen zijn bezienswaardigheden, musea en zwembaden doorgaans gesloten of hebben beperkte openingstijden. Straten zijn afgesloten, bussen en trams rijden een aangepast schema.

Feesten en festivals

Passagen: jan., www.voggenreiter.com. Tentoonstellingen van internationale ontwerpers, met evenementen.

Carnaval: jan./feb., www.koelnerkarneval.de. Vanaf oudjaar begint het met bijeenkomsten en gekostumeerde bals. Ter afsluiting van het vijfde jaargetijde is het vijfdaagse straten- en kroegencarnaval, met de optocht op Rosenmontag als hoogtepunt.

lit.COLOGNE: mrt., www.litcologne.de.Internationaal literatuurfestival met gevestigde schrijvers en nieuwkomers; speciaal programma voor jonge lezers.

ART COLOGNE: apr., www.artcologne.de. Internationale beurs met 20e- en 21e-eeuwse kunst.

Acht Brücken: mei, www.achtbruecken.de. Festival voor moderne muziek.

Hänneschen-Kirmes: mei, www.haenneschen.de. Feest op de Eisenmarkt met acteurs van het Keulse marionettentheater.

Mülheimer Gottestracht: juni (Fron-leichnam), www.muelheimer-gottestracht.de. Traditionele botenoptocht op de Rijn vanaf Mülheim.

Romanischer Sommer und Roma-nische Nacht: eind juni/begin juli, www.romanischer-sommer.de. Concerten in de romaanse kerken van Keulen.

CSD – Christopher Street Day: juli, www.csd-cologne.de. De luidruchtige Parade is het hoogtepunt van het veertiendaagse homo-lesbische festival, de ColognePride; trekt tot wel een miljoen bezoekers naar de stad.

Summer Jam: juli, http://summerjam.de. Het grootste reggae- en wereldmuziekfestival van Europa aan de Fühlinger See in het noorden van Keulen.

Kölner Lichter: juli, www.koelnerlichter.de. Vuurwerk met muzikale omlijsting, op de Rijn met de Altstadt als decor.

Sommer Köln: juli/aug., www.sommerkoeln.de. Straat- en kindertheater, cabaret, concerten en evementen op diverse plaatsen in de openlucht, vrij toegankelijk.

Kölner Sommerfestival: juli/aug., www.koelnersommerfestival.de. Internationale toppers op het gebied van muziek, ballet en dans; zo'n zestig voorstellingen in de Philharmonie.

gamescom: aug., www.gamescom.de. Spellen, infotainment en openluchtconcerten in de binnenstad.

c/o pop – Festival & Convention: aug., www.c-o-pop.de. Festival voor elektronische muziek, indie en popcultuur.

'Dä längste Desch vun Kölle': sept., www.severinsviertel.info. Straatfeesten in het Severinsviertel met muziekpodia, snack- en biertafels.

rheinlesen: sept., www.rheinlesenkoeln.de. Literatuur in de Rheinauhafen.

Theaternacht: okt., www.theaternacht.de. Tot diep in de nacht rijden shuttlebussen naar opera- en theaterpodia.

RTL Köln Comedy Festival: okt./nov., www.koeln-comedy.de. Het ultieme lachprogramma met meer dan 200 artiesten in ruim 140 voorstellingen.

art.fair: okt./nov., www.art-fair.de. Jonge, alternatieve kunstbeurs.

Lange Nacht der Kölner Museen: nov., www.museumsnacht-koeln.de. Tot drie uur 's nachts toegang tot musea, met shuttlebusservice.

11-11: om 11.11 uur wordt op de Alter Markt het carnavalsseizoen geopend.

Cologne Fine Art: nov., www.colognefineart.de. Kunst- en designbeurs van hoog niveau.

Weihnachtsmärkte: dec. Kerstsfeer op de Roncalliplatz, Alter Markt, Neumarkt, Rudolfplatz, voor het Schokoladenmuseum, in de Stadtgarten en op een Rijnschip.

Kölner Krippenweg: dec.-jan., www.koelner-krippenweg.de. Kerstkribben uit verschillende culturen, in winkels, kerstmarkten en kerken.

Silvester: dec. Vuurwerk met spontane feesten aan de Rijnoever.

Veiligheid en noodgevallen

Algemeen noodnummer: tel. 112
Politie: tel. 110
Algemeen noodnummer: tel. 116 117
ANWB-Alarmcentrale: tel. 0031 88 269 28 88
Doktersdienst: tel. 0221 192 57
Bereikbaarheidsdienst tandarts: tel. 0180 5 98 67 00 (€ o,14/min.)
Apotheek: tel. 0800 00 228 33, mobiel 228 33 (€ 0,69/min.)
Wegenwacht ADAC: tel. 0180 2 22 22 22 (€ 0,06 per oproep), mobiel 22 22 22
Alarmnummers voor het blokkeren van creditcards, pinpassen en mobiele
telefoons: afhankelijk van uw bank/provider. Zorg ervoor dat u de juiste telefoonnummers bij u hebt!
Gevonden voorwerpen stad Keulen: Ottmar-Pohl-Platz 1 (ingang Dillenburger Str. 25), tel. 02 21 221 263 13, U: Kalk Post, ma., do. 8-16, di. 8-18, wo., vr. 8-12 uur

Informatie

KölnTourismus

KölnTourismus ( E 5), Kardinal-Höffner-Platz 1, D-50667 Keulen, tel. 0221 346 43-0, www.koelntourismus.de, ma.-za. 9-20, zo. 10-17 uur.

Stadsmagazines

Kölner Illustrierte en StadtRevue publiceren in hun maandelijkse papieren uitgave een uitgebreide evenementenkalender. Behalve tips voor eten, drinken en uitgaan staan er redactionele bijdrages over cultuur, sport, economie en maatschappelijke aangelegenheden. De tijdschriften zijn ook online te raadplegen: www.koelner.de en www.stadtrevue.de. Daarnaast is er PrinzKöln (http://prinz.de/koeln). In 'Magazin', de dagelijkse bijlage van de Kölner Stadsanzeiger, is te vinden wat er die dag of die week te doen is.

Internet en apps

www.koeln.de: het officiële stadsportaal weerspiegelt alle aspecten van het Keulse stadsleven. Er staan actuele berichten, nieuwtjes met betrekking tot bezienswaardigheden, een horeca- en winkelgids, tips voor uitgaan en nachtleven met het actuele programma, een bedrijvengids, een zoekmachine met meer dan 10.000 weblinks in de regio Keulen/Bonn, een weblog en een interactieve stadsplattegrond. Snelkoppelingen leiden naar de belangrijkste bezienswaardigheden en locaties van evenementen, naar het vliegveld, het centraal station, het verkeersbureau en naar de Messe. Een app voor uw smartphone is mobil.koeln.de.

www.koelntourismus.de: op de website van het toeristenbureau staat zeer veel informatie die kan worden gedownload maar ook een uitgebreid serviceaanbod zoals een Ticketshop, hotelreserveringssysteem en boekingsmogelijkheden voor rondleidingen. Onderweg is de app Köln Guide handig.

www.stadt-koeln.de: ambtelijke informatie van de Raad en het Bestuur betreffende politiek, economie en verkeer, gezondheid en maatschappelijke onderwerpen. Er staan links naar cultuur- en natuurmonumenten, sport-, vrijetijds- en cultuurinstellingen.

www.willkommeninkoeln.de: de focus van deze website ligt op het thema beurzen en congressen, economie en verkeer.

www.koelner-wissenschaftsrunde.de: dit kennisportaal bevat nieuwtjes van de Keulse hogescholen en onderzoeksinstellingen, met een thematisch geordende evenementenkalender.

www.koelnmesse.de: een overzicht van alle beurzen en congressen die in Keulen plaatsvinden, met desbetreffende links.

www.ksta.de: naast het dagelijks nieuws van de internetredactie van de Kölner Stadt-Anzeiger staan op deze site praktische gegevens.

www.koeln-damals.de: foto's uit diverse particuliere verzamelingen vertellen – met een korte begeleidende tekst – de geschiedenis van Keulen vanaf halverwege de 19e eeuw.

www.bilderbuch-koeln.de: het grootste fotoportaal van Keulen heeft zich tot doel gesteld alle straten en pleinen van de stad in beeld te vatten.

Kinderen

Tips voor voorstellingen en evenementen voor de jeugd staan in het stadsblad Känguru (www.kaenguru-online.de) en op www.kinder-koeln.de.

Sightseeing

Kinderen vinden het bezoeken van kerken saai, maar voor het beklimmen van de toren van de Dom (zie blz. 33) zijn de meeste wel te porren.

Aan de kant van Deutz lonkt het uitzichtterras van de KölnTriangle (blz. 72), dat comfortabel met een lift te bereiken is.

Tot de geliefde gezinsuitstapjes behoren de Zoo en het Aquarium (blz. 69). Daar gelijk naast gaat een kabelbaan over de Rijn (blz. 70). Kinderen kunnen zich uitleven in de grote speeltuin van het Rheinpark (blz. 73) of door een rondje met de miniatuurtrein te maken. Een korte boottocht op de Rijn (blz. 20) valt meestal ook bij kinderen in de smaak. Het Schokoladenmuseum (blz. 57) lokt met de chocoladefontein, het Sport & Olympia Museum (blz. 58) met een grasmat op het dak. In het Kulturquartier (blz. 48) kunnen kinderen in het juniormuseum kennismaken met de wereldculturen. Hoog op het voorkeurslijstje staat een bezoek aan het Odysseum (blz. 83), waar experimenten de nieuwsgierigheid naar natuurwetenschappen prikkelen.

Tijdens een rondleiding in het RheinenergieStadion ( buiten A 6, Aachener Str. 999, tel. 0221 71 61 61 04, www.koelnersportstaetten.de) kunnen bezoekers de kleedruimten van de voetballers zien. Inside Cologne City Tours en StattReisen organiseren speciale stadstochten voor kinderen.

Fun & Action

Zwempret beleven kinderen in het Agrippabad ( kaart 2, D 6/7, zie blz. 50) en in Aqualand (Merianstr. 1/Neusser Landstr., www.aqualand.de). Skaters kunnen terecht op de Plaza Kap686 ( F 9, zie blz. 60) aan de Rheinauhafen. Steil omhoog gaat het in de Kletterfabrik-Köln ( buiten A 3, Oskar-Jäger-Str. 173, tel. 0221 500 50 05, www.kletterfabrik-koeln.de). Avontuur voor jong en oud is te vinden in Phantasialand in Brühl (zie blz. 85).Sportieve kinderen (en ouders) kunnen een training van voetballers of ijshockeyers bijwonen. De 'Geißböcke', zoals de spelers van de 1. FC Koln ook wel genoemd worden, trainen in het 1. FC Sportpark. Vanaf het terras van het restaurant in Geißbockheim ( buiten de A10, Militärring/Berrenrather Str., www.fc-koeln.de) hebben bezoekers een goed overzicht.

De ijshockeyers van de Kölner Haie trainen in het 'Haifischbecken' ( buiten H 6, Gummersbacher Str. 4, www.haie.de). Wedstrijden vinden plaats in de Lanxess Arena.

Klimaat en reisseizoen

Klimatologisch de beste reisseizoenen zijn eind maart-midden mei en september/oktober (zie klimaattabel op blz. 25). In juli/augustus vinden de meeste openluchtvoorstellingen plaats en hangt er in de stad een drukkende warmte. Weersvoorspellingen staan op www.wetteronline.de/wetter/Koeln.

Openingstijden

Banken: ma.-vr. 9-13, 14-16, do. tot 18 uur. In de binnenstad veelal ook tussen de middag en ook op za. geopend.

Winkels en warenhuizen: in de binnenstad geldt doorgaans ma.-za. 10-20 uur, daarbuiten meestal ma.-vr. 8.30-13, 15-18.30, za. 8.30-13 uur.

Musea: de gemeentelijke musea zijn op maandag gesloten. Geopend zijn de instellingen van zelfstandige instituten.

Postkantoren: in de WDR-Arkade, Breite Str., U-Bahn: Appellhofplatz, ma.-vr. 9-19, za. 9-14 uur.

Reizen met een handicap

De 'Stadtführer für Behinderte – Köln' bevat informatie over onder andere de toegankelijkheid voor gehandicapten in musea en bij attracties, ook staan er speciale aanbiedingen in voor mensen met een beperking. Het boek 'Einfach Köln' bevat negen rolstoeltoegankelijke stadsontdekkingsroutes.

De beide gidsen zijn verkrijgbaar bij KölnTourismus en online op www.derkoelnershop.de. Rolstoelers kunnen gebruikmaken van de app van Wheelmap.

Roken

Het rookverbod wordt in veel cafés niet strikt nageleefd. Sommige noemen zich rokersclub, andere staan roken alleen buiten etenstijden toe of wijzen een deel van het etablissement aan rokers toe.

Sport en activiteiten

Fietsen

Fietsers kunnen naar believen lange trajecten langs de Rijn volgen (www.erlebnisweg-rheinschiene.de). Of ze verkennen via de Erlebnis-routen de groene omgeving, bijvoorbeeld naar het Kloster Knechtsteden, de burchten bij Brühl of de uiterwaarden van de Erft (www.regio-gruen.de).

Hardlopen en inlineskaten

Joggers lopen graag in het Stadtwald in Lindenthal, door de binnenste en buitenste groengordel, rond de Fühlinger See of langs de Rijn.

Op de met asfalt of met betonplaten verharde meer- en oeverpromenades komen ook inlineskaters goed aan hun trekken (www.laufen-in-koeln.de).

Schaatsen

In de kersttijd staat op de Heumarkt een 1200 m² grote openluchtijsbaan (www.koelner-eiszauber.de, eind nov.-23 dec. dag. 10-22 uur, 26 dec.-6 jan. dag. 12-20 uur, € 3 voor 90 min.).

Het ultieme schaatsvertier biedt de Eishochbahn in het Lentpark ( F 1, Lentstr. 30, tel. 0221 27 91 80 10, okt.-maart ma.-vr. 8.30-22.30, za. 10-18, 19-22 (Eisparty), zo. 9-21 uur. Dagkaart € 10,50, zie ook blz. 70).

Wandelen

Het ongeveer 170 km lange, gemarkeerde Kölnpfad omcirkelt de stad in elf stukken. De deeltrajecten zijn tussen 9 en 22 km lang. Alle begin- en eindpunten zijn bereikbaar met openbaar vervoer. Wandelkaarten zijn verkrijgbaar in de boekhandels; zie ook www.koelner-eifelverein.de.

Zwemmen en wellness

De Keulse zomerklassieker is het Stadionbad ( voorbij A 6, Aachener Str., tel. 0221 279 18 40, www.koelnbaeder.de, ca. mei-sept. afhankelijk van de weersomstandigheden ma.-vr. 10-20, za., zo. 9-20 uur, dagkaart € 5,-). Het uitgebreide complex in Müngersdorf omvat een buitenbad, een overdekt 25-meterbad en een sauna.

Uitzonderlijke zwempret biedt het grootschalige Lentpark ( F 1, Lentstr. 30, tel. 0221 27 91 80 10, www.koelnbaeder.de, di. 16-22, ma. en wo.-vr. 6.30-22, za., zo. 9-21 uur, dagkaart € 4,20, in de zomer € 5). 's Winters kunnen badgasten vanuit het water de schaatsers zien. 's Zomers lokken de ecologische zwemvijvers met glijbanen, springkussens, waterspeelplaats en ligweides.

Wie vooral ontspanning zoekt, kan het beste naar de Claudius Therme ( H 3, zie blz. 73) in het Rheinpark of in de binnenstad in de Mauritius Therme ( kaart 2, C 6, Mauritiuskirchplatz 3-7, tel. 0221 92 41 30, www.mauritius-ht.de, dagelijks 9.30-24 uur, dagkaart thermen ma.-vr. € 20, za., zo. € 23). Beide bieden behalve een zwembad diverse sauna's, massages en wellness.

Stoom- en zweetbaden heeft het Neptunbad in Ehrenfeld ( buiten A 4, Neptunplatz 1, tel. 0221 71 00 71, www.neptunbad.de, dagelijks 9-24 uur, dagkaart ma.-vr. € 27,50, za., zo. € 29,50). Het luxe Savoy Spa ( E 4, Turiner Str. 9, tel. 0221 162 30, www.savoy.de, ma.-do. 10-23, vr.-zo. 10-21 uur, aanbiedings- en dagprogramma's vanaf circa € 50, zie ook blz. 93) is ook voor niet-hotelgasten toegankelijk.

Sportfestijnen voor toeschouwers en deelnemers

Rund um Köln: paasmaandag, www.rundumkoeln.de. Internationale wielerronde met deelnamemogelijkheid voor de ambitieuze vrijetijdsfietser.

Mehl-Mülhens-Rennen: mei, www.koeln-galopp.de. Traditioneel galopconcours op de Keulse paardenrenbaan in Weidenpesch.

Wake the Line: eind mei/begin juni. In het Stadionbad laten wakeboarders en wakeskaters hun kunsten zien.

BMX Worlds: half juli, www.bmxworlds.de. Toernooi voor de wereldtoppers fietscross in het Jugendpark op de rechter Rijnoever.

Kölner Golf Woche: eind juli/begin aug., www.koelnergolfwoche.de. Acht dagen toernooien op acht greens in en rond de stad.

RheinEnergieMarathon Köln: half sept., www.koeln-marathon.de. Zo'n 16.000 hardlopers, 2500 inlineskaters en meer dan 500.000 toeschouwers; ook supermarathons, halve- en scholierenmarathons.

Telefoon en internet

Landnummer Duitsland: +49

Netnummer Keulen: 0221 (vanuit het buitenland dus +49 221)

Landnummer België: +32

Landnummer Nederland: +31

De meeste hotels bieden hun gasten internettoegang. Bovendien zijn er in de stad veel openbare internetcafés. Een van de grootste is Giga Center ( kaart 2, C 6, Hohenzollernring 7-11, U-Bahn: Rudolfplatz).