Welkom

Kálos oríssate
Ter oriëntatie
Kennismaking, Kreta in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg op Kreta

Provincie Iráklio
Iráklio, Archánes, Górtis
Festós, Agía Triáda, Záros
Mátala, Chersónisos, Mália

Provincie Lassíthi en Ágios Nikólaos
Ágios Nikólaos, Eloúnda, Krítsa
Lató, Gourniá, Mochlós, Sitía
Moní Toploú, Vai, Palékastro, Ierápetra
Análipsi en Makrigialós, Mírtos

Provincie Réthimno
Réthimno, Arméni, Agía Galíni, Anógia

Provincie Chaniá
Chaniá, schiereiland Akrotíri, Kolimbári
Kíssamos, Paleochóra, Chóra Sfakíon
Loutró, Frangokástello, Georgioúpoli
Vámos en schiereiland Apokorónas

De 15 hoogtepunten

 1 Een uniek eiland – uitstapje naar Santorini
Witte dorpen op een 300 m hoge kraterrand.

 2 Meer dan een Minoïsch Disneyland – Knossós
Hier ziet u meer dan alleen fundamenten, en kan ook een leek zich een voorstelling van het verleden maken.

 3 Weg van de drukte – het achterland van Chersónisos
Drie kleine dorpjes met veel sfeer en goede tavernes.

 4 De hemel op aarde – de Agía Triádakerk
De schilderijen in de orthodoxe kerk zijn niet alleen mooi, want wie goed kijkt kan er hele verhalen van aflezen.

 5 Een andere wereld – de Lassíthihoogvlakte
21 boerendorpen op de vruchtbaarste vlakte van Kreta.

 6 Een gruweloord – het vestingeiland Spinalónga
Eerst Venetiaanse burcht, daarna Turks dorp en leprakolonie.

 7 In het oleanderbos – Zakrós en het Dal der Doden
Wandeling door een beekdal naar een Minoïsch paleis en het strand.

 8 Paradijs voor rustzoekers – het eiland Chrisí
Zand, mosselbanken, fossielen en vreemd gevormde jeneverbesstruiken maken van Chrisí de ideale bestemming voor een dagtocht.

 9 Het vergeten dal – Amári
Slaperige dorpen tussen het Idagebergte en de Witte Bergen.

10Natuur en cultuur – van het Arkádiklooster naar Margarítes
Een klooster, antieke vindplaatsen en een pottenbakkersdorp.

11Canyon met palmenbos – Préveli en Plakiás
Kloven, kloosters, stranden en ateliers in bergdorpen.

12Het oude Kreta – Archeologisch Museum Chaniá
Kretenzische kunst uit drie millennia, sfeervol tentoongesteld in een gotische kerk.

13Het onbekende Kreta – het achterland van Kíssamos
Krokodillen en vale gieren in een eenzaam landschap.

14De klassieker – wandeling door de Samariákloof
Door de beroemdste kloof van Kreta van het hooggebergte naar de zee lopen.

15Rustige dorpen – het schiereiland Apokorónas
Duurzaam toerisme rond Vámos.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Kálos oríssate – Welkom

Vakantie op Kreta betekent vooral vakantie aan zee. Langs de meer dan 1000 km lange kust vindt iedereen wel een strand of badplaats naar zijn gading. In veel havens dobberen boten waarmee een excursie kan worden gemaakt, en overal liggen vissersbootjes aan de kade. Zij zorgen ervoor dat de talloze tavernes op het eiland altijd van verse vis uit de Egeïsche Zee zijn voorzien.

Ter oriëntatie

Overzicht

Kreta, in het Grieks Kríti, is met een lengte van 260 km en een breedte tot 60 km het grootste Griekse eiland. Het telt liefst vier gebergten van meer dan 2000 m hoogte. Alle grotere plaatsen liggen aan de noordkust. Internationale luchthavens bevinden zich in Chaniá in het westen en Iráklio in het midden, de belangrijkste havens zijn Iráklio en Soúda, bij Chaniá. Ook de meeste grote hotels staan aan de noordkust. In de vaak ver uit elkaar gelegen kustplaatsen aan de Libische Zee zijn veel kleinere hotels en appartementencomplexen verrezen.

Centrum – de provincie Iráklio

In de agglomeratie van de hoofdstad Iráklio ( K/L 3), ook wel als Heraklion geschreven, woont ongeveer een kwart van alle 600.000 Kretenzers. Meer dan 3500 jaar geleden lagen hier drie van de belangrijkste Minoïsche paleiscentra: Knossós, Archánes en Festós. Net ten oosten van Iráklio begint de 'Costa Turistica' van het eiland, die zich via Chersónisos ( M 3) en Mália ( N 4) tot aan Sísi ( N 4) uitstrekt.

Een gemakkelijk begaanbaar heuvellandschap verbindt het noorden bij Iráklio met de Messarávlakte ( J/K 6) in het zuiden. Deze 12 km brede en 40 km lange graanschuur van Kreta strekt zich parallel aan de Libische Zee uit, tussen het woestijnachtige Asteroússiagebergte in het zuiden en het heuvellandschap in het midden.

Het oosten – Ágios Nikólaos en de provincie Lassíthi

De provinciehoofdstad van Oost-Kreta is het gezellige stadje Ágios Nikólaos ( O 4) met zijn mooie binnenzee aan de Golf van Mirambello. Ágios Nikólaos en het nabijgelegen Eloúnda ( O 4) hebben zich ontwikkeld tot centra van luxueuze resorts; de twee andere stadjes in deze regio, Sitía ( R 4) aan de noordkust en Ierápetra ( O 6) aan de zuidkust, hebben een meer landelijk karakter. Hier neemt het toerisme slechts een bescheiden plaats in. Landschappelijk zeer fraai zijn de door de ruim 2000 m hoge bergen van het Díktigebergte omsloten Lassíthihoogvlakte ( N 4) en de vrijwel uitgestorven oostkust met het palmenstrand van Vái ( S 4) en het Minoïsche paleis van Káto Zakrós ( S 5). Hier kunt u aan het landschap en het klimaat al een beetje merken dat het Nabije Oosten inderdaad niet al te ver weg is.

Tussen de hoogste bergtoppen – provincie Réthimno

De provinciehoofdstad Réthimno ( F 3) is met slechts 56.000 inwoners de op twee na grootste plaats van het eiland. De binnenstad wordt gekenmerkt door woningen uit de Venetiaanse en Ottomaanse periode en er steken minaretten van verscheidene moskeeën boven de daken uit. Vanaf de middeleeuwse vesting van Réthimno, het Fortezza, kijkt u uit over de twee hoogste gebergten van Kreta: in het oosten het Ídagebergte ( H/J 4) (ook: Psilorítis) en in het westen de Witte Bergen, de Léfka Óri ( D 4).

Ten oosten van de stad staan tal van grotere hotels aan een 16 km lang strand, maar ook aan de zuidkust liggen twee badplaatsen, Agía Galíni ( H 5) en Plakiás ( F 4), die niet ontbreken in de catalogi van reisorganisaties. Vruchtbare dalen als het Amáridal ( G/H 4) zijn net zo karakteristiek voor deze regio als kleine baaien.

Het wilde Westen – de provincie Chaniá

Het massief van de Léfka Óri beheerst grote delen van deze regio, waarvan de hoofdstad Chaniá ( D 2) nog voor een groot deel wordt gekenmerkt door oude Venetiaanse straatjes en palazzi. Vier schiereilanden, waarvan er twee vrijwel onbewoond zijn, steken in het noorden de Kretenzische Zee in; aan de westkust vindt u twee lagunes die een uniek paradijs zonder hotels vormen. Naast Georgioúpoli ( E 3) zijn vooral de dorpen tussen Chaniá en Kolimbári ( B 2) echte vakantiecentra met volop accommodatie. Liefhebbers van slaperige plattelandsplaatsjes gaan naar Kíssamos ( A 2) in het uiterste westen met zijn voor toeristen nog grotendeels onontsloten achterland.

Wegen: tussen Kíssamos in het westen en Ágios Nikólaos in het oosten loopt een goed onderhouden autoweg langs de noordkust. Hier kan de reiziger aardig opschieten. In het zuiden rijdt u echter uitsluitend op weliswaar goede, maar bochtige landwegen die meestal hoog langs een afgrond of over een vlakte lopen. Veel kustplaatsen zijn daar alleen via doodlopende wegen te bereiken.

Enkele tientallen woeste ravijnen strekken zich van de Witte Bergen uit naar de zuidkust, waaronder ook de befaamde Samariákloof ( C 4). Twee van de weinige dorpen aan de Libische Zee zijn tot op de dag van vandaag alleen te voet of per boot bereikbaar. Kreta's enige kustvaarderslijn verbindt de havens tussen het bij individuele reizigers populaire Paleochóra ( A/B 4) en het stille Chóra Sfakíon ( D 4); de boten varen eveneens op Gávdos ( D 8), het zuidelijkste eiland van Europa.

Kennismaking, Kreta in cijfers

Stranden …

Kreta biedt in overvloed wat de meeste vakantiegangers zoeken: goede stranden, zowel aan de Egeïsche als aan de Libische Zee. Of u nu van duinen- of palmenstranden houdt, van wit zand of kleurrijke steentjes, van absolute stilte of beachparty's die 's middags al beginnen, u vindt het hier allemaal. Privéstranden zijn er niet. Alle kuststroken zijn vrij toegankelijk, tenzij ze een militaire functie hebben. Toeristenbelasting is onbekend en voor geen enkel strand wordt entree geheven. Hierdoor hebben ook weinig gemeenten geld om het strand dagelijks schoon te maken.

Echt schoon zijn meestal alleen de stukken waaraan iemand geld verdient: eigenaars van tavernes, ligstoelverhuurders, watersportaanbieders of hotels. Zij zorgen ook voor douches, toiletten en in uitzonderlijke gevallen zelfs voor kleedhokjes. Strandwachten zijn alleen verplicht op drukbezochte stranden, vaste zwemtijden zijn er niet. Iedereen is voor zichzelf verantwoordelijk – zo hebben de Kretenzers het graag.

… en kloven

Meer dan welk ander Grieks eiland ook trekt het grootste eiland van Griekenland wandelaars en rugzaktoeristen. Het Europese langeafstandspad E4 loopt over de hele lengte van het eiland, over hoge bergen en vlak langs zee. Het gedeelte langs de Libische Zee, tussen Paleochóra en Chóra Sfakíon, is haast zoiets als de Jakobsweg voor Kretaliefhebbers. Canyoning ofwel wandelingen door een kloof zorgen voor een regelrechte adrenalinekick. Voor enkele Kretenzische kloven wordt zelfs entreegeld geheven en ze worden regelmatig schoongemaakt. De meeste zijn echter ongerept en woest.

Bij alle wandelingen valt het typisch Griekse laisser faire op, wat heel aangenaam is zolang u niet in de problemen raakt. Verbodsborden ontbreken totaal, maar wegwijzers en wegmarkeringen vaak evenzeer. Er bestaan geen goede wandelkaarten, en er zijn dan ook geen wandelspeldjes in goud, zilver en brons te verdienen; ook de wekelijkse folkloreavond met volksdansen zult u hier tevergeefs zoeken.

De vrijheid of de dood

'Elefthería i thánatos' (de vrijheid of de dood) luidde het motto van de Kretenzers in hun vele opstanden tegen de Turkse heerschappij tussen 1669 en 1898. Zo hoog is de inzet tegenwoordig niet meer, maar de vrijheid is nog altijd het hoogste goed. En die wordt volgens veel 'helden' vooral ingeperkt door verkeersborden. Vandaar dat ze vaak vol schietgaten zitten. Ze vormen voor de vele wapenbezitters op het eiland een ideale schietschijf.

Hoe groot het wantrouwen tegenover de overheid is, bleek heel duidelijk uit de gebeurtenissen rond het bergdorp Zonianá in 2008/2009. In de bergachtige omgeving van deze plaats verbouwden veel boeren hennep en papavers. Zonianá dreigde zich tot het drugsproductiecentrum van Griekenland te ontwikkelen, compleet met alle criminele randverschijnselen. Speciale eenheden van de politie bestormden de plaats en hielden deze dagenlang bezet. Hierop kwam het tot protesten van de gehele dorpsbevolking: ze waren bang dat de aanwezigheid van zo veel politie het moraal van de kinderen zou aantasten.

Overal geiten

De vele geiten op het eiland lijken nog meer vrijheid te genieten dan de mensen – in elk geval tot de dag waarop ze worden geslacht. Automobilisten moeten er buiten de stad altijd rekening mee houden dat ze de weg versperren. Soms slaan ze op de vlucht, soms blijven ze staan, u moet overal op voorbereid zijn. In afgelegen gebieden zijn ze soms zo tam dat ze hun kop door het autoraampje steken en chocoladekoekjes uit de hand eten.

Herten zijn maar zeer zelden van dichtbij te zien. Daarom is een vonnis van het Griekse gerechtshof Areopagus uit 2010 dan ook niet echt uitvoerbaar: volgens die uitspraak moeten het eerste en het laatste dier in een kudde die 's nachts op de wegen slaapt of rondloopt, voorzien zijn van een waarschuwingslicht …

Koude koffie, coole muziek

Voor veel autochtone gasten op de terrassen in de steden is het landelijke Kreta net zo exotisch als voor de bezoekers uit West-Europa. De helft van alle Kretenzers woont tussen beton en asfalt en brengt zijn vrije tijd liever door bij een ijskoude nescafé frappé of freddo espresso dan op het platteland of in de bergen. Het kafenio als traditioneel koffiehuis is hopeloos verouderd. De eigenaars overtreffen elkaar over en weer bij de inrichting wat chique, trendy vormgeving betreft en in veel café-bars zorgen dj's al overdag voor coole muziek. De prijzen voor de drankjes zijn relatief hoog, maar gasten blijven dan ook erg lang hangen. Statistieken hebben uitgewezen dat een Griekse gast gemiddeld 93 minuten met één enkele koffie een cafékruk of lounge chair bezet houdt. Het is gewoon niet gebruikelijk om een tweede drankje te bestellen. Daarentegen is de ober meteen bereid om bij een flesje bier op verzoek twee glazen te brengen.

Sociale contacten

De tijd in het café wordt vooral besteed aan gesprekken. Een gast zit slechts zelden alleen aan een tafeltje. Zonder paréa, of gezelschap, voelt een Griek zich eenzaam. Monaxía en erimía, twee synoniemen voor eenzaamheid, zijn dan dan ook de twee woorden die het meest in Griekse liedteksten voorkomen – natuurlijk na agápi, het woord voor liefde. Er gaat niets boven een goed gesprek. In geen enkele Griekse advertentie ontbreekt een telefoonnummer dat kan worden gebeld. U kunt bijvoorbeeld de supermarkt bellen of een bepaalde aanbieding nog voorradig is of informeren naar de openingstijden.

Er wordt toch al graag getelefoneerd. In plaats van in een reisgids openingstijden en toegangsprijzen op te zoeken, bellen Grieken naar het museum of de kassa van een archeologische vindplaats. En in plaats van ingewikkelde dienstregelingen te ontcijferen, pakken ze de telefoon en informeren ze bij de havenpolitie, de luchthaven of het busstation naar de vertrek- of aankomsttijden van veerboten, vliegtuigen of bussen.

Feiten en cijfers

Ligging: Kreta (Grieks: Kríti) ligt ongeveer op dezelfde hoogte als Cyprus en het Tunesische eiland Djerba.

Oppervlakte en inwoners: Kreta is het dichtstbevolkte eiland van Griekenland en is het op vier na (Sicilië, Sardinië, Cyprus en Corsica) grootste eiland in de Middellandse Zee. Op een oppervlakte van 8336 km2 wonen 623.000 mensen, dus ca. 74 per vierkante kilometer. De grootste stad is Iráklio met 174.000 inwoners, gevolgd door Chaniá (109.000 inwoners) en Réthimno (56.000 inwoners).

Bestuur: Kreta is een van de zeven Griekse provincies. De hoofdstad van het eiland is Iráklio. Het eiland is verdeeld in de vier bestuurlijke regio's Iráklio, Chaniá, Réthimno en Lassíthi (Oost-Kreta, hoofdstad Ágios Nikólaos).

Hoogste bergen: de hoogste berg is met 2456 m de Psilorítis in het Idagebergte ten zuidwesten van Iráklio. De Pachnés in de Witte Bergen in het westen van het eiland komt voor die titel slechts drie meter tekort.

Afstanden: van Káto Zakrós in het oosten tot Elafónisi in het westen is het ongeveer 415 bochtige kilometers rijden.

Godsdienst: vrijwel alle Kretenzers zijn Grieks-orthodoxe christenen.

Economie: behalve het toerisme is vooral de landbouw van economische betekenis. De belangrijkste producten zijn olijfolie, wijn, druiven, rozijnen, aardappelen, in kassen gekweekte tomaten en komkommers, kaas, geiten- en lamsvlees. De industrie is voornamelijk gevestigd in Chaniá en Iráklio. De faculteiten van de universiteit van Kreta zijn verdeeld over de standplaatsen Iráklio, Réthimno en Chaniá.

Mínos en Ariádni

Onderling spreken Kretenzers elkaar meestal bij de voornaam aan, ook als ze u tegen elkaar zeggen. Dat laatste gebeurt echter veel minder vaak dan bij ons het geval is – op Kreta gaat men al snel op je en jij over. De voornamen zijn net als bij ons meestal van christelijke oorsprong, maar ook namen uit de klassieke oudheid komen veel voor. Zo heet de groenteman bijvoorbeeld Plátonas en is naar de filosoof Plato genoemd, de slager misschien wel Aristotélis en de receptioniste Xanthíppi. Op het grootste eiland van Griekenland komen daar nog twee oer-Kretenzische namen bij uit de Minoïsche tijd: Mínos en Ariádni. Beide figuren gaan ver terug tot in de antieke mythologie.

Mínos was de eerste koning van het eiland. De oppergod Zeus verwekte hem bij de door hem naar Kreta ontvoerde Fenicische koningsdochter Europa. Hij was getrouwd met Pasiphaë, die op een dag verliefd werd op een witte offerstier. Ze liet Daedalus een houten koe bouwen om de liefde met de stier te kunnen bedrijven. Uit deze vereniging werd de Minotaurus geboren, een man met een stierenkop, die door koning Minos in het labyrint van zijn paleis verborgen werd gehouden. De Minotaurus eiste elk jaar zeven jongemannen en maagden uit Athene als offergave. Pas de uit Athene afkomstige koningszoon Theseus slaagde erin het beest te doden.

Om na die daad de weg uit het labyrint terug te kunnen vinden had Ariadne, een dochter van Minos, hem op de heenweg een hulpmiddel meegegeven, op aanraden van de vindingrijke Daedalus: een knot wol die hij op zijn weg had afgewikkeld. Vervolgens vluchtte Ariadne met Theseus, op wie zij verliefd was geworden. Op weg naar Athene eiste de god Dionysos, wiens priesteres zij was geweest, haar echter op. Theseus moest haar op het strand van het Cycladeneiland Náxos achterlaten.

Hij was hierdoor zo bedroefd dat hij een afspraak vergat die hij met zijn vader Aigeus, de koning van Athene, had gemaakt. In plaats van witte zeilen te hijsen, waarmee hij zijn overwinning kenbaar zou maken, naderde hij de kust van zijn vaderland onder zwarte zeilen, ten teken van zijn dood. Toen Aigeus dat zag, stortte hij zich in de zee die tot de dag van vandaag zijn naam draagt: de Egeïsche Zee.

Stiefkind milieu

Het water van de Egeïsche Zee is overal rond Kreta schoon genoeg om in te zwemmen. Alleen vissers maken zich zorgen om de zee, want zij hebben hem overbevist. De situatie van het milieu op het land is veel zorgelijker. Er zijn hier geen moderne vuilverbrandingsinstallaties, zodat veel vuilnis nog altijd in de openlucht wordt verbrand. Ook recycling staat hier nog in de kinderschoenen.

De zon, die hier vrijwel onafgebroken schijnt, wordt tot nog toe vooral gebruikt voor het verwarmen van water. Zonnepanelen (die zonne-energie omzetten in elektriciteit) zijn ondanks de ideale omstandigheden schaars. Windenergie speelt dankzij EU-subsidies een kleine rol op het eiland. Kerncentrales zijn er niet in Griekenland (en er zijn ook geen plannen om ze te bouwen). In plaats daarvan verbrandt men op Kreta het grotendeels door de Oekraïne geleverde goedkope petroleumderivaat mazout, en op het vasteland zelfs Griekse bruinkool van belabberde kwaliteit. In de dierenbescherming zijn vooral op Kreta wonende buitenlanders actief, maar ze worden door de gemeenten, die officieel verantwoordelijk zijn voor het oprichten van dierenasiels, in onvoldoende mate gesteund.

Geschiedenis, heden, toekomst

Minoïsche periode

Nadat Kreta in circa 6000 v.Chr. vanuit Anatolië was gekoloniseerd, bracht rond 2800 v.Chr. de ontwikkeling van de koperproductie het leven van de mensen in een stroomversnelling; dit leidde tot intensieve handelsbetrekkingen met Cyprus en Zuidwest-Azië. Rond 2000 v.Chr. begonnen de tegenwoordig onder de naam van hun legendarische eerste koning Minos bekendstaande Minoërs zich onder machtige koningen te verenigen. Er werden paleizen gebouwd, die centra van grote steden vormden (protopalatiale periode). Rond 1700 en 1600 v.Chr. werden deze paleizen door natuurrampen verwoest. Op dezelfde plaatsen verrezen nog mooiere nieuwe paleizen, waarvan de restanten nu in Knossós, Festós, Mália en Káto Zakrós te bezichtigen zijn.

Myceense periode

Vanaf circa 1450 v.Chr. werd Kreta bezet door de Myceners, wier machtscentra op de Peloponnesos lagen. Het waarschijnlijk door natuurrampen of epidemieën verzwakte Minoïsche rijk dolf het onderspit voor hen, zonder dat het tot een grote beslissende slag kwam. De Myceense cultuur bepaalde ongeveer driehonderd jaar lang het leven op Kreta en in het Egeïsche gebied. In de 12e eeuw v.Chr. verdween ook de Myceense cultuur. In de drie eeuwen die volgden, trokken Griekse stammen, de Doriërs en Ioniërs, vanuit het noordwesten het Griekse vasteland en de eilanden binnen; Kreta werd door de Doriërs gekoloniseerd. Omdat er nog weinig bekend is over de periode tussen circa 1100 en 700 v.Chr., wordt deze aangeduid met de 'donkere eeuwen'.

Griekse en Romeinse periode

Rond 700 v.Chr. was er in Griekenland een wirwar van stad- en eilandstaten ontstaan, die verantwoordelijk werd voor de culturele topprestaties die na 480 v.Chr. in de periode van het klassieke Griekenland zouden uitmonden. Kreta en zijn stadstaten speelden slechts een bijrol. Pas met de verovering van het eiland door de Romeinen in 67 v.Chr. kreeg Kreta weer meer betekenis. Het eiland werd een zelfstandige Romeinse provincie, met Górtis als hoofdstad. De apostel Paulus bezocht het eiland in het jaar 59 en stelde hier zijn leerling Titus aan als eerste christelijke bisschop van Kreta.

Byzantijnse en Venetiaanse periode

Na de deling van het Romeinse Rijk in 395 werd Kreta, net als de rest van Griekenland, onderdeel van het vanuit Constantinopel (het huidige Istanboel) geregeerde Oost-Romeinse Rijk, dat zich zou ontwikkelen tot het Byzantijnse Rijk. Tussen 824 en 961 hadden islamitische Arabieren uit Noord-Afrika echter de feitelijke macht over Kreta in handen. Zij richtten grote verwoestingen aan op het eiland. Na de herovering van Kreta in 961 door de latere Byzantijnse keizer Nikefóros Fókas bloeide het eiland weer op. Er werden vele Byzantijnse kerken en kloosters gebouwd. In 1204 veroverden Venetië en de deelnemers aan de Vierde Kruistocht Constantinopel. Het Byzantijnse Rijk raakte ernstig verzwakt. Griekenland en de Egeïsche eilandenwereld werden tussen Venetië en de kruisridders verdeeld. Kreta zou de daaropvolgende 465 jaar tot de Dogenrepubliek behoren.

Ottomaanse periode

Tussen 1645 en 1669 veroverden de Turken heel Kreta. Steeds weer vlamde het Kretenzische verzet tegen hen op. Delen van het vasteland en de eilanden in de Egeïsche Zee konden zich tijdens een vrijheidsstrijd (1821-1828) van de Ottomaanse heerschappij bevrijden en legden de basis voor de nieuwe Griekse staat, maar Kreta bleef nog tot 1898 Turks. In dat jaar werd het door invloed van de grote mogendheden zelfstandig. De Kretenzers zochten echter aansluiting bij het bevrijde Griekenland. Na de Griekse overwinning op Turkije in de Balkanoorlogen werd het eiland in 1913 eindelijk deel van de Griekse staat.

Wereldoorlog en militaire dictatuur

In de Eerste Wereldoorlog bleef Griekenland neutraal. In de Tweede werd het eiland van 1941 tot 1944 door Duitse en Italiaanse troepen bezet. Veel Kretenzers trokken als partizanen de bergen in. Bij wraakacties van de Duitsers werden hele dorpen verwoest en duizenden burgers vermoord. Daarna woedde er tot 1949 een bloedige burgeroorlog in Griekenland en op Kreta, die met steun van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten door de burgerpartij werd gewonnen.

Tussen 1967 en 1974 volgde op een jarenlange labiele democratie een gewelddadige militaire dictatuur. Pas daarna ontwikkelde zich een moderne democratie met de volkspartijen Néa Dimokratía (conservatief) en PASOK (sociaaldemocratisch).

Griekenland en de crisis

De toetreding tot de EU in 1981 en de invoering van de euro in 2002 waren stapjes in de ontwikkeling van Griekenland naar een moderne staat naar westers model, hoewel het in 2010 door tussenkomst van de EU en het Internationaal Monetair Fonds voorkomen staatsbankroet veel gebreken in het systeem aan het licht bracht, zoals nepotisme, corruptie, een verouderde industrie en een opgeblazen ambtenarenapparaat.

De vanaf 2010 ingevoerde bezuinigingsmaatregelen, zoals verhoging van de pensioenleeftijd, verlaging van de pensioenen en het minimumloon, belastingverhoging en terugdringing van het aantal banen, treffen vooral de lagere inkomens.

Overnachten

Op Kreta worden meer dan 270.000 toeristenbedden verhuurd. Pensions en kleine appartementencomplexen vindt u in vrijwel elke kustplaats. Zelfs in veel bergdorpen is inmiddels eenvoudige accommodatie te vinden, die heel geschikt is voor een overnachting op doorreis. Luxehotels staan voornamelijk aan de noordkust. Ook goede middenklassehotels zijn langs de meeste stranden in het noorden te vinden.

Boeking en prijsvergelijking

De prijzen zijn sterk seizoensafhankelijk. Het absolute hoogseizoen aan de kust is de periode tussen 1 en 20 augustus, wanneer vrijwel alle Grieken zelf vakantie hebben. April, mei en oktober gelden als voor- en naseizoen. In de bergdorpen zijn de prijzen voor een overnachting in de weekends in de winter het hoogst.

Grotere strandhotels zijn bijna altijd goedkoper als u ze via een reisorganisatie boekt in plaats van individueel. Omdat veel hotels door verschillende reisorganisaties worden aangeboden, kan een prijsvergelijking lonend zijn, bijvoorbeeld via de volgende sites:

www.expedia.nl;

www.trivago.nl.

In Réthimno en Chaniá vindt u veel romantische stadshotels in oude Venetiaanse gebouwen. De staatsorganisatie Agrotravel (www.agrotravel.gr) en de particuliere, zeer betrokken en aan te bevelen organisatie Guest Inn (www.guestinn.com) bemiddelen voor onderdak in dorpen in het binnenland en in de bergen.

Hotelportals bieden vaak onderdak aan in stadshotels voor een veel lagere prijs dan die u in het hotel zelf zou betalen. Wie op de bonnefooi reist, vindt buiten juli en augustus overal gemakkelijk onderdak.

Hotelprijzen kunt u vergelijken op de boekingsites van grote organisaties, zoals:

www.arke.nl;

www.corendon.nl;

www.neckermann.nl;

www.sunweb.nl.

De sites van grotere hotelaanbieders, die vaak zeer aantrekkelijke kortingen bieden, zijn vooral voor stadsvakanties ideaal (de Duitse sites zijn ook in het Nederlands te lezen):

www.booking.com;

www.hotel.de;

www.hrs.de.

Officiële categorieën

Alle Griekse accommodatie voor toeristen wordt door de staat geclassificeerd. Bij hotels lopen de categorieën van luxe via A naar E omlaag, bij pensions en appartementen reiken ze van A tot C. Indeling in een bepaalde categorie is gebaseerd op kamergrootte, inrichting en extra faciliteiten van het hotel of pension. De prijzen zijn seizoensafhankelijk; de tijden van de seizoenen verschillen echter nogal eens van plaats tot plaats. Bij weinig vraag bieden vrijwel alle hoteliers en verhuurders een stevige korting op de tarieven. Deze kan oplopen tot 40 of zelfs 50%. Bij het gebruik van een tweepersoonskamer door één persoon wordt over het algemeen ongeveer 20% korting berekend, voor een extra bed op de kamer moet circa 20% toeslag worden betaald.

Pensions, studio's, appartementen en vakantiehuizen

Ongeveer een derde van het aanbod aan accommodatie bestaat uit pensions, kamers bij particulieren en appartementen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen domátia (kamers), gazoniéres (studio's met kitchenette) en diamerísmata (appartementen met volledig uitgeruste keuken). De prijzen zijn in de regel lager dan die van vergelijkbare hotelkamers – en de verhuurders meestal vriendelijker. Anders dan bij ons zijn er geen vaste wisseldagen voor studio's en appartementen. Beddengoed, handdoeken en toiletpapier zijn aanwezig, alleen zeep moet u zelf aanschaffen. De keukenuitrusting is niet te vergelijken met die in West-Europese vakantiewoningen en laat doorgaans te wensen over. Pannen en bestek zijn altijd van de goedkoopste kwaliteit. Kosten voor de eindschoonmaak worden in Griekse vakantiehuizen meestal niet in rekening gebracht en ook het stroomverbruik wordt niet apart afgerekend.

Vrijstaande vakantiehuizen zoals in Toscane worden op Kreta maar mondjesmaat aangeboden. Ook verhuurders van vakantiehuizen hebben doorgaans alleen appartementen of in het gunstigste geval -rijtjesbungalows in de aanbieding.

Grotere aanbieders van studio's, appartementen en vakantiehuizen zijn onder andere:

www.uwvakantievilla.nl;

www.belvilla.nl;

www.homeaway.nl;

www.eurocottage.com;

www.kreta.com.

Campings en jeugdherbergen

Op het eiland zijn zo'n vijftien kampeerterreinen te vinden. Wild kamperen is verboden. Uitgebreide informatie over de terreinen vindt u in speciale campinggidsen en op internet op bijvoorbeeld www.camping.gr.

's Zomers zijn er in Plakiás en Mírthios aan de zuidkust mooie particuliere jeugdherbergen open.

Eten en drinken

Veel borden of alles op één bord

De van Griekse restaurants in Nederland en België bekende Akropolisschotel met allerlei vleesgerechten zult u in Kretenzische restaurants niet aantreffen. Hier is het zaak om op culinaire ontdekkingsreis te gaan en de boerensalade, de souvlaki en de moussaka te laten voor wat ze zijn. Hiervoor kunt u net zo goed een eenvoudige taverne in een van de bergdorpen bezoeken, of een gezellig marktlokaal of een trendy fijnproeversrestaurant in de stad binnengaan.

Wie naar de Kretenzers in de tavernes kijkt, begrijpt meteen hoe die volgeladen schotels in de Griekse restaurants hier vroeger zijn ontstaan. Kretenzers gaan niet graag alleen of met zijn tweeën uit eten, maar verzamelen voor een maaltijd veel vrienden of familieleden om zich heen. Vervolgens worden er zo veel mogelijk verschillende gerechten tegelijk besteld, die door de ober midden op tafel worden gezet. Iedereen neemt wat hij lekker vindt en zo veel als hij of zij lust. Dit is dan ook de verklaring voor de schotelmanie van de Griekse restauranthouders in het buitenland: omdat in West-Europa iedereen een bord per persoon bestelt, schept de gastheer zo veel mogelijk verschillende spijzen op één bord, zodat de gast de gebruikelijke verscheidenheid van het Griekse eten niet hoeft te missen!

Couvert: in alle Kretenzische eetgelegenheden, van eenvoudige tavernes tot luxerestaurants, wordt per gast een vast bedrag in rekening gebracht dat couvert wordt genoemd. Dit moet u betalen, of u nu uitsluitend een salade of een uitgebreid menu hebt besteld. De ene keer betaalt u slechts 30 cent, de andere keer 4 euro.

Typisch Kretenzisch

De ideale plaats om zo veel mogelijk lekkernijen te leren kennen, is in heel Griekenland de oúzeri of de mezedopolío. Mezédes is de verzamelnaam voor de samenstelling van verschillende gerechten die voor iedereen tegelijk op tafel komen – in een oúzeri en mezedopolío vaak op kleine bordjes, zodat veel verschillende gerechten kunnen worden geserveerd. Op Kreta worden eethuizen van dit type naar de nationale drank van Kreta, raki, ook wel rakádiko genoemd.

Mezédes kan alles zijn wat keuken en tuin te bieden hebben. Olijven, schijfjes komkommer en tzatziki als kleine hapjes vooraf, maar ook slakken, stukjes lamslever of Kretenzische braadworst. Kleine visjes, die met kop en staart worden gegeten, zijn net zo goed typische mezedákia als gevulde courgettebloemen en druivenblad, mosselen of de roodachtige viskuitpasta taramá en de met veel olie en uien geserveerde, gelige spliterwtenpuree fáva. Vlees, vis en schaaldieren worden vaak per gewicht voor de hele tafel besteld, bijvoorbeeld 3 kg lamskoteletten en 2 kg rode mul.

Hoe en wanneer?

Veel Kretenzers volstaan met een kop koffie of een glas warme melk als ontbijt, waarin dan brood of beschuit wordt gedoopt. Hotels hebben zich echter meestal wel aangepast aan West-Europese gewoonten en bieden in de regel een uitstekend ontbijtbuffet. In badplaatsen kunt u bovendien de hele dag door in cafés en tavernes een Engels ontbijt of typisch Griekse tussengerechten bestellen, zoals yoghurt met honing en noten, een heerlijk gezond ontbijt. De Grieken lunchen doorgaans pas tegen 14 uur. De tavernes gaan echter al rond 11 uur open en blijven van oudsher tot ver na middernacht aan een stuk door geopend. De avondmaaltijd is de belangrijkste maaltijd voor de Grieken. In de zomer dineren de Kretenzers meestal pas na 21 uur.

Zoetigheid en alcoholhoudende dranken

Niet alleen de statistieken wijzen uit dat de Grieken tot de zwaarlijvigste volken van Europa behoren, ook op straat is dat duidelijk zichtbaar. Een van de belangrijkste redenen hiervoor is dat Grieken echte zoetekauwen zijn. De ideale plaats om eens wat van die zoetigheden te proberen, is de zacharoplastío, de Griekse variant van onze banketbakker. Hier vindt u westerse crème- en slagroomtaarten, maar ook oosters gebak, zoals kataífi en baklava. Een echte traktatie zijn de met lichte griesmeel-vanillepudding gevulde deegenvelopjes bugátsa en loukoumádes, gefrituurde deegballetjes, die met honing en sesam worden geserveerd. Het kafenío (koffiehuis) daarentegen is van oudsher de plaats waar mannen elkaar ontmoeten. Hier wordt vooral koffie en raki gedronken en eindeloos kaart en távli (een soort backgammon) gespeeld. Eten kan meestal niet worden besteld.

Algemene dranken van internationale herkomst zijn overal verkrijgbaar. Vaak wordt wijn uit het vat (chimá) aangeboden en ook de keuze aan Kretenzische gebottelde wijnen is indrukwekkend te noemen.

De nationale drank van Kreta, die soms ook 's ochtends al voor toeristen wordt neergezet, is de ook wel tsigoudiá genoemde raki. Deze wordt gestookt van druivenmost, zonder toevoeging van kruiden en specerijen, en lijkt wel een beetje op een eenvoudige Italiaanse grappa.

Praktische informatie

Reizen naar Kreta

Met het vliegtuig

Kreta heeft drie luchthavens: Iráklio, Chaniá en Sitía. In het voor-, hoog- en naseizoen (grofweg april-oktober) voeren diverse budgetmaatschappijen chartervluchten uit op Kreta, zoals Transavia, Ryanair en Thomas Cook Airlines Belgium. De vliegtijd vanaf Schiphol bedraagt ongeveer 3,5 uur. Ook vanuit Düsseldorf gaan er vakantievluchten naar Kreta.

U kunt ook een lijnvlucht naar Athene nemen. Vanuit de Griekse hoofdstad vliegen Olympic Air en Aegean Airlines het hele jaar door een paar keer per dag naar Chaniá en Iráklio. Bovendien vliegt Astra Airlines Athen in de zomer dagelijks op Sitía. Vanuit Iráklio voeren verschillende luchtvaartmaatschappijen, vooral Sky Express en Ryanair, vluchten uit op onder andere Rhodos, Santorini, Kos, Mykonos en Thessaloníki.

Op de luchthavens van Iráklio en Chaniá zijn vestigingen van verschillende autoverhuurbedrijven; in Iráklio kunt u bovendien motoren en scooters huren. Op beide luchthavens zijn ook bankfilialen gevestigd en vindt u geldautomaten om contant geld op te nemen.

Luchthaven Iráklio: 5 km ten oosten van de stad. Lijnbusverbinding naar het centrum en naar het busstation tussen 5 en 23 uur om de 5-10 minuten, vertrek pal voor de terminal (circa € 1,10). Taxitarieven naar andere plaatsen staan bij de taxistandplaats aangegeven. Dienstregelingen voor bussen en veerboten hangen soms bij de informatiebalie van het toeristenbureau in de aankomsthal.

Luchthaven Chaniá: 14 km ten noordoosten van de stad op het schiereiland Akrotíri. Busverbinding met de binnenstad 6.30-24 uur, grofweg eens per uur (€ 2,30), reistijd ongeveer een halfuur, dienstregeling op http://bus-service-crete.com. Een taxirit naar het centrum kost circa € 25.

Luchthaven Sitía: 3 km ten noorden van de stad, alleen verbinding per taxi (circa € 10).

Met de veerboot

Er gaan geen veerboten van Italië naar Kreta. Wie zijn eigen auto wil meenemen naar het eiland moet de veerboot van Italië naar Pátra op de Peloponnesos nemen en vanuit Piraeus de veerboot naar Kreta.

Douane

Reisdocumenten: voor EU-ingezetenen is een geldig paspoort of een geldige identiteitskaart voldoende. Kinderen hebben een eigen identiteitsbewijs nodig.

Huisdieren: voor honden hebt u het EU-huisdierenpaspoort nodig en het is verplicht dat honden zijn gechipt.

Douanebepalingen: EU-burgers mogen voor eigen gebruik onder andere de volgende goederen vrij invoeren: tot 800 sigaretten, 90 liter wijn en 10 liter sterkedrank.

Reizen op Kreta

Met de bus

Lijnbussen verbinden de grote plaatsen onderling en alle dorpen met de betreffende regionale hoofdsteden. Op de haltes zult u geen dienstregeling aantreffen, wel in de busstations in de grotere plaatsen. Daar liggen ook gedrukte of met behulp van een hectograaf vermenigvuldigde dienstregelingen klaar om mee te nemen. Bij busstations kunnen vooraf kaartjes worden gekocht, maar deze zijn ook in de bus verkrijgbaar. Voor een rit van 100 km met de bus betaalt u ongeveer € 11.

Met de taxi

In alle steden en toeristencentra zijn veel taxi's te vinden. Er zijn twee soorten te onderscheiden: de taxi met een meter en de landelijke agoraion (agoräon), waarvan de chauffeur de ritprijs berekent aan de hand van het aantal kilometers. Vervoer per taxi is relatief goedkoop: per kilometer betaalt u bij ritten buiten de bebouwde kom en 's nachts (24-5 uur) in de stad € 1,19; bij ritten binnen de bebouwde kom en overdag betaalt u € 0,62 per kilometer. Er gelden toeslagen voor ritten vanaf de luchthaven (€ 2,60) en de haven, voor bagage, voor telefonische bestelling en in de periode rond Kerstmis en Pasen. Een uur wachttijd kost € 10,65. Voor een excursie met de taxi kan een vaste prijs worden afgesproken.

Huurauto's en -motorfietsen

Huurauto's worden in alle steden en toeristencentra in ruime mate aangeboden. Er zijn altijd wel speciale aanbiedingen, en ook korting is eenvoudig te krijgen. In de meeste gevallen wordt een allriskverzekering aangeboden, maar deze dekt nooit schade aan de banden en aan de onderzijde van de auto. Wie een auto wil huren moet minstens 23 jaar oud zijn, hoewel sommige verhuurders een minimumleeftijd van 21 jaar hanteren.

Scooters en motoren: in alle steden en vakantiecentra worden scooters en motoren verhuurd. U moet een autorijbewijs kunnen tonen, en voor de huur van een motor het rijbewijs voor de betreffende klasse. Wie op de luchthaven meteen op zijn tweewieler wil stappen, kan zich in de aankomsthal van de luchthaven van Iráklio tot de volgende verhuurder wenden: Motorclub, tel. 2810 22 24 08, www.motorclub.gr.

Gedrag in het verkeer

Er is een uitgebreid wegennet op Kreta, waar u met een paar bijzonderheden rekening moet houden. Zo wordt op snel- en autowegen de vluchtstrook ook als rijbaan gebruikt, waar u altijd alert moet zijn op plotselinge wegversmallingen, stilstaande of zeer langzaam rijdende voertuigen. De wegen zijn over het algemeen zeer bochtig; Kretenzers mogen de bochten graag afsnijden, dus houd altijd goed rechts en druk even op de claxon voor een onoverzichtelijke bocht! Na regenval veranderen de meeste wegen in een glijbaan, na een wolkbreuk in een woest stromende beek. Grote voorzichtigheid is dan geboden. Als Grieken op een landweg linksaf slaan, gebruiken ze niet alleen de richtingaanwijzer, maar steken ze ook hun linkerarm uit het raampje om richting aan te geven. In het stadsverkeer vormen scooters en brommers doorgaans het grootste gevaar, omdat ze links en rechts inhalen en zich niets aantrekken van eenrichtingsverkeer.

Tankstations zijn over het algemeen 7-22 uur geopend, meestal ook op zondag. Benzine heet venzíni, loodvrij amólivdi, diesel petrélio.

Verkeersregels

De toegestane maximumsnelheid binnen de bebouwde kom bedraagt 50 km/u, erbuiten 90 km/u (motor 80 km/u), op autowegen 100 km/u en op snelwegen 120 km/u. Het toegestane alcoholpromillage is 0,5 (motor 0,2). Het dragen van een gordel is verplicht voor de bestuurder en de bijrijder (dus niet op de achterbank, maar u doet er verstandig aan die gordels wel te gebruiken!) en op de scooter en de motor moet een helm worden gedragen. De boetes zijn hoog: een promillage hoger dan 0,6 leidt tot voorgeleiding voor de snelrechter en kan worden bestraft met een boete van ruim € 700.

Rondritten en rondleidingen

Eén excursie wordt op heel Kreta aangeboden: die naar het beroemde opgravingsterrein Knossós en naar het Archeologisch Museum van Iráklio met de unieke vondsten uit de tijd van de Minoërs. Deze excursie is zeker de moeite waard, want met een goede uitleg kunt u meer uit beide plaatsen halen en begrijpt u beter wat u ziet. Ook de andere 'verplichte' bestemmingen, zoals de Messarávlakte met de opgravingsterreinen van Festós (Phaistos) en Gortys (Gortyn) en de Lassíthivlakte met de Zeusgrot, kunt u tijdens een excursie met gids bezoeken. Er worden ook veel boottochten naar stranden en eilanden en uitstapjes met gids naar de oude steden van Réthimno en Chaniá aangeboden.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar (protochrónia)

6 januari: Driekoningen (epiphanía)

Carnavalsmaandag (káthari déftera): 14 maart 2016, 27 februari 2017

25 maart: nationale feestdag; Maria-Boodschap (evangelismós)

Goede Vrijdag (megáli paraskévi): 29 april 2016, 14 april 2017

Tweede paasdag (páska): 2 mei 2016, 17 april 2017

1 mei: Dag van de Arbeid (protomáia)

15 augustus: Maria-Hemelvaart (kímissis tís theotókou)

28 oktober: nationale feestdag

24 december: kerstavond (paramóni christoujénnon), vanaf de middag

25 december: Kerstmis (christoujénna)

31 december: oudejaarsdag (vrádi tis protochrónias)

Feesten en festivals

Carnaval

In het weekend van carnaval worden veel tavernes prachtig versierd en gaan de Grieken uit met vrienden en familie. In Réthimno wordt op de zondag van carnaval een grote carnavalsoptocht gehouden. Op carnavalsmaandag trekken vrijwel alle Kretenzers de bergen in of naar het strand om uitgebreid te picknicken. Er wordt lýra-muziek gemaakt, gedanst en er worden vliegers opgelaten.

Goede Vrijdag

Op de ochtend van Goede Vrijdag wordt in alle kerken de epitáphios, het symbolische graf van Christus, door meisjes en vrouwen met bloemen versierd. Na de avondmis wordt de epitáphios tegen 21 uur in een feestelijke processie door het dorp gedragen.

Pasen

Paaszaterdag: tegen 23 uur gaan vrijwel alle Kretenzers naar de kerk. Even na middernacht worden alle lichten in de kerk gedoofd, op het Eeuwige Licht van een olielamp na. Dan verkondigt de priester de opstanding van Christus en steekt hij een kaars aan met het Eeuwige Licht. Hieraan ontsteken alle kerkgangers hun kaarsje en vervolgens steken kinderen en jongeren vuurwerk af.

Eerste paasdag: op paaszondag worden lammetjes en geitjes aan het spit gegrild en wordt er met vrienden en de vaak van ver overgekomen familie feestgevierd.

Maria-Hemelvaart (Kímissis tís Theotókou)

Op 15 augustus, de dag waarop Maria stierf en Jezus de ziel van zijn moeder naar de hemel droeg, viert heel Griekenland feest. Vaak begint het al op de avond ervoor, met muziek en dans op de dorpspleinen. Rond deze dag worden bovendien allerlei culturele evenementen georganiseerd.

Kerkwijdingsfeesten

Op de dag van de patroonheilige aan wie de hoofdkerk in een dorp of stadsdeel is gewijd, worden panigíria gehouden. Meestal bestaat zo'n feest uit een mis met na afloop een processie met de patronaatsicoon. Vaak worden op de avond ervoor en op de avond van de feestdag zelf muziek en dans op het dorpsplein georganiseerd.

Nationale feestdagen

Evangelismós: 25 maart. Op deze feestdag wordt het begin van de Griekse vrijheidsstrijd tegen de Turken in 1821 herdacht. In steden en veel dorpen trekken processies naar het plaatselijke monument voor de gevallenen. Interessanter om te zien dan de onvermijdelijke politieagenten, soldaten en kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders zijn hierbij de jonge scholieren, die in nationale klederdracht zijn gestoken.

Óchi-dag: 28 oktober. Op deze dag herdenkt men het 'grote historische nee', dat in 1940 het antwoord was van de Griekse dictator Metaxás op een ultimatum dat Mussolini had gesteld. Hierop vielen Italiaanse troepen Griekenland binnen en raakte het land betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. In Iráklio worden op deze dag militaire parades gehouden, elders zijn er processies naar de plaatselijke monumenten voor de gevallenen.

Festivals

Cultuurzomer in Iráklio: dit festival vindt plaats van juli tot september en biedt tal van theatervoorstellingen en concerten. De nadruk ligt op de klassieke tragedie.

Renaissancefestival in Réthimno: eind juli/begin augustus kunt u gedurende twaalf dagen talloze theatervoorstellingen en concerten bijwonen in de Venetiaanse burcht Fortezza. De kunst van de renaissance staat hierbij weliswaar centraal, maar ook voor de moderne Griekse muziek en de folklore is plaats ingeruimd.

Anógiafestival: eind juli vindt er in het grote bergdorp Anógia een op heel Kreta bekend vierdaags festival plaats, waarbij Kretenzische muziek en dans in het middelpunt staan. Op het plein voor het stadhuis worden wedstrijden gehouden voor lýra-spelers, zangers en dansers.

Geld

De munteenheid is de euro (€), die hier ewró heet, centen worden hier ook wel leptá genoemd. Bij de geldautomaten van de meeste banken is het mogelijk om geld op te nemen met pinpas of creditcard. In restaurants en hotels uit de hogere categorieën worden meestal wel creditcards geaccepteerd (vooral Visa en Mastercard), in tavernes en pensions vrijwel nooit.

Kortingen: voor een extra bed op de kamer mogen hotels tot 20% van de kamerprijs rekenen. In de metro en in alle bussen reizen kinderen jonger dan zes jaar gratis. Scholieren en studenten betalen echter wel de volle prijs. Scholieren en studenten uit EU-landen hebben vrij toegang tot staatsmusea en alle opgravingsterreinen, mits ze zich als zodanig kunnen identificeren.

Gevonden voorwerpen

Er is geen centraal Bureau Gevonden Voorwerpen. Spullen worden bewaard waar ze werden verloren of vergeten.

Gezondheid

Eerste hulp bij spoedgevallen is gratis in de staatsziekenhuizen. U betaalt alleen voor de medicijnen en het materiaal. De artsen spreken meestal wel redelijk tot goed Engels, het verplegend personeel niet altijd. Een behandeling bij een plaatselijke arts moet contant of per creditcard worden betaald. Vraag om een kwitantie in het Engels, zodat u het bedrag eenmaal thuis bij uw verzekering kunt declareren.

De European Health Insurance Card (EHIC) die u bij uw ziektekostenverzekeraar kunt opvragen, wordt alleen door de weinige ziekenfondsartsen geaccepteerd. Het afsluiten van een reisverzekering is aan te bevelen om u in te dekken tegen het risico van een verblijf in een ziekenhuis of onverhoopte repatriëring naar Nederland of België. Vaak is er een eigen risico van toepassing.

Informatie

Grieks Verkeersbureau

Nederland

Kerkstraat 61

1017 GC Amsterdam

tel. 020 624 87 86

www.gnto.nl

België

Karmelietenstraat 6

1000 Brussel

tel. 02 647 57 70

gnto@skynet.be

Toeristenbureaus op Kreta

Vestigingen van de Griekse Centrale voor Toerisme zijn te vinden in Iráklio, Réthimno en Chaniá, lokale informatiekantoren bevinden zich in Ágios Nikólaos, Paleochóra en Sitía. De adressen zijn bij de betreffende plaatsen aangegeven. Vanwege de economische crisis is het mogelijk dat de kantoren buiten het hoogseizoen gesloten zijn.

Op internet

Landextensie Griekenland: gr

www.grieksegids.nl: site met veel informatie over Griekenland, met een speciale Kreta-pagina, geschreven door een Kretenzer. Geschiedenis, kaarten, links.

kreta.startpagina.nl: site met links naar alle mogelijke aspecten van Kreta, van het weer en toeristische informatie tot ezelopvang.

www.kreta.nl: een puur toeristische site met veel links naar accommodatie en activiteiten op Kreta.

www.cretanbeaches.com: beschrijving en waardering van circa 350 stranden op Kreta, met veel foto's. Ook beschikbaar als gratis app.

www.west-crete.com: goede particuliere website in het Duits en het Engels, met veel informatie, met name over West-Kreta.

www.visitgreece.gr: officiële website van het Griekse verkeersbureau.

www.culture.gr: bruikbare site van het Griekse ministerie van Cultuur. Uitgebreide informatie (met foto's) over vrijwel alle musea en vindplaatsen van het eiland, meestal inclusief openingstijden en toegangsprijzen.

www.griechenland.net: website van de wekelijks in Athene verschijnende, Duitstalige Griekenlandkrant.

www.cretetv.gr: livestream van de Kretenzische televisiezender Kriti TV en de radiozender Radio 984.

Kinderen

Tips voor de planning

Artsen op Kreta schrijven bij kleine pijntjes al snel antibiotica of cortison voor. Als u daar niet zo dol op bent, kunt u beter een homeopathisch middel van huis meenemen. Zonnebrandcrème is duur in Griekenland, dus neem voldoende van huis mee. Omdat het zand onder de Kretenzische zon algauw bloedheet wordt, zijn badschoentjes of sandalen eigenlijk onmisbaar. Muggen en wespen komen ook op Griekse eilanden voor: het is handig om een insectenwerend middel en een klamboe mee te nemen voor kleine kinderen. Luiers en babyvoeding van internationale merken zijn verkrijgbaar in grote supermarkten en bij de duurdere apotheken. Verse koemelk is overal op Kreta te koop.

Uit eten

In de restaurants van hotels zijn doorgaans wel kinderstoelen voor kleine kinderen beschikbaar, in tavernes meestal niet. Speciale kindermenu's zijn zeldzaam, maar u kunt de ober altijd vragen om voor kleine kinderen een halve portie te brengen. Bovendien zal niemand er bezwaar tegen maken als kinderen mee-eten van het bord van hun ouders. Vaak zet de ober al uit zichzelf een extra bord op tafel. Het is niet moeilijk om iets geschikts voor kinderen op de kaart te vinden. Spaghetti, patat en hamburgers zijn alomtegenwoordig.

Activiteiten

Voor kinderen is er van alles te doen op Kreta. Er zijn grote recreatiebaden met reuzenglijbanen en in verschillende plaatsen kunt u een ritje met een koets maken. In veel plaatsen staan minitreintjes op rubberbanden te wachten, waarmee een rondrit kan worden gemaakt. Ook ritjes op een pony of een ezel behoren tot de mogelijkheden.

In de haven van Réthimno liggen als piratenschepen uitgedoste rondvaartboten en vanuit Chaniá kan een tocht met een boot met glazen bodem worden gemaakt.

Als gevolg van de economische crisis, die natuurlijk ook doorwerkt in het toerisme, hebben veel hoteliers en andere dienstverleners hun prijzen soms wel met de helft verlaagd. Als de economie zich herstelt, zullen deze zonder twijfel weer naar boven worden bijgesteld. Om die reden is er met zulke prijsverlagingen geen rekening gehouden in deze gids.

Bedtijd

De meeste Kretenzers zijn uitgesproken kindvriendelijk en laten de kinderen gewoon aan het leven van de volwassenen deelnemen. Ze mogen tot middernacht opblijven en op de pleinen rondrennen en voetballen. Ze slapen of rusten 's middags, wanneer de zon op zijn heetst en de UV-straling het gevaarlijkst is. Het is verstandig om dit ritme over te nemen tijdens uw vakantie.

Klimaat en reisseizoen

Voor een strandvakantie zijn de maanden mei tot en met oktober het geschiktst. Ook in november en begin december is de zee nog warmer dan 20 °C, maar in november moet u al rekening houden met zes regendagen, en in december met tien.

De regenachtigste maand is januari, met twaalf regendagen. Tussen december en maart valt er sneeuw in de bergen van Kreta. Ook langs de kust kan het sneeuwen, maar daar blijft de sneeuw maximaal drie tot vier dagen liggen. Hoogten van meer dan 2000 m zijn echter vaak van december tot in mei met sneeuw bedekt.

Wie veel wil wandelen of fietsen, kan het best in de tweede helft van april of in mei komen, wanneer de natuur in bloei staat. Om te overwinteren zijn de plaatsen aan de zuidkust het geschiktst, in het bijzonder de stad Ierápetra.

In juli en augustus geeft de weerstatistiek geen enkele regendag aan. Dan worden echter ook de hoogste dagtemperaturen (tot 40 °C) gemeten. Tussen juni en september daalt de nachttemperatuur naar 19-22 °C, tussen december en maart naar 9-12 °C.

Openingstijden

Banken: ma.-do. 8-14, vr. 8-13.30 uur.

Postkantoren: ma.-vr. 7.30-15 uur.

Winkels: ma., wo., za. ca. 9-14, di., do., vr. 9-13.30 en 17-20.30 uur.

Supermarkten: ma.-vr. 8-22, za. 8-16 uur. Souvenirwinkels: dag. ca. 10-23 uur.

Reizen met een handicap

Rolstoelgebruikers hebben het bepaald niet gemakkelijk in Griekenland. Er zijn maar heel weinig hotels met rolstoelvriendelijke kamers of restaurants met een aangepast toilet. Ook Griekse musea zijn maar zelden ingesteld op rolstoelgebruikers en lijnbussen al helemaal niet.

Roken

In het openbaar vervoer, op luchthavens en in kantoren en winkels heerst een strikt rookverbod. In veel cafés en tavernes is een speciale rookruimte ingericht. Rookwaren zijn iets goedkoper dan bij ons; shag wordt in alle kiosken op straat verkocht.

Veiligheid en noodgevallen

Het criminaliteitscijfer in Griekenland behoort tot de laagste van Europa. Ook op Kreta hoeft u zich niet al te zeer zorgen te maken voor gewelddadige berovingen op straat, tasjesdiefstal vanaf een motor of inbraak in hotelkamers. Zakkenrollerij neemt echter wel hand over hand toe; vooral in het openbaar vervoer en tijdens grote evenementen is het zaak om alert te zijn op uw spullen. Ten slotte is het net als overal onverstandig om kostbare spullen in uw auto achter te laten.

Belangrijke alarmnummers

Ambulance, politie en brandweer: tel. 112; gratis, Engels wordt vrijwel altijd begrepen.

Pech onderweg: tel. 10444.

ANWB Steunpunt Griekenland - Athene: tel. +31 70 314 14 14.

Blokkeren creditcard: Mastercard tel. 0800 022 58 21, Visa tel. 0800 022 31 10, American Express tel. +31 20 504 80 00 of neem contact op met uw bank.

Nederlands consulaat: Dimokratias 11, 71306 Iráklio, tel. + 30 2810 24 17 00, ma.-vr. 9-13 uur, noodgevallen tel. +30 210 725 49 50 (Athene).

Belgisch consulaat: Ibis El Greco, Meteoron 10, 71307 Iráklio, tel. +30 2810 33 04 04, noodgevallen +30 69 45 23 50 55 (Athene).

Sport en activiteiten

Bungeejumpen

Tot nog toe kunt u alleen bungeejumpen in het Star Beach Water Park (zie blz. 53) bij Liménas Chersonísou en in de kloof van Aradéna.

Duiken

Net als elders in Griekenland is scubaduiken alleen toegestaan op door archeologen vrijgegeven plaatsen. Dit is omdat de Grieken bang zijn dat de duikers vindplaatsen onder water beschadigen of voorwerpen stelen. Duikscholen vindt u zowel langs de noord- als de zuidkust. Ook ervaren duikers komen hier aan hun trekken.

Goede duikscholen bevinden zich onder andere in Plakiás, Balí, Ádele bij Réthimno, Fódele en Liménas Chersonísou. Een overzicht van alle duikscholen en duikgebieden is te vinden op www.gnto.gr.

Golfen

In 2003 werd bij Liménas Chersonísou de eerste 18 holesgolfbaan op Kreta geopend (www.crete-golf.com). Hier wordt golfles gegeven door de Deutsche Golf-Akademie onder leiding van Volker Stöwesand. Er was al een 9 holesgolfbaan op het terrein van Hotel Pórto Eloúnda in Eloúnda.

Mountainbiken

Kreta is een paradijs voor mountainbikers. Op heel wat plaatsen kunt u een fiets huren en worden er bovendien tochten met gids aangeboden. Hierbij hebt u de keus uit verschillende moeilijkheidsgraden. Het geschiktst voor gezinnen zijn de ongeveer 40 km lange dagtochten waarbij u in een minibus naar het vertrekpunt in de bergen wordt gebracht en dan overwegend bergafwaarts terugrijdt. De bus blijft in de buurt om bij problemen te helpen en vermoeide fietsers mee te nemen. Aan deze tochten (circa € 50) kunnen ook kinderen vanaf een jaar of acht deelnemen.

Daarnaast zijn er ook zware tochten over onverharde paden in de bergen. Wie voor langere tijd een mountainbike wil huren, kan die ook naar zijn hotel of de luchthaven laten brengen. Eenvoudige stads- en toerfietsen worden in vrijwel alle vakantieplaatsen aan de noordkust verhuurd.

Paardrijden

Maneges vindt u bij Liménas Chersonísou, Mátala, Ágios Nikólaos en Réthimno. Ze bieden voornamelijk ritten van een à twee uur aan die over het strand of door het groene heuvellandschap voeren. Voor een echte paardrijvakantie met ritten die enkele dagen in beslag nemen, bent u bij de Horsefarm Melanoúri in Pitsídia bij Mátala aan het juiste adres (Níkos en Martina Fasoulákis, Pitsídia, tel. 28 92 04 50 40, www.melanouri.com). De beste ezelritten worden in Plakiás en bij Chersónissos aangeboden.

Wandelen

De kloven van Kreta zijn een wereld op zich. Sommige kunnen goed door het hele gezin worden verkend, zoals de Imbróskloof, andere vergen een goede conditie en het ontbreken van hoogtevrees, zoals de Aradénakloof. Voor alle kloofwandelingen geldt dat wie met de auto komt weer moet zien terug te keren naar het vertrekpunt, waar de auto geparkeerd staat. En wandelaars die met de bus heen en weer reizen, zien zich vaak met lang wachttijden geconfronteerd.

Het beste kunt u zich aansluiten bij een wandeling met een gids. Tochten door de wereldberoemde en daarom drukbezochte Samariákloof (zie blz. 108) worden door reisbureaus in heel Kreta aangeboden. Andere, soms nog nauwelijks betreden kloven kunt u met een gids van een gespecialiseerd bedrijfje verkennen. De adressen vindt u bij de plaatsbeschrijvingen van Plakiás (zie blz. 91), Réthimno (zie blz. 80) en Vámos (zie blz. 113).

Over heel Kreta loopt van west naar oost het Europese langeafstandspad E4. Voor de voettocht van Paleochóra in het zuidwesten naar Káto Zakrós in het oosten moet u minstens 23 dagen van alleen maar wandelen uittrekken. Een tent voor de overnachtingen in de openlucht is net zo onmisbaar als een campingbrander, een basisvoorraad aan levensmiddelen en water. Op sommige plekken moet een aanzienlijk hoogteverschil worden overbrugd, wat een goede conditie absoluut noodzakelijk maakt. De route is goed gemarkeerd met metalen bordjes, geelzwarte stippen en pijlen.

Informatie over deze wandeling vindt u op www.oreivatein.gr of ter plaatse bij de kantoren van de bergbeklimmersvereniging EOS in Iráklio (Odós Dikeossínis 53, tel. 2810 22 76 09, www.climbincrete.com), in Réthimno (Odós Moátsaou, in het ELTA-gebouw, tel. 28310 227 10) en in Chaniá (Odós Tzanakáki 90, tel. 28210 246 47).

Een derde manier om Kreta al wandelend te verkennen is door deel te nemen aan een georganiseerde wandelvakantie met een groep. Aanbieders van dergelijke wandelvakanties met dagelijks wisselende tochten zijn o.a. Happy Walker in Réthimno (www.happywalker.com), Zorbas (www.zorbas.nl) en Ross Holidays (www.rossholidays.nl).

Wellness

Het wellnessaanbod op Kreta blijft beperkt tot enkele grote eersteklas- en luxehotels. Voor een wellnessvakantie kunt u het best naar een van de volgende hotelcomplexen gaan:

Hotel Aldemar Royal Mare Village in Anissáras bij Liménas Chersonísou (www.aldemar.gr) biedt een thalasso-centrum met beautyfarm, verschillende baden, fitness en massage.

Elounda Blue Palace bij Eloúnda (www.bluepalace.gr) heeft een thalassocentrum van drie verdiepingen met hamam, fitnesscursussen, ontspanningsprogramma's, geneeskrachtige baden en massages.

Yoga

Langs de zuidkust, tussen Agía Galíni en Plakías, wordt wie daar gevoelig voor is de effecten van bijzondere krachten van de aarde gewaar. Enkele gespecialiseerde reisorganisaties bieden arrangementen aan waarbij yoga en meditatie zijn inbegrepen, zowel voor beginners als voor gevorderden. Uitgebreide informatie vindt u onder andere op www.happysoultravel.nl en www.yogaplus.co.uk.

In Férma, aan de oostelijke zuidkust, biedt het Duitse bedrijf Studien-Kontakt-Reisen (www.skr.de) een compleet pakket aan, inclusief ayurveda, dao qi gong en sin t'ai do.

Zeilen en surfen

Langs alle drukke stranden van de noordkust en in Vái aan de oostkust vindt u goed gefaciliteerde watersportbedrijven waar onder andere surfplanken worden verhuurd en waar u ook les kunt nemen. Zeilscholen zijn voornamelijk gevestigd bij de grote hotels bij Réthimno, Eloúnda en Liménas Chersonísou. U kunt hier oefenen in de omgang met jollen en catamarans.

Duurzaam reizen

Ecotoerisme is op Kreta meer ingevoerd dan in veel andere delen van Griekenland. De organisatie Guest Inn (www.guestinn.com) is gespecialiseerd in alternatieve vakantieverblijven in het binnenland van het eiland, waar de gastheer zijn gasten op verzoek ook meeneemt het land op, de olijfgaard in of laat meehelpen met de verzorging van de dieren. Inmiddels zijn er in elke stad en ook in veel vakantieplaatsen winkels gevestigd die Kretenzische bioproducten aanbieden. Ook het aantal vegetarische restaurants is aan het toenemen.

In Argiroúpoli (zie blz. 85) bij Réthimno worden cosmetica gemaakt van biologisch geteelde avocado's en johannesbrood. En in Kókkino Chorió bij Vámos (zie blz. 112) produceert een glasblazerij die uitsluitend met oud glas werkt al jaren met veel succes allerlei voorwerpen van gekleurd glas.

Zwemmen

Alle stranden op Kreta zijn vrij toegankelijk, want privéstranden zijn bij wet verboden. Alleen op drukbezochte stranden is een strandwacht actief. Voor veel hotels, tavernes en strandbars worden ligbedden en parasols verhuurd (parasol plus twee ligbedden doorgaans € 5-8 per dag).

Kwallen komen hier niet veel voor, maar op de rotsige bodem moet u wel rekening houden met zee-egels. Haaien zijn er niet in de buurt van de stranden. Het in de winter aangespoelde zeewier wordt pas half mei weggehaald – vroeger moesten badgasten vaak door metersdikke lagen zeewier het water in waden. Een groot minpunt van de Griekse stranden is het ontbreken van openbare toiletten. Als er geen tavernes zijn, wordt de omgeving van het strand helaas een riool; vooral het prachtige strand van Préveli heeft hier zwaar onder te lijden.

Op Kreta kunt u ook de dag doorbrengen in verschillende zwemparadijzen. Hier vindt u zwembaden van verschillende afmetingen, reuzenglijbanen, restaurants en bars. Bovendien wordt er de hele dag door muziek ten gehore gebracht. Zwemparadijzen zijn vooral te vinden in de omgeving van Liménas Chersonísou en Chaniá.

Telefoon

Een telefoongesprek met het buitenland voert u het goedkoopst met een telefoonkaart, die bij elke kiosk, in veel supermarkten en bij OTE-kantoren te verkrijgen is.

Om naar Nederland te bellen kiest u eerst 0031 en dan het netnummer zonder de nul; voor België is dat 0032 en het netnummer zonder de nul.

Alle telefoonnummers in Griekenland zijn tiencijferig, behalve de alarmnummers. Als u naar Griekenland belt, kiest u eerst 0030 en direct daarna het tiencijferige nummer.

Mobiele telefoons zijn inmiddels ook in Griekenland niet meer weg te denken. Uw provider kan u informeren over de betaalbaarste roamingpartners, maar ook op www.bellen.com vindt u hier allerlei nuttige informatie over. Wie van plan is veel te gaan telefoneren op Kreta, kan het beste een Griekse prepaidkaart (bijvoorbeeld van Vodafone, Wind of Cosmote) kopen.

Toiletten

Behalve in hotels, kamers bij particulieren en goede restaurants laat de toestand van Kretenzische toiletten vaak veel te wensen over. Buiten de betere hotels is het overal gebruikelijk om toiletpapier niet in het toilet zelf, maar in ernaast geplaatste afvalbakken te gooien – anders duikt het namelijk aan het strand weer op.