Welkom

Dobrodošli!

Ter oriëntatie

Kennismaking, Kroatië in cijfers

Geschiedenis, heden, toekomst

Overnachten

Eten en drinken

Praktische informatie

Onderweg langs de Kroatische kust

Noord-Dalmatië met een uitstapje naar Plitvice
Het eiland Pag, Pag-Stad, Nationaal Park Plitvice, Zadar, Ugljan en Pašman, Biograd na Moru, Dugi otok, Božava en het noorden, Sali en het zuiden, Nationaal Park Kornati, Murter, Šibenik

Midden-Dalmatië
Trogir, Split, Omiš, het eiland Brač, Supetar, Škrip, Bol, het eiland Hvar, Hvar-Stad, Stari Grad, Jelsa en Vrboska, Makarska Rivièra

Zuid-Dalmatië
Het schiereiland Pelješac, Ston, Orebić, het eiland Korčula, Korčula-Stad, het eiland Vis, Vis-Stad, Komiža, het eiland Mljet, de Elafitische eilanden, Koločep, Šipan, Dubrovnik, Cavtat

De 15 hoogtepunten

1
Zout, rotsen, macchia – Pag maakt de beste kaas van Kroatië
De kruiden op de schrale weilanden geven de kaas zijn kenmerkende smaak.

2
Kleine en grote kloven – Paklenica
Indrukwekkende kloven doorsnijden de steile rotswanden van dit nationale park.

3
Wanneer de zee muziek maakt – openbare kunst in Zadar
Het fascinerende zeeorgel en de Groet aan de Zon zijn de werkelijke attracties van Zadar.

4
De strijd van Grgur Ninski – religieus geschil in Nin
Deze slaperige plaats was in de 10e eeuw het toneel van een bittere strijd tussen de bisschop van Nin en de paus.

5
Tussen water en land – de Kornati
Een tocht langs meer dan 150 eilanden en riffen leidt naar een archaïsche wereld met een eigenzinnige charme.

6
Juraj Dalmatinacs meesterwerk – de kathedraal van Šibenik
De geniale renaissancebouwmeester bouwde een schitterende kerk.

7
Een kerkportaal vertelt – Trogir
Het portaal geldt als hoogtepunt van romaanse beeldhouwkunst in Kroatië.

8
De stad in het paleis – het rusthuis van Diocletianus
Het enorme paleis van de Romeinse keizer Diocletianus is in het oude centrum van Split opgegaan.

9
Een eiland als steengroeve – marmer van Brač
De winning van de felbegeerde witte kalksteen domineert het landschap van het vakantie-eiland.

10
Zien en gezien worden – in Hvar-Stad
De hoofdstad van het eiland is een van de mondainste bestemmingen
aan de Kroatische kust.

11
In de voetsporen van oude boeren – de polje van Stari Grad
Kadaster en landbouwmethoden uit de Griekse tijd bepalen het landschap van het vruchtbare dal.

12
Twee topproducenten en veel andere wijnmakers – Pelješac
De wijnen van het schiereiland behoren tot de beste van Kroatië.

13
Herinneringen aan Venetië en Marco Polo – Korčula-Stad
Kwam Marco Polo uit de door de Venetianen gestichte hoofdstad van het eiland Korčula?

14
Kloosters, kerken en een strand – wandelen op Lopud
Vooral in het voorjaar is een wandeling op het ooit belangrijke eiland een genoegen.

15
Alleen tegen de wereld – stadsrepubliek Ragusa
Ragusa, zoals Dubrovnik vroeger heette, was een slimme onderhandelaar. Prachtige gebouwen herinneren aan de glorie van weleer.

Toeristische woordenlijst

Culinaire woordenlijst

Colofon

Paklijst

Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

1 Dit symbool in de tekst verwijst naar één van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!-tip

Dobrodošli! – Welkom

Cipressen, laurier, steeneiken, een kleine pier, grijze huizen op een heuvel, door kristalhelder water omspoelde kusten en eilanden die hen tegen de zee beschermen – het kenmerkende motief van de Adriatische kust in Kroatië. Dalmatië kent een fragiele schoonheid, waarvoor u echter wel even de tijd moet nemen. Hoe meer u ervan weet, hoe meer u ervan kunt genieten. Ga mee op ontdekkingsreis – een baai als deze wacht ook op u!

Ter oriëntatie

Overzicht

Bijna 330 km hemelsbreed meet de Dalmatische kust tussen het eiland Pag en de grens met Montenegro in het zuiden. Volgt u de fraaie weg via de Adriatische Zee (Adria Magistrale) langs de talloze baaien, dan wordt het aantal kilometers bijna verdubbeld. De kust en de eilanden behoren tot vier administratieve eenheden, in het Kroatisch županija, een soort provincies. Van het noorden naar het zuiden zijn dit Zadar, Šibenik-Knin, Split en Dubrovnik-Neretva. De gedeeltelijk door steile bergketens als Velebit en Biokovo gedomineerde kust is arm aan vegetatie, net als de aan de kant van het vasteland gelegen zijden van de eilanden. Soms groeit er zelfs helemaal niets. Waar de bergen bescherming bieden tegen de zilt/koude winden van de Bora, liggen groene oases met een weelderig plantenkleed in een mild klimaat. Voorbeelden hiervan zijn de Makarska Rivièra en de van het vasteland af gekeerde eilandgebieden.

Noord-Dalmatië met Plitvice

In Noord-Dalmatië is de ontstaansgeschiedenis van deze kustlijn duidelijk te zien. Achter elkaar liggen hier de eilanden Pag ( B/C 4/5), Ugljan ( C 6), Dugi otok ( B/C 6/7) en de archipel van Zadar ( B-D 5-7) voor het vasteland, als toppen van een overstroomde bergketen – en dat is precies wat hier aan het einde van de laatste ijstijd is gebeurd.

De architectuur van de zeemacht Venetië kenmerkt steden als Zadar ( C 6) en Šibenik ( E 7). Een uitstapje naar het binnenland van Kroatië leidt naar het altijd groene waterrijk van Nationaal Park Plitvice ( D 3/4).

Midden-Dalmatië met Split, Hvar en Makarska

Een stad in een Romeins paleis: in het centrum van Split ( F 8) ontbreekt het niet aan originaliteit, maar ook niet aan moderne levensstijl. Hiervoor kunt u ook naar de mondaine eilanden Brač ( F/G 8/9) en Hvar ( F-H 9). Naast schilderachtige havenplaatsjes met loungebars en beachclubs vindt u er ook rustige baaien. De Makarska Rivièra ( G 9) geldt met zijn zandstranden en middeleeuwse stadjes als een waar vakantieparadijs. En mocht u zich toch vervelen, dan kunt u heerlijk gaan wandelen in het Biokovogebergte ( G/H 8/9).

Zuid-Dalmatië van Pelješac tot Cavtat

Langs de wijnroute kunt u Pelješac ( G-J 10) en Korčula ( F-H 10) ontdekken – hier rijpen de beste druiven van Dalmatië. Eilanden voor stille genieters zijn Vis ( E 10), Mljet ( H/J 10/11) en de Elafitische eilanden ( J/K 11). Dubrovnik ( K 11), de koningin van de Oost-Adriatische kust en grote rivaal van Venetië, biedt een cultureel vuurwerk binnen zijn muren. Cavtat ( K 11) is een rustiger badplaats meer naar het zuiden. Hier vindt u het agrarische achterland Konavle ( K/L 11).

Vrije tijd, cultuur en sport

Met zo’n veelzijdige kustlijn komen alle vormen van watersport aan bod. Dalmatië is een fantastisch zeil- en vaargebied, waarbij beginners de gevaren van de onberekenbare wind zeker niet moeten onderschatten. Voor windsurfers is de waterweg tussen Pelješac en Korčula een uitdaging. Duikers kunnen vrijwel overal, maar met name in Nationaal Park Kornati fascinerende avonturen beleven. Voor zwemmen geldt: de kust is vaak rotsig en de toegang tot het water is niet altijd gemakkelijk. Ladders helpen, anders kunt u altijd nog naar de beroemde zandstranden van Brač of Makarska. Wie graag fietst of wandelt, vindt aan de kust en op de eilanden, maar ook in Nationaal Park Plitvice prachtige mogelijkheden. Klimmen kunt u op de rotswanden van de Cetinakloof en Nationaal Park Paklenica.

Cultuurliefhebbers worden verwend met een uitgebreid aanbod: als parels rijgen zich de Venetiaans gedomineerde steden langs de kust aaneen. Trogir, Split en Dubrovnik staan op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Kadastrale Griekse overblijfselen vindt u in Hvar en Romeinse spolia in de kerken in Split. Interessante onderwatervondsten van antieke schepen voor Cavtat getuigen van de Dalmatische rol in de oudheid. Dalmatië is dan ook geen museum: tussen Venetiaanse gotiek heerst een kleurrijk en druk leven.

Routes

Probeer de hele Kroatische kust en alle eilanden vooral niet in één keer te verkennen. Beperk u tot de hoogtepunten of kies een van de drie regio’s voor een intensiever bezoek, liefst met eigen vervoer. Een goede eerste bestemming voor Noord-Dalmatië is Zadar, voor Midden-Dalmatië is dit Split (beide plaatsen zijn bereikbaar via de snelweg vanuit Zagreb). Wie met de auto naar Zuid-Dalmatië wil, kan de lange heenreis in de zomermaanden met de autoveerdienst van Rijeka naar Dubrovnik op een aangename manier onderbreken (Jadrolinija, 24 uur).

Verkeerstechnisch is Dalmatië goed ontsloten: de Adriatische snelweg is uitstekend aangelegd. De snelweg van Zagreb naar Dubrovnik eindigde in 2015 nog ongeveer 100 km van zijn eindpunt, waar territoriale strijd rond de Bosnische enclave Neum voltooiing verhindert. Belangrijk zijn ook de veerdiensten, zowel bij het plaatselijke verkeer als aan de kust. Jadrolinija onderhoudt een uitgebreid netwerk van catamarans en autoveerboten, zodat reizigers ’s zomers met korte wachttijden en ’s winters met iets langere elk eiland kunnen bereiken. Houd tijdens de vakantieperioden en in juli en augustus rekening met files en wachtrijen bij de veerbootsteigers.

Kennismaking, Kroatië in cijfers

Een kust om van te dromen

De Dalmatische kustlijn behoort tot de mooiste kusten van Europa. Sommige plekken doen zelfs aan het Caribisch gebied denken. Het bijzondere van de regio: vasteland en eilanden, baaien en open zee zijn hier met elkaar verweven, de grenzen zijn nauwelijks aan te geven. In dit doolhof met een boot onderweg zijn, is een onvergetelijke ervaring. Alsof architectuur en kunst met de schoonheid van het landschap concurreren, hebben de beroemdste bouwmeesters hier stenen getuigenissen van hun genialiteit achtergelaten.

En dan is er nog het dagelijkse leven in Dalmatië met de oude kapiteinshuizen aan de haven, de netten boetende vissers, de marktvrouwen achter kleurige stapels fruit, de gastvrije kroegbazen en de mooie meisjes ’s avonds op de Corso – de Kroatische vrouwen zouden tot de mooiste ter wereld behoren. Wat te denken van Tatjana Šimić, bekend uit de Flodder-films en geboren in het prachtige Zagreb?

De reiziger vindt in Dalmatië tradities, maar ook een moderne manier van leven: traditionele liederen en dansen op de talrijke feesten, sportieve uitdagingen in vrijwel elke discipline, drukke of rustige stranden naar ieders smaak, trendy chique en flitsende discotheken naast ongerepte natuur in de nationale parken. U kunt hier kamperen of een luxueuze villa huren, op rustieke houten banken van čevapčići genieten of oesters met champagne wegspoelen, tot het ochtendgloren door feesten of in een zeekajak de zonsondergang bewonderen. De Dalmatische kust is een grote geschenkmand gevuld met fantastische avonturen.

Begroeting

Eigenlijk betekent bog in het Kroatisch ‘God’, maar tegelijk ‘hallo’ en ‘hoi’. Een andere populaire groet is het Italiaanse ‘ciao’. Vreemdelingen worden door de kosmopolitische Kroaten graag in het Engels of Duits welkom geheten en al snel getutoyeerd. Ook wordt de hoffelijke vorm vaak met de voornaam verbonden. Meneer Ivo en mevrouw Jadranka kunnen zo vertrouwd, maar toch uiterst beleefd met elkaar spreken.

Bergen, dalen en eilanden

Bijna parallel aan de kust vormt het Dinarisch gebergte een barrière voor het Kroatische binnenland. Het karstgebergte presenteert zich aan de Adriatische Zee met grotendeels droge, alleen door macchia begroeide hellingen. Water heeft de poreuze kalksteen gevormd, ondermijnd, en heeft zo grotten en kraters gevormd. Dit zijn kenmerkende geologische formaties van de karst, waarvan de naam van het Slavische kras is afgeleid.

Ter bescherming van flora en fauna werden langs de kust verscheidene nationale en natuurparken opgericht: Velebit in Noord-Dalmatië, en Nationaal Park Krka en het Biokovogebergte in Midden-Dalmatië. Slechts op twee plaatsen monden grote rivieren uit in zee: de Krka bij Šibenik en de Neretva bij Metković, waarvan de breed vertakte delta voor de groente- en fruitteelt wordt gebruikt. De voortzetting van het kustgebergte vormt in westelijke richting de Dalmatische eilanden. In de laatste ijstijd werden hier door de stijging van de zee bergdalen overspoeld. Alleen de hoogste toppen steken nu als eilanden boven het water uit.

De kust en eilanden waren niet altijd zo schraal, maar de bossen werden al door de Romeinen gekapt om vruchtbare landbouwgebieden te scheppen. De ontbossing werd door Venetië voortgezet ten behoeve van de bouw van de lagunestad en zijn schepen. De rest deed de legendarische bora: de vlagerige wind kon alleen op beschutte plaatsen door de blootgelegde grond worden weerstaan.

Blauwe Vlag

Deze garantie voor schone stranden en jachthavens is in Dalmatië op steeds meer plaatsen te zien – een teken dat deze kustwateren tot de minst vervuilde van Europa behoren. Zo’n dertig stranden en twaalf jachthavens werden in 2013 onderscheiden. Dit aantal zal de komende jaren zeker stijgen, want Kroatië doet veel voor het schoonhouden van de kust – tenslotte is het toerisme dé bron van harde valuta van het land.

Brandgevaar

Bosbranden vormen een van de grootste plagen aan de Middellandse Zee, en dat geldt ook voor Kroatië. Pas sinds enkele jaren bezit het land een paar ‘Canadezen’ – brandblusvliegtuigen die langs de kust zijn gestationeerd, vlak boven het water scherend tanken en het vuur vanuit de lucht kunnen bestrijden. Toch moet u in de natuur, vooral op de droge eilanden, voorzichtig zijn en geen open vuur maken. Sigaretten en weggegooide glazen flessen (vergrootglaseffect) zijn de meest voorkomende oorzaken van bosbrand!

Stevige wind

Voor elke zeevarende en vissersnatie is een precieze kennis van de kustwinden van levensbelang. Voor de Dalmatiërs geldt dit in het bijzonder, wanneer de bora met woedende rukwinden over het kustgebergte in de richting van de zee raast en daarbij soms zelfs auto’s en motoren van de Adriatische snelweg blaast. Boten, waarvan de eigenaren zo onverstandig waren de borawaarschuwingen te negeren, drijven de zee op. De stevige wind vanuit het noorden treedt meestal in de herfst en wintermaanden op en wordt als uiterst gevaarlijk beschouwd. Zijn tegenhanger uit het zuiden, de jugo, brengt warme, vochtige lucht en een wazig zicht.

Melancholische klapa

Wanneer mannen samenkomen voor meerstemmige, melancholische liederen zonder instrumentale begeleiding, dan wordt dit een klapa genoemd. Klapa is ook de naam van de muziek die met zoete versmelting en melancholische diepgang gemaakt lijkt te zijn voor het Dalmatische landschap. Omdat traditionele muziek aan verandering onderhevig is, zijn er tegenwoordig ook vrouwen-klape en optredens van vocale ensembles die door traditionele orkesten worden begeleid. De beste a-capellakoren strijden elk jaar in juli in Omiš met elkaar. Populaire koren met popsterpotentieel zijn Klapa Intrade en Klapa Nostalgija.

Nationale trots

De Kroaten – zelf noemen ze zich Hrvati en hun vaderland Hrvatska – zijn trots op hun geschiedenis en natie, die vele eeuwen van buitenlandse overheersing door Venetië en de Habsburgers heeft doorstaan. Ze zijn ook trots op de onafhankelijkheidsstrijd van 1992 tot 1995 tegen Joegoslavië, waarbij echter veel slachtoffers zijn gevallen.

Deze onafhankelijkheid zorgde in de confrontatie met buurland en tegenstander Servië voor een uitbarsting van nationalisme die door de lang zittende president Franjo Tudjman systematisch werd opgestookt. Sinds Tudjmans dood in 1999 is het pragmatisme in de Kroatische politiek hersteld. Het belangrijkste doel, toetreding tot de EU, is in 2013 bereikt. Hieraan lag onder andere de uitlevering van een aantal Kroatische oorlogsmisdadigers aan het Internationaal Gerechtshof in Den Haag ten grondslag. Dezen werden in 2013 echter vrijgesproken. Omdat de economische situatie na de EU-toetreding niet is verbeterd, zijn veel Kroaten teleurgesteld. De parlementsverkiezingen van 2015 werden gewonnen door de conservatieven. Op 22 januari 2016 trad het centrumrechtse kabinet-Oreskovic aan.

Feiten en cijfers

Oppervlakte en inwoners: in de kustgebieden van de vier provincies wonen zo’n 860.000 mensen op ongeveer 12.000 km², waarvan 2000 m² aan eilanden. De bevolking is relatief homogeen. De meeste kustbewoners zijn Kroaten.

Een minderheid heeft Italiaanse voorouders.

Bergen en eilanden: de hoogste berg in het kustgebied is de Dinara (1831 m); hoogste top van de eilanden is de Sveti Ilija op Pelješac (961 m). Het grootste eiland van Dalmatië is Brač.

Economie en werkgelegenheid: door de financiële crisis daalde het bruto binnenlands product de laatste jaren constant, in 2014 met zo‘n 1%. Het gemiddelde netto-inkomen bedroeg in 2014 ongeveer 5300 kuna (€ 690). Zo’n 18% van de Kroaten is werkloos.

Laagseizoen

Dalmatië is in elk seizoen mooi, maar kan in juli en augustus behoorlijk druk zijn. Wie buiten de vakantieperioden kan reizen moet dat zeker doen, want in de lente wachten de bezoeker een kristalheldere, maar toch al redelijk warme zee, lege stranden, nog niet te drukbezochte bezienswaardigheden en goed gehumeurde, nog niet uitgeputte restauranthouders en hoteliers. Ook de herfst wordt aanbevolen, want tot diep in oktober kent het water een aangename temperatuur. En het grootste voordeel: de prijzen liggen dan tot 30% lager dan in het hoogseizoen.

Stevige borrel

Met een glaasje zelfgemaakte sterkedrank beklinken de Dalmatiërs vriendschappen, succesvolle zaken, een goede grap of gewoon het gezellige samenzijn. Wie niet zo dol is op sterkedrank, neemt voor de beleefdheid alleen een nipje.

Milieubescherming

De Blauwe Vlag spreekt voor zich. In Dalmatië wordt veel aan milieubescherming gedaan, want een gezonde omgeving is de grootste troef van het land. Beruchte zeevervuilers als industrieën en hotels, die hun afvalwater vroeger gewoon in de Adriatische Zee loosden, hebben nu grotendeels filters of waterzuiveringsinstallaties. Met financiële steun van de UNDP, het ontwikkelingsprogramma van de VN, werden de afgelopen jaren talrijke ecoprojecten aan de kust ontwikkeld, zoals het ecopredikaat ‘Prijatelj Okoliša’ voor natuurproducten en het visserijmuseum in Komiža op het eiand Vis. Grootste bedreiging van het milieu is het toerisme. Bij de uitbreiding van hotels en toeristische voorzieningen wordt vaak geen rekening gehouden met de natuurlijke omgeving.

Onderwaterwereld

Hoewel de Adriatische Zee wordt overbevist, vinden duikers hier een kleurrijke en soortenrijke onderwaterwereld, waar behalve rode koralen, murenen, schorpioenvissen en zeeschildpadden ook talrijke ‘exoten’ kunnen worden bewonderd. Bijzonder divers is Nationaal Park Kornati, waar tandbaarzen, veelkleurige kwallen, monniksvissen en inktvissen langs steile, met koraal begroeide rotswanden zwemmen. Op veel plaatsen liggen gezonken schepen. Deze natuurlijke riffen kennen eveneens een rijke flora en fauna.

Geschiedenis, heden, toekomst

Grieken en Romeinen

Toen de eerste Griekse kooplieden en boeren in de 4e eeuw v.Chr. op Korčula, Hvar en andere eilanden aankwamen, troffen ze daar een Illyrisch-Keltische bevolking. Vanuit de handelsplaatsen koloniseerden de Grieken ook het vasteland bij Split en Dubrovnik. Sporen van deze antieke nederzettingen zijn er nauwelijks meer. Des te indrukwekkender is het dat op Hvar het Griekse kadaster behouden is gebleven. De Grieken werden in de 2e eeuw v.Chr. opgevolgd door de Romeinen. De mooiste herinnering aan de Romeinse periode is het in de 3e/4e eeuw gebouwde rusthuis van keizer Diocletianus. Tegenwoordig is dit een onderdeel van de oude stad van Split.

Koningen, doges en rectoren

In de loop van de grote volksverhuizing trokken Slavische volken naar de Balkaneilanden. De Zuid-Slavische Kroaten vestigden zich langs de kust en stichtten halverwege de 9e eeuw in Nin bij Zadar onder Trpimir een Kroatisch koninkrijk, dat 200 jaar lang zou standhouden. Deze periode geldt als de Gouden Eeuw van de Kroaten. Maar de volgende veroveraars lieten niet lang op zich wachten: vanaf de 10e eeuw onderwierp Venetië de kust om deze uiteindelijk door aankoop in 1409 volledig in zijn macht te krijgen. Helemaal? Nee: Ragusa, het latere Dubrovnik, manoeuvreerde zo handig tussen de Ottomanen (die het binnenland bezet hielden) en de Serenissima dat het zijn onafhankelijkheid tot 1808 wist te bewaren. Zijn rectoren, zoals de slechts voor een maand gekozen stadsleiders heetten, werden voor hun ambtsperiode geïnterneerd, zodat ze door niemand konden worden beïnvloed.

Van Habsburg tot Joegoslavië

In 1797 nam de Donaumonarchie het Venetiaanse erfgoed over, dat met een korte, door Napoleon veroorzaakte onderbreking tot aan de Eerste Wereldoorlog werd behouden. In 1919 ontstond het Koninkrijk van de Serviërs, Kroaten en Slovenen, de voorloper van het latere koninkrijk Joegoslavië, dat na bezetting door Duitse en Italiaanse troepen in de Tweede Wereldoorlog door een partizanenleger onder leiding van Josip Broz Tito (1892-1980) werd bevrijd en in 1945 tot een socialistische federale republiek werd uitgeroepen. Tito leidde de multi-etnische staat met sterke, gecentraliseerde hand, weigerde het lidmaatschap van het Oostblok en sloot Joegoslavië aan bij de beweging van niet-gebonden landen.

Joegoslavië valt uiteen

Tito’s opvolgers in de Joegoslavische leiding negeerden het verlangen naar autonomie van de Slovenen en Kroaten net zo zeer als de Servische president Slobodan Milošević. Het uitroepen van de Kroatische onafhankelijkheid in 1991 werd door het Servisch geleide Joegoslavische leger beantwoord met een oorlogsverklaring. De schermutselingen vonden het eerst plaats in het Kroatische binnenland. Om het door Serviërs bewoonde Krajina in de buurt van Zadar, maar ook om Dubrovnik werd heftig gestreden. Aan beide zijden werden oorlogsmisdaden begaan en er vonden etnisch gemotiveerde uitzettingen plaats. De vrede van Dayton maakte in 1995 een eind aan het conflict.

Nationalisme en EU-toetreding

Onder Franjo Tudjman, de vader van de onafhankelijkheid, raakte het sterk verwoeste en beschadigde Kroatië door een toenemend nationalisme, welig tierende corruptie en een gebrek aan samenwerking met het Internationaal Gerechtshof in Den Haag in een politiek isolement. Dit resulteerde in grote economische problemen. Pas na Tudjmans dood opende de Kroatische politiek zich onder pragmatische presidenten als Stipe Mesić en Zoran Milanović voor de EU, waartoe het land in 2013 is toegetreden. Al in 2009 werd Kroatië lid van de NAVO. In 2015 werd de conservatieve Kolinda Grabar-Kitarović president.

Het vrije spel van de markten

Het omzetten van de socialistisch bepaalde planeconomie naar het vrije ondernemerschap verloopt in Kroatië maar langzaam – enerzijds doordat er onder Tudjman maar weinig aan werd gedaan, anderzijds doordat niet-EU-conforme wetten privatiseringen tot op heden belemmeren. De voorheen socialistische grote bedrijven zijn nauwelijks concurrerend. De Kroatische economie is kwetsbaar en kende mede door de financiële crisis enorme tegenslagen. Een hoge werkloosheid, vooral onder jonge mensen, is het resultaat.

Bezoekers aan Dalmatië zullen daarvan weinig merken, want de kust is voor het toerisme de motor die het land aandrijft. Hier heeft bijna iedereen werk, tenminste in het seizoen. De oorlog heeft langs de kust nauwelijks sporen achtergelaten. Oude steden, hotels, industrie- en jachthavens zijn onlangs gerenoveerd en zien er prachtig uit. Maar slechts enkele kilometers landinwaarts, bijvoorbeeld aan de route van de kust naar Nationaal Park Plitvice, wordt u al snel met een minder rooskleurige realiteit geconfronteerd. Dat de toetreding tot de EU de economie van Kroatië een flinke duw in de rug zal geven, daarvan zijn de meeste Kroaten overtuigd.

Overnachten

Dalmatië is niet langer de goedkope bestemming uit de Joegoslavische periode. Het prijspeil is over het algemeen gestegen en bereikt bij de nieuwe of gerenoveerde hotelcomplexen en kampeerterreinen bijna het niveau van de concurrenten: Griekenland, Italië en Spanje.

Bungalowtent of luxueus designhotel

Reizigers vinden in Dalmatië alle soorten accommodatie. Het aanbod begint met comfortabel ingerichte kampeerplaatsen met full-service ondersteuning voor de kinderen. Vervolgens zijn er mooi gelegen appartementencomplexen met zwembad en strand, strandhotels met een ruim aanbod aan amusement en sportfaciliteiten, en exclusieve vijfsterrenpaleizen met wellnesstempel en exquise restaurant. Schaarser zijn de kleine familiehotels en pensions die een individuele service bieden. In plaats daarvan verhuren particuliere huizenbezitters kamers en vakantiewoningen – ook hier wordt u als gast met zorg behandeld. Naast de officiële en niet bepaald aanbevolen jeugdherbergen in studentenhuizen, zijn er de laatste jaren talrijke particulier gedreven herbergen geopend, met name in de havensteden Zadar, Split en Dubrovnik.

Zoekt en gij zult vinden

Het Kroatische toeristenbureau probeert op zijn website een nagenoeg compleet overzicht van overnachtingsmogelijkheden te geven. U kunt er ook terecht voor links. Raadpleeg http://croatia.hr en kijk onder ‘zoek accommodatie’ bij de betreffende regio of stad. Veel particuliere initiatieven zoals de bovenstaande herbergen of familiehotels zijn hier helaas niet vermeld. Ook de websites van de betreffende vakantieregio of stad bieden informatie over overnachtingsmogelijkheden, maar ook hier vaak even onvolledig als die van het centrale toeristenbureau. Een goed overzicht vindt u verder op www.tripadvisor.nl, voorzien van ervaringen en commentaren. Via particuliere websites als www.adriatica.net, www.dalmatien.info en www.kroatien-adrialin.de kunt u direct reserveren. Ten slotte kunt u voor het vakantieaanbod in Dalmatië natuurlijk ook de reisbrochures van touroperators raadplegen. Goede accommodatie voor individuele reizigers vindt u eveneens in reisgidsen als Lonely Planet (www.lonelyplanet.com) en Rough Guide (www.roughguide.com). Andere informatiebronnen: www.kroatiereisforum.nl en www.adriaforum.com.

Fraaie steden, stranden en eilanden

Heel Dalmatië staat voor strandvakantie. Het strand bestaat meestal uit kiezelstenen of betonnen platforms, waarvandaan trapjes het water in leiden. Grote zand- en kiezelstranden vindt u langs de Makarska Rivièra, op het eiland Brač en in de regio rond Nin. Wie een rustige vakantiebestemming zoekt, moet drukke eilanden als Pag (Zrečestrand), Hvar (zandstranden Hvar), Brač (Gouden Hoorn), Dugi otok (Saharunstrand) en Murter (Slanica) mijden.

Strandplezier en cultuur laten zich uitstekend combineren, want een stad met culturele bezienswaardigheden ligt meestal niet ver weg. Voor een bezoek aan Zadar, Split of Dubrovnik doet u er goed aan om een overnachtingsadres in de stad te reserveren. Zo kunt u beter van de typische sfeer genieten.

De Italianen komen eraan

Met uitzondering van het hoogseizoen in juli en augustus is op korte termijn overal accommodatie beschikbaar. Een reservering is buiten de steden meestal niet nodig.

In juli en augustus staat Dalmatië echter op zijn kop – niet alleen omdat de Kroaten en naburige voormalige broedervolken dan vakantie hebben, maar vooral vanwege de Italianen die hier vinden wat aan hun eigen kust een zeldzaamheid is geworden: kristalhelder water en overnachtingsmogelijkheden en restaurants met een goede prijs-kwaliteitverhouding. Zeker tot aan Ferragosto (15 augustus) kunt u Dalmatië vanwege de drukte en hoge prijzen (toeslagen van 30% komen regelmatig voor) beter mijden.

Georganiseerd of individueel?

Het is het voordeligst om een georganiseerde reis te boeken, indien mogelijk met halfpension. De ter plaatse gevraagde prijzen voor individuele gasten staan in geen verhouding tot de pakketarrangementen.

Wie echter niet lang op één plaats wil blijven, maar liever wil rondreizen, kan een kamer bij een particulier huren. Weliswaar worden ook hier toeslagen gerekend wanneer u maar één of twee nachten blijft, maar deze aanvullende kosten zijn te overzien.

Dankzij de vele, goed uitgeruste campings is Dalmatië een mooie bestemming voor kampeerliefhebbers. Het is echter moeilijk om met een caravan of camper door de smalle straten van de kustplaatsen te rijden.

Eten en drinken

Dalmatië is meer dan alleen cevapčići en sljivovica. De gegrilde worstjes zijn typisch voor Bosnië, de pruimenbrandewijn wordt weliswaar ook in Kroatië gedronken, maar is eigenlijk een Servische traditie. De Dalmatische keuken heeft meer te bieden! Vanwege de nabijheid van de bergen en de zee kent Kroatië een grote variatie aan gerechten: stevige landelijke en mediterrane, door vis gedomineerde schotels. En naast plaatselijke specialiteiten vindt u natuurlijk ook internationale gerechten op de menukaart.

Verse producten uit de tuin en uit de zee

De meeste ingrediënten worden direct na de vangst of de oogst verwerkt: sla en groente – bijzonder geliefd is snijbiet – groeien in de eigen tuin of bij de buren op het land. Elke goede gastronoom kent een visser op wiens vangkunsten hij kan vertrouwen. Ham, wijn, aardappelen – alles wordt in de regio geproduceerd of geteeld. Alleen met vis ligt het minder eenvoudig. Het aanbod in de Adriatische Zee is sterk afgenomen en daarom moeten gastronomen vaak hun toevlucht nemen tot bevroren importproducten. Werkelijk goede chef-koks zullen hun gasten naast de specialiteiten op de menukaart echter ook de ‘vangst van de dag’ aanbevelen – en deze is natuurlijk niet afkomstig uit de vriezer.

Culinaire basis

Pršut, ham, ovčji sir, schapenkaas, geserveerd met olijven en brood. Dat is het begin van een echte Dalmatische maaltijd. Als voorgerecht worden ook vaak mosselen geserveerd: zwarte zoutwater- of grijsgroene zoetwatermosselen (de regelmatig aangeboden, maar beschermde steenboormosselen moet u zeker niet bestellen). Daarna volgen vleesgerechten van varkens-, rund- of lamsvlees. Ze komen bereid als goulash, gebraden of in de oven gegaard met deegwaren of aardappelen en snijbieten op tafel. De gerechten zijn op smaak gebracht met laurier, tijm en marjolein, olijfolie (vaak van eigen productie), kappertjes en knoflook. Vis en zeevruchten presenteren de restaurants aan de kust meestal in een vitrine bij de ingang: kreeft, langoest, zeebaars, tand- en goudbrasem of zeeduivel. Met veel knoflook boven de barbecue gegrild, in een jasje van zout of in een saus van kappertjes gestoofd, worden ze met groente geserveerd. Bij het hoofdgerecht eten de Kroaten graag een gemengde salade. Het aanbod aan desserts is meestal beperkt tot een pannenkoekje met chocoladesaus. Er wordt ook ijs geserveerd, maar dit is vaak lekkerder bij de straattentjes dan in de restaurants.

Uit eten gaan

De meeste restaurants in de toeristische gebieden zijn van ’s middags tot de late avond doorlopend geopend. Eten doet u hier over het algemeen tussen 12 en 15 uur en vanaf 18 uur. De Kroaten zelf geven de voorkeur aan een stevige lunch (de winkels gaan toch pas om 17 uur weer open) en eten ’s avonds alleen nog een kleine maaltijd.

Živjeli! Proost!

Naast plat of bruisend mineraalwater zijn er allerlei soorten frisdranken verkrijgbaar. Het bier is meestal afkomstig van een plaatselijke brouwerij en wordt van het vat getapt of in een fles geserveerd. Aangezien de wijnbouw in Dalmatië een lange traditie kent, moet u zich de goede witte en rode varianten als dingać en pelešac of de lichtere kaštelet zeker niet laten ontgaan. Een goede maaltijd wordt traditioneel afgesloten met een glaasje gedistilleerd: de van pruimen gemaakte sljivovica of de Kroatische tegenhanger van de grappa, de lozovača of travarica.

Konoba’s, zo worden de eenvoudige, landelijke eettentjes genoemd die in veel plaatsen naast de normale restaurants te vinden zijn. Ze zijn rustiek ingericht en serveren landelijke kost of plaatselijke specialiteiten als peka, onder een metalen stolp bereid vlees.

Prijzen

De prijzen in Kroatische restaurants liggen wat lager dan bij ons. Vleesgerechten zijn duidelijk goedkoper dan zeevruchten en vis. De laatste worden naar gewicht verkocht: in restaurants kost 1 kg vis van de eerste kwaliteit bruto (met kop en graten) minimaal € 35! Voor een driegangenmaaltijd met wijn en water betaalt u, afhankelijk van het gekozen hoofdgerecht (vis, vlees), ongeveer € 30. In exquise restaurants bent u uiteraard meer kwijt.

Wie ’s middags alleen een klein hapje wil eten, moet naar een cafetaria of een grillkraampje. Hier worden heerlijke girice gebakken. Deze visjes worden met kop en graten gegeten. Een beetje witbrood erbij en klaar is uw lekkere en voordelige middagsnack.

Praktische informatie

Reizen naar Kroatië

Met het vliegtuig

Internationale luchthavens zijn er bij Zadar, Split, Dubrovnik en op Brač. Vanuit Nederland en België vertrekken chartervluchten (Easyjet, Arkefly, Transavia, Ryanair, Thomas Cook en Jetairfly) naar Split, Zadar en Dubrovnik. Lijnvluchten gaan eerst naar Zagreb, waarvandaan Croatia Airlines vluchten naar de kust biedt (naar Bol/Brač, Zadar en Dubrovnik). Meer informatie: www.lowcostairlines.nl

Met de trein

De treinen naar Midden-Dalmatië (Split) rijden via Zagreb. Met overstappen kan de reis 18 tot 24 uur duren. Voordeliger reist u met de trein naar Rijeka (overstappen in Ljubljana). Vandaar gaat u met de bus of veerboot verder naar het zuiden. Er gaan autotreinen naar het Oostenrijkse Villach en het Italiaanse Bozen. Vanuit Zwitserland wordt de heenreis naar Kroatië via Triëst en het Sloveense Koper aanbevolen.

Meer informatie:

Nederlandse Spoorwegen:

www.nshispeed.nl

Belgische Spoorwegen:

www.b-rail.be

Met de bus

Vanuit diverse grote Nederlandse en Belgische steden rijden bussen (Eurolines, Euroholidays) naar Kroatië. De Jong Intra Vakanties en Solmar Tours bieden vanaf € 5oo tiendaagse busreizen naar Istrië, inclusief tweekamerappartement. Meer informatie: www.dejongintra.nl en www.solmar.nl

Met de auto of op de motor

De snelste en comfortabelste verbinding leidt via Salzburg over de Tauern-Autobahn naar Villach en verder langs Ljubljana en Zagreb naar Zadar resp. Split. Deze route bestaat vrijwel geheel uit autosnelweg. Wie liever de Adria Magistrale neemt, rijdt na Ljubljana in de richting Rijeka en volgt de kustweg naar het zuiden.

Met de veerboot

Autoveerboten van de Jadrolinija varen meerdere keren per week van Ancona naar Zadar (juni-sept.) en Split (hele jaar) resp. van Bari naar Dubrovnik (apr.-okt.). De overtocht duurt 12 uur. Raadpleeg de website www.jadrolinija.hr. Een snelle autoveerboot van de SNAV verbindt tussen juni en sept. Split en Hvar met het Italiaanse Ancona. De vaartijd bedraagt iets meer dan 4 uur (www.snav.it).

Douane

Voor een verblijf van maximaal 3 maanden hebt u een geldig paspoort of een identiteitskaart nodig. Kinderen moeten over een eigen paspoort beschikken. Vanaf 26 juni 2012 is vermelding in het paspoort van hun ouders niet meer voldoende. Voor automobilisten is een nationaal rijbewijs voldoende. Het is raadzaam de groene verzekeringskaart bij u te hebben. Wie zijn hond wil meenemen, moet een vaccinatiebewijs tegen hondsdolheid kunnen tonen. Dit mag maximaal 6 maanden oud zijn en moet minstens 15 dagen eerder zijn getekend. Het dier moet een EU-huisdierpaspoort hebben en geregisteerd zijn met een microchip. In Kroatië geldt een aanlijnplicht.

De invoer van producten voor persoonlijk gebruik is voor het overgrote deel niet aan beperkingen gebonden. Voor enkele artikelen gelden echter maxima: 800 sigaretten, 200 sigaren en 10 l sterkedrank. Vreemde en Kroatische valuta mogen vrijelijk worden in- en uitgevoerd. Wie meer dan het equivalent van € 10.000 bij zich heeft, moet dit aan de douane melden.

Reizen in Kroatië

Vliegverbindingen zijn er van de kuststeden alleen naar de hoofdstad Zagreb. De spoorlijn eindigt in Split. Aangewezen vervoermiddelen in Dalmatië zijn de bus en de veerboot.

Met de bus

Het uitgebreide en goed functionerende busnetwerk, waarin verschillende ondernemingen om de gunst van de passagier concurreren, verbindt de grotere plaatsen met elkaar en voert ook naar de eilanden. Een rit van 100 km kost niet meer dan Kn 70, maar de belangstelling is groot dus u doet er goed aan om te reserveren. Een overzicht van alle busstations met links en dienstregelingen vindt u op www.autobusni-kolodvor.com.

Met de taxi

Taxi’s zijn buiten de grote steden en de toeristische centra nauwelijks te vinden.Ze zijn altijd met een meter uitgerust en relatief voordelig. Voor 10 km betaalt u ongeveer Kn 80.

Met de auto of op de motor

De hoofdwegen liggen er verzorgd bij en Kroatië doet er veel aan om ook de secundaire wegen te verbeteren en uit te breiden. De snelweg van Zagreb via Split naar Dubrovnik zal binnenkort worden voltooid. De tol voor het traject Zagreb-Split bedraagt ongeveer Kn 180.

Let op: auto- en motorrijders die erg van slingerende wegen houden, moeten op de doorgaande weg langs de kust extra voorzichtig zijn als de bora waait. Deze wind kan elk voertuig met één flinke windstoot van de weg blazen.

Snelheidsbeperkingen: binnen de bebouwde kom 50 km/u, provinciale wegen 80 km/u, hoofdwegen 100 km/u, snelwegen 130 km/u.

Ongelukken: laat bij een ongeluk altijd de politie komen en sta erop dat de zaak volgens een rechtsgeldig protocol wordt afgehandeld.

Autoverhuur: alle internationale autoverhuurbedrijven en veel plaatselijke kantoren hebben in de grote vakantieplaatsen filialen. Op de eilanden kunt u op veel plaatsen een scooter huren. Het is handig om de huurauto al voor vertrek naar Kroatië te reserveren.

Tanken: benzine en diesel zijn ongeveer 10% duurder dan in Nederland en België.

Met de veerboot

Jadrolinija verzorgt de verbindingen tussen het vasteland en de eilanden met auto- en passagiersveerboten en catamarans. Grotere eilanden worden in het hoogseizoen vrijwel elk uur aangedaan. Toch zijn er nog altijd flinke wachtrijen als u met een auto naar de overkant wilt.

Of tussen juni en september ook de populaire kustveerboot van Rijeka via Split en Hvar naar Dubrovnik vaart (reistijd bedraagt 24 uur, vertrek meestal twee keer per week), beslist Jadrolinija elk jaar aan het begin van het nieuwe seizoen.

Informatie: Jadrolinija, tel. 003 85 51 66 61 11, www.jadrolinija.hr

Feestdagen

6 januari: Sveta tri Kralja

(Driekoningen)

Eerste en tweede paasdag

1 mei: Praznik rada (Dag van de Arbeid),

Sacramentsdag

22 juni: Dan antifašisticke borbe

(Dag van de antifascistische strijd)

25 juni: Dan državnosti

(Nationale Feestdag)

5 augustus: Dan zahvalnosti

(Dankdag)

15 augustus: Velika Gospa

(Maria-Hemelvaart)

8 oktober: Dan neovisnosti

(Onafhankelijkheidsdag)

1 november: Svi sveti (Allerheiligen)

25 en 26 december: Božić (Kerstmis)

Feesten en festivals

Katholieke feestdagen worden op veel plaatsen in Kroatië met processies gevierd. De grootste volksfeesten zijn de gedenkdagen van de heiligen. Op die dagen gaat de diepe vroomheid van de Kroaat hand in hand met zijn liefde voor muziek, dans, lekker eten en wijn. De Kroatische toeristenorganisaties hebben enkele van de traditionele feesten uitgebreid tot schitterende vertoningen van plaatselijke en regionale dans en muziek. Daarnaast worden er steeds meer festiviteiten georganiseerd. Of het nu om klassieke muziek of popmuziek gaat, ’s zomers valt er altijd wel iets te beleven.

Feesten

Velik petak: de nacht van Goede Vrijdag, Hvar, Šolta, Korčula, Brač. Ambachtslieden trekken deels uitgedost in carnavalskostuum door de stadjes van het eiland.

Kumpanjija: 28 apr., Blato, Korčula. Uitvoering van de zwaarddansen op de dag van de stadspatroon Sv. Vincenc.

Scheepsprocessie: 2 aug., Korčula. Deze schilderachtige processie met fraaie schepen leidt naar het kloostereiland Badija.

Saljske užance: eerste zondag in aug., Sali, Dugi otok. Vissersfeest met muziek en dansen uit de regio.

Dan brganje: eerste zondag in aug., Murter, Kornati. Mosselfeest met muziek, wijn en heerlijke gerechten.

Gospe od Sniga: 5 aug., Ugljan. Bij het zeekanaal naar Pašman wordt ter ere van de ‘sneeuwmadonna’ een feestelijke processie gehouden. Hetzelfde gebeurt in Bol op Brač.

Sinjska Alka: begin aug., Sinj (in het binnenland, 30 km van Split). Ridderspelen die aan de strijd tegen de Turken herinneren.

Vela Gospa: 15 aug., Pag. Een processie brengt de Madonna naar de oude hoofdstad van het eiland.

Kumpanjija: Maria-Hemelvaart op 15 aug., Blato, Korčula. Uitvoering van de traditionele zwaarddansen op het hoofdplein met de loggia.

Latinsko idro: 29 sept., Murter, Kornati. op de feestdag van de stadspatroon Michaël wordt ’s ochtends een mis gevierd. ’s Middags is er een wedstrijd met traditionele houten zeilboten.

Sv. Nikola: 6 dec., Komiža op Vis. Feestelijke processie ter ere van de stadsheilige St.-Nicolaas. Tot besluit wordt een speciaal voor de gelegenheid gebouwde garjeta, een traditionele viskotter, verbrand.

Festivals

Čilipi Folklora: Čilipi. In het Konavledal bij Dubrovnik worden tussen eerste paasdag en eind oktober elke zondag na de mis folkloristische dansen voor de kerk opgevoerd.

Medunarodni dječji Festival: juni/juli, Šibenik. Het ‘internationale kinderfestival’ met poppentheater en films begint in de laatste week van juni en duurt 14 dagen.

Festival dalmatinskih klapa: juli, Omiš. De beste Kroatische koren, klapa genoemd, strijden om een bokaal.

Paški ljetni carnaval: laatste vrijdag/zaterdag in juli, Pag. Bij het carnaval van Pag wordt een optocht in fantasierijke kostuums gehouden.

Dubrovačke ljetne igre: half juli-eind aug., Dubrovnik. Tijdens het zomerfeest treden in de oude binnenstad en in historische gebouwen orkesten en theatergroepen op. Er staan ook folkloristische voorstellingen op het programma.

Splitsko ljeto: half juli-half aug., Split. De ‘zomer van Split’ biedt opera, dans en theater in het historische paleis van Diocletianus.

Makarsko ljeto: juli/aug., Makarska Rivièra. De Rivièra schotelt zijn gasten tijdens de ‘culturele zomer’ het hele spectrum van de Dalmatische muzikale traditie voor, van klapakoren tot jazz.

Glazbene večeri: juli/aug., Sv. Donat, Zadar. In de Donatikerk wordt op feestelijke muziekavonden sacrale en klassieke muziek gespeeld.

Zadar Snova: half aug., Zadar. Internationale gezelschappen ontmoeten elkaar tijdens het ‘festival van het nieuwe theater’.

Moreška: juli/aug., eiland Korčula. Op het eiland worden in het zomerseizoen vrijwel elke dag traditionele zwaarddansen opgevoerd.

Hvarske ljetne priredbe: juli-sept., Hvar-Stad op het gelijknamige eiland. Hoogtepunt van het omvangrijke muziek- en folkoreprogramma zijn de voorstellingen in het oudste theater van Dalmatië.

Sportevenementen

Kornati Cup: half apr., Murter, Kornati. Wedstrijd tussen de mooiste zeilboten ter gelegenheid van de opening van het toeristenseizoen.

Big Wall Speed Climbing: de beste freeclimbers ter wereld klauteren in de eerste week van mei langs de rotswanden van het Nationaal Park Paklenica. Euro-Cup Bol: windsurfwedstrijd half juni op het eiland Brač.

Surfing Freestyle: laatste week van juli of eerste week van aug., wisselende kustplaatsen. Kroatische surfkampioenschappen.

Geld

De Kroatische munteenheid is de kuna (Kn, HRK) en is onderverdeeld in 100 lipa (Lp). Er zijn bankbiljetten van 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 en 1000 kuna, en munten van 1, 2 en 5 kuna en 50, 20 en 10 lipa. De koers van de euro beweegt zich rond de 7,70 kuna.

In hotels en restaurants kunt u over het algemeen met euro’s betalen. Ook creditcards en EC-/Maestrokaarten worden in horecagelegenheden en winkels in toeristische gebieden bijna overal geaccepteerd.

In alle grote plaatsen vindt u volop geldautomaten waar u met een creditcard, bank- of giropas contant geld uit de muur kunt halen. Er gelden maximumbedragen. Let op: wanneer u met een creditcard pint, wordt een flinke provisie gerekend.

Mocht de rekening waar het geld vanaf wordt gehaald in een land van buiten de EU staan geregisteerd, dan kunnen de transactiekosten flink oplopen. Informeer hierover bij uw bank.

Gezondheid

Er bestaan geen bijzondere gezondheidsrisco’s in Kroatië, maar u zult veel zonnebrandcrème nodig hebben. Verder kan het drinken van te veel koude drankjes tot diarree leiden.

In geval van ziekte kan men u in het hotel of bij het toeristenkantoor aan het adres van een Engels- of Duitssprekende arts helpen. De Europese verzekeringskaart (EHIC) is ook in Kroatië geldig. Toeristen hebben hiermee in noodgevallen recht op kostenloze medische (basis)zorg. Het afsluiten van een extra verzekering voor zorg in het buitenland wordt echter aangeraden; op die manier weet u zich verzekerd van extra (en vaak betere) medische verzorging.

Informatie

Kroatisch Verkeersbureau

In Nederland

A.J. Ernststraat 199

1083 GV Amsterdam

Tel. 020 661 64 22

www.kroatischverkeersbureau.nl

In België

Oud Korenhuisplein 38

1000 Brussel

Tel. 02 550 1888

www.visitcroatia.be

Informatie in Dalmatië

Let op: er is misschien kans op enige verwarring! Onder turist biro worden in Kroatië vestigingen verstaan van commerciële ondernemingen die bij accommodatie bemiddelen, excursies organiseren, enzovoort. De nationale respectievelijk regionale toeristenkantoren heten turistička zajednica, of kortweg TZ. Deze staan vanaf blz. 32 bij de betreffende plaatsen vermeld.

Internet en tips

De Kroatische internetadressen eindigen op hr.

Veel Kroatische websites zijn meertalig. De in Kroatië regelmatig gebruikte diakritische tekens č, ć, š en ž moeten bij het zoeken zonder accent worden ingevoerd. Plaatsnamen schrijft u gewoon met een c, s of z.

http://croatia.hr/nl: officiële website van het Kroatische Verkeersbureau. Plaatsnamenregister met algemene, historische en culturele wetenswaardigheden, informatie over hotels en vakantiewoningen (met links), evenementen, sportvoorzieningen en meer.

www.kroatie.nl: alle informatie over Kroatie op een overzichtelijke wijze gepresenteerd. Tevens kunt u uit het aanbod van verschillende Kroatiëvakantiereizen en -accommodatiespecialisten veel reizen en overnachtingsmogelijkheden zoeken en boeken.

kroatie.startpagina.nl: een overzichtelijke en gedetailleerde verzameling handige links. Praktische reisinformatie, maar ook culturele en historische onderwerpen.

www.crobeaches.com: handige website met gedetailleerde strandbeschrijvingen.

www.ronjenjehrvatska.com: Engelstalige website van de Kroatische duikorganisatie met informatie over bestemmingen en links naar duikscholen.

www.zeileninkroatie.nl: informatie en tips over zeilvakanties, ook in Dalmatië. Voorzien van routebeschrijvingen.

Kinderen

Zoals bijna overal in het zuiden worden kinderen ook in Dalmatië helemaal in de watten gelegd. Altijd en overal zijn ze welkom. Voor kinderen lijken nauwelijks regels te gelden. Ze mogen overal spelen en laat naar bed, zo lang ze het maar volhouden.

Kinderen op het strand

Dalmatië kent weinig echte zandstranden. Aan het water vindt u meestal kiezelstenen of rotsen. Wat op het eerste gezicht misschien een beetje ongemakkelijk lijkt, is een waar paradijs voor kleine natuurliefhebbers, want in het kristalheldere, niet door zand vertroebelde water laten vissen en schaaldieren zich goed zien. Het liefst gaan de kleintjes er met een netje en emmer zelf op uit om visjes te vangen – ouders moeten er echter goed op letten dat de dieren geen kwaad wordt aangedaan en dat ze zo snel mogelijk weer worden vrijgelaten. Slippers moeten kinderen beschermen tegen scherpe stenen en zee-egels.

Zee, stad en rivier

Het leven aan en onder water is eigenlijk al spannend genoeg. Mocht u zich toch nog vervelen, dan kunt u met het gezin op een oude houten boot een piratenzeiltocht maken of de zee met een glasbodemboot verkennen. Dit soort uitstapjes worden in de meeste toeristische plaatsen aangeboden. Spannend zijn ook een rafttocht op de Cetina (zie blz. 72), een boottocht op de Krka naar spectaculaire watervallen (zie blz. 60) of een wandeling in Nationaal Park Plitvice (zie blz. 37).

Oudere kinderen hebben misschien zin om te klimmen in Nationaal Park Paklenica (zie blz. 39). Ook leuk zijn de keldergewelven van het paleis van Diocletianus in Split (zie blz. 65) en een wandeling over de stadsmuur van Dubrovnik (zie blz. 105). Sportieve gezinnen vinden rond elk vakantieoord lichte tot middelzware fietsroutes. Op veel plaatsen, zoals in Dubrovnik (zie blz. 111), kunt u met oudere kinderen ook een begeleide zeekajaktocht maken.

Hotel of appartement?

Kinderen voelen zich in een gezinsvriendelijk appartementencomplex meestal vrijer en comfortabeler dan in een hotel. Aan de andere kant kennen hotels vaak een ruimer aanbod aan sportfaciliteiten en amusement. Tot de aanbevolen familiehotels met speciale activiteiten voor kinderen behoort hotel Falkensteiner Diodora in Petrčane (zie blz. 47).

Ook hotel Šipan op het gelijknamige eiland is met gezinskamers en een avontuurlijk programma op kinderen ingesteld.

Klimaat en reisseizoen

Van mei tot oktober heersen er zomerse temperaturen. In juli en augustus wordt het behoorlijk heet, bezichtigingen en wandelingen kunnen dan erg vermoeiend zijn.

De Adriatische kust van Kroatië lonkt eind mei met watertemperaturen van ongeveer 20 °C, midden in de zomer wordt niet zelden een temperatuur van 25 °C gehaald. Het voorjaar en de herfst kunnen regenachtig zijn. Met waarden rond de 20 °C zijn deze seizoenen echter ideaal voor wandelaars en fietsers.

Openingstijden

Banken en postkantoren: ma.-vr. 7-19, zo. 8-13 uur. In elke grote stad vindt u een postkantoor dat ook op zondag is geopend. Filialen in kleine plaatsen sluiten meestal tussen 13 en 15 uur.

Winkels: deze zijn gewoonlijk van ma.-za. 7-13 en 16/17-20 uur geopend. Supermarkten en warenhuizen zijn de hele dag open. In toeristische gebieden zijn sommige supermarkten en souvenirwinkels in het seizoen ook op zondag geopend.

Kerken: buiten de religieuze diensten meestal gesloten. Alleen godshuizen die als bezienswaardig worden beschouwd, zijn de hele dag geopend.

Musea: er gelden alleen betrouwbare openingstijden voor grote, belangrijke musea. Verder bestaat er een duidelijke neiging tot improviseren. Meestal zijn musea di.-za. 9-18 uur en zo. tot 14 uur geopend. Op maandag zijn veel musea gesloten. Houd er rekening mee dat er vaak een lunchpauze wordt gehouden.

Reizen met een handicap

De gerenoveerde hotels zijn allemaal uitgerust voor mensen met een handicap. In het overzicht van overnachtingsmogelijkheden van het Kroatisch Verkeersbureau (ook http://croatia.hr) worden speciale faciliteiten voor gehandicapten vermeld. Het openbaar vervoer is in een rolstoel zonder hulp van iemand anders nauwelijks te gebruiken. De zee is voor mensen in een rolstoel slecht bereikbaar. De rotsige stranden van Dalmatië zijn moeilijk begaanbaar en paden naar het water zijn vaak slingerend en hobbelig. Informatie over reizen met een handicap:

Stichting Intermobiel

Bertha von Suttnerstraat 19

6836 KL Arnhem

Tel. 06 43 05 57 38

www.intermobiel.com

Roken

Net als in de meeste Europese landen geldt er een strikt rookverbod in alle openbare ruimten, ook in restaurants en hotels. Bij overtreding loopt u kans op een boete van € 130.

Sport en activiteiten

Duiken

De rotsige kusten aan de Adriatische Zee vormen een prachtig en voor Europese begrippen uniek duikgebied. Naast de rijke onderwaterflora en -fauna kunnen ervaren duikers de wrakken van gezonken schepen bezoeken of bij Cavtat Romeinse amforen bewonderen (zie blz. 113).

Maar ook wie ‘alleen’ snorkelt, zal in het heldere water interessante ontdekkingen doen. Wie met een plaatselijke duikschool een tocht maakt, heeft geen duikbewijs nodig. Een vergunning voor individuele duiken kost ongeveer € 300. Duikscholen met een internationale standaard, waar cursussen voor het CMAS- of PADI-diploma worden gegeven, vindt u in vrijwel elke plaats. U kunt hier ook een uitrusting huren. De adressen zijn bij de betreffende plaatsen vermeld. Raadpleeg op internet www.ronjenjehrvatska.com.

Grotten bezoeken

Op veel plaatsen kunt u grotten bezoeken. De Kroatische vereniging van speleologen streeft naar verantwoorde toeristenprogramma’s en zo kunt u in Nationaal Park Paklenica, op veel eilanden en voor de kust karstgrotten bewonderen. Wie geen ervaring heeft en niet over een geschikte uitrusting beschikt, moet bij niet-beveiligde grotten zeker de hulp van een plaatselijke gids inschakelen.

Klimmen

Vooral Nationaal Park Paklenica is bij klimmers populair vanwege de uitdagende, hoge rotswanden. Hier vinden ook internationale wedstrijden plaats. Op Pag is een rotswand in de omgeving van de hoofdplaats tot klimzone verklaard. Het Biokovogebergte kent in de buurt van de stad Omiš meerdere klimroutes.

Een steeds populairdere vorm van klimsport is Deep Water Soloing: klimmen vanuit het water. Alleen al op het eiland Ciovo, voor de kust van Split, zijn zo’n 120 locaties waar deze sport bedreven kan worden.

Uitgebreide info over klimmen is te vinden op www.dalmatiaclimbing.com

Mountainbiken

Net als wandelen is mountainbiken bij jonge Kroaten zeer geliefd. In de toeristische centra kunt u meestal niet alleen ‘normale’ fietsen, maar ook goede mountainbikes en hybridefietsen huren. Het netwerk van fietsroutes moet nog flink worden uitgebreid. De weinig gebruikte onverharde en regionale wegen op de eilanden lenen zich echter uitstekend voor een mooie fietstocht. Een goede fysieke conditie is vereist, want soms gaat het steil bergop en bergaf. Fietsen op de Adria Magistrale kunt u vanwege het gevaarlijke verkeer beter laten. Goede fietskaarten van de Dalmatische kust hebben een schaal van 1:100.ooo.

Paardrijden

In de meeste vakantieregio’s vindt u maneges. De paardensport heeft een lange traditie bij Omiš, waar u langs de Cetina mooie ritten kunt maken.

Veiligheid en noodgevallen

Dalmatië is over het algemeen een veilige regio. Natuurlijk moet u wel de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen nemen: geen waardevolle bezittingen in de auto achterlaten, sieraden en geld in de kluis van het hotel bewaren, en in de drukte oppassen voor zakkenrollers en tasjesdieven. In grote havensteden als Split is het risico op diefstal uiteraard hoger dan in kleine vissersdorpen. Alleen reizende vrouwen kunnen in grotere steden ’s avonds beter een taxi nemen.

In enkele regio’s, zoals de Krajina bij Zadar en ook op de eilanden, bestaat nog steeds het gevaar van onontdekte landmijnen. Blijf tijdens het wandelen op veelgebruikte en duidelijk gemarkeerde paden.

Belangrijke adressen en telefoonnummers

Nederlandse ambassade: Medveščak 56, 10000 Zagreb, tel. (+385) 1 46 42 200 www.croatia.nlembassy.org

Belgische ambassade: Pantovčak 125 b1, 10000 Zagreb, tel. (+385) 1 45 78 901, http://diplomatie.belgium.be/croatia/

Kroatische ambassade: Amaliastraat 16, 2514 JC Den Haag, tel. 070 362 36 38, 363 29 42, http://nl.mvep.hr, Louizalaan 425, 1050 Brussel, tel. 02 639 20 36, http://be.mvep.hr

Centraal alarmnummer: tel. 112 (ook Engels en Duits)

Politie: tel. 192

Brandweer: tel. 193

Ambulance/eerste hulp: tel. 194

Hulp bij pech: tel. 987

Blokkering creditcard: International Card Services +31 (0) 20 660 06 11

Raften

Op de Cetina, die bij Omiš ten zuiden van Split in zee uitmondt, worden rafttochten met kano’s en/of rubberboten georganiseerd, zoals door Slaptours in Šibenik, tel. 022 31 14 60, www.slaptours.hr

Vissen

Voor een visvergunning kunt u bij de reisbureaus en toeristenkantoren terecht. Bij het certificaat ontvangt u informatie over wettelijke voorschriften, verboden, vangstbeperkingen, enzovoort. De kosten zijn afhankelijk van de duur en de regio. Houd rekening met ongeveer Kn 60 per dag.

Wandelen

Bijna alle plaatselijke toeristische organisaties proberen de oude ezelpaden en onverharde wegen duidelijk te markeren en goed te onderhouden. Met name de eilanden beschikken over een prachtig netwerk van wandelroutes die door macchia en heerlijk geurende bossen leiden.

In het Nationaal Park Paklenica (zie blz. 39), het Velebitgebergte (zie blz. 39) en het Biokovogebergte (zie blz. 83) kunt u dagenlang fantastisch wandelen en klimmen.

Ga voor een goede kaart naar de plaatselijke boekhandel of souvenirwinkel. Bij het betreffende toeristenkantoor kunt u ook goed terecht. Wie liever niet alleen op pad wil, kan een lokale gids inschakelen.

De wellnessrage heeft inmiddels ook Dalmatië bereikt en dus hebben de meeste hotels hun voorzieningen met sauna’s, kuurfaciliteiten en beautycentra tot zeer luxueus opgewaardeerd. Pioniers op dit gebied zijn de vier- en vijfsterrenhotels op Hvar en in Dubrovnik. Traditionele kuuroorden komt u vooral aan de Dalmatische kust tegen, daarbuiten nauwelijks. In de regio rond Nin vindt u modderbaden, die bij reumatische aandoeningen weldadig kunnen zijn.

Waterpret

Zowel boven als onder water kunt u zich de hele dag uitstekend vermaken. U kunt een waterfiets huren, met een aquascooter door het water schieten, in een kajak door de baaien glijden of op een banaan – een lang plastic kussen waarop meerdere personen zitten – achter een motorboot aan suizen. Watersportcentra vindt u bij alle grote stranden, badplaatsen en vakantiehotels.

Wind- en kitesurfen

Tussen de eilanden heersen ideale windcondities. Op veel plaatsen vindt u professionele surfstations. Surfscholen en materiaalverhuurders werken volgens de modernste standaard en hebben alle grote merken in hun programma. Als beste plaatsen gelden de landtong van Bol op het eiland Brač en het kanaal tussen Korčula en Pelješac. Ervaren surfers gaan verder de zee op, waar de bora hen over de golven jaagt (deze legendarische wind moet zeker niet worden onderschat!).

Zeekajakken

Tussen de eilanden van de Kornati kunt u schitterend zeekajakken. U huurt een solitair gelegen huisje (zie blz. 55) en brengt de dag in de kajak door, met boodschappen doen of op zoek naar avontuur. Ook voor uitstapjes kunt u in veel badplaatsen een kajak huren.

Zeilen

Voor gepassioneerde zeilers geldt de Adriatische kust van Kroatië als een van de mooiste gebieden van Zuid-Europa. Een uitstekende infrastructuur met moderne jachthavens wordt hier gecombineerd met een paradijselijke, ongerepte natuur. Veel zwembaaien zijn alleen vanaf de zee toegankelijk. Buiten het hoogseizoen kunt u er heerlijk alleen met uw schip en de zee genieten van de dag. Wie geen eigen boot heeft, kan er een huren en wie liever met gelijkgestemden onderweg is, treft een rijk aanbod aan excursies, variërend van enkele uren tot meerdere dagen.

Duurzaam reizen

Water is schaars en u moet er zo zuinig mogelijk mee omgaan. Probeer er bij het douchen of wassen van kleding op te letten dat er niets wordt verspild. Even belangrijk is het om het zeewater niet met achteloos weggegooid afval te belasten. Vuur bedreigt het toch al schrale plantenkleed in Dalmatië: nietuitgetrapte sigaretten en achteloos weggeworpen glas, dat door de zon in een brandende lens kan veranderen, zijn taboe. Bij de maaltijd kunt u een bijdrage leveren aan het beschermen van zeldzame diersoorten: bestel in geen geval steenboormosselen (datteri)! En ook tonijn, die in de Adriatische Zee nauwelijks nog voorkomt en nu ook in andere zeeën met uitsterven wordt bedreigd, kunt u beter niet kiezen.

Vermijd in elk geval de maanden juli en augustus, wanneer de jachten voor de eilanden in de rij liggen. Natuurlijk kunt u in Kroatië ook een zeilcursus volgen. Informatie krijgt u bij de Kroatische vereniging ACI, waarvan het kantoor in Opatija (Maršala Tita 151, tel. 051 27 12 88, www.aci-club.hr) een brochure over de ligging en faciliteiten van de jachthavens verstrekt. Een overzicht van de jachthavens, ook met verdere links, vindt u op http://croatia.hr.

Zwemmen en stranden

De kust van het vasteland is vrijwel overal rotsig en wordt buiten de dorpen en steden slechts hier en daar door kleine kiezelbaaien onderbroken. Op de eilanden ziet het er heel anders uit. Hier kunt u met de boot meestal kleine fijne kiezel- en zandstranden ontdekken waar u – tenminste in het laagseizoen – vaak alleen bent. Het gebrek aan zand heeft een aangenaam neveneffect: het water is altijd kristalhelder en schoon.

Telefoon en internet

Telefoneren kunt u bij de openbare telefooncellen, de vestigingen van de Kroatische telecommaatschappij en de hotels. Voor de telefooncellen hebt u een telefoonkaart (telefonska kartica) nodig die bij sigarenwinkels en postkantoren, maar ook bij sommige souvenirwinkels en supermarkten kan worden gekocht. Het telefoontarief in de hotels ligt aanzienlijk hoger. Met een mobiele telefoon kunt u vrijwel overal in Dalmatië terecht. Alleen op de eilanden kan het bereik beperkt zijn.

Internetcafés zijn in vrijwel elke plaats te vinden. In veel bezochte steden als Split, Dubrovnik en Hvar fungeren het hoofdplein of de gehele binnenstad als WiFi-zone, waar u met een laptop of smartphone gebruik kunt maken van het internet. Ook de jachthavens van de ACI-clubs zijn hotspots.

Internationale toegangscodes: Kroatië 00385, Nederland 0031, België 0032.

Inlichtingen: nationaal 988, internationaal 902, internet via www.ht.hr

Onderweg langs de Kroatische kust

Ooit was het een versterkt stadje op een schiereiland, beschermd door muren en poorten, invloedrijk in de handel, rijk aan architectonische schatten. Toen werd alles anders, Venetiaanse galeien maakten plaats voor Italiaanse vespa’s. Vakantiegangers genieten nu van stijlvolle terrassen aan de door palmen omzoomde waterkant en gezellige restaurants in de smalle straten van de oude stad. Er zijn veel steden als Trogir aan de Dalmatische kust, naast fascinerende eilanden, ongerepte natuur, levendige badplaatsen, fraaie kunstschatten, een moderne kunstscene en een verfijnde keuken – voldoende voor een spannende ontdekkingsreis met alle zintuigen!

Noord-Dalmatië met een uitstapje naar Plitvice

Het eiland Pag B/C 4/5

Het vlakke eiland Pag (8000 inwoners) is vrijwel weerloos tegen de genadeloze bora. Wind en zout water hebben de rotsen glad gepolijst. Hier lijken alleen kruiden en gras, aromatisch voer voor de schapen, te kunnen groeien. De dieren leveren de geurige melk voor de heerlijke kaas van Pag (1 blz. 33).

Vanaf het vasteland leidt een brug over het kanaal van Velebit naar het smalle, langgerekte eiland – het voelt als een reis naar de maan. Hier vindt u niet alleen een weelderige, mediterrane vegetatie, maar ook een geweldige rijkdom aan vogels.

In het vogelreservaat Veliko Blato bij Povljana, maar ook op de rest van het eiland, zijn bijzondere soorten als de purperreiger, scharrelaar en bijeneter waar te nemen.

Pag-Stad C 5

De hoofdstad van het eiland dateert van de 15e eeuw. Daarvoor woonden de mensen in een nederzetting aan de zuidwestkant, waarvan tegenwoordig alleen nog een eenzame kerk resteert. De nieuwe stad ontstond in het jaar 1443 op de tekentafel van de bekende Kroatische bouwmeester Juraj Dalmatinac (zie blz. 57). De heldere structuur met elkaar loodrecht kruisende straten is vrijwel geheel intact gebleven.

Een mooie, naar historisch voorbeeld ontworpen, drie bogen tellende brug leidt van de oude stad naar de zoutpakhuizen aan de andere kant van het fjordachtige estuarium, dat voor de zoutwinning werd gebruikt. Het eiland leefde eeuwenlang van het zout en ook tegenwoordig is de zoutziederij nog in bedrijf.

Sv. Marija

De voormalige kathedraal in het centrum werd in 1488 in laatgotische stijl voltooid. Het interieur is vormgegeven in de stijl van de barok. Het fraaie, laatgotische roosvenster zal wellicht als voorbeeld hebben gediend voor het beroemde Pager kant, dat door veel vrouwen thuis wordt gemaakt.

Stara Kula

De Oude Toren was ooit het domein van de stadsschrijver. Hij zat helemaal bovenin en noteerde de schepen en hun tonnage. Zo werd een overzicht van de zouthandel bijgehouden en kon de hoogte van de belastingen worden bepaald.

Zoutmuseum en zoutvlakte

Arsenaal, alleen ’s zomers, 10-12, 19-22 uur, Kn 10

Het Zoutmuseum in het eerste van de negen zoutpakhuizen (17e-19e eeuw) biedt een nogal armzalige tentoonstelling over de zoutwinning. De expositie zal worden uitgebreid. Een bezichtiging van de zoutvlakte is niet mogelijk. Een mooi uitzicht op het verdampingsgebied hebt u evenwel vanaf de kerk van het oude Pag.

1Zout, rotsen, macchia – Pag maakt de beste kaas van Kroatië

Kaart:Vervoer:
B/C 4/5, Oriëntatiekaartje: blz. 35
Van Zadar over de brug Paški most, of met de veerboot van Prizna naar Žigljen

Pag lijkt op een maanlandschap. De zoute lucht, wind en ontbossing hebben de mensen maar één ding nagelaten: met macchia begroeide hoogvlakten en schapen die zich hier helemaal thuis voelen. De dieren geven een aromatische melk, het basisingrediënt voor de beroemde kaas Paški sir.

Onvoorstelbaar groot lijken de mogelijkheden te zijn met de Paški sir, een harde kaas gemaakt van schapenmelk. Naast pršut, ham, staat hij op elke menukaart als verplicht onderdeel van een Dalmatisch voorgerecht, hoewel de echte schapenkaassmaak vaak ontbreekt. De schapen van Pag zouden wel heel bijzondere dieren zijn als ze met hun melk aan de behoefte van heel Kroatië zouden kunnen voldoen. Er wordt dan ook veel gesjoemeld. Waar de echte kaas van Pag vandaan komt, aan welke factoren hij zijn bijzondere smaak te danken heeft en waarin deze smaak zich onderscheidt van andere, kunt u alleen op het eiland Pag ervaren.

Een doolhof van natuurstenen muren

Op Pag grazen zo’n 40.000 schapen – maar waar dan? Uit het feit dat de boeren van het eiland hun grond met natuurstenen muren omzomen, zou je kunnen afleiden dat deze begrensde gebieden als weiden worden gebruikt. Het hele eiland is met een netwerk van grijswitte muren bedekt. Ze verkavelen heuvels en dalen, soms ook in het schijnbaar absurde langs steile hellingen. Ten oosten van de brug 1 van het vasteland naar de hoofdplaats van het eiland Pag 2 scheiden de muren zelfs op het oog kale rotsen. Ook de traditionele, eveneens natuurstenen onderkomens van het vee zijn hier te zien. Maar die schapen dan? Van schapen geen spoor.

Eilandkruiden en borazout

Het is de moeite waard om ergens waar de muren afgebrokkeld zijn of het hek openstaat te stoppen en de ‘weide’ van de onzichtbare schapen op Pag aan een nader onderzoek te onderwerpen. Dat wat de dieren op andere plaatsen over het algemeen eten, namelijk gras, is hier nauwelijks te vinden. In plaats daarvan ziet u hier veel kruiden die zich tussen de rotsen een weg naar het zonlicht banen: salie, pepermunt, cistus, wilde venkel, tijm, lavendel! En alle planten, stenen en rotsen zijn bedekt met een fijne, witte laag zout. Dit zout is vooral afkomstig van de in de wintermaanden heersende borawind. Hij waait over de barrière van het Velebitgebergte in de richting van de zee, pikt het zilte nat op en blaast het in fijne druppels over het eiland. Het vocht verdampt, het zout blijft.

In de ochtenddauw

De schapen van Pag hebben zich natuurlijk allang in de schaduw van de muren teruggetrokken en zijn opgegaan in hun grijze omgeving. Maar met een beetje geduld en scherpe ogen ziet u ze ten slotte toch, zij aan zij de hitte trotserend. Gegraasd wordt er in de vroege ochtenduren en aan het eind van de middag, wanneer de zon minder genadeloos fel schijnt. De plaatselijke schapensoort geldt door zijn robuustheid en aanpassingsvermogen als een autochtoon ras. De schapen zijn iets kleiner dan andere soorten en zowel de melk als het vlees heeft een duidelijk ziltige smaak.

Van melk tot kaas

Hoe kaas wordt gemaakt, toont de met vele culinaire prijzen overladen kaasmakerij Gligora in het gehucht Kolan 3, 12 km van Pag-Stad, tijdens een dagelijkse rondleiding. De eerste stap kunt u echter nog buiten zien, wanneer ’s avonds de herders naar de weiden komen om de schapen te melken en ze water te geven. In januari worden de lammeren geboren, dan geven de moederdieren tot juni melk en loopt de productie in de vier grote kaasmakerijen van het eiland op volle toeren. De melk wordt gefilterd en gepasteuriseerd, er worden rijpingsculturen toegevoegd en de melk wordt verhit. Vervolgens neemt men de daaruit voortvloeiende wrongel, snijdt hem in stukken, verhit hem opnieuw om de melk eraan te onttrekken en laat hem drogen. Onder hoge druk wordt de wrongel geperst en ten slotte 24 uur in een zoutbad gelegd. Na nog een dag drogen gaat de kaas naar een rijpingskamer met een temperatuur van 17°C. Kaas van Pag rijpt minstens drie maanden en wordt in deze tijd dagelijks gedraaid. In sommige bedrijven wordt hij ook met reuzel ingewreven. Zijn volle smaak bereikt de kaas na een rijpingsperiode van minimaal zes maanden.

Consumptie van kaas

Van de vier grote kaasmakerijen biedt Gligora als enige regelmatig proeverijen en rondleidingen. Na de bezichtiging van de moderne productielijn en rijpingskelder, waarop het familiebedrijf bijzonder trots is, volgt een proeverij. Want bij Gligora wordt net als bij de andere kaasmakerijen niet alleen Paški sir geproduceerd. Het is immers ook belangrijk om de tweede helft van het jaar met activiteiten te vullen. Wanneer de schapen van Pag geen melk meer geven, haalt Gligora koe- en geitenmelk van het vasteland. Dan ontstaan de voor de helft uit schapen- en voor de helft uit koemelk bestaande kaas Žigljan, de harde koemelkkaas Kolan en de harde geitenkaas Kozlar. Bij de proeverij met brood en wijn hebben bezoekers de keus. De kazen worden traditioneel overigens verkocht in stukken van 2,5 kg, die in een vochtige doek lang in de koelkast bewaard kunnen worden.

Overigens: proef eens de verschillende soorten kaas van Pag. De drie maanden oude soort heeft een delicate, nauwelijks schaapachtige smaak. Een zes maanden oude ontwikkelt al een sterker aroma. De achttien maanden oude variant heeft, net als Parmezaanse kaas, een broze structuur en smaakt heel intens.

Tot besluit een tip: er wordt jaarlijks 400 ton kaas op Pag geproduceerd – niet veel, helemaal als je je bedenkt waar zogenaamd allemaal Paški sir wordt verkocht. Wanneer u het originele product wilt kopen, kunt u dat het beste hier doen.

Kaas proeven en kopen

Sirana Gligora: Figurica 20, Kolan, eiland Pag, tel. 023 69 80 52, www.gligora.com, winkel juni-okt. dag. 8-20, ’s winters tot 17 uur, bezichtiging en kaas proeven half apr.-okt. dag. 9-17 uur, vanaf Kn 66.

Andere verkooppunten

Sirana Mih: Stanić 29, Kolan, tel. 023 69 80 11, www.siranamih.hr Ook hier kunt u kaas kopen. Onder de Europese wetgeving zijn nog eens zestien kleine producenten gecertificeerd, waaronder Krunoslav Vidas, Tina Ujevića 1 in Novalja 4, tel. 053 66 11 59, http://opg-vidas.hr

Let op!

Bij de vele, met het bord ‘sir’ aangegeven particuliere adressen kunt u er niet van uitgaan echte kaas van Pag te krijgen. Een stuk van 1 kg kost afhankelijk van de rijpheid Kn 200- 400.

Overnachten

Sport en wellness – Pagus: Ante Starčevića 1, Pag, tel. 023 49 20 50, www.hotel-pagus.hr, 2 pk vanaf Kn 750. Gelegen aan een kiezelstrand en voorzien van uitstekende wellnessfaciliteiten. Een fantastisch hotel voor een perfecte strandvakantie.

Eten en drinken

Rustieke kroeg – Konoba Bodulo: Van

Grada 19, tel. 023 61 19 89, hoofdgerecht ongeveer Kn 65. Onder de wijnranken van een ommuurde binnenplaats heerst een romantische sfeer. Het eten wordt vers bereid en goed gekruid geserveerd.

Landelijk en ecologisch – Konoba Beledvir: Šuprahini dvori 11, Kolan, 12 km van Pag-Stad, tel. 023 69 80 78, hoofdgerecht ongeveer Kn 70. Rustiek genieten van ham en ander vlees van de eigen boerderij. De groente komt uit de tuin en de vis wordt door een bevriende visser gevangen.

Winkelen

Pager kant – Origineel kant van Pag wordt geborduurd. Bij kraampjes en winkels in het oude centrum van Pag-Stad wordt het verkocht. Een lapje van 10 cm doorsnee kost Kn 700.

Pager kaas, Paški sir – De schapenkaas met het aroma van de zoute lucht en eilandkruiden is bijzonder smakelijk. Zie voor verkooppunten blz. 35.

Sport en activiteiten

Duiken – Lagona-Divers: Livic 85, Stara Novalja, tel. 098 163 10 08 (mobiel), www.lagona-divers-pag.com. De hoofdvestiging in het rustige Stara Novalja biedt cursussen en trips, bijvoorbeeld naar het wrak van een antiek handelsschip.

Stranden – Rond Pag-Stad liggen verscheidene mooie kiezel- en/of zandstranden. Op het strand Rucica bij Metajna aan de oostkant van het eiland voelt u zich als op de maan. Nergens schaduw te vinden en een turqoise zee. Zrče-Beach bij Novalja wordt alleen aanbevolen aan mensen die graag feestvieren.

Waterskilift – Met de Cable Pag beschikt het Zrčestrand over een moderne waterski- en wakeboardlift met een kabellengte van 600 m (eind apr.-eind sept.). Vier ronden voor Kn 40, www.cable-pag.com

Informatie en feestdagen

TZ Pag: Ulica od Špitala 2, tel. 023 61 12 86, www.tzgpag.hr

Veerboten: per veerboot is Žigljen op Pag met Prizna op het vasteland verbonden. In het hoogseizoen is er tussen 8 en 20 uur een pendeldienst. Daarbuiten om de 60 minuten.

Pager carnaval: in het laatste weekend van juli. Optochten en straatfeesten.

Maria Hemelvaart: feestelijke processie op 15 augustus van het oude Pag naar de kerk Sv. Marija.

In de buurt

Novalja ( B 4): dit stadje is het belangrijkste partycentrum van Noord-Dalmatië. ’s Zomers vindt u hier bekende Kroatische clubs van het vasteland met strandfeesten en andere evenementen (informatie: www.zrce.eu). Het beroemde Zrčestrand ligt een paar kilometer verderop. Een bezoek waard is het modern ingerichte stadsmuseum Gradski muzej (Ul. kralja Zvonimira 27, tel. 053 66 11 60, http://muzej.novalja.hr, juni-sept. ma.-za. 9-13, 18-22 uur, Kn 10). Het biedt niet alleen een bezienswaardige volkenkundige tentoonstelling, maar ook toegang tot het belangrijkste antieke bouwwerk op het eiland.

In Novalja werd een ondergronds Romeins aquaduct ontdekt dat onder een heuvel door naar een 1200 m verder gelegen bron voert. Het is ongeveer manshoog en heeft een verval van 7 cm per kilometer. De toegang is verboden, maar alleen al een blik in de schacht is bijzonder indrukwekkend.

Landelijke rust – Boškinac: Novaljsko polje bb, tel. 053 66 35 00, www.boskinac.com, 2 pk vanaf Kn 1200. Dit familiehotel op een heuvel in het landelijke achterland van Novalja is ideaal voor een vakantie ver van de feestende menigte. De stranden zijn per fiets bereikbaar. Ook het restaurant en de wijnkelder worden warm aanbevolen!

Schaduwrijk restaurant aan zee – Starac i More: Brače Radić bb, tel. 023 66 24 23, visgerechten ongeveer Kn 120. Heerlijk genieten van vis en zeevruchten op een schaduwrijk terras aan de hoofdpromenade.

Feesten tot het ochtendgloren – Aquarius: Uvala Zrče, vanaf 23 uur, open einde. Zomerse technobeats aan de Zrčebaai.

Nationaal Park Plitvice D 3/4

Het 29.462 ha grote Nationaal Park Plitvička jezera is een van de indrukwekkendste natuurwonderen van Kroatië. Voor fans van Karl May zal het bekend zijn vanwege de vele draailocaties uit de Winnetoufilms. Zestien grote en kleine meren schitteren hier in alle schakeringen van donkerblauw tot fel turquoise, omgeven door groene bossen. Daartussen stort het water zich langs kale rotswanden naar beneden of kabbelt het rustig langs travertijnen trappen. Het gutst, bruist, gorgelt en ruist. Als grijze schaduwen schieten forellen onder het wateroppervlak heen en weer. Libellen dansen tussen de dauwdruppels en het zonlicht. Kortom: Plitvice is een magische sprookjeswereld.

Twee ingangen leiden naar de natuurlijke schoonheid van het nationale park: de ene onder hotel Jezero, de andere aan de noordkant van de keten van meren, die van noord naar zuid over verscheidene niveaus een hoogteverschil hebben van 130 m. Langs de meren liggen uitstekend onderhouden en gemarkeerde wandelroutes. Wie genoeg gezien heeft, kan de terugweg met een panoramabus afleggen of kiezen voor de boot die het grootste meer van Plitvice, Kozjak, oversteekt.

Kozjakmeer

Het grootste meer van Plitvice strekt zich uit bij ingang nummer 1 en heeft een oppervlakte van 81,5 ha. Het vormt de grens tussen de bovenste en onderste meren. Met 46 m is het tegelijk ook het diepste meer in het nationale park.

Donja jezera

De onderste meren vullen de bodem van een ravijn, waarvan de rotswanden gedeeltelijk loodrecht het turquoise water begrenzen. Op de wandelroute langs de smalle, vaak maar enkele meters diepe meren ziet u ook een 76 m hoge waterval, de hoogste van het Nationale Park.

Gornja jezera

De bovenste meren liggen in een andere vallei, die dicht bebost is. Vanaf het grootste, het Prošćansko jezero (68 ha), stromen kleine en grotere meren tussen verscheidene natuurlijke tufsteendammen naar het Kozjak.

Overnachten

De hotels en het kampeerterrein bij de ingang hebben hun beste tijd gehad (alle tel. 053 75 10 15, www.np-plitvicka-jezera.hr). Een alternatief vormen de kamers bij particulieren in de omringende dorpen. Borden langs de weg verwijzen naar de adressen.

Kamer met uitzicht – Jezero: Plitvička jezera, 2 pk ongeveer Kn 850. Ook hier knaagt de tand des tijds. Het grote hotel profiteert van zijn prachtige ligging met uitzicht op de watervallen.

Kamperen in het bos – Autokamp Korana : Plitvička jezera, mei-sept., kampeerplaats: Kn 50 per persoon, Kn 22 per tent, Kn 15 per auto; bungalows ongeveer Kn 180. Deze schaduwrijke camping ligt 6 km ten noorden van de ingang bij hotel Jezero aan de hoofdweg. Verhuur van bungalows. Met restaurant.

Eten en drinken

Joegoslavisch – Degenija: Selište Drež -

ničko, Rakovica, tel. 047 78 20 60, www.restoran-degenija.hr, hoofdgerecht ongeveer Kn 70. Restaurant in het 5 km verder gelegen nationale park. De goede Balkangerechten compenseren een liefdeloze bediening.

Groot en goed – Nacional: in restaurantcomplex Poljana, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Rond de openhaard worden ražnici, forel en lamsvlees uit de peka geserveerd.

Sport en activiteiten

Wandelen – Twee tochten: de route rond het Donja jezera is vroeg op de dag fraai, omdat de zon ’s ochtends voor ideale lichtomstandigheden zorgt (duur 1-2 uur). Ga ’s middags naar het Gornja jezera, een wild en romantisch landschap dat met wandelpaden en bruggen toegankelijk is gemaakt (2 uur).

Informatie

Nacionalni park Plitvička jezera: Plitvička jezera, tel. 053 75 11 00, www.np-plitvicka-jezera.hr, winter 8-16, voor-/najaar 8-18, zomer 7-20 uur, afhankelijk van het seizoen Kn 55-180.

Heenreis/verkeer: in alle vakantieplaatsen worden één- en tweedaagse busexcursies naar Plitvice aangeboden. Met het openbaar vervoer is het nationale park alleen vanuit Zagreb direct te bereiken. Met eigen vervoer rijdt u van Karlobag via Gospić naar Plitvice (105 km).

2Kleine en grote kloven – Paklenica

Kaart: | D 5, Oriëntatiekaartje: blz. 41
Vervoer: | De toegang tot het nationale park ligt ten noordoosten van de plaats Starigrad-Paklenica

Vanaf het eiland Pag gezien verheft het Velebitgebergte zich als een grijze, ondoordringbare muur op het vasteland. Alleen

het water had de kracht deze barrière te doorbreken. Met de kloven Velika en Mala Paklenica is een fascinerend wandelgebied ontstaan.

De twee indrukwekkende kloven doorsnijden de steile rotswanden van het in 1949 gestichte en 9600 ha grote nationale park aan de zuidelijke kant van het Velebitgebergte. Het massief van kalksteen en dolomiet vertoont de kenmerkende erosievormen van karstgebergten: grotten, dolinen en andere vormen van zinkgaten.

Hoewel het gebergte aan de kust van Kroatië schraler is, wordt het nationale park gelijk achter de eerste bergen door dichte bossen bedekt. Het beschermde natuurgebied dankt zijn naam aan de zwarte den, waarvan de hars, paklina, bij het breeuwen van boten werd gebruikt. En omdat continentale en mediterrane invloeden elkaar in het Velebitgebergte treffen, is de flora opmerkelijk divers. Botanici telden hier de laatste jaren ongeveer 1000 soorten, waaronder 79 endemische.

Wat leeft en groeit en ons altijd weer boeit

U zult waarschijnlijk verbaasd zijn om tijdens het wandelen in het gebied van de Paklenicakloven zo veel verschillende planten te zien. Vooral in het voorjaar komen botanisch geïnteresseerden hier aan hun trekken. In de rotsspleten groeien dan de endemische, wit bloeiende vogelmuur (Arenaria orbicularis), de zandmuur (een plantje uit de anjerfamilie) en de helderblauwe klokjesbloem (Campanula fenestrella, waldsteiniana en cochleariifolia). Op grotere hoogten bloeien krokussoorten, zoals de Schotse en wilde krokus (C. weldenii, malyi). Ook uit de Alpen bekende bloeiende planten als clusiusgentiaan, alpenleeuwenbek, kievitsbloem en blauwe distel zijn in de hogere delen van het nationaal park te zien.

Overigens: van de meer dan driehonderd klimroutes hebben de meeste moeilijkheidsgraad 5 a tot 6 c. Negen routes hebben ongeveer 8 a.

Bijzonder is de overvloed aan bossen in de zuidelijke Velebit: beuken- en naaldbossen op lagere hoogten, zwarte dennen op steile rotshellingen en varens in hogere delen van het karstgebergte. Tweederde van het Nationale Park is bedekt met bos.

Enkele dierlijke bewoners van het Velebitgebergte wilt en zult u als wandelaar waarschijnlijk niet ontmoeten. Beren en wolven zijn zeer schuw voor mensen en trekken zich in onherbergzame regio’s terug. Relmuizen, gemzen, diverse roofvogelsoorten als de sperwer en slangenarend of Alpensteenpatrijzen kunt u met een beetje geduld en geluk wél bewonderen.

Door de Velika Paklenica naar Manita Peč

Bij ingang 1 1 van het Nationale Park moeten bezoekers een entreeprijs betalen. Vervolgens kunt u met de auto langs het water van de Velika Paklenica nog 1,7 km verder rijden. Aan het eind vindt u drie parkeerplaatsen 2. Hier begint de brede, gemakkelijke wandelroute door de kloof, waarvan de rotswanden aan weerszijden van de beek vrijwel verticaal zijn.

Ze vormen een paradijs voor klimmers, die hier bij klanac hun vaardigheden op de proef stellen. Eind april worden bij de links gelegen route Debeli Kuk 3 wedstrijden gehouden in het kader van de internationale klimwedstrijden van Starigrad.

Na bijna 1 km splitst de weg zich 4. Rechts gaat het bergopwaarts verder naar de beroemde klimrots Anića kuk (711 m, 1 uur en 15 minuten, 500 m stijgen), waar u vanaf de top een prachtig uitzicht op de kloof hebt. Voor de grot volgt u de Velika Paklenica, gaat u bergopwaarts en bereikt u 1 km verder de splitsing 5 naar links voor de druipsteengrot (negeer het kort daarvoor afbuigende wandelpad naar rechts). Hier beginnen de haarspeldbochten naar de 570 m hooggelegen ingang van de druipsteengrot Manita Peč 6 (ca. 45 minuten), waar u van een onderaardse toverwereld van stalagmieten en stalactieten kunt genieten.

Verder naar de Paklenicahut

Terug bij de splitsing 5 in het dal leidt het wandelpad langs de Velika Paklenicabeek verder naar het noorden, dieper het Velebitgebergte in. Aan de route liggen twee molens die ooit werden aangedreven door de wilde beek, en verderop de Lugarnicahut 7. Na in totaal 1 uur en 15 minuten bereikt u de hut Planinarski Dom u Veliki Paklenici 8 (480 m) en hebt u recht op een welverdiende pauze. Vanhier leidt een directe weg terug naar de parkeerplaats 2 (2 uur).

Overigens: de wandeling door de Velika Paklenica (Grote Kloof) is relatief eenvoudig en populair, of u nu naar de Paklenicahut loopt (eenvoudig, 2 uur) of de voorkeur geeft aan de klim naar de karstgrot Manita Peč (eenvoudig, 1,5 uur). Ga vooral vroeg op pad. Aan de ene kant vanwege de snel stijgende temperatuur, aan de andere kant wegens de vele dagjesmensen die de kloof later op de dag bezoeken. De route door de Mala Paklenica (rondwandeling met terugweg door de Velika Paklenica, 6 uur) moet alleen door ervaren wandelaars worden ondernomen.

Adressen, toegangsprijzen, openingstijden en informatie

Nationaal Park Paklenica: Jadranska cesta bb, Starigrad, tel. 023 36 91 55, www.paklenica.hr. In het kantoor wordt de wandelkaart Paklenica 1:25.000 verkocht; toegangsprijs Nationaal Park Kn 50.

Manita Peč 6: bezichtiging alleen met rondleiding, duur ca. 30 minuten, respectievelijk 10-13 uur, apr. alleen za.; mei wo. en za.; juni/okt. ma., wo., za.; juli-sept. dag., Kn 20.

Planinarski Dom u Veliki Paklenici 8: tel. 023 30 16 36, half juni-half sept.

Wandeling: de hiervoor beschreven wandeling met een omweg naar de druipsteengrot duurt ongeveer 5 uur.

Uitrusting: hoewel de tocht door de Velika Paklenica tot de lichtere wandelingen behoort, hebt u stevige, hoge wandelschoenen nodig. Bescherming tegen de zon (pet of hoed) en voldoende eten en drinken worden eveneens aangeraden.

Overnachten

Rajna 1: Dr. Franje Tudjmana 105, Starigrad, tel. 023 35 91 21, www.hotel-rajna.com, 2 pk ongeveer Kn 650. Dit kleine, aangename hotel wordt door de eigenaar met zorg gedreven. Tips om te wandelen en terreinwagentochten naar de zuidelijke Velebit en filmlocaties van de Winnetou-films.

Eten en drinken

Plantaža 1: Put plantaže 2, Starigrad, tel. 023 36 91 31, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Het restaurant serveert goede, eenvoudige gerechten en staat bekend om zijn verse vis. Genereuze porties, zoals je na een stevige wandeling mag verwachten.

Buffet Paklenica (Dinko) 2: aan het begin van de toegangsweg naar ingang 1. Bij Dinko ontmoeten klimmers elkaar om de nieuwste routes en tips uit te wisselen.

Nationaal Park Paklenica D 5

2 blz. 39

Zadar C 6

Zadar telt 90.000 inwoners en is een levendige, moderne stad. Het oude centrum nodigt uit tot een wandeling door de hoofdstraat Široka ulica of, zoals de plaatselijke bevolking hem volgens de Italiaanse erfenis noemt, Calle Larga. In de Tweede Wereldoorlog werd 60% van de oude stad door luchtaanvallen verwoest en de Servisch-Kroatische oorlog leidde eveneens tot bombardementen. De schade is inmiddels hersteld, zodat de bisschopszetel uit de 4e eeuw weer schittert als voorheen.

Stari Grad (oude stad)

Het schiereiland was vroeger alleen via een ophaalbrug met het vasteland verbonden. De kleine haven Foša 1 is een overblijfsel van de doorsteek. Hier staat ook de land- en tolpoort. Rechts achter de landpoort ligt het Trg pet bunara 2 (Plein van de vijf bronnen).

Vroeger moest in Zadar elk druppeltje regenwater worden opgevangen en in reservoirs worden opgeslagen. Onder het plein bevindt zich een van de grootste cisternes van de stad.

Glasmuseum (Muzej Antičkog stakla) 3

Poljana Zemaljskog odbora 1, tel. 023 36 38 31, www.mas-zadar.hr, ma.-za. 9-21 uur, Kn 30

Het moderne museum presenteert antiek glaswerk van een perfecte schoonheid dat bij Zadar en Starigrad werd gevonden. In een werkplaats worden glasbewerkingstechnieken getoond.

Sv. Šime 4

In deze kerk rust de heilige Simeon in een schrijn van zilver en goud, gedragen door bronzen engelen die van Turkse kanonnen werden gegoten. Op 8 oktober, de naamdag van de stadspatroon, wordt de voorzijde geopend, zodat de gelovigen hem kunnen eren.

Narodni trg 5 en Calle Larga (Široka)

De stadswacht (Gradska Straža), het in de jaren ’30 gebouwde stadhuis en de door Michele Sanmicheli in de 16e eeuw opgerichte, stijlvolle loggia omzomen de Narodni trg, die ’s avonds in een ontmoetingsplaats voor de stedelijke jeugd verandert. Vanuit café Lovre 2 is de romaanse kapel Sv. Lovre uit de 11e eeuw toegankelijk. Wanneer u de straat in de richting van de voetgangersbrug en de haven volgt, komt u bij de markt. Langs de Calle Larga passeert u winkels, ijssalons en patriciërspaleizen. Ten slotte bereikt u het voormalige Romeinse forum.

Forum 6

Het Forum, dat door het Archeologisch Museum 9, de kathedraal Sv. Stošija 7 en de kerken Sv. Marija 10 en Sv. Donat 8 wordt omgeven, vormt niet alleen het sacrale, maar ook het cultuurhistorische hart. Over het plein verspreid herinneren (resten van) marmeren zuilen aan de Romeinse periode.

Sv. Stošija 7

Toren: juni-sept. ma.-za 9-22, apr., mei, okt. 10-17 uur, Kn 15

De driedelige, met een elegant roosvenster versierde gevel doet denken aan een Toscaans godshuis. De romaanse, in de 14e eeuw voltooide kerk is ingericht met talrijke altaren, waaronder één met een reliekschrijn van de heilige Anastasia (9e eeuw). Het hoofdaltaar is met vroegromaanse vlechtwerkornamenten gedecoreerd. Vanaf de toren hebt u een prachtig uitzicht over de oude stad.

Sv. Donat 8

Forum: okt., apr., mei 9-15, juni-sept. 9-19 uur, Kn 20

Het ronde gebouw van de 9e-eeuwse, preromaanse kerk was door een doopkapel met de kathedraal verbonden. De ongewone architectuur herinnert aan de oud-Kroatische kerk van Nin (zie blz. 49) en verenigt Byzantijnse en Karolingische bouwtradities. Tegenwoordig dient de kerk als culturele ruimte voor de in de zomer gehouden muziekavonden (zie blz. 48).

Archeologisch Museum (Arheološki muzej) 9

Trg opatice Čike 1, tel. 023 25 05 42, april, mei, okt. ma.-za. 9-15, juni-sept. dag. 9-21, juli-aug. dag. 9-22, nov.-mrt. ma-vr 9-14, za tot 13 uur, Kn 30

Het museum behandelt de prehistorie, de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Een bezienswaardig zwaartepunt van de tentoonstelling is de oud-Kroatische kunst op de benedenverdieping. Hier zien bezoekers onder meer de sarcofaag van de heilige Anastasia (9e eeuw) en een ciborie (liturgische kelk) afkomstig uit Nin (zie blz. 49) uit de tijd van Grgur Ninski.

Goud en zilver uit Zadar 10

Trg opatice Čike 1, tel. 023 25 04 96, ma.-za. 10-13, 18-20, zo. 10-13 uur, Kn 20

Het klooster van de benedictijner nonnen naast de renaissancekerk Sv. Marija komt de eer toe een grandioze kerkschat van de 20e-eeuwse oorlogen te hebben gered. Schilderijen en relieken uit de 8e tot 18e eeuw worden op uiterst elegante wijze in het koele halfdonker tentoongesteld en perfect belicht.

Zee-orgel en Groet aan de Zon 11

3 blz. 45

3Wanneer de zee muziek maakt – openbare kunst in Zadar

Kaart:
C 6, Stadsplattegrond: blz. 42

Er klinken eigenaardige tonen, die ergens onder de trappen bij de moderne steiger voor veer- en cruiseschepen van Zadar vandaan komen. Een klaaglijk zuchten, half wind, half muziek. Dit zee-orgel 11 was oorspronkelijk alleen bedoeld voor het verfraaien van de kade. Tegenwoordig is het samen met de Groet aan de Zon 11 de opwindendste attractie van Zadar.

Nikola Bašić had niet kunnen dromen dat hij met de bouw van de nieuwe scheepsterminal aan de westelijke landtong van Zadar de Europese prijs voor stedelijke openbare ruimte zou winnen. In 2006 werd deze trofee in Barcelona aan de architect uitgereikt voor de geniale oplossing waarmee hij de verwaarloosde en door de inwoners van Zadar genegeerde boulevard weer aantrekkelijk heeft gemaakt. Bašić ontwierp niet alleen de nieuwe terminal, maar ook het oevergebied met de marmeren trappen daarvoor. In eerste instantie dacht hij daarbij alleen aan het esthetische effect – tot onbegrip van het stadsbestuur, dat vreesde dat de mensen hier in rijen tegelijk in zee zouden storten.

Maar toen herinnerde hij zich zijn jeugd op het eiland Murter, waar het lied van de wind en de zee in rotsspleten en kloven klonk, en besloot hij een orgel te bouwen.

Technologie en natuur

Bij de constructie van zijn 70 m lange trap aan de kade integreerde de architect 35 grote plastic buizen met afzonderlijke afmetingen die onder een schuine hoek van de zee naar een centrale schacht met openingen in de trap leiden. Aan de uiteinden ervan bevinden zich verschillend afgestemde pijpen. Afhankelijk van de golfslag en het getij drukt het water soms grotere, soms kleinere hoeveelheden lucht in deze buizen en zo ontstaan tonen die door de openingen in de trap hoorbaar worden. Een eenvoudig principe met een opzienbarend effect. De muzikale trap, afhankelijk van de omstandigheden op zee meditatief en rustig of krachtig en complex, trekt zowel overdag als ’s avonds mensen om ernaar te luisteren, erop te dansen of om er gewoon vanaf te springen, de zee in.

Overigens: wanneer de zee erg kalm is, is het ook bij het zee-orgel behoorlijk stil. Maar gelukkig heeft Zadar een levendige haven en elk schip dat ernaartoe vaart, maakt golven die het orgel laten klinken.
U hoeft dus alleen maar even te wachten op de aankomst van het volgende schip.

Stedelijke ruimte met flair

Nikola Bašić heeft iets bereikt wat bij veel herschikkingen van de openbare ruimte vaak ontbreekt. Regelmatig voldoet een en ander aan de hoogste esthetische normen, maar accepteren de mensen het niet. Bašićs Morske orgulje daarentegen vormt een ware magneet voor bezoekers. Waarbij het enthousiasme overigens ook een problematische kant heeft: zonnebrandcrème en -olie van de badgasten veroorzaken beschadigingen aan de kunststofbuizen en helaas verstopt ook in zee geworpen afval de constructie. Maar niet getreurd: mensen van alle leeftijden luisteren naar de geluiden – en wachten er op de zonsondergang.

De visie van Hitchcock

Alfred Hitchcock moet het ergens in de jaren ’60 hebben gezegd: de zonsondergang van Zadar zou mooier zijn dan alle andere die hij in Californië had gezien. Eén ding staat vast: wanneer de zon achter de bergketens van de eilanden Ugljan en Dugi otok met donkerblauwe silhouetten en een gouden corona verdwijnt, verstommen zelfs de Japanse mangameisjes op de trappen van het zee-orgel. Na het spectaculaire schouwspel van de natuur begint deel twee van de Bašić-visie: de Groet aan de Zon, op zijn Kroatisch Pozdrav suncu, een tot leven gewekte glazen schijf. Eerst ziet u slechts een paar afzonderlijke flitsen, maar wanneer het werkelijk donker is begint de lichtshow.

Energie van de zon

Een cirkel van 22 m doorsnee, bedekt met driehonderd glazen platen waaronder zonnecellen zijn geplaatst. De energie die deze zonnecellen overdag hebben opgeslagen, voedt naast de Pozdrav suncu ook de lampen van de oeververlichting – het is een kleine zonne-energiecentrale met een opbrengst van 50.000 kWh per jaar. Maar de werkelijke fascinatie, die elke avond zowel toeristen als plaatselijke bewoners enthousiasmeert en tot dansen op de platen verleidt, is het kleurrijke spel van verlichting en geometrische en organische figuren. Dit bijzondere schouwspel wordt de ‘Groet aan de Zon’ genoemd. Basić heeft aan zijn opdracht voldaan: de Riva is tegenwoordig weer een plek in de stad waar wordt gecommuniceerd.

Uitgaan

De jeugd van Zadar brengt vaak hele avonden door bij de ‘Groet aan de Zon’. Een paar drankjes, een gettoblaster en het feest met lichtshow kan beginnen. Ietwat rustiger genieten de gasten van de Brazil Bar 4 van de avond. Deze bar ligt op een steenworp afstand binnen de muren van het bastion (Obala kralja Petra Krešimira IV bb, dag. vanaf 17 uur).

Overnachten

Romantisch en chic – Bastion 1: Bedemi zadarskih pobuna 13, tel. 023 49 49 50,
www.hotel-bastion.hr, 2 pk Kn 1400. Het Bastion is het eerste designhotel in de oude stad van Zadar. De weelderige decoratie zorgt voor een luxueus-romantische flair. De service is onberispelijk en attent, de kamers zijn comfortabel en aangenaam. Voortreffelijk restaurant.

Fantastisch voor kinderen – Falkensteiner Diadora 2: Petrčane, Punta Skala, tel. 023 55 56 00, www.falkensteiner.com, 2 pk met vp ongeveer
Kn 1200. Het perfecte familiehotel! Terwijl de kinderen zich onder toezicht in het Falkyland vermaken, genieten hun ouders van het grote aanbod aan sportfaciliteiten.

In de oude stad – Boutique Hostel
Forum 3: Široka ulica 20, tel. 023 25 07 05, http://hostelforumzadar.com, bed vanaf Kn 140, 2 pk vanaf Kn 540. Dit moderne hostel ligt in het hart van de oude stad en ontvangt zijn gasten op zeer stijlvolle wijze.

Eten en drinken

Vis met uitzicht – Foša 1: Kralja Dmitra Zvonimira 2, tel. 023 31 44 21, visgerechten vanaf Kn 150. Prachtig aan de haven gelegen en al tientallen jaren een van de populairste visrestaurants in Zadar. De bediening is soms een beetje aan de trage kant, maar het wachten wordt beloond.

Gezellig en goed – Konoba Na Po Ure 2: Špire Brusine 8, tel. 023 31 20 04, hoofdgerecht ongeveer Kn 70. Deze eenvoudige en sfeervol ingerichte konoba heeft niets folkloristisch en is momenteel bijzonder geliefd. Pastičada, pršut en wijn van het vat, geheel volgens konobatraditie.

Vers van de barbecue – Guste 3: Biograd na Moru, Kralja Petra Svačića 23, tel.

023 38 09 25, hoofdgerecht ongeveer Kn 70. Op rustieke houten banken geniet u hier aan de jachthaven van vis en vlees van de barbecue. Veel gasten uit de omgeving.

Als bij moeder thuis – Malo Misto 4: Jurja Dalmatinca 3, tel. 023 30 18 31, hoofdgerecht vanaf Kn 50. Pretentieloos, rustiek en eenvoudig, zowel wat de sfeer als het eten betreft. Tot de specialiteiten behoren gegrilde sardines.

Winkelen

Zoet en verleidelijk – Maraska: Zadar is de stad van de maraschinolikeur. Het bedrijf Maraska heeft een lange traditie in de productie van de zoete zonde. Maraskaproducten zijn in alle levensmiddelenzaken en souvenirwinkels verkrijgbaar.

Uitgaan

Middelpunt van het uitgaansleven is het stadsdeel Varoš, waar op de hoek van de Varoška en Špire Brusine zelfs de banken uit de kerk op straat worden gezet wanneer de belangstelling te groot is.

Gezellig en artistiek – Café-galerie Djina 1: Varoška ulica 2, tel. 023 31 47 74. Klein, druk bezocht, livemuziek en een fantastische sfeer. Voor Café Toni eronder geldt hetzelfde.

Gezellig aan het plein – Café Lovre 2: Narodni Trg 1, tel. 023 21 26 78. Een sfeervolle zaak voor de vroege avond.

Legendarische club – The Garden 3: Bedemi zadarskih pobuna 5, tel. 023 25 45 09, www.watchthegardengrow.eu, juni-okt. dag. vanaf 21 uur. Opgericht door twee leden van de Britse band UB40. Maar ook zonder prominente gasten is dit een ontspannen, fraai in het bastion gelegen club met jazz, dub en latin.

Binnen de muren van het bastion – Brazil Bar 4: zie blz. 46.

Informatie en dienstregeling

TZ Zadar: I. Smiljanića bb, tel. 023 3161 66, www.zadar.travel.hr

TZ Biograd: Trg hrvatskih velikana 2, tel. 023 38 31 23, www.tzg-biograd.hr

Veerboten: verbindingen naar Dugi otok (minstens tweemaal per dag), naar Ugljan en Pašman (vrijwel elk uur), naar Iž, Zut, Rava, Sestrunj, Ist en Molat, eenmaal per dag. Informatie: Jadrolinija/Zadar, tel. 023 25 05 55, www.jadrolinija.hr.

Muziekavonden: juli/aug., Sv. Donat (Glazbene večeri u Sv. Donatu). De nadruk ligt op middeleeuwse en sacrale muziek – een unieke ervaring in de kerk aan het Forum.

In de buurt

Nin: 4 blz. 49

Ugljan C 6 en

Pašman C/D 6/7

De twee eilanden waren tot 1883 door een landengte met elkaar verbonden. Deze werd echter doorbroken om Dugi otok beter te kunnen bereiken. Pas in 1973 werd de brug gebouwd. Beide eilanden zijn dicht met naaldbomen en cipressen begroeid. Tegenover Ugljans hoofd- en havenplaats Preko met zijn smalle klinkerstraten ligt het eilandje Galovac in zee. Franciscaner monniken bouwden er in 1443 een klooster. Boten brengen zowel bezoekers als huidige monniken naar de overkant. Vanaf de berg Sv. Mihovil (ten westen van Preko) hebt u een schitterend uitzicht over Ugljan en Dugi otok. Een verharde weg leidt naar de oude vesting.

Boven het havenstadje Tkon op Pašman ligt het romaanse klooster Sv. Kuzma i Damjan (juni-sept. ma.-za. 16-18 uur, donatie gevraagd) uit de 12e eeuw. In de kerk en het klooster zijn glagolitische (het oudste Slavische schrift) inscripties bewaard gebleven.

De archipel van Zadar ( B-D 5-7) telt meer dan driehonderd eilanden en eilandjes. De twee grote, voor de stad gelegen eilanden Ugljan en Pašman (zie boven), maar ook Dugi otok (zie rechts) zijn vanuit Zadar met de autoveerboot te bereiken. Naar Molat, Veli en Mali Iž, Olib, Silba en Ist varen daarentegen alleen passagiersveerboten. Het leven is er dan ook een stuk rustiger en idyllischer. ’s Zomers zijn de baaienrijke eilandkusten geliefde en meestal goed beschermde ankerplaatsen. Op alle eilanden worden vakantiewoningen en kamers verhuurd. Wanneer ’s zomers de catamarans vaker varen, kunt u de eilanden ook goed met een dagexcursie vanuit Zadar verkennen.

Biograd na Moru D 7

Biograd is een echt vakantieoord met grote hotelcomplexen aan de jachthaven en langs de door naaldbossen omzoomde kust. Ten zuiden van het centrum bevinden zich zwemkades, fijne kiezelstranden en een zwembad met zeewater. Het plaatsje Sv. Filip i Jakov, 3 km in noordwestelijke richting aan de kust, ademt met zijn oude patriciërsvilla’s nog een beetje sfeer uit de keizertijd (toeristische informatie: zie Zadar).

Dugi otok B/C 6/7

Het 44 km lange en tussen de 1,5 en 5 km smalle eiland behoort tot de meest ongerepte van Dalmatië. Dit komt waarschijnlijk doordat de heenreis naar de havenplaats Brbinj vanuit Split relatief lang duurt. Van Božava in het noorden leidt een 52 km lange panoramische weg naar Sali aan de zuidkant van het eiland.

Božava en het noorden B 6

Deze kleine vissersplaats is het middelpunt van het badtoerisme in het noorden, want hier bevinden zich verscheidene mooie stranden, zoals het beroemde fijne kiezelstrand Saharun bij Soline. Een stuk zuidwaarts verbergt zich tegenover het eilandje Mežanj aan de westkust een ander, eenzaam gelegen kiezelstrand, waar het water in turquoise tinten glinstert. Telkens weer voeren landwegen van de hoofdweg naar baaien beneden – ideaal ook om er te mountainbiken.

4De strijd van Grgur Ninski – religieus geschil in Nin

Kaart: | C 6
Vervoer: | Nin ligt 17 km ten noordwesten van Zadar

Een slaperig stadje, vlakke zandstranden, lagunes waar kleurrijke zeilen en vliegers van wind- en kitesurfers dansen, zoutwaterbekkens waar zeewater in kostbaar zout verandert – niets wijst erop dat Nin in de 10e eeuw een bisschopsstad was en het beginpunt vormde van een bitter religieus geschil.

Het middelpunt van deze strijd tussen de oostelijke en westelijke Kerken vormden de pre-romaanse kerk Sv. Križ, die tegenwoordig een beetje eenzaam aan de rand van de oude stad van Nin staat, en zijn bisschop Grgur Ninski, wiens standbeeld tegenover de kerk een onverschrokken vechter toont. Het godshuis, dat waarschijnlijk in de 9e eeuw werd gebouwd, is met zijn kruisvormige grondplan en rechthoekige apsis een typisch voorbeeld van pre-romaanse, oud-Kroatische architectuur. In het jonge Kroatische koninkrijk was dit de zetel van de hoogste kerkelijke hoogwaardigheidsbekleder.

Het Kroatische koninkrijk ontstaat

In de loop van de volksverhuizing hadden Slaven in de 7e eeuw ongeveer het gebied van het huidige Kroatië veroverd. Onder leiding van de Slavische apostelen Cyrillus en Methodius waren ze al snel tot het christendom bekeerd. Toch was het Kroatisch-Dalmatische rijk nog steeds een losse coalitie van hertogdommen, die zich eerder met Byzantium dan met Rome verbonden voelden. Toen de Kroatische vorst Tomislav omstreeks 925 de binnenvallende Bulgaren naar Servische bodem had teruggedrongen, ontving hij als dank delen van het huidige Dalmatië, die daarvóór kustbezittingen van Byzantium waren geweest. In Rome keek paus Johannes X met argusogen naar het opkomende rijk ten oosten van de Adriatische Zee en greep de kans om deze christenen voor de westerse kerk te winnen. Hij erkende Tomislav als koning en maakte van Split een aartsbisdom. Nin, de oud-Kroatische bisschopszetel, werd hiermee terzijde geschoven.

Overigens: volgens de legende zouden er zeven Kroatische koningen in Nin zijn gekroond. Iedere nieuw gekroonde koning reed vervolgens de heuvel op naar de kerk Sv. Nikola, 2 km ten zuiden van Nin, wees boven met zijn zwaard in alle vier de windstreken en zwoer zijn volk te beschermen. Het romaanse kerkje met een kruisvormig grondplan werd in de 11e eeuw op een prehistorische grafheuvel gebouwd (zie foto blz. 13).

Bisschop tegen paus

De benoeming van Split tot bisschopsstad betekende de invoering van de Latijnse ritus in de kerken van Kroatië. Maar de paus had geen rekening gehouden met Grgur Ninski, die in die tijd bisschop van Nin en als hoogste kerkelijke hoogwaardigheidsbekleder adviseur van de koning was. Grgur hield zijn missen in de Kroatische taal en schreef de kerkboeken in Glagolitisch schrift, zoals hij dat van de Slavische apostelen Methodius en Cyrillus had geleerd. Er was vrijwel geen priester die het Latijn machtig was. De tegenstand van bisschop Grgur bracht koning Tomislav echter in de problemen: na de erkenning als koning was hij de paus iets schuldig.

Grgurs verloren strijd

Om het conflict tussen Oost en West op te lossen, ontmoetten 925 afgezanten van de paus de Dalmatische bisschoppen en vertegenwoordigers van de koning tijdens een synode in de kathedraal van Split. De beslissing viel uit in het voordeel van de Latijnse liturgie, maar aan Ninski werd de concessie gedaan dat eenvoudige geestelijken gebruik mochten blijven maken van de Kroatische taal. De rust duurde niet lang: in 928, tijdens de tweede synode van Split, werd het Slavische kwaad in de Kroatische Kerk opnieuw aan de kaak gesteld. Grgur Ninski verzette zich heftig – men kan zich daar naast het door Meštrović gemaakte beeld iets bij voorstellen – en verloor. De bisschopszetel Nin werd opgeheven en Grgur moest naar Skradin.

Een onschuldig kerkje

Zo herinnert het zo onschuldig ogende godshuis aan een historische beslissing. Wanneer Ninski had doorgezet, was Kroatië trouw gebleven aan de Orthodoxe Kerk. Met het ‘ja’ tegen de Latijnse ritus koos het koninkrijk voor het Westen, wat zijn geschiedenis de duizend jaar daarna sterk zou bepalen.

Bezienswaardigheid

Het interessante Archeologische Museum van Nin (sept.-mei ma.-za. 9-14, juni-aug. dag. 9-21 uur, Kn 20) toont onder meer een kopie van de doopvont waarin de eerste Kroatische vorst tot christen werd gedoopt (Višeslavbekken, 9e eeuw).

Eten en drinken

Branimir: Višeslavov trg 2, tel. 023 26 48 66, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Dit restaurant naast de kerk biedt een ontspannen sfeer en goede gerechten.

Kitesurfcursus en -uitrusting

Surfmania Center: Kraljičina plaža, tel. 098 91 29 818.

Sali en het zuiden C 7

In het laagseizoen ademt Sali een idyllische en slaperige sfeer. De vissersplaats leeft dan van een conservenfabriek en een kleine werf. In de zomermaanden vormt Sali een goede uitvalsbasis voor tochten naar de Telašćicabaai. De ondernemers hebben zich met fiets- en scooterverhuur, konoba’s en een hotel helemaal op bezoekers ingesteld.

Telašćicabaai

Park prirode Telašćica, toegangsprijs juni-aug. Kn 25

De tot natuurpark uitgeroepen baai aan de zuidkant van Dugi otok geldt als een van de meest beschutte ankerplaatsen van de Adriatische Zee. ’s Zomers moeten de boten soms wachten om een van de felbegeerde ligplaatsen te krijgen. Vanuit Sali leidt een weg 8,5 km in zuidelijke richting naar het bezoekerscentrum van het natuurpark aan de baai, waar in het hoogseizoen entreegeld wordt geheven. Vandaar kunt u dan te voet of per boot zo’n 2 km verder langs de landtong Priseka tot het zoutmeer Jezero Mir gaan. Het water is hier ongeveer 6 °C warmer dan in de baai, zodat u hier in de lente al kunt zwemmen. Terug bij het bezoekerscentrum leidt een weg bergopwaarts naar een fantastisch panorama over de kliffen, die zich hier 160 m hoog bijna loodrecht uit de zee verheffen. De gehele westkust van Dugi otok, maar vooral het zuidelijke deel, ziet eruit alsof het eiland gewoon is afgebroken. Net als bij de Kornati (zie blz. 53) was dit lang geleden waarschijnlijk ook het geval.

Overnachten

Futuristisch – Maxim: Božava, tel. 023 29 12 91, www.hoteli-bozava.hr, 2 pk met hp ongeveer Kn 1100. Het gemoderniseerde hotel behoort tot een groter hotelcomplex bij de plaats Božava. Mooi zwembad en een speeltuin.

Pal aan het strand – Hotel Sali: Sali, tel. 023 37 70 49, www.hotel-sali.hr, 2 pk ongeveer Kn 500. Dit eenvoudige hotel ligt aan de bosrijke Šašćicabaai ten westen van de plaats. Fraai kiezelstrand, veel sportfaciliteiten.

Eten en drinken

Provisorisch en goed – Konoba Go-Ro: Telašćicabaai, tel. 098 85 34 43, hoofdgerecht ongeveer Kn 140. Deze konoba is alleen in het seizoen geopend en serveert zijn gasten – voornamelijk watersporters – natuurlijk vis. Probeer vooral de heerlijke brodetto!

Heerlijke vis – Spageritimo: aan de haven, Sali, tel. 023 37 72 27, hoofdgerecht ongeveer Kn 60. Specialiteiten van dit mooi en rustig aan de jachthaven gelegen restaurant zijn gevulde inktvis en tonijn.

Aan de haven – Gostionica Oleandar: Božava, tel. 023 37 76 03, hoofdgerecht ongeveer Kn 75. Het gezellige pension heeft een schaduwrijk terras, vanwaar u het bruisende leven in de haven kunt bekijken.

Uitgaan

Feesten aan de haven – Cocktail-Bar Maritim: Sali, tel. 098 86 97 14. Kleurrijke houten stoelen, even kleurrijke drankjes en veel jeugd uit Sali.

Sport en activiteiten

Duiken – Duikschool Božava: tel. 023 31 88 91, www.bozava.de. Trips en cursussen.

Fietsen – Op het eiland liggen verscheidene gemarkeerde fietsroutes. Voor een kaart kunt u kosteloos terecht bij het toeristenkantoor. Fietsverhuur in Sali bij de Gelateria Conteš, tel. 098 33 11 84, filiaal in Božava, Kn 120 per dag, mountainbike Kn 200 per dag.

Informatie

TZ Božava: aan de haven, tel. 023 37 76 07, www.dugitok.hr

TZ Sali: aan de haven, tel. 023 37 70 94

Nationaal Park Kornati C/D 7

De beroemde Engelse toneelschrijver George Bernard Shaw was zo onder de indruk van de Kornati, dat hij ze tot laatste daad van Gods schepping verklaarde, gevormd uit tranen, sterren en zuchten. De tot nationaal park uitgeroepen archipel ten zuiden van Dugi otok kan alleen met de boot worden verkend (5 blz. 53).

Murter D 7

Het door middel van een hefbrug met het vasteland verbonden eiland vormt een springplank voor uitstapjes in de Kornati-eilandenwereld en wordt daarom door veel bootbezitters bezocht. In de zomer zijn de ligplaatsen in de jachthaven dan ook schaars. En de welgestelde zeilers zorgen hier voor nog een effect: het prijsniveau op Murter ligt extreem hoog.

De eilandhoofdplaats Murter heeft ondanks de toeristische expansie met een moderne jachthaven en restaurants zijn oude stadskern met smalle straten en gewelfde gangen weten te bewaren.

Ook in de nabijgelegen plaats Betina leeft de traditie, namelijk die van de scheepsbouw, in veel familiewerven voort. Hier worden de houten zeilboten, gajetas, gebouwd, waarmee onder meer op de eerste zondag in juli de schilderachtige processie naar de kapel Gospa od Tarca op het eiland Kornat (zie blz. 54) wordt gehouden.

Overnachten

Maritieme elegantie – Stomorin: Marina Hramina, Murter, tel. 022 43 44 11, www.marina-hramina.hr, 2 pk ongeveer Kn 800. Het hotel is onderdeel van de ACI-jachthaven en wordt voornamelijk gebruikt door watersporters die hun boot schoonmaken.

Bourgeois-comfortabel – Borovnik: Trg Šime Vlašića 3, Tisno, eiland Murter, tel. 022 43 97 00, www.hotel-borovnik.com, 2 pk ongeveer Kn 700. Dit keurige, goed en attent gedreven hotel ligt in de plaats Tisno aan het water. Onder Duits-Kroatische leiding.

Eten en drinken

Dalmatische specialiteiten – Fine Food Mac: Majinova 5, tel. 091 121 00 93, hoofdgerecht ongeveer Kn 70. Stoor u niet aan de naam – met fastfood heeft het eten in dit kleine restaurant niets te maken. Wel met de heerlijke Dalmatische keuken!

Rustiek van de grill – Konoba Boba: Butina 20, Murter, tel. 098 948 52 72, hoofdgerecht ongeveer Kn 90. Halverwege de jachthaven en het centrum van Murter. Vooral populair bij watersporters.

Pizza’s en meer – Zameo ih vjetar : Hrvatskih vladara 5, Murter, tel. 022 43 44 75, pizza ongeveer Kn 50. Het rustieke en gezellige restaurant serveert naast pizza uit de houtoven ook lekkere visgerechten en zeevruchten.

5Tussen water en land – de Kornati

Kaart: Vervoer:
C/D 7, Oriëntatiekaartje: blz. 55
Naar Murter op het gelijknamige eiland halverwege Biograd en Šibenik; vandaar excursies

Nergens aan de Kroatische kust is de oorsprong van de Dalmatische eilandenwereld zo duidelijk als in de Kornati-archipel, waarvan de meer dan 150 eilanden en riffen als toppen van gezonken bergen boven de zee uitsteken. Een boottocht door het tot nationaal park uitgeroepen paradijs van kalksteen en macchia voert door een archaïsche wereld met een eigenzinnige charme.

Vanuit de haven van Murter zijn de Kornati slechts als puntjes in de uitgestrekte Adriatische Zee te zien. De eilandengroep ligt achttien zeemijlen voor de kust, een tocht van ongeveer twee uur. Hoelang de niet-gemotoriseerde boeren vroeger onderweg waren om hun schapen en olijfbomen te verzorgen, is tegenwoordig nauwelijks meer voor te stellen. De oorspronkelijke bewoners van deze kuststreek hadden voor de laatste ijstijd, dus ongeveer 15.000 jaar geleden, minder problemen om het grote eiland Kornat en de vele rotsige uitsteeksels eromheen te bereiken. Ze gingen gewoon te voet.

Een archipel wordt gevormd

Net als het gebergte op het vasteland, bestaan ook de Kornati uit dolomiet en kalksteen. Op de eilanden vindt u karstformaties als grotten, trechters en poljen, en ook onder water liggen tal van uitspoelingen. Het lijkt voor de hand te liggen dat de Kornati, net als de overige Kroatische eilanden, oorspronkelijk een deel van het vasteland waren en daarna werden overspoeld. Dat dit proces voor geologische begrippen in een zeer korte periode plaatsvond, in een tijdperk waarin hier mogelijk al door mensen werd gejaagd, is echter verrassend. Aan het einde van de laatste ijstijd, 15.000 jaar geleden, steeg het niveau van de Adriatische Zee door het smelten van het ijs ongeveer 120 m. Het laagste onderzeese punt van de Kornati voor de zuidwestelijke uitloper Purara is 123 m diep.

Trossen los

Vanuit de haven van Murter varen toeristenboten in westelijke richting naar de smalle bergkam van het eiland Kornat, die als een barrière de toegang tot de archipel verspert. Tussen het grote eiland en het eilandje Smokvica bevindt zich een van de twee smalle doorgangen 1 naar het nationale park. De Kornati vormen een gevaarlijk vaargebied vol ondieptes en rotsen die soms boven, soms onder het wateroppervlak liggen. De boot zwenkt naar het noorden en vaart door het Kornatskikanaal langs Kornat. In het zuidwesten verheft zich nu de tweede barrière naar open zee, gevormd door kliffen en eilandjes. Op een ervan, Kolobučar 2, is de ‘kroon’, een geologische bijzonderheid van de Kornati, te zien.

Kliffen, aalscholvers en gele bloemen

De kuststrook, die zich langs de hele buitenste barrière en in noordelijke richting langs de westkust van Dugi otok voortzet, breekt abrupt af in zee. De Kroaten noemen deze kliffen kruna, kroon. Op Kolobučar is deze 82 m hoog. Op de rotsen nestelen meeuwen, aalscholvers en grijze haviken. De gele bloemen van de endemische Centaurea ragusina vormen de enige plekken van kleur te midden van het grijs van de rotsen.

Het ontstaan van de hellingen gaat veel verder in de geologische geschiedenis van de Kornati terug dan de overstroming. Verantwoordelijk zijn verschuivingen van de Euraziatische en Afrikaanse plaat, die onder het bekken van de Middellandse Zee voor veel seismologische onrust zorgden en in het gebied van de Kornati tot plooien, verschuivingen en breuken hebben geleid.

Van boeren naar eilandeigenaren

Dat de Kornati na hun scheiding van het vasteland gekoloniseerd waren of in elk geval tijdelijk werden gebruikt, bewijzen neolithische vondsten op het eiland Kornat. Illyriërs, Romeinen, Byzantijnen en Venetianen volgden. Tijdens een bezoek aan het eiland Levrnaka 3 kunt u de Byzantijnse vesting Tureta (6e eeuw) aan de overkant op Kornat zien. De kerk aan de voet van de kasteelheuvel, Sv. Marija van Tarac, werd in de 12e eeuw gebouwd.

Wat ook opvalt: het hele eiland Kornat 4 en ook alle andere eilanden zijn met natuurstenen muren verkaveld. Hier en daar is een eenvoudig stenen huis te zien, en er zijn zelfs olijfgaarden op terrasvormige akkers – een fantastisch gezicht op de volledig onvruchtbaar lijkende bodem. Maar de landbouw kent op de Kornati een lange traditie. Op een kadastrale kaart uit de 19e eeuw staan 187 boerderijen – destijds was het eiland nog eigendom van adellijke families uit Zandar. Aan het einde van de 19e eeuw verkochten ze de Kornati aan boeren uit Murter en beleefde de landbouw een bloeiperiode. Het gecultiveerde land vertienvoudigde, alleen al in het gebied van het huidige nationale park werd 320 km aan natuurstenen muren geplaatst. Tegenwoordig zijn de eilanden nog steeds voor 90% eigendom van families uit Murter.

Van konoba naar konoba

Olijven en schapen zijn er nog steeds, maar de opbrengst ervan steekt schril af tegen de inkomsten uit het toerisme. En zo werden voormalige herdershuizen verhuurd en schapenstallen tot konoba’s verbouwd. In het drie maanden durende hoogseizoen wordt hier door de eigenaren goed geld verdiend. De Opat- en Vruljebaai op Kornat, de jachthaven van Piškera en veel andere aanlegplaatsen zijn tegenwoordig helemaal ingericht op de wensen van het bootjespubliek. Namen en coördinaten van aanbevolen konoba’s worden door de schippers op forums uitgewisseld. De leiding van het nationale park wordt zo met een schijnbaar onoplosbaar probleem geconfronteerd. Wie moet de natuur beschermen, wanneer dagelijks honderden ankers de zeebodem beschadigen, wanneer motorlawaai schuwe zeevogels, dolfijnen en visscholen verontrust? Er liggen nieuwe, nog strengere gedragsregels en beschermzones in de planning. Het enthousiasme van de watersporters voor de archipel zal er zeker niet minder op worden.

Informatie

TZ Murter: Rudina bb, Murter, tel. 022 43 49 95, www.tzo-murter.hr

Nacionalni Park Kornati: Butina 2, Murter, tel. 022 43 57 40, www.npkornati.hr

Heenreis met de boot

Voor de aanmelding en betaling (afhankelijk van de lengte Kn 150-800 per dag, volwassenen in reisgroepen Kn 20 per dag) kunt u terecht bij het kantoor van het nationale park in Murter. De twee ingangen van het nationale park liggen aan de noordkant, de ene tussen de eilanden Katina en Kornat 4, de andere tussen Kornat en Vela Smokvica 1.

Excursies

Verscheidene touroperators in Murtur bieden boottochten langs de eerder beschreven route, inclusief lunch en pauzes. Een van deze organisaties is Arta (zie hieronder). Prijs ongeveer Kn 50 per persoon.

Arta: Podvrtaje 21, Murter, tel. 022 43 65 44, www.murter-kornati.com. Deze touroperator heeft eenvoudige vissershuisjes op de Kornati. De overtocht en levensmiddelen zijn inbegrepen.

Eten en drinken

Elk jaar openen er nieuwe konoba’s op de eilanden, terwijl andere juist sluiten. Het prijsniveau wordt hier duidelijk bepaald door de vis, waarvan de prijs van eersteklas kwaliteit kan variëren tussen Kn 320 en 420 per kg.

Sport en activiteiten

Stranden – Aangenaam, fijn kiezelstrand in de baai van Slanica. Talloze baaien zijn alleen vanaf de zee toegankelijk.

Duiken – Najada Diving: Put Jersan 17, Murter, tel. 022 43 56 30, www.najada.com. Duiktrips en -cursussen in Nationaal Park Kornati.

Boottochten – Zie blz. 55.

Informatie

Zie blz. 55.

Šibenik E 7

Šibenik ligt hoogst ongebruikelijk te midden van een doolhof van eilanden, schiereilanden en lagunes aan de monding van de rivier de Krka. De 42.000 inwoners tellende plaats stamt af van een Kroatische nederzetting aan een beschermde baai. Steeds weer werd Šibenik belegerd.

De sterke vesting hoog boven de stad herinnert aan het krijgshaftige verleden. Rijk was Šibenik nooit, maar toch zijn er in het labyrint van straten en trappen fraaie paleizen te ontdekken. Een hoogtepunt is de door Juraj Dalmatinac gebouwde kathedraal (6 blz. 57). De intacte oude stad staat in zijn geheel op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Trg Republike

Een van de mooiste stadspaleizen aan de Adriatische kust van Kroatië. U ziet hier een modern monument van Ivan Meštrović voor de architect Dalmatinac, wiens kathedraal (zie blz. 57) het plein domineert. Ertegenover bevindt zich de stadsloggia uit het midden van de 16e eeuw, waarin u een uitstekend restaurant aantreft.

Trdjava Sv. Ana (Sv. Mihovil)

Dag. mrt., apr., okt. 9-17, mei 9-18, juni-aug. 8-22, sept. 9-21, nov.-feb. 9-16 uur, Kn 35

De vesting hoog boven de stad werd onder de Venetiaanse heerschappij op Byzantijnse fundamenten gebouwd. Smalle stegen en trappen voeren langs het kerkhof de heuvel op. Een kleine poort biedt toegang tot het fort, dat vanbinnen een ruïne is. Van bovenaf hebt u een prachtig uitzicht over de stad en de zee.

Samostan Sv. Lovre

Tuin ’s winters 9-16, ’s zomers 8-23 uur, Kn 20

Het franciscanenklooster boven de veerhaven heeft een gotische kerk die vanbinnen in renaissance- en barokstijl is ingericht. Het in 1762 gebouwde orgel behoort tot de oudste van Kroatië. In de middeleeuws-mediterrane tuin van het klooster groeien planten die kenmerkend zijn voor het Middellandse Zeegebied.

Overnachten

Flair van de oude stad – Pansion Šibenik: Andrije Kačića 5, tel. 098 980 18 62 (mobiel), 2 pk. ongeveer Kn 350. Pension in het hart van de oude stad waar men ervoor zorgt dat de gasten zich thuis voelen. Modern ingerichte kamers, gratis wifi en een zeer uitgebreid ontbijt.

Jong en kleurrijk – Hostel Indigo : Jurja Barakovića 3, tel. 091 337 37 44 (mobiel), www.hostel-indigo.com, bed vanaf Kn 120. De goed onderhouden herberg biedt accommodatie in vierpersoonskamers.

Eten en drinken

Nostalgisch – Buffet Nostalgija: Biskupa Fosca 11, tel. 022 20 02 17, hoofdgerecht ongeveer Kn 50. Het restaurant in de oude stad is ingericht als een oma-café. Buiten op het plein heerst echter een gezellige bistrosfeer. De keuken biedt naast vlees- en visgerechten een ruime keus aan salades.

Romantisch en gezellig – Zlatna Ribica: Brodarica, tel. 022 35 03 00, www.zlatna-ribica.hr, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Langs het kanaal naar de lagune Morinje staan kleine vissershuizen. Hier vindt u dit restaurant met terras. Uitstekende vis- en zeevruchtengerechten. Tevens kamerverhuur.

Wijn en design – VINO & INO: Fausta Vrančića bb, Šibenik, tel. 091 250 60 22 (mobiel), tapas ongeveer Kn 50. Wijnbar en concept store met kleding en objecten van Kroatische designers. Ontspannen sfeertje en lekkere Kroatische tapas.

6Juraj Dalmatinacs meesterwerk – de kathedraal van Šibenik

Kaart: | E 7
Plaats: | De kathedraal en het hoofdplein liggen boven de boulevard, in de oude stad

Aan de kathedraal van Šibenik hebben meerdere bouwmeesters gewerkt. Maar een blijvende indruk werd alleen achtergelaten door Juraj Dalmatinac, die in Zadar werd geboren en in het Venetiaanse invloedsgebied ook bekendstaat als Giorgio Sebenico (George uit Šibenik). Hij bouwde uitsluitend in steen en opende de door zijn voorgangers gotisch bepaalde architectuur voor de verlichte geest van de renaissance. Sinds 2000 staat de kathedraal op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Šibeniks kathedraal, die met zijn machtige deuren het hoofdplein Narodni trg domineert, lijkt op het eerste gezicht één geheel – de stijlvormen van de renaissance manifesteren zich in verblindend witte muren, koepels en tongewelven. Pas bij een nader onderzoek vallen de inconsistenties op. Het gotische maaswerk, het noordportaal met zijn gotische vormen en veel andere details tonen aan dat in het godshuis twee architectuurstijlen met elkaar moesten worden gecombineerd. De geniale bouwmeester die hierin slaagde, had vele namen. In Kroatië wordt hij Juraj Dalmatinac genoemd.

Messing en groef, en steen

Toen deze Juraj Dalmatinac in 1441 opdracht van Venetië kreeg om de kathedraal van Šibenik te bouwen, was hij nog maar begin twintig. De jonge bouwmeester werd aangesteld nadat twee voorgangers al tien jaar aan een gotische basiliek hadden gewerkt zonder echt vorderingen te maken. Dalmatinac wijzigde het hele ontwerp, geïnspireerd door zijn kennismaking met de Toscaanse renaissance. Aan het gotische schip voegde hij een transept toe en bekroonde de kruising met een koepel. Revolutionair was de beslissing om uitsluitend met steen te bouwen. Het stelde hem voor een groot technisch probleem: de constructie van het gewelf en de koepel. Daarvoor ontwikkelde Dalmatinac een verbluffend eenvoudig systeem van voorgefabriceerde stenen platen, die als een soort bouwpakket met een messing en groefverbinding in de ribben van het gewelf werden geplaatst. Zo ontstonden de zelfdragende koepel en het tongewelf.

Overigens: de symbolische versmelting van Dopeling en Zoon van God is een van de redenen waarom bezoekers dit wonderbaarlijke kleinood vaak niet te zien krijgen. Regelmatig wordt erin gedoopt, want alle ouders willen, al was het maar voor een kort moment, een kleine Christus in hun armen houden.

Experiment in de bouw

Dalmatinac heeft de techniek eerst getest in de intieme doopkapel, die u langs een trap onder de zuidelijke apsis bereikt. Het rijkelijk versierde gewelf is samengesteld uit negen van deze platen, die reliëfs van engelen dragen. Niet alleen de constructie, maar ook de inrichting getuigt van een nieuw begin. In tegenstelling tot het in de gotiek gebruikelijke beeldprogramma, waarbij de Heiland een centrale plaats boven de doopvont innam, kijkt hier God de Vader toe bij de doop. Deze met de middeleeuwse traditie brekende symboliek laat weten: Christus is aanwezig in de vorm van de dopeling.

Een man met vele namen

Wie was Juraj Dalmatinac, Georgius Mathei Dalmaticus, Giorgio di Sebenico of onder welke andere pseudoniemen hij nog meer heeft gewerkt? Hij werd omstreeks 1410 in Zadar geboren en ging voor zijn opleiding naar Venetië, waar hij met zijn meesters van het gilde Buon, de Porta della Carta van het dogenpaleis creëerde. In 1441 kwam de opdracht voor Šibenik. Gedurende de ongeveer dertig jaar die Dalmatinac als architect voor de kathedraal verantwoordelijk was, ondernam hij weinig andere bouwprojecten. Hij maakte het geselingsaltaar voor de kathedraal van Split (zie blz. 66), ontwierp de stadsuitleg van Pag (zie blz. 32) en werd door de Venetiaanse aartsvijand Ragusa zelfs voor de bouw van de vestingmuren en het fort Minčeta (zie blz. 105) ingeschakeld. In Ancona was hij verantwoordelijk voor de Loggia dei Mercanti en beeldhouwde hij twee kerkportalen. Toen de meester in 1473 stierf, was de kathedraal nog altijd niet voltooid.

De frisse wind van het humanisme

Toen Dalmatinac in Šibenik aan het werk ging, was het portaal aan de noordgevel al voltooid. Geflankeerd door leeuwen en de uit het paradijs verdreven naakte Adam en Eva symboliseert het de voorstelling en religieuze symbolenwereld van de gotiek. Dalmatinac behield het portaal, maar gaf het met een ongewone kunstgreep zijn eigen accent. Hij versierde de apsis van de kerk met een omringende fries, waarvan 74 portrethoofden op de mensen op het voorplein neerkijken. Geen gezicht lijkt op het ander. Karakter en sociale afkomst, ja zelfs de etnische achtergrond zijn in de stenen beelden duidelijk te herkennen, zo levendig heeft Dalmatinac zijn tijdgenoten afgebeeld. Helemaal in de geest van het ontluikende humanisme maakte hij door deze fries een verbinding tussen de religieuze en seculiere sfeer. En zo leidde hij, niet zonder ijdelheid, de aandacht van het gotische portaal van zijn voorgangers af en richtte deze op die delen die hij had toegevoegd: het transept en de apsis. Tot besluit liet Dalmatinac zich op de pilasters in het transept vereeuwigen: met een Latijnse inscriptie die hij als Georgius Mathei Dalmaticus en met het jaartal 1443 ondertekende.

Overigens: naast Dalmatinac werkten twee andere kunstenaars aan de kathedraal: Nikolo Firentinac uit Florence, die als assistent van Dalmatinac het werk van zijn meester na diens dood voortzette, en Andrea Alessi. De uit het huidige Albanië afkomstige beeldhouwer was betrokken bij de afronding van de apsis. Alessi en Firentinac schiepen het misschien wel indrukwekkendste monument uit de Dalmatische vroege renaissance, de grafkapel van Sv. Ivan Ursini in de kathedraal van Trogir (zie blz. 62).

De winden van thuis

Ook binnenin de kathedraal, ingetogen-klassiek ingericht in de stijl van de renaissance, imponeert de geniale constructie van het gewelf en de koepel, die Firentinac overeenkomstig de plannen van zijn meester voltooide. Laat u door de fascinatie niet afleiden van een sierlijke fries, die onopvallend als gebladerte de kerkruimte onder de galerij vult. Als toeschouwer kunt u de details het beste met een verrekijker bewonderen. Kunsthistorici zijn er zeker van dat Dalmatinac hier twee belangrijke winden uit zijn vaderland heeft afgebeeld: de uit het noordwesten stormende, koude bora en de warme jugo uit het zuiden, gevangen in stenen golven.

Openingstijden en eten

Katedrala Sv. Jakova: Narodni trg, ’s winters dag. 8.30-12, 16-20, ’s zomers dag. 8.30-20 uur, Kn 15.

Gradska Vijećnica: Trg Republike,

tel. 022 21 36 05, hoofdgerecht ongeveer Kn 100. In de loggia met uitzicht op de kathedraal. Aromatisch gekruide vis en heerlijke vegetarische gerechten.

Uitgaan

Bovenaards – Aurora: Kamenar bb, Primošten, tel. 098 920 19 64, www.auroraclub.hr. Een van de grootste discotheken aan de kust. Dansvloeren binnen en op het terras. Internationale gast-dj’s.

Sport en activiteiten

Stranden – De inwoners van Šibenik rijden in het weekend graag naar het 800 m lange kiezelstrand Raduca voorbij Primošten. Een populair feeststrand is Plava in Vodice (kiezel).

Informatie

TZ Šibenik: Obala Dr. Franje Tudjmana 5, tel. 022 21 44 11, www.sibenik-tourism.hr

Veerboten: minimaal één keer per dag zijn de eilanden voor Šibenik met de boot bereikbaar (geen autoveerboten; informatie: Jadrolinija / Šibenik, tel. 022 21 34 68). Vanuit de veerhaven vertrekken in het seizoen ook veerboten naar de hoofdingang van Nationaal Park Krka.

In de buurt

Roofvogelcentrum Sokolarski Centar ( E 7): Dubrava kod Šibenika, Matje Gupca 87, tel. 022 33 00 70, ’s zomers ma.-za. 9-19 uur, Kn 40. Het 5 km verderop gelegen centrum houdt zich voornamelijk bezig met de opvang van gewonde vogels. In de zomermaanden zijn er vliegdemonstraties.

Nationaal Park Krka ( D/E 7): Nationaal Park Krka omvat 111 km² natuurlandschap langs de gelijknamige rivier. De Krka ontspringt bij Knin en heeft tijdens zijn slechts 72 km lange loop door de karst naar de monding bij Šibenik een verval van 242 m. Het kalkhoudende water van de rivier heeft in de loop der tijd terrassen en andere fraaie rotsformaties gevormd die dicht met groen zijn begroeid. Hoofdattractie is de Skradinski buk genoemde waterval, waar de Krka over een breedte van tussen de 200 en 400 m langs zeventien plateaus met een gezamenlijke lengte van 800 m stroomt. De rivier heeft hier een hoogteverschil van 45 m en stroomt uiteindelijk in een stil meer, waarin liefhebbers kunnen zwemmen. Het gebied is toegankelijk via de ingang Lozovac (pendelbus naar de waterval, daar kunt u meedoen aan een 1 uur durende rondwandeling en vindt u een volkenkundig complex met een historische molen). Vanaf de ingang Skradin varen schepen naar de Skradinski duk. Enkele gaan verder naar het kloostereiland Visovac (2 uur) of in 3,5 uur naar de eveneens indrukwekkende waterval Roški slap (Nacionalni Park Krka, Trg Ivana Pavla II br. 5, Šibenik, tel. 022 20 17 77, www.npkrka.hr, dag. 9-18 uur, afhankelijk van het seizoen Kn 30-110).

Tribunj, Vodice ( D 7), Primošten ( E 8). De kleine vissersdorpen hebben zich tot moderne toeristische centra ontwikkeld. Een excursie ernaartoe kunt u met een lunch of diner in een van de vele cafés of restaurants combineren. Primošten heeft een bijzonder schilderachtig historisch centrum. Het ligt op een druppelvormig schiereiland met op het hoogste punt een kerkhof en een kerk.

Midden-Dalmatië

Trogir E 8

De oude stad van Trogir (10.000 inwoners) is fraai gelegen op een klein eiland tussen het vasteland en het eiland Čiovo. Aan beide kanten is hij door een brug verbonden. In 1997 werd het historische centrum tot UNESCO Werelderfgoed uitgeroepen.

Trg Ivana Pavla II

Het hoofdplein wordt omzoomd door gebouwen uit de bloeiperiode van Trogir: de kathedraal Sv. Lovre pronkt met een schitterend romaans portaal uit 1240, dat aan bouwmeester Radovan wordt toegeschreven (7 blz. 62). Aan de klokkentoren werd vierhonderd jaar gebouwd. Hij is aan de onderkant romaans, vervolgens gotisch en boven ten slotte renaissancistisch. Uit de 14e eeuw stamt het stadhuis, Opčinska Palača. Tegenover de kathedraal vormt de klokkentoren van de renaissanceloggia een contrapunt met de klokkentoren van de Sv. Lovre. Verscheidene kunsttijdperken kenmerken ook de loggia: het reliëf van Justitia achter de rechtbank is van Nikolo Firentinac (1471). Het tweede werd in de jaren ’50 gemaakt door Ivan Meštrović.

Kairos muzej

Gradska ulica, in het klooster Sv. Nikola, tel. 021 88 16 31, ’s zomers dag. 8-12, 16-19 uur, Kn 30

Het belangrijkste museumstuk van de tentoonstelling in het klooster is het reliëf van de Griekse Kairos, de godheid van de gunst van het moment (4e/3e eeuw v.Chr.).

Kula Kamerlengo

Aan de zuidoostrand van de stad, dag. 9-20 uur, Kn 25

De vesting met zijn imposante ronde toren werd tussen de 13e en 15e eeuw gebouwd en dient tegenwoordig als locatie voor openluchtfestivals. Van bovenaf hebt u hier een prachtig uitzicht over de oude stad en de jachthaven.

Overnachten

Aan de pols van de Corso – Concordia: Obala Bana Berislavića 22, tel. 021 88 54 00, www.concordia-hotel.net, 2 pk ongeveer Kn 650. Het hotel aan de haven van Trogir biedt driesterrencomfort. Op een unieke locatie aan de Riva.

Uitzicht over de daken – Villa Meri: Splitska 1, tel. 021 88 25 55, www.villa-meri.com, 2 pk ongeveer Kn 900. Stijlvol met donkere houten meubels ingerichte Bed & Breakfast. Vanaf het dakterras hebt u een mooi uitzicht over de oude stad.

Eten en drinken

Rustieke elegantie – Alka: bl. Augustina Kazotića 15, tel. 021 88 18 56. Hoofdgerecht ongeveer Kn 120. Uitstekende vlees- en visgerechten in een stijlvolle ambiance in de oude stad.

À la Italiana – Don Dino: Augustina Kazotica 8, tel. 021 88 26 56, hoofdgerecht ongeveer Kn 90. Naast zeer goede Dalmatische gerechten heeft Don Dino zich in de Italiaanse keuken gespecialiseerd. Op een mooie locatie in de oude stad.

Creatief – Vanjaka: Radovanov trg 9, tel. 091 503 87 34, http://restaurant-vanjaka.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. De chef-kok combineert standaardgerechten met fantasievolle garnituren, zoals Pager kaas met auberginetartaar.

7Een kerkportaal vertelt – Trogir

Kaart: | E 8
Plaats: | De kathedraal bevindt zich op het hoofdplein Trg Ivana Pavla II op het eiland; parkeren kunt u alleen op het vasteland

Het portaal van de kathedraal van Trogir geldt als hoogtepunt van de romaanse beeldhouwkunst in Kroatië. Geflankeerd door Adam en Eva toont het scènes uit het leven van Christus en stelt het de jaargetijden symbolisch voor. Wat vertelt dit prentenboek uit de middeleeuwen de gelovigen?

Het fraaie portaal, waaraan van 1240 tot de 14e eeuw werd gewerkt, werd door zijn ontwerper onder het timpaan met ‘meester Radovan’ ondertekend. Het is een meesterwerk van romaanse kunst, waarvan de natuurgetrouwe menselijkheid ver boven de in die tijd gebruikelijke voorstelling uitstijgt. Enkele kunsthistorici zijn van mening dat Radovan, van wie men alleen de naam kent, zijn opleiding bij een Frans gilde moet hebben genoten. Het verschil tussen zijn sculpturen en die van zijn opvolgers is inderdaad opvallend.

Prentenboek voor analfabeten

Bij de vormgeving van middeleeuwse kerkportalen stond niet zo zeer het esthetische effect centraal, maar vooral de boodschap voor de gelovigen. Thema’s als het leven van Christus en het Laatste Oordeel moesten de kerkgangers aan hun sterfelijkheid herinneren. Bij de kathedraal van Trogir ontvangt de erfzonde in de gedaanten van Adam en Eva 1 de gelovigen. Achter de twee figuren ziet u de rijkelijk versierde bogen van het portaal naar de eigenlijke ingang en de centrale boodschap in de lunette 2 (zie illustratie hieronder).

Christus in bad

Daar wordt de geboorte van Christus als een mysteriespel gevierd. Het gordijn is opzij getrokken, erachter verschijnen twee overlappende scènes. Boven rust Maria op een bed en haalt met een teder gebaar de wikkeldoek van het gezicht van haar pasgeboren zoon. In de onderste scène verzet Jezus zich als trappelende baby als hij in bad wordt gestopt. Bij het uiterst rechtse tafereel van de lunette snellen de Drie Wijzen uit het Oosten in wilde draf toe, links luisteren de herders naar de Verkondiging. Radovan spreidt een volledig en zeer menselijk landschap voor de gelovigen uit.

Het portaal als kalender

Menselijk gaat het er ook op de twee binnenste zuilen aan toe. De scènes zijn symbolische afbeeldingen van de seizoenen: linksboven 3 beginnend slacht een man een varken, dat op het motief daaronder 4 in de vorm van aan het plafond hangende worsten terugkeert. Een oude man zit bij een verwarmende haard, waarop de worsten worden klaargemaakt, terwijl een jongen hem water inschenkt – duidelijk winterse activiteiten. Wat de beide heren daaronder doen, is niet met zekerheid te zeggen. Op het laatste motief 5 ziet u een boer die zijn wijnstokken snoeit. Het voorjaar is begonnen.

Het verhaal wordt onder aan de rechterkant van het portaal voortgezet. Een Romeinse soldaat 6 in wapenrusting representeert Mars, de naamgever van de maand maart. En wanneer in april stormen de pijnbomen teisteren, is het tijd voor het schapenscheren 7, het laatste beeld van Radovans voorstelling van de seizoenen.

Radovans opvolgers

Wat voor meesterwerk Radovan creëerde, toont de vergelijking met het werk van zijn opvolgers. De eerste boog 8 boven de lunette beeldhouwde de meester zelf. Tussen jubelende engelen zien we een ontroerende Aanbidding der Wijzen. Linksonder verkondigt aartsengel Gabriël de rechts staande Maria de blijde boodschap. De tweede boog 9, met het leven van Jezus, werd door een onbekende gemaakt. Van de vlucht naar Egypte en de doop in de Jordaan tot de geseling van Christus, de dood aan het kruis en de wederopstanding is dit reliëf grof van vorm, star wat uitdrukking betreft en houterig in proporties.

Openingstijden van de kathedraal

’s Zomers ma.-za. 8-20, zo. 12-18, overige maanden ma.-za. 9-12 uur, Kn 25.

Ook bezienswaardig

Ursinikapel: bij alle opwinding over het portaal moet u niet vergeten om de renaissancekapel van Andrea Alessi en Nikolo Firentinac te bezoeken. Deze is vooral interessant vanwege de nogal eigenzinnige voorstelling van God de Vader: deze hangt namelijk ondersteboven aan het casssetteplafond.

Uitgaan

Dansen bij de stadsmuur – Padre: Ribarska 3, in het seizoen vanaf 22 uur. De club bij de stadsmuur met tafels aan de Riva is momenteel zeer in trek.

Winkelen

Delicatessen – Delicium Nostrum: Obrov 2, tel. 021 88 45 72. Uitsluitend natuurlijke producten uit de omgeving.

Sport en activiteiten

Stranden – Populair is het kiezelstrand van hotel Medena op het vasteland ten noorden van de oude stad. Door naaldbomen omzoomd is het lichte zand-/kiezelstrand Pantan, 1,5 km ten oosten van de stad. Het 2 km lange kiezelstrand van Okrug Gornji op Čiovo geldt als het ‘Copacabana’ van Trogir.

Informatie

TZ Trogir: Trg Ivana Pavla II, tel. 021 88 56 28, www.tztrogir.hr

In de buurt

Kaštelanska Rivièra ( E/F 8): tussen Trogir in het westen en Split in het oosten wordt de kust door de Kozjakbergketen gedomineerd. In de 15e en 16e eeuw bouwden adellijke families uit Split en Trogir aan de kust zeven kastelen, waarin de bevolking bescherming tegen Turkse aanvallen kon zoeken. Deze zeven kašteli vormen tegenwoordig de kern van moderne nederzettingen. Het middelste van de zeven kastelen, Kaštel Lukšić , werd in 1564 door de adellijke familie Vitturi uit Trogir gebouwd. Een ophaalbrug leidt naar de prachtige renaissancistische binnenplaats van het slot, waar nu het toeristenkantoor van de Kaštelanska Rivièra is gevestigd. De kleine vesting Kaštel Gomilica op een rots in de zee dankt zijn bestaan aan de benedictijner nonnen uit Split. Ze hadden in de 12e eeuw de romaanse kerk Sv. Kuzma i Damjan laten bouwen en daarmee het dorp Kozice gesticht. Toen de Turkse aanvallen toenamen, lieten de nonnen in 1545 het kasteel bouwen waarvan de hoge toren de houten ophaalbrug naar het vasteland bewaakt. In 1392 gaf bisschop Andrija Gualdo opdracht tot een verdedigingstoren, die nu de kern van Kaštel Sućurac vormt. In 1488 werd er een zomerverblijf voor de bisschoppen van Split naast gezet met muren eromheen.

Split F 8,

Stadsplattegrond: blz. 68

Split is de grootste stad van Dalmatië (220.000 inwoners). Wanneer u de plaats nadert, ziet u een imposante skyline voor u opdoemen. Zijn de eenrichtingswegen en verwarrende bochten naar de oude stad eenmaal achter de rug en hebt u een parkeerplaats voor uw auto gevonden, dan kunt u uw verkenning te voet vervolgen. De autovrije binnenstad strekt zich uit tot de boulevard aan de Lukabaai. De veerhaven ligt ten zuiden van de baai, het stadsdeel Marjan met de belangrijkste musea in het noorden is alleen door een tunnel bereikbaar.

Paleis van Diocletianus 1-11

8 blz. 65

8De stad in het paleis – het rusthuis van Diocletianus

Kaart:
F 8, Stadsplattegrond: blz. 68

Het rusthuis van de Romeinse keizer en christenenvervolger Diocletianus in Split werd door navolgende generaties in bezit genomen en omgebouwd. Zijn mausoleum en de tempel werden in kerken veranderd. Tegenwoordig is het paleis het middelpunt van de oude stad van Split. Een zoektocht naar Romeinse sporen.

Achter de kleurrijke potpourri van uithangborden, bloempotten, zonneschermen en luifels van winkels en cafés aan de Riva is de gevel van het Romeinse keizerlijk paleis nauwelijks als laatantiek gebouw te herkennen – dat verandert pas zodra u eenmaal door de voormalige Zeepoort 1 het fundament, de Substructies 2, betreedt waarmee de helling naar de zee werd gecompenseerd. De gewelven hebben reusachtige afmetingen en bestaan uit meer dan vijftig in elkaar overgaande ruimten. De keizerlijke vertrekken lagen erboven en hadden dezelfde verhoudingen.

Een keizer neemt afstand van de troon

De uit Dalmatië afkomstige Diocletianus (ca. 240-313) gaf in 295 opdracht tot de bouw van het paleis en kon niet wachten om het te betrekken. Als enige Romeinse keizer deed hij in 305 vrijwillig afstand van de troon om zich in zijn 4 ha grote complex aan de oostkust van de Adriatische Zee terug te trekken. Latere verzoeken om de regering nog eenmaal op zich te nemen, schoof hij onder verwijzing naar zijn heerlijke woonoord terzijde en zo woonde hij tot zijn dood acht jaar in Split. Daarna diende het complex als toevluchtsoord: de laatste West-Romeinse keizer Julius Nepos beleefde hier de ineenstorting van zijn rijk in 476. Vervolgens werd het paleis grotendeels verlaten. Toen aan het begin van de 7e eeuw het naburige Salona door Avaren en Slaven werd veroverd, vluchtten de bewoners in het goed versterkte, laat-antieke complex. Daarmee begon de wederopbouw van het paleis tot stad.

Het middeleeuwse leven binnen Romeinse muren

Vanuit de lucht zijn de met hoektorens versterkte muren van het 180 bij 215 m grote complex duidelijk te herkennen. Hetzelfde geldt voor de twee hoofdassen, de Decumanus 3 en de Cardo 4, die het terrein in vier gelijke delen splitsen. Het zuidelijke, naar de zee gerichte gebied was voorbehouden aan Diocletianus. Hier stond ook de tempel en had de keizer zijn mausoleum gebouwd. In het noordelijke deel van het complex aan de andere kant van de Decumanus lagen de voorraadkamers en barakken, waar bedienden en bewakers verbleven. Dit gebied heeft de sterkste verandering ondergaan. De mensen deden hun voordeel met het Romeinse bouwmateriaal en bouwden er gotische huizen en paleizen. Het keizerlijke deel is niet meer intact, maar het grondplan is ondanks enkele wijzingen goed bewaard gebleven.

Een martelaar en zijn beulen

Trappen leiden van de Substructies naar de Peristyle 5, een door zuilen omzoomde binnenplaats. Tegenwoordig zijn de antieke zuilen in het westelijke deel van de Peristyle in huizen opgegaan. Aan de oostkant vormen ze de doorgang naar het voormalige mausoleum van de keizer, dat direct na de bezetting van het paleis in een christelijk godshuis werd veranderd. In zuidelijke richting ziet u het prothyron, de door zuilen en een driehoekig timpaan fraai gedecoreerde toegang tot de keizerlijke vertrekken. Langs een trap bereikt u de Vestibule 6, de enig bewaard gebleven ruimte.

Overigens: Café Luxor 1 in de zuilengalerij is de ideale plek voor een kleine rustpauze tussen alle Romeinse overvloed!

Aan de oostkant van de peristyle markeren twee Egyptische sfinxen de overgang van het profane naar het cultisch gebied 7. Hier grensde een achthoekige, aan Jupiter gewijde tempel aan de binnenplaats, waar zich in de cella het mausoleum van Diocletianus bevond. In de 7e eeuw werd de heidense tempel tot een kerk verbouwd en aan de heilige Domnius, Sv. Duje, van Salona gewijd die onder Diocletianus de marteldood was gestorven. De sarcofaag van de keizer en de godenbeelden werden verwijderd. Behouden gebleven zijn twee rijen Korintische zuilen en een sierfries, waarop onder meer een afbeelding van de keizer is te zien. Niet-Romeins, maar zeker interessant is het Anastasia-altaar van Juraj Dalmatinac met het aangrijpende reliëf van de geseling van Christus (1448). Een romaans prentenboek vormen de twee rijk gedecoreerde deuren van de kathedraal. Ze werden in 1214 door Andrija Buvina gemaakt.

Doop in de tempel

Tegenover de kathedraal leidt een steeg in westelijke richting. Hij eindigt voor de trap van een kleine, in zijn vorm nog volledig intacte rechthoekige tempel, het huidige Baptisterium 8. Aan wie deze doopkapel gewijd was, is niet bekend. In de volksmond wordt hij de Jupitertempel genoemd. Ook hier waakt een sfinx bij de ingang. Door een fraai versierd portaal betreedt u het interieur. Boven is een mooie sierfries bewaard gebleven. Een wonderlijke aanblik biedt het volledig intacte, antieke cassetteplafond, dat de tempel als een elegant tongewelf overspant. In het midden van de doopvont (12e eeuw) ziet u oud-Kroatische reliëfs met de afbeelding van een koning. Het beeld erachter verraadt de invloed van Ivan Meštrović en toont de patroonheilige van de kerk, St.-Johannes.

Het bolwerk van de keizer

Nadat u bent teruggekeerd in de zuilengalerij verlaat u deze en bereikt u de kruising van de Cardo en de Decumanus, tegenwoordig de Dioclecijanova en Krešimirova ulica. De voormalige Romeinse bebouwing is in de dichte wirwar van middeleeuwse huizen vrijwel geheel verdwenen. Overgebleven zijn de muren en poorten. Als u de Decumanus naar het westen volgt, komt u bij de Porta ferrea 9, de ijzeren poort. Aan de oostkant eindigt hij bij de Porta argenta 10, de zilveren poort. Ondanks de verbouwing zijn de dubbele poorten met tussenruimten voor een betere verdediging goed herkenbaar.

Hoofdingang van het paleis was de Porta aurea 11 in het noorden. Vandaar leidde de Cardo direct naar de perystyle. Deze was rijkelijk gedecoreerd, zo blijkt uit overgebleven nissen. Het groene gebied ervoor brengt de bezoeker weer terug naar het Kroatische Split. Dit wordt gedomineerd door een meer dan levensgroot monument voor de bisschop van Nin, Grgur Ninski, natuurlijk van Ivan Meštrović. Wie de bisschop over zijn grote teen strijkt, mag een wens doen.

Openingstijden

Substructies (Podrumi) 2: dag. ’s winters 9-18, ’s zomers 9-20 uur, Kn 35.

Kathedraal Sv. Duje: ’s zomers ma.-za. 8-20, zo. 12-20, ’s winters ma.-za. 8-12 uur; bezienswaardig is ook de schatkamer van de kathedraal (dag. 8.30-19, zo. 12.30-18.30 uur, Kn 15).

Baptisterium 8: dag. 8.30-19, zo. 12.30-18.30 uur, Kn 15.

Papalićpaleis en Stadsmuseum 12

Papalićeva 1, tel. 021 36 01 71, www.mgst.net, apr.-okt. dag. 9-21, ’s winters ma.-za. 9-17, zo. 9-14 uur, Kn 20

Het stadsmuseum van Split is gevestigd in het huis van de familie Papalić, dat met zijn fraaie renaissancebinnenplaats op zichzelf al een bezoek waard is. De tentoonstelling omvat wapens, sculpturen en schilderijen, maar ook de oorspronkelijk ingerichte eetkamer van de voormalige eigenaren. Het huis werd gebouwd door meesterarchitect Juraj Dalmatinac.

Narodni trg 13 en Volkenkundig Museum

Severova 1, tel. 021 34 31 08, www.etnografski-muzej-split.hr, okt.-mei ma.-vr. 9-16, za. 9-13 uur, ’s zomers ma.-za. 9.30-19, zo. 10-13 uur, Kn 15

De fraaie en representatieve Narodni Trg werd tussen de 13e en 15e eeuw aangelegd. Het in de 15e eeuw gebouwde stadhuis, de twee romaanse palazzi aan de oostkant, het barokke Pavlovićpaleis in het zuiden en een huis in de stijl van de Weense Secessie in het westen geven rond de Pjaca een mooie dwarsdoorsnede van bouwstijlen. In het stadhuis bevindt zich het Volkenkundig Museum met een interessante tentoonstelling van kostuums, gebruiksvoorwerpen en muziekinstrumenten uit de regio.

Trg Braće Radica 14

Dit door het barokke Palazzo Milesi en de 15e-eeuwse verdedigingstoren omzoomde stadsplein vormt de overgang naar de levendige Rivaboulevard. Een imposant monument van de hand van kunstenaar Ivan Meštrović eert hier de nationale dichter Marko Marulić (1450-1524).

Archeologisch Museum (Arheološki muzej) 15

Zrinjsko-Frankopanska 25, tel. 021 32 93 40, www.mdc.hr/split-arheoloskiloski, juni-sept. ma.-za. 9-14, 16-20, okt.-mei ma.-vr. 9-14, 16-20, zo. 9-14 uur, Kn 20

Deze verzameling omvat de prehistorische, Griekse, Romeinse en vroegchristelijke periode van Split / Salona en Vis / Issa.

Galerija Ivana Meštrovića 16

Šetalište I. Meštrovića 46, juni-sept. di.-zo. 9-19, ’s winters di.-za. 9-16, zo. 10-15 uur, Kn 30

De galerie van de gelijknamige beeldhouwer toont zijn vaak monumentale werken in marmer, steen en brons.

Er zijn ook olieverfschilderijen en tekeningen te zien. Schuin ertegenover is in de Kaštelet, een door Meštrović verbouwde renaissancevilla uit de 16e eeuw, een bewegende Christuscyclus te zien.

Museum voor Kroatische Geschiedenis (Muzej hrvatskih arheoloških spomenika) 17

S. Gunjače bb, tel. 021 32 39 01, www.mhas-split.hr, ma.-vr. 9-13, 17-20, za. 9-14 uur, toegang gratis

Bezienswaardig zijn hier de oud-Kroatische stukken uit de 7e-12e eeuw, vooral de sacrale kunstwerken en de glagolitische inscripties.

Overnachten

Wellness en elegantie – Le Meridien Lav 1: Grljevacka, 2A, Podstrana, tel. 021 50 05 00, www.lemeridienlavsplit.com, 2 pk vanaf Kn 1000. Voor een ontspannen verblijf in een prachtig ingericht en perfect gedreven hotel aan het strand ten zuiden van Split. Er rijdt een pendeldienst, dus uitstekend te combineren met het gezellige stadsleven. Voortreffelijk is ook de mediterrane keuken!

Chic design – Hotel Luxe 2: K. Zvonimira 6, tel. 021 31 44 44, www.hotelluxesplit.com, 2 pk vanaf Kn 700. Centraal gelegen en supermodern ingericht– de perfecte plek voor een chique citytrip. Zeer uitgebreide wellnessfaciliteiten en een fantastisch uitzicht over de daken van de oude stad door de glazen pui van de lobby.

Hostel en informatiebron – Al’s Place 3: Petra Krusićeva 10, tel. 021 36 01 48, www.hostelsplit.com, slaapplaats Kn 120. Centraal gelegen hostel in de oude stad. Vrolijk gekleurde kamers met meerdere bedden. Zeer goed geïnformeerde, Engelse eigenaren en een ontspannen sfeer.

Eten en drinken

Leuk restaurant, goede vis – Šperun 1: Šperun 3, tel. 021 34 69 99, hoofdgerecht ongeveer Kn 110. Stijlvolle konoba met uitstekende visgerechten. Zeer populair bij beroemdheden uit de mediawereld.

Landelijke genoegens – Konoba Nevera 2: put Firula 17, tel. 099 501 74 85 (mobiel), hoofdgerecht ongeveer Kn 90. Hier draait alles om de zee: van de originele inrichting tot de menukaart. Bijzonder aan te bevelen is de risotto met gamba’s.

Nog meer vis – Konoba Nikola 3: Ivankova 42, Stobreč, tel. 021 32 62 35, hoofdgerecht ongeveer Kn 90. Deze konoba aan de oostrand van de stad geldt als het beste visrestaurant van Split.

Snacks in een Romeinse ambiance – Konoba Dioklecijan 4: Dosud 9, tel. 021 34 66 83, hoofdgerecht ongeveer Kn 85. Gezellige wijnbar en restaurant in het paleis van Diocletianus. Een populaire ontmoetingsplaats. Goed en niet te duur aanbod aan vlees- en visgerechten.

Winkelen

Plaatselijke delicatessen – Uje 1: Kneza Višeslava 5, www.uje.hr. In deze zaak vindt u naast heerlijke olijfolie ook andere Dalmatische producten als olijven, kappertjes en marmelade. Verder elegant klassiek aardewerk.

Uitgaan

Klassieker – Café Luxor 1: bij de Peristyle, tel. 021 34 67 68. Een goed begin van de avond. De achterste ruimten zijn oorspronkelijk Romeins, maar werden onlangs door moderne ‘toevoegingen’ een beetje veranderd.

Zien en gezien worden – Fluid 2: Mihovilova Širina. Fluid is een ‘must’ tijdens een lange uitgaansnacht. De kleine bar met tafels in de straat wordt tot de populairste ontmoetingsplaatsen van Split gerekend.

Drankje met uitzicht – Café-Bar Vidilica 3: Botićevo šetalište, tel. 021 34 56 06. Populair bij jong en oud. Het uitzicht vanaf de Marjanheuvel over de stad is werkelijk fantastisch.

Dakloos uit je dak – InBox 4: Obala kneza Domagoja 4, tel. 095 875 02 19 (mobiel). Deze feesttent aan de boulevard in de buurt van de haven is vooral populair bij jongeren. Ligbedden, een klein zwembad, ontspannen muziek – wat wil een mens nog meer?

Sport en activiteiten

Zwemmen en beachvolleybal – Bačvicebaai 1: bij het populaire zandstrand ten zuiden van de Lukabaai wordt niet alleen gezwommen. Hier spelen de jongeren in het ondiepe water een plaatselijke variant van het beachvolleybal, picigin. ’s Avonds verandert het strand in een groot feestgebied.

Informatie

TZ Split: Hrvatskog narodnog preporoda 7, tel. 021 34 86 00, www.visitsplit.com; TIC Peristil: Peristil bb, tel. 021 34 56 06.

Veerboten: Split is per autoveerboot, die om de één tot twee uur vaart, met Supetar op Brač verbonden. Drie tot vijf keer per dag is er een verbinding met Stari Grad op Hvar en Rogać op Šolta. Minstens twee keer per dag gaat de autoveerboot naar Vis (informatie: Jadrolinija / Split, Gat Sv. Duje, tel. 021 33 83 33, www.jadrolinija.hr).

Luchthaven: 20 km verderop in de richting van Trogir, vluchtinformatie tel. 021 20 35 55, www.split-airport.hr. Lijnvluchten naar Zagreb; internationale vluchten; in het seizoen ook chartervluchten. Er rijden bussen vanaf de Riva, informatie www.plesoprijevoz.hr, reistijd ongeveer 40 minuten, Kn 30.

Omiš F/G 8

Het idyllische, oude stadje aan het begin van de Cetinakloof was eeuwenlang een gevreesd piratennest. Toen veroverde Venetië de stad en kwam er rust aan de kust. De mannen van Omiš waren nu van hun geliefde tijdverdrijf beroofd; ze begonnen daarom hun muzikale talenten te ontwikkelen en zich in de a-cappellakunst van de Dalmatische klapazang te bekwamen. De koren van Omiš zijn de beste van Dalmatië. Dit oordeel wordt elk jaar weer tijdens het klapafestival in juli bevestigd.

Stari Grad

De oude stad van Omiš ligt werkelijk schitterend tussen de vrijwel loodrechte rotswanden van de Cetinakloof, de zee en de rivier. Op de klif boven de stad herinneren de ruïnes van twee Venetiaanse vestingen eraan hoe rigoreus Venetië het voormalige piratennest tegen het Turkse gevaar uit het binnenland en ook een beetje tegen de inwoners van de plaats zelf heeft verdedigd. De smalle natuurstenen huizen en de parochiekerk Sv. Mihovil zorgen voor een romantische sfeer. De konoba’s en terrassen nodigen in de hoofdstraat Ulica Knezova Kačicá uit tot een aangenaam verblijf.

Overnachten

Fraaie stijl – Damiani: Poljička cesta, Golubinka 11a, tel. 021 73 55 57, www.hoteldamiani.hr, 2 pk ongeveer Kn 1800. Dit chique designhotel heeft slechts twaalf kamers en ligt aan de westkant van de oude stad aan zee. Eigen Damiani Beach en eigen elegant wellnesscomplex.

Tussen stad en strand – Plaža: Trg kralja Tomislava 6, tel. 021 75 52 60, www.hotelplaza.hr, 2 pk ongeveer Kn 700. Het moderne strandhotel heeft comfortabel ingerichte kamers en ligt op loopafstand van de oude stad.

Eten en drinken

Wit en goud – Gold Code: zie hotel Damiani, hoofdgerecht ongeveer Kn 100. Met afstand een van de beste restaurants aan de kust. Chef-kok Špiro Pavlić is een jonge wilde en creëert even bijzondere als smakelijke gerechten.

Wijn en ham – Konoba U našeg Marina: Ul. Knezova Kačića 4, tel. 021 86 13 28, hoofdgerecht ongeveer Kn 65. Een eenvoudige zaak met smakelijke hapjes en wijn.

Sport en activiteiten

Baden – De stranden aan de Rivièra van Omiš hebben een voor deze regio zeldzaam pluspunt; voornamelijk fijne kiezels en zand.

Raften – Vanuit Omiš worden van juni tot oktober op de Cetina rafttochten georganiseerd. Vertrekpunt is het dorp Penšići, eindpunt het pension Radmanove Mlinice (ongeveer Kn 250). Er zijn veel aanbieders, zoals Rafting Pinta, Rogac 1/10, tel. 021 73 40 16, www.rafting-pinta.com.

Freeclimbing – Aan de rotswanden boven het stadje hangen in het hoogseizoen veel kleurig geklede freeclimbers. Er zijn klimroutes voor alle ervaringsniveaus.

Informatie en feestdagen

TZ Omiš: Trg kneza Miroslava bb, tel. 021 86 13 50, www.tz-omis.hr

Festival dalmatinskih klapa: tijdens het festival van de klapakoren komen de beste zangers en zangeressen in Omiš bijeen.

In de buurt

Cetinakloof ( G 8): de kloof van de Cetina begint naast het stadje. Met de auto kunt u vanuit Omiš door de kloof rijden en dan verder gaan naar het bosrijke dal van de Cetina. Na een heuvelig landschap bereikt u Blato (met terugreis naar de kust zo’n 2 uur). Op ongeveer 6 km van Omiš ligt de schilderachtige oude molen Radmanove Mlinice, waarin een van de populairste restaurants van de omgeving is gehuisvest.

Lamsvlees een de rivier – Radmanove Mlinice: tel. 021 86 20 73, hoofdgerecht ongeveer Kn 95. In de schaduw van kastanjebomen en platanen zit u hier aan lange houten tafels. Geniet van het heerlijke lamsvlees, dat onder de peka wordt bereid. Erbij worden zelfgebakken brood en een stevige huiswijn geserveerd.

Eiland Brač F/G 8/9

Het grootste centraal gelegen Dalmatische eiland (14.000 inwoners) heeft de hoogste top van alle Kroatische eilanden, de 778 m hoge Vidova Gora. Met naaldbomen en eiken begroeide heuvels en vruchtbare dalen waar wijn en olijven worden geproduceerd, domineren het landschap.

De Romeinen wonnen op het eiland de steensoort die ze voor de bouw van het paleis van Diocletianus in Split gebruikten. Tegenwoordig geldt het marmer van Brač (9 blz. 73) nog steeds als de hoogste kwaliteit. Het wordt in de hele wereld gebruikt. Hoofdplaats van het eiland is de veerhaven Supetar.

Supetar F 8

In een halve cirkel liggen de lage huizen aan de baai waar de grote veerboot zijn passagiers en vracht lost. Bezienswaardig is de 18e-eeuwse barokkerk Sv. Petar. Naast Bol is Supetar het belangrijkste vakantieoord op Brač. Naaldbomen omzomen de oostelijk gelegen rotsige inhammen met hotels en appartementencomplexen.

9Een eiland als steengroeve – marmer van Brač

Kaart: | F/G 8/9
Vervoer: | Met de veerboot van Split naar Supetar of van Makarska naar Sumartin

De witte krijtkalksteen van Brač werd voor het Witte Huis in Washington gebruikt, diende als materiaal voor de kathedraal van Šibenik en siert de Reichstag in Berlijn. Het al sinds de oudheid gewaardeerde marmer van Brač is ook nu nog steeds een geliefd bouwmateriaal en domineert het landschap van het vakantie-eiland.

De witte steen verwelkomt eilandbezoekers direct bij aankomst van de veerboot in Sumartin 1. Aan de diep ingesneden baai heeft Jadrankamen zijn bedrijfsterrein. Dit is de marktleider bij de winning en uitvoer van het marmer van Brač. De in 1902 gestichte onderneming was de opvolger van de coöperatie waarbij alle steenhouwers van Brač zich hadden aangesloten. Het bedrijf werd in de Joegoslavische periode genationaliseerd en is sinds 1995 eigendom van de Kroatische ex-tennisprof en zakenman Bruno Orešar. De onderneming exploiteert op het eiland tien steengroeven en drie verwerkingsbedrijven. Er bevinden zich ook nog een paar op het vasteland. De stenen zijn sinds jaar en dag ook gewild in het buitenland. Rond de millenniumwisseling stonden Italiaanse klanten op de eerste plaats, nu zijn het vooral Russen en Chinezen die met de witte steen luxueuze villa’s willen bouwen.

Waarom Brač?

De marmerhausse op Brač begon met Diocletianus. De gepensioneerde keizer liet het plein voor zijn enorme paleis in Split (zie blz. 65) met marmer uit Brač aanleggen. Daarbij waren er ook steengroeven op het vasteland. De gehele Kroatische kust van Istrië tot Dubrovnik wordt gekenmerkt door kalksteen, die in verschillende samenstellingen en kwaliteiten voorkomt. Steen van Brač geldt echter als bijzonder stabiel en weerbestendig, en is daarbij gemakkelijk te verwerken. Niet alleen Jadrankamen doet goede zaken met de kalksteenafzettingen die op Brač onuitputtelijk lijken. Tijdens een tocht over het eiland zijn ook veel kleine, particuliere steengroeven te zien en steeds weer komt u plaatselijke beeldhouwers tegen. In Selca 2 vindt u bijvoorbeeld het atelier van Frane Antonijević, een reus van een man wiens bizarre gebeeldhouwde stenen hoofden de oprit naar de werkplaats sieren.

Overigens: in galerie Jakšić zijn niet alleen werken van grootvader en kleinzoon te zien. Lovres moeder Ida Stipčić is een bekende modeontwerpster en creëert naast extravagante kleding prachtige kleine sierobjecten van steen. Lovres zuster Dina houdt van schilderen, en omdat de familie de steen niet kan loslaten, schildert ze sinds enige tijd ook op marmer van Brač.

De witte stad

Pučišća 3 is de steenhouwershoofdstad van Brač. In het havenplaatsje aan de smalle, fjordachtige baai vindt u de hoofdvestiging van Jadrankamen en een steenhouwersschool. Al tijdens de rit ernaartoe door een vruchtbaar dal vallen de steengroeven op. Verder ziet u er traditionele huizen, waarvan de daken niet met pannen maar met platte stenen zijn bedekt. De zware stenen bieden een betere bescherming tegen de bora die in het seizoen over het eiland raast. De bekendste steengroeve van Pučišćas ligt ten noordoosten van de plaats en heet Veselje, vreugde. Hij had ooit een beroemde pachter: Andrea Alessi, medewerker van Juraj Dalmatinac en na diens dood zijn opvolger in Šibenik (zie blz. 58), beheerde de steengroeve in 1455. Het is een mooie gedachte dat hier misschien de steen werd gewonnen voor de prachtige renaissancekapel in de kathedraal van Trogir (zie blz. 62).

In het stadsbeeld van Pučišća zijn overal sporen te vinden van de lange steenhouwerstraditie. Zo zijn er de werken van de studenten van de steenhouwersschool, die trots voor het gebouw staan opgesteld. Zo zijn er ook de grafstenen van bekende steenhouwers als Ciprijan Zuvetić (15e eeuw) in de fraaie Maria-Hemelvaartkerk uit de renaissance. Verder vindt u hier nog de originele souvenirs van het steen uit Brač, die in kramen op het marktplein worden verkocht: decoratieve schalen voor theelichten en hangers met oud-Kroatische versieringen. Ja, de hele stad heeft een witte kleur. Ook de gevels en de met platte stenen bedekte daken.

De Jakšić-clan

Het tweede steenhouwerscentrum op Brač is het dorp Donji Humac 4, waarnaar een straat vanaf de weg naar de veerhaven Supetar afbuigt. Ook hier valt onmiddellijk het oogverblindende wit op en de platte stenen die naast het oude kerkhof op het hoogste punt van het dorp zijn opgestapeld. Een bezoek aan de begraafplaats wordt zeker aanbevolen, want natuurlijk zijn veel grafmonumenten van de plaatselijke kalksteen gemaakt. Het geeft het geheel een luchtig karakter. Hier woont en werkt de familie Jakšić, de bekendste kunstenaarsdynastie van het eiland. In 1903 kreeg de grootvader van het huidige hoofd van de familie toestemming om op het eiland steen te bewerken. Vader Lovre Jakšić werkte niet alleen als bouwvakker, maar ook als beeldhouwer. Toen zijn in 1956 geboren zoon Dražen de werkplaats overnam, specialiseerde hij zich in architectuur. Hij hield zich bezig met moderne gebouwen en restauraties, zoals die van de kathedraal van Hvar, en groeide uit tot een van de bekendste industriële steenhouwers van Kroatië. Maar met de volgende generatie keerde de liefde voor de beeldhouwkunst terug. Dražens in 1981 geboren zoon Lovre vormt de steen tot organische objecten en maakt vakkundig gebruik van de verschillende structuren: het ruwe, ongepolijste én het glanzend gladde oppervlak als designelement. Diverse tentoonstellingen in musea in Trogir en Split waren al aan het creatieve talent van de jonge beeldhouwer gewijd.

Vraag als u de galerie bezoekt nog even naar de stenen hoofden die grootvader Lovre geïnspireerd door het atoombombardement op Hiroshima heeft gemaakt. Wanneer een familielid tijd heeft, wordt u misschien naar het kantoor begeleid waar de sculpturen staan. Op ingenieuze wijze heeft de beeldhouwer het materiaal, in dit geval stenen die hij vanwege hun bijzondere vorm verzamelde, in een reeks treurige hoofden met lege oogkassen en monden veranderd.

Overigens: van marmer uit Brač is ook de rustieke en bij watersporters populaire Taverna Pipo 1 in de Lukabaai van Pučišća gemaakt. Hier kunt u met uitzicht op zee dineren en de maaltijd met een duik in het water afsluiten.

Galeries

Openluchtgalerie Frane Antonijević : Selca, Novo Selo, tel. 021 62 22 98.

Galerija Jakšić: Donji Humac, tel. 021 64 77 10, http://galerijajaksic.com. De kunstenaar maakt werken met een grote lichamelijke expressiviteit.

Eten en drinken

Taverna Pipo 1: Pučišća, Luka, tel. 021 784 54 95, www.pipo1.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 100. Een heerlijke plek wanneer het rustig is. Onder de schaduwrijke pergola serveert Pipo de meest verse vis van het eiland.

Škrip F 9

Museum van Brač

Brački muzej, dag. 8-20 uur, sleutel in het gebouw ernaast, Kn 12

Het museumdorp met de karakteristieke grijze, natuurstenen huizen ligt niet ver van Supetar midden op het eiland.Bezoekers kunnen rechtstreeks van de boeren honing, wijn, grappa en olijfolie kopen. In het museum zijn een volkenkundige en een archeologische tentoonstelling te zien.

Bol F 9

Deze plaats aan het beroemdste strand van Kroatië, de Gouden Hoorn (Zlatni Rat), is natuurlijk in de eerste plaats een groot vakantieoord. Los van het waterplezier kunt u ook nog even een kijkje nemen in het 15e-eeuwse dominicanenklooster en de kerk met het altaarbeeld van een leerling van Tintoretto. Het kleine godshuis ernaast stamt nog uit de oud-Kroatische periode (10e eeuw). De Gouden Hoorn is een 600 m in zee stekend, met naaldbomen begroeid schiereiland. Het fijne kiezelstrand is vooral bij gezinnen populair.

Klooster Blaca

Di.-zo. 9-17 uur, Kn 40. Van Bol per boot naar de uitgang van de kloof of per taxi naar het beginpunt van de kloof in het binnenland

In het klooster van Blaca bevindt zich tegenwoordig een aardig, klein museum, dat alleen met een driekwartier durende wandeling vanaf de zee of de ingang landinwaarts te bereiken is. Het convent ligt in een kloof en diende als toevluchtsoord voor de eilandbewoners. De eerste huizen werden in 1551 gebouwd, in de 18e eeuw werden hier de eerste glazen kassen van Europa opgericht. De hermitage was blijkbaar economisch succesvol, want tegenwoordig wordt een deel van de haven van Milna, waar de producten werden geladen, ‘Kade van Blaca’ genoemd. In 1963 stierf er de laatse monnik. De glagolitische geschriften en kostbare boeken zijn te bezichtigen.

Overnachten

Maritieme flair – Supetrus Resort: Put Vele Luke, Supetar, tel. 021 63 11 33, www.svpetrvs.com, 2 pk vanaf Kn 900. Het moderne hotel in de buurt van Supetar ligt rustig aan zee en heeft een ruim aanbod aan recreatie- en wellnessfaciliteiten.

Kleurrijk en individueel – Villa Adriatica: Put Vele luke 31, Supetar, tel. 021 34 38 06, www.villaadriatica.com, 2 pk vanaf Kn 800. Naast de grote resorthotels vormt de villa een intiemer alternatief. Hij ligt slechts 100 m van het strand.

Romantisch in het kasteel – Kaštil: Frane Radića 1, Bol, tel. 021 63 59 95, www.kastil.hr, 2 pk ongeveer Kn 800. Het elegante hotel binnen de barokke muren ligt niet ver van de haven van Bol en is ideaal voor reizigers die op enige afstand van de drukte aan het strand willen logeren.

Eten en drinken

Culinaire vagebond – Vagabundo: Ante Radića 36, Bol, tel. 021 63 54 36, hoofdgerecht ongeveer Kn 120. Het is duidelijk te merken dat de chef-kok van dit restaurant wat van de wereld heeft gezien en geproefd; Dalmatische gerechten met veel internationale invloeden.

Grillparadijs – Taverna Riva: Frane Radića 5, Bol, Tel. 021 63 52 36, http://tavernariva-bol.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 90. Zowel vis als vlees wordt perfect gegrild en komt aromatisch gekruid van de houtskoolgrill op tafel.

Zeezicht – Konoba Bokuncin: Obala Kralja Tomislava 26, Sutivan, tel. 021 63 83 38, hoofdgerecht ongeveer Kn 70. De konoba aan de jachthaven van het stadje aan de noordkust overtuigt met innovatieve Dalmatische gerechten en een vriendelijke service.

Landelijk paradijs – Konoba Tomić: Humac, tel. 021 64 72 28, www.konobatomic.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 85. Deze zaak bevindt zich midden op het eiland in een driehonderd jaar oud huis. Op de kaart staan heerlijke boerengerechten. Wie aanschuift, mag de oude kelder met historische huishoudelijke voorwerpen bekijken.

Plaatselijke favoriet – Bistrot Palute: Put Pasike 16, Supetar, tel. 021 63 15 41, hoofdgerecht ongeveer Kn 75. Genereuze porties, goed eten, heerlijk van de grill – wat wilt u nog meer. Dit is de lievelingszaak van de plaatselijke bevolking!

Winkelen

Marmer van Brač – zie blz. 73.

Sport en activiteiten

Duiken/kajakken – Big Blue Sport, Podan Glavice 2, tel. 021 63 56 14, www.bigbluesport.com. Verhuur van materiaal.

Windsurfen – Het kanaal tussen het eiland Brač en het eiland Hvar wordt vanwege de constant sterke wind als een van de beste windsurfplaatsen van Europa beschouwd. Planken worden op de stranden van Bol verhuurd en bij ZOO Station, zoo-station@net.hr, http://zoostation.com.

Wandelen – Vanuit Bol kunnen liefhebbers langs een gemarkeerde route in 2 uur de Vidova Gora beklimmen.

Zwemmen – Naast de Zlatni Rat (zie blz. 76) bij Bol en de kiezelstranden bij Supetar vindt u talloze kleine baaien.

Informatie

TZ Supetar: Porat 1, 21400 Supetar, tel. 021 63 05 51, www.supetar.hr

TZ Bol: Porat bolskhi pomoraca bb, tel. 021 63 56 38, www.bol.hr

Veerboten: de autoveerboot tussen Split en Supetar vertrekt in het hoogseizoen om de 2 uur, en ook vaker als het druk is. Er is ook een verbinding tussen Sumartin en Makarska. Informatie over de veerdiensten: Jadrolinija in Supetar, tel. 021 63 13 57.

Eiland Hvar F-H 9

Mooie havenstadjes, landschappelijke schoonheid en een mild klimaat dat Hvar aan de hoge bergen van Brač dankt die het tegen de bora beschermen, zijn de pluspunten van het bij de internationale jetset zo geliefde eiland (10 blz. 78).

Vanuit de veerhaven Sućuraj leren bezoekers eerst het dunbevolkte oosten van het 300 km2 grote en 12.000 inwoners tellende eiland kennen. Op de vele kleine, met natuurstenen muurtjes omzoomde akkers bloeit in juni lavendel. Zwaar hangt de geur van de plant dan boven het landschap.

Hvar-Stad
F 9, Stadsplattegrond: blz. 78

De lang uitgestrekte hoofdplaats wordt aan de smalle kant door de haven en aan de andere kant door de drieschepige Basilika Sv. Stjepan en het Bisschoppelijk Paleis 1 (beide 16e eeuw) begrensd. In het paleis is een tentoonstelling met sacrale kunst en relieken te zien (Trg Sv. Stjepana, tel. 021 74 12 69, ma.-za. 9-12 en 17-19 uur, Kn 15). De renaissanceloggia en de klokkentoren aan de haven zijn tegenwoordig onderdeel van Hotel Palace 2.

Ertegenover bevindt zich het arsenaal 2, waar Hvar – zoals alle van Venetië afhankelijke steden – een oorlogsschip voor de verdediging had liggen. De inwoners van Hvar bouwden in 1612 een klein theater op het dak van het scheepsmagazijn en hadden daarmee het oudste theater van Zuid-Europa. Nog steeds vinden hier voorstellingen plaats. In het arsenaal toont een galerie hedendaagse Kroatische kunst (galerie en theater, i.v.m. renovatie aangepaste openingstijden: juli-aug. ma.-za. 9-14, 15-21, zo. 9-13 uur, Kn 20). Aan de zuidoostelijke rand van de stad ligt een franciscanenklooster 3, dat in de 15e eeuw werd gesticht. Bezienswaardig zijn de idyllische kruisgang en de kerk met een gotisch koorgestoelte (mei-okt. ma.-za. 9-13, 17-19 uur, Kn 25). Een korte wandeling voert door de oude stad naar het in 1557 gebouwde ‘Spaanse’ kasteel Španjola 4. Hier kunt u genieten van een fantastisch uitzicht (’s zomers 8-24, voorjaar/herfst 9-21 uur).

10Zien en gezien worden – in Hvar-Stad

Kaart: | F 9
Vervoer: | Per veerboot van Drvenik naar Sućuraj, dan ca. 70 km langs smalle wegen naar Hvar-Stad. Alternatief: catamaran van Split naar Hvar-Stad

Tot halverwege de jaren ’90 was Hvar vooral beroemd vanwege zijn lavendelvelden. Tegenwoordig is de hoofdstad van het eiland Hvar een van de mondainste bestemmingen aan de Adriatische kust. Elke zomer komen hier sterren en sterretjes, aristocratische gasten en nieuwe rijken. Een wandeling langs de hotspots van het zien en gezien worden.

Nog steeds is het heel rustig op de Pjaca 5, het hoofdplein van Hvar-Stad. Slechts een paar mensen slenteren rond in de buurt van de kathedraal, het arsenaal, het Palacehotel en de haven, of genieten in café Pjaca van een dubbele macchiato bij het dagblad Slobodna Dalmacija. Voor tien uur ’s ochtends gebeurt hier niets – de laatste feestvierders zijn net naar bed gegaan.

Jachtenparade

Tot het zover is, kunt u een bezoek brengen aan de jachthaven 6, waar het aantal en de grootte van de voor anker liggende boten duidelijk verschillen van andere Dalmatische havens. Nog steeds zijn de luiken dicht, want het voordeel van deze jachthaven, de ligging in het centrum van het uitgaansleven, is natuurlijk een handicap wanneer je vroeg wilt slapen. Ligt de Eclipse ergens (dan is de Russische miljardair Roman Abramovitsj op het eiland) of is Steven Spielberg met zijn Seven Seas misschien in Hvar? Waarschijnlijk is dit niet het geval, en mocht het wel zo zijn, dan doet het toeristenbureau er alles aan om zijn prominente bezoekers tegen het opdringerige publiek te beschermen.

Overigens: tussen het strandplezier en het gezellige avondprogramma in heeft de Kroatische God de siësta tot een verplicht nummer gemaakt. Trek u even terug en gun uzelf twee uurtjes rust, geheel volgens het plaatselijke motto pomalo – doe het kalm aan!

Lavendel en beroemdheden

Volgens de annalen behoorde keizer Franz Josef I in 1875 tot de eerste prominenten in het stadje. De allesbehalve mondaine Joegoslavische periode bracht weinig beroemdheden, maar dat zou met de onafhankelijkheid van Kroatië snel veranderen: Clint Eastwood, Catherine Zeta Jones, John Malkovich, Brad Pitt en Jodie Foster genoten hier van de Kroatische eilandlucht, de meesten op hun eigen fraaie jacht. Koninklijke hoogheden als Caroline van Monaco en prins Harry deden ook van zich spreken. Enkelen, onder wie ‘desperate housewive’ Eva Longoria, Formule 1-eigenaar Bernie Ecclestone en acteur Kevin Spacey, maakten na hun bezoek aan Hvar effectief reclame. Prompt maakte de New York Times de geboorte van een nieuwe ‘rivièra‘ bekend. Hvar kreeg een reputatie als hideaway for the creative poor and the very rich.

Een dag in Hvar

Tijdens een vakantie in Hvar-Stad kunt u beroemdheden tegenkomen, maar er wordt natuurlijk niets gegarandeerd. Zonder sterren en sterretjes kan het leven echter ook zeer ontspannen en exclusief zijn. Het begint met het strandpaviljoen: ga naar de nostalgisch-chique strandclub Bonj ‘Les Bain’ 1 in de Amforabaai, waar u een privékleedruimte huurt en op een houten platform met fraaie ligstoelen en parasols de dag wegdroomt. Misschien wilt u even tijd vrijmaken voor een heerlijke massage in het wellnessgedeelte. Het alternatief is minder stijlvol, maar er valt meer te beleven: bij beachclub Carpe Diem 2 op de eilandengroep Pakleni otoci maken het kiezelstrand, de beachvolleybalvelden, de rieten parasols, het restaurant, de gezellige bar, de loungebanken en de dj-muziek een dagje aan zee tot een permanent feest.

Korzo en diner

De korzo hoort erbij, dus wandelen jong en oud vanaf 19 uur over de Pjaca en langs de haven – natuurlijk met een scherp oog voor de tentoongestelde kleding, handtassen, stiletto’s, hoodies en kapsels van de concurrentie. Bij de korzo hoort traditioneel een ijsje, zodat mond en handen iets te doen hebben.

Na een ontmoeting met vrienden of buren, of toch even die kennismaking met Beyoncé en Jay-Z, gaat het gezelschap uiteen. De meeste plaatselijke bewoners gaan naar huis, waar moeder het eten al heeft klaarstaan.

Vakantiegangers kiezen vaak voor de stegen die naar het Spaanse fort leiden en hebben hier een moeilijke keus: liever naar het excentrieke, maar toch trendy Giaxa 1, de plek waar keuken tot kunst wordt verheven? Of Passarola 2 proberen, moderne styling met oeroude Dalmatische recepten, naar verluidt de huidige nummer één in in Hvar? Wat te denken van Macondo 3, waar de hele wereld al jaren van de vissoep gregada geniet?

Overigens: de korzo heeft zware concurrentie van bar Španjola 4 in de Spaanse vesting. Want nergens is de zonsondergang zo mooi als hier.

Begin van het nachtleven

Maar zo ver is het nog niet: de discotheken beginnen zich pas na middernacht te vullen. Een leuke tussenstop ervoor is de Hula Hula Beach Bar 1, waar men elkaar ontmoet om in de stemming te komen. En zo trekken ze dan verder: Carpe Diem 2 heet de magische formule aan het water. De moederbar van de gelijknamige beachclub is al jaren de favoriet van de partyscene, niet in de laatste plaats vanwege bekende dj’s als Ian Pooley en Carlos Mendes. Iets verfijnder is Veneranda 3 boven de Amforabaai, waar u zelfs gebruik kunt maken van een zwembad. Een afzakkertje in de vorm van een espresso en paprenjok, een soort peperkoek, neemt men traditioneel op de Pjaca, waar de cafés opengaan wanneer de discotheken sluiten. En misschien is het dan werkelijk zover en komt George Clooney aan het tafeltje naast u zitten.

Eten en drinken

Giaxa 1: Petra Hektorovića 3, tel. 021 74 10 73, www.giaxa.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 150. Beschaafde gelegenheid achter de gotische muren van een paleis. Een potpourri van plaatselijke kruiden en Venetiaans raffinement.

Passarola 2: Dr. Mate Miličića 10, tel. 021 71 73 74, http://restaurant-passarola.eu, hoofdgerecht ongeveer Kn 160. De menukaart laat zich lezen als een aangename verkenning van de gevarieerde onderzeese fauna. De schotels, ook vleesgerechten, zijn traditioneel, maar met een moderne draai.

Macondo 3: Hvar, Groda, tel. 021 74 28 50, hoofdgerecht ongeveer Kn 110. In deze populaire, maar verborgen gelegen zaak staat één ding centraal: gregada bestellen en daarna oplepelen. Visstoofschotel is de specialiteit.

Winkelen

Thesaurus Jewellery 1: Kroz Grodu

10, tel. 091 536 33 18. De even sobere als elegante juwelencreaties van verschillende Kroatische ontwerpers worden aangevuld met onder andere pashminasjaals.

Uitgaan

Bar Španjola 4: vesting Španjola, tel. 098 91 77 386.

Hula Hula Beach Bar 1: Petričevo

Šetalište 10, tel. 095 911 18 71, http://hulahulahvar.com. Dé plek voor een zonsondergang met cocktails en dj-muziek.

Carpe Diem 2: onder de bogen aan de haven, www.carpe-diem-hvar.com. Lounge en discotheek.

Veneranda 3: Gornja cesta bb, tel. 098 85 51 51, www.veneranda.hr. Voor een eindeloze nacht.

Beachclubs

Bonj Les Bains 1: Amforabaai, Bonj, tel. 091 174 14 44, www.suncanihvar.com, privékleedkamer, twee ligstoelen met tafel en scherm Kn 650 per dag.

Carpe Diem Beach Club 2: eiland Marinkovac, tel. 099 741 17 84, www.carpe-diem-beach.com, prijzen op aanvraag, shuttleservice vanaf de haven.

Overnachten

Fraaie inrichting en locatie – Riva 1: Riva bb, tel. 021 75 01 00, www.suncanihvar.com, 2 pk ongeveer Kn 1500. Om te zien en gezien te worden: postmoderne inrichting, coole loungebar, Japans restaurant – kortom, een heerlijk chic hotel.

Eenvoudig verblijf met uitzicht – Palace 2: Trg Sv. Stjepana, tel. 021 75 05 55, www.suncanihvar.hr, 2 pk ongeveer Kn 600. Het driesterrenhotel aan het hoofdplein bevindt zich gedeeltelijk binnen historische muren en ademt een ietwat stoffige sfeer. De kamers aan het plein zijn luidruchtig, maar u zit hier dan ook midden in het uitgaansleven.

De groene hagedis – Green Lizard Hostel 3: Lučica bb, tel. 021 74 25 60, www.greenlizard.hr, slaapplaats ongeveer Kn 120, 2 pk ongeveer Kn 350. Dit mooie en goed onderhouden hostel ligt in een rustige woonwijk.

Eten en drinken

1 – 3: zie blz. 81

Stijlvolle ambiance, slowfood – Palace Paladini 4, Petra Hektorovića 4, tel. 021 74 21 04, hoofdgerecht ongeveer Kn 150. Een tip voor een bijzondere avond. In de tuin van een Venetiaans palazzo kookt de familie Tudor volgens de regelen der slowfoodkunst.

Terras aan zee – Konoba Kotin 5: Milna bb, tel. 021 74 50 10, hoofdgerecht ongeveer Kn 110. De konoba 5 km ten oosten van Hvar verdient alleen al vanwege zijn terras een bezoek. En omdat de familie Tudor (zie boven) ook hier kookt, smaakt het eten er fantastisch.

Winkelen

Sieraden – Thesaurus Jewellery 1: zie blz. 81.

Lavendel – Het centrum van de lavendelteelt is het dorp Brusje (F 9), 6 km ten noorden van Hvar-Stad. Hier worden vrijwel alle lavendelproducten verkocht.

Wijn – Veel wijngaarden op Hvar produceren uitstekende wijn. Bekroonde varianten kunt u bij het bedrijf Plenković in Sv. Nedjelja ( F 9) proeven en kopen. Beroemd zijn hier de witte zlatan otok en de rode zlatan plavac. Reserveren: tel. 021 74 57 09. Informatie via internet: www.zlatanotok.hr

Uitgaan

Zie blz. 81.

Sport en activiteiten

Duiken – Diving Center Viking 4: Podstine bb, tel. 021 74 25 29, www.viking-diving.com. Dit centrum op zo’n 1,5 km ten westen van Hvar-Stad organiseert duikcursussen (PADI) en excursies.

Scooters, fietsen en boten – Luka Rent 3: Dolac, www.lukarent.com

Zwemmen – Beachclubs 1, 2 (zie blz. 80) in de Anforabaai op de fraaie Pakleni otoci: de met naaldbomen begroeide archipel voor Hvar-Stad is een van de populairste bestemmingen voor een dagje aan het water. Enkele stranden zijn gereserveerd voor naaktrecreatie, andere kunnen alleen per taxi of eigen boot worden bereikt. Bij Gdinj ( G 9) leidt een 4 km lange verharde weg naar leuke kleine baaien met kiezelstranden.

Informatie

TZ Hvar-Stad: Trg sv. Stjepana bb, tel. 021 74 10 59, www.tzhvar.hr

Veerboten: Jadrolinija, naar Split vanuit Hvar-Stad, tel. 021 74 11 32, of Stari Grad, tel. 021 76 50 48, naar Drvenik vanuit Sućuraj.

Stari Grad F 9

Ouder dan Hvar is Stari Grad, een stuk naar het noordoosten gelegen en zeer idyllisch door een diepe, smalle baai omgeven. Oude natuurstenen huizen, smalle rustige straten, een antiek ruïneveld (11 blz. 84) en gezellige kroegen maken het stadje bijzonder aangenaam. De belangrijkste attractie is het kasteel Stari Grad (mei-okt. 10-13, hoogseizoen ook 17-20 uur, Kn 15), de zomerresidentie van de Kroatische dichter Petar Hektorović (1487-1572). Op de binnenplaats vindt u een prachtige tuin en een gemetselde visvijver.

Eten en drinken

Lamsvlees met uitzicht – Vidikovac: Velo Grablje, tel. 021 784 53 49, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Bij Lilijana op het mooiste uitkijkpunt over Stari Grad. Lamsvlees uit de peka.

Romantische locatie – Antika: tel. 021 76 54 79, hoofdgerecht ongeveer Kn 100. Leuk restaurant in de oude stad met visspecialiteten.

Winkelen

Bakkerijen – Zelfgebakken peperkoek (paprenjak).

Informatie

TZ Stari Grad: Obala Dr. Franje Tudjmana, tel. 021 76 57 63, www.stari-grad-faros.hr

Veerboten: zie Hvar-Stad blz. 82.

Jelsa F/G 9 en
Vrboska F 9

Het aan een diepe baai gelegen Jelsa is weliswaar niet zo schilderachtig als Hvar, maar daardoor ook minder druk en duidelijk goedkoper. Een baai verder in het door kanalen doorsneden Vrboska is de renaissancekerk Sv. Marija vanwege zijn vestingarchitectuur het bezichtigen waard. In het Visserijmuseum ziet u handgereedschap, historische foto’s en kaarten (mei-okt. 10-13, 18-21 uur, Kn 10).

Sport en activiteiten

Excursie, wandelen – Het voormalige herdersdorp Humac ligt 350 m hoog en ongeveer 7 km verwijderd van Jelsa. Een wandelpad (heen en terug ca. 6 uur) en een hobbelige weg leiden heuvelopwaarts naar de in de 17e eeuw gestichte nederzetting, die nu de status heeft van ‘volkenkundig monument’. De aan het begin van de 20e eeuw gebouwde kerk Sv. Ivana i Pavla vormt op 26 juni, de feestdag van de heilige, het doel van religieuze processies. Een restaurant zorgt met vlees van de grill voor het fysieke welzijn van de bedevaartgangers (Konoba Humac, tel. 091 523 94 63 (mobiel), hoofdgerecht ongeveer Kn 70).

Makarska Rivièra G 9

‘Kusten en bergen’, zo luidt de slogan van de moderne, 12.000 inwoners tellende stad aan de voet van het wilde Biokovogebergte, een beschermd natuurgebied. Makarska is de hoofdstad van de Makarska Rivièra, zoals de kustlijn tussen de plaatsen Brela en Podgora heet. Vakantiegangers komen hier graag vanwege het milde klimaat – dankzij de beschermende bergen – en de gezinsvriendelijke kiezelstranden. De historische stadskern van Makarska is door de vele hotels, pensions en restaurants nauwelijks meer te herkennen. ’s Avonds verandert de boulevard Marinetta in een geliefd flaneergebied voor jong en oud.

Stadsmuseum (Gradski muzej)

Obala kralja Tomislava, 17/I, tel. 021 61 23 02, www.mdc.hr/makarska, ’s zomers ma.-vr. 9-13, 18-21 uur, ’s winters alleen ’s ochtends, toegang gratis

Naast archeologische en volkenkundige exposities biedt het museum in het Tonolipaleis ook een tentoonstelling over de bevrijdingsstrijd van de partizanen in de Biokovo.

11In de voetsporen van oude boeren – de polje van Stari Grad

Kaart: | F 9
Plaats: | De polje begint aan de rand van Stari Grad en strekt zich uit tot Vrboska

In 2008 verklaarde de UNESCO de polje van Stari Grad, een vruchtbare vallei waarin boeren druiven en olijven telen, tot Werelderfgoed omdat het kadaster en de landbouwmethoden hier sinds de Griekse kolonisering van het eiland bewaard zijn gebleven. Maar hoe waardeer je het bijzondere aan dit alledaagse en weinig spectaculaire dal met zijn akkers...

Omsteeks 400 v.Chr. barst het Griekse eiland Paros uit zijn voegen. Er is niet meer voldoende land om de vele monden te voeden en een hongersnood dreigt. De Grieken doen wat ze in dergelijke situaties altijd hebben gedaan: ze gaan op zoek naar nieuw land. Al spoedig bereiken ze het Adriatische eiland Hvar, waar al Illyriërs zijn gevestigd. Hier stichten ze in 384 v.Chr. de stad Pharos en leggen akkers aan. Een jaar gaat het goed, dan gebeurt het onvermijdelijke: er breekt een oorlog uit tussen de twee volken.

Grieks kadaster

Dat het geschil niet in het voordeel van de Illyriërs eindigde maar tot een Griekse kolonisatie leidde, bewijzen vondsten op het kleine opgravingsterrein 1 in Stari Grad, dat ondanks de UNESCO Werelderfgoedstatus een nogal geïmproviseerde indruk maakt. Beschermd in het huis van de opgravers is hier ook een deel van de antieke stadsmuur bewaard gebleven. In het museum van het dominicanenklooster 2 kunnen bezoekers enkele stenen bewonderen waarmee de kolonisten hun land markeerden. Het kadaster is nog duidelijk te traceren. Men weet dat de Grieken het dal, dat van Stari Grad over 1300 ha in oostelijke richting tot de baai van Vrboska reikt, na de onderwerping van de Illyriërs met wachttorens beveiligden.Volgens hun traditionele regels verdeelden ze het gebied in 75 percelen, elk 900 m bij 200 m groot. Deze percelen staan bekend als chora.

Overigens: schuin tegenover de Omphalos ligt het kleine vliegveld van Stari Grad – ook dit is precies volgens de contouren van een chora aangelegd.

Duurzaam systeem

Dit antieke kadastersysteem werd door alle latere boeren overgenomen. Soms werd het aan de behoeften aangepast, maar het bleef bestaan. De Romeinen, die Pharos en Hvar halverwege de 2e eeuw v.Chr. veroverden, verdeelden de chora in vijf eenheden en teelden op de akkers olijven en druiven. Ook nadat Pharos in de 12e eeuw een christelijke bisschopszetel was geworden en halverwege de 13e eeuw door Venetië was veroverd, hielden zowel geestelijke als adellijke heersers het kadaster bij. Een belangrijke component voor het behoud van de antieke structuren was de zorg voor de natuurstenen muren, die tot op heden het patroon van de Griekse landmeters volgen. Aan het einde van de 19e eeuw vernietigde de beruchte druifluis de wijngaarden. Door de ontvolking werden akkers en muren niet meer onderhouden. De coöperaties uit de socialistische periode konden niet met het kleinschalige systeem omgaan en zo zou het antieke kadaster waarschijnlijk voorgoed verloren zijn gegaan. Gelukkig leidde de onafhankelijkheid van Kroatië tot een opleving van de olijven- en druiventeelt en daarmee tot de terugkeer van de oorspronkelijke eigenaren op hun akkers.

Fietsen op de Decumanus

De polje van Stari Grad kunt u het beste met de fiets verkennen. Er zijn gemarkeerde routes, maar voor een eenvoudige oriëntatie wordt een gps-apparaat aanbevolen. De coördinaten van de individuele stations vindt u in het informatiekader. Van Stari Grad fietst u naar het oosten in de richting van de elektriciteitscentrale. Steek de ringweg over en u bevindt zich meteen tussen de stenen muren en olijfbomen op de voormalige Decumanus. U rijdt een stuk rechtdoor en ziet dan rechts op de akker fundamenten van Romeinse muren. Deze behoren toe aan een villa rustica 3, een 1 ha groot landgoed, sluimerend tussen papavers en struikgewas. Ongeveer eenderde van het complex is opgegraven. Men heeft een cisterne (1e/2e eeuw) ontdekt en zou graag meer doen, maar het ontbreekt aan liquide middelen. Dit geldt overigens voor de gehele polje – de beschermde status van de UNESCO moet vooral als symbolisch worden gezien. En zo krijgen bezoekers hier (nog) de unieke kans om een vrij toegankelijke Romeinse vindplaats met de nodige zorgvuldigheid te verkennen.

De navel van de akkers

Direct na de villa rustica slaat u bij de kruising links af. Rijd naar de volgende kruising en ga daar naar rechts. Aan uw linkerhand ziet u een traditionele stenen hut 4, op Hvar trim genoemd, waarin de boeren onderdak vonden en waar gereedschap werd bewaard. De stenen voor het zonder cement gebouwde ronde huisje zijn afkomstig van de akkers. Men moest ze verzamelen om de vruchtbare terra rossa, de rode aarde, voor beplanting vrij te maken. Hiermee werden de natuurstenen muren en schuilplaatsen gestapeld. In principe gaan de boeren tegenwoordig nog steeds zo te werk.

Verder naar het oosten bereikt u bij de volgende kruising de antieke ‘navel’ van de akkers van Stari Grad. Archeologen noemen deze plaats, vanwaar alle metingen van de polje werden gedaan, de Omphalos 5.

Rechte hoeken, grijze stenen

Alleen al de structuur van de landwegen zou elke bezoeker moeten opvallen. Ze lopen rechtlijnig en kruisen elkaar in een rechte hoek, zoals dat bij middeleeuwse landbouwgronden nauwelijks voorkomt. Wanneer u bij de Omphalos naar links (het noorden) afbuigt, bereikt u al spoedig rechts een kleine vallei, waarin vrijwel het hele jaar water staat. Op het diepste punt van de polje, de Dračevica 6, leiden opgravingen naar sporen van nederzettingen uit de 5e tot 6e eeuw v.Chr. Vanhier gaat u een stuk verder naar de heuvel Masnović 7, waar nog fundamenten van de antieke verdedigingswerken behouden zijn gebleven. U moet een beetje door macchia naar het oosten klimmen en hebt van bovenaf een mooi uitzicht over de polje.

Wijn van de chora

Tot besluit een grote sprong naar de huidige tijd: in Vrboska aan de noordoostkant van de polje heeft de familie Gabelić een wijnhuis 1, waar in de antieke polje geproduceerde wijn kan worden geproefd. De witte bogdanjuša is, zoals zijn Kroatische naam al zegt, een geschenk uit de hemel!

Adressen, openingstijden en gps-coördinaten

Opgravingsterrein 1: bij het huis van de beheerder aankloppen.

Dominikanski Samostan 2: mei-okt. 9.30-12.30, 17-19.30 uur, Kn 20.

Villa rustica 3: 43°18'54,4 N, 16°60'10,2 O.

Trim 4: 43°10’59,4’’ N, 16°37’30,7’’ O.

Omphalos 5: 43°10’57,7’’ N, 16°37’41,4’’ O.

Dračevica 6: 43°11’19,7’’ N, 16°37’48,1’’ O.

Masnović 7: 43°11’43,4’’ N, 16°37’55,4’’ O.

Wijnhuis Pinjata 1: Pinjatin dvor, Vrbovska, tel. 021 77 42 62, ivicagabelic@inet.hr

Luka Rent: fietsverhuur, zie blz. 82.

Weekdierenmuseum (Malakološki muzej)

Franjevački put 1, tel. 021 61 17 33, apr.-mei, okt. 9-12, juni-sept. 10-12, 17-19 uur, Kn 15

De bezienswaardige schelpen- en slakkenverzameling is gehuisvest in het voormalige franciscanenklooster.

Overnachten

Chic aan het strand – Maritimo: Put Cvitacke, Makarska, tel. 021 67 90 41, www.hotel-maritimo.hr, 2 pk vanaf Kn 950. Dit moderne hotel met het strand voor de deur is minimalistisch-modern ingericht.

Nostalgisch – Porin: Marineta 2, Makarska, tel. 021 61 37 44, www.hotel-porin.hr, 2 pk vanaf Kn 650. In een historisch huis uit de keizertijd, direct aan de boulevard van Makarska gelegen.

Comfortabel aan het strand – Laurentum: Tučepi, Kraj 43, tel. 021 60 59 00, www.hotellaurentum.com, 2 pk ongeveer Kn 950. Een van de beste hotels van de regio. Attent gedreven, uitstekend restaurant en ruime, klassiek ingerichte kamers. In het slechts 4 km verder gelegen Tučepi.

Goedkoop en gezellig – Hostel Makarska: Prvosvibanjaka 15, Makarska, tel. 091 256 72 12, www.hostelmakarska.com, 2 pk vanaf Kn 260. Niet al te grote slaapzalen. De tweepersoonskamers, naar keus met eigen of gedeelde sanitaire voorzieningen, zijn bijzonder aangenaam ingericht en worden warm aanbevolen.

Eten en drinken

Groene ambiance – Peškera: Kralja Zvonimira 13, tel. 021 61 30 28, hoofdgerecht ongeveer Kn 95. Heerlijk eten op een groen en door palmen omzoomd terras. De menukaart wordt bepaald door vis en zeevruchten.

Vlees van de grill – Susvid: Kačićev Trg 8, tel. 021 61 27 32, hoofdgerecht ongeveer Kn 85. Dit rustieke restaurant in het centrum is dankzij zijn T-bonesteaks ook buiten Makarska beroemd.

Met verse kruiden – Stari Mlin: Prvosvibanjska 43, tel. 021 61 15 09, hoofdgerecht ongeveer Kn 90. In deze voormalige oliemolen wordt fantasierijk gekookt. Niet alleen met kruiden uit de Biokovo, maar ook met specerijen uit de hele wereld.

Klassiek met stijl – Jež: Petra Krešimira IV 90, tel. 021 61 17 41, hoofdgerecht ongeveer Kn 100. Goed visrestaurant met een ietwat formele sfeer en zeer aangenaam personeel.

Sport en activiteiten

Zwemmen – Langs de boulevard ligt het plaatselijke strand Donja Luka (kiezelstrand).

Wandelen – Er zijn goed gemarkeerde wandelroutes. Aanbevolen wordt de wandeling van Makar, boven Makarska, naar Kotišina, waar in een kloof een botanische tuin met plaatselijke flora verborgen ligt (ongeveer 2-3 uur). Biokovo Active Tours: Obala kralja Tomislava, Makarska, tel. 021 61 16 88, www.biokovo.net. Begeleide wandelingen en mountainbiketochten in het Biokovogebergte.

Uitgaan

Grotplezier – Club Deep: Šetalište fra Jure Radića, www.deep.hr. In Makarska trekt de jeugd ’s nachts naar een grot aan de rand van de stad, waar dj’s trendy muziek draaien.

Informatie

TZ Makarska: Obala kralja Tomislava 16, tel. 021 61 20 02, www.makarska-info.hr

Natuurpark Biokovo: Mala obala 16, Makarska, tel. 021 61 69 24, www.biokovo.com

Veerboot: een paar keer per dag naar Sumartin op Brač. Infomatie: Jadrolinija / Makarska, tel. 021 33 83 33.

Zuid-Dalmatië

Schiereiland Pelješac G-J 10

Het 350 km² grote, lang uitgerekte schiereiland bevindt zich tussen het vasteland en het eiland Korčula. Historisch gezien ligt hier een belangrijke grens: Pelješac behoorde steeds tot Dubrovnik / Ragusa, Korčula daarentegen was Venetiaans. Dit spanningsveld is te danken aan een van de beste uitzichtpunten: het hoog boven Orebić gelegen franciscanenklooster werd speciaal door de rectoren van Dubrovnik gebouwd om de activiteiten van de tegenstander in het tegenovergelegen Korčula te bespioneren.

Beroemd is Pelješac echter vooral vanwege zijn wijn (12 blz. 89) en oesters: bij Ston hangen de teeltkorven met honderden tegelijk in het water.

Ston J 10

De twee plaatsen Veliki Ston en Mali Ston op de landengte naar het schiereiland Pelješac behoren tot de grootste vestingwerken aan de Middellandse Zeekust. Elk fort kent zijn eigen verdediging en beide zijn ook nog eens door een 5,5 km lange muur met wachttorens met elkaar verbonden. De republiek Ragusa (Dubrovnik) liet dit complex tussen 1333 en 1506 als bescherming tegen de Venetianen en Turken aanleggen. Bezoekers kunnen 5,5 km over de gerestaureerde muur wandelen (apr.-mei, aug.-sept. 8-18.30, juni-juli 8-19.30, okt. 8-17.30, nov.-mrt. 8-15 uur, Kn 40).

Orebić H 10

Het tegenwoordig rustige stadje was ooit de zetel van een trotse koopvaardijvloot, waarover het plaatselijke museum vertelt (Scheepvaartmuseum, Trg Mimbeli, ’s zomers dag. 9-12, 17-20 uur, Kn 15). De rijkdom van de stad groeide in 1865 met de oprichting van rederij Pelješac, die op haar hoogtepunt wel zestig oceaanstomers in bezit had. Op het kerkhof liggen onder prachtige grafmonumenten de kapiteins van het eiland. Hun fraaie huizen staan tegenwoordig nog steeds aan de boulevard van Orebić. Vele hebben een karakteristiek portaal, dat naar een weelderig beplante tuin voert, en een sierlijke, maar niet protserige gevel. Direct tegenover Orebić ligt als een ansichtkaartidylle de eilandhoofdstad Korčula en het kanaal ertussen wordt als een voortreffelijk surfgebied beschouwd.

Klooster en kerk Gospa od Andjela

Celestinov put 6, tel. 020 71 30 75, ma.-za. 9-12, 16-19 uur, Kn 20

Het in de 15e eeuw voor de franciscanenorde gebouwde klooster Gospa od Andjela, dat 150 m boven de zee ligt, is een rustige plek met een spectaculair uitzicht. In de kerk is een ‘Madonna met Kind’ van de beeldhouwer Nikolo Firentinac te bewonderen.

Bezienswaardig zijn ook enkele opmerkelijke schilderijen uit de renaissance. In de schatkamer zijn naast heilige voorwerpen ook fraaie votiefgeschenken van lokale zeelieden en gedetailleerde scheepsmodellen te zien.

12Twee topproducenten en veel andere wijnmakers – Pelješac

Kaart: | G-J 10
Vervoer: | Over de landengte van Ston of per veerboot van Korčula naar Orebić

De wijnen van het schiereiland Pelješac behoren tot de beste van Kroatië. Verbouwd wordt vooral de druivensoort plavac mali, waarvan eenvoudige tafelwijnen, maar ook voortreffelijke varianten in verschillende kwaliteiten worden gemaakt. Volg de wijnroute over het 65 km lange schiereiland en ontdek het geheim van een goed glas wijn!

De naam plavac zal bij veel wijnkopers bekend zijn uit de supermarkt, waar de flessen meestal bij het goedkope assortiment stonden. De Joegoslavisch-socialistische periode, met zijn voorkeur voor coöperaties, liet weinig ruimte voor de individuele wijnboer met kennis van en liefde voor het vak. Matige tafelwijnen waren het gevolg. Na de onafhankelijkheid mochten de wijnboeren op hun afzonderlijke percelen terugkeren, en dat heeft de wijnbouw veel goed gedaan.

De wijnroute begint in Ston 1 (zie blz. 88), waar u niet te lang bij de oesters en mosselen moet blijven hangen. Overigens is er niets mis met een solide basis voorafgaand aan een wijnproeverij.

Overigens: het toeristenkantoor in Veliki Ston heeft een handige kaart met de adressen van de wijnboeren.

Baaien en wijnmakers

De eerste stop op het beboste schiereiland is de fraaie baai van Drače 2 aan de noordkust, waar trouwens ook oesters en mosselen worden geteeld. De vlakke zandstranden zijn ideaal voor gezinnen. Een paar restaurants serveren een smakelijke maaltijd. In tegenstelling tot het toeristische Ston is het hier werkelijk idyllisch. Vanaf de baai rijdt u landinwaarts omhoog naar de bergkam die het schiereiland in tweeën deelt. De noordkant is glooiend, het zuiden daarentegen vormt een steile kust en op deze moeilijk toegankelijke plek met zijn karstbodem worden de beste druiven geproduceerd. De wijnkelders liggen dan ook meestal ver van hun druivenstokken verwijderd.

Waar de wijn wordt verzonden

In Janjina 3 krijgt u de mogelijkheid om de beroemde wijngaarden beter in ogenschouw te nemen. De wijnroute maakt hier een bocht naar het zuiden en kronkelt over een helling naar Trstenik 4 beneden. Pas in de 19e eeuw durfden de door piratenaanvallen geïntimideerde bewoners vanuit hun oude, hooggelegen vesting naar de zee af te dalen. Destijds fungeerde Trstenik als exporthaven voor de pelješacwijn – vanhier werd hij naar Dubrovnik en Italië verscheept.

De man uit Napa Valley

Trstenik heeft een prominente bewoner, de wijnmaker Mike Grgich of Miljenko Grgič. De geboren Kroaat heeft zijn vaderland in 1954 verlaten en in Californië met het wijngoed Grgich Hill Estate in Napa Valley carrière gemaakt. Halverwege de jaren ’90 kwam hij terug naar Kroatië, zette in Trstenik een wijnmakerij op en begon te produceren. De druiven voor zijn plavac betrekt hij van boeren die hun druiven in Dingač op steile, aan de zon blootgestelde terrassen boven zee laten groeien. In eikenhouten vaten laat hij de wijn rijpen. De twee Grgičwijnen – naast plavac wordt een witte pošip met druiven uit Korčula geproduceerd – behoren tot de beste van Kroatië. Voor een wijnproeverij kunt u telefonisch reserveren. Soms kunt u ook spontaan langskomen.

Wijnbouw op hoogte

Let op, vanaf hier wordt de route smal en bochtig. Van Trstenik leidt de weg
10 km verder in westelijke richting door het beroemdste en beste teeltgebied van de pelješac, Dingač 5. De bergflanken zijn werkelijk adembenemend steil, de druiven worden met moeizaam handwerk op de terrassen geplukt. Volgens de wijnboeren is het de combinatie van kalkbodem en helling van het terrein die hun wijnen zo bijzonder maakt. De bodem zorgt voor de minerale smaak, de steile hellingen laten de druiven twee keer in de zon baden, van bovenaf en door de weerspiegeling in de zee. Het uitzicht is fantastisch.

Slechts één weg leidt naar de wijn

Na ongeveer 10 km buigt de wijnroute af naar het binnenland van het schiereiland in de richting van Potomje. In de jaren ’70 hebben de wijnboeren gezamenlijk een smalle tunnel door de rots gemaakt die hun een eenvoudiger toegang van Potomje naar hun wijnterrassen gaf. U kunt er tegenwoordig langzaam en voorzichtig in noordelijke richting doorheen rijden. Aan het einde rechts ziet u het grote wijngoed Dingač 1, dat na de coöperatie in 1992 werd gesticht. Er worden goede tafelwijnen gemaakt.

Traditie, vaardigheid en charme

Twee topproducenten concurreren op Pelješac om de hoogste kwaliteit. Grgič uit Trsteno bezit geen eigen druivenstokken, maar laat zich door geselecteerde leveranciers bevoorraden. Skaramuča daarentegen heeft het van generatie op generatie overgegane land in 1992 weer in familiebezit gekregen. Sindsdien heeft de familie heel wat prijzen gewonnen.

De wijnmakerij en het proeflokaal bevinden zich in het gehucht Pijavičino 6; de druiven groeien in Dingač (voor dingač en dingač op eikenhout) en in de Pelješka župa (voor plavac) aan de noordkust van het schiereiland. Echtgenote Fani Skaramuča ontvangt ook spontaan langskomende bezoekers met een grote hartelijkheid en laat ze de wijn proeven.

Konoba met ezels

Langs de wijnroute wijzen richtingborden naar andere wijnhuizen. Hier geldt het motto: gewoon de proef op de som nemen. Probeer ten slotte ook een travarica in de konoba Antunovič 1 in Kuna pelješka. In de verborgen, in de oude stad gelegen konoba hangen worsten en hammen aan het plafond. Aan rustieke houten tafels worden smakelijke schotels geserveerd, kinderen kunnen spelen met de ezels die in de buurt van de taveerne grazen. Besluit de maaltijd met een aromatisch kruidenbittertje, zelfgemaakt natuurlijk. Živjeli! Geniet ervan.

Adressen

Grgič Vina: Trstenik 78, tel. 020 74 80 90, www.grgic-vina.com, dag. 9-17 uur.

Vinarija Dingač 1: Potomje 4, tel. 020 74 20 10, dag. 6-14 uur, dingač ongeveer Kn 80.

Vina Skaramuča: Pijavičino, tel. 098 26 16 84, www.dingac-skaramuca.hr, dingač Kn 95, op eikenhout Kn 120.

Konoba Antunovič 1: Kuna pelješka, tel. 020 74 21 01, www.opgantunovic.hr, hoofdgerecht ongeveer Kn 90.

Overnachten

Romantisch – Adriatic: Šetalište Kneza Domagoja 8, tel. 020 71 44 88, www.hoteladriatic.com, 2 pk ongeveer Kn 850. De kamers in dit historische huis aan het kiezelstrand zijn nostalisch ingericht. Het prachtige uitzicht op Korčula krijgt u er gratis bij. Ook het restaurant wordt aanbevolen.

Aan de droombaai – Camp Prapratno : Ston, tel. 020 75 45 00. Olijf- en naaldbomen werpen hun gerieflijke schaduw over dit fantastisch gelegen kampeerterrein met een fraai kiezelstrand. Het mooist in het voorseizoen, wanneer het hier nog relatief rustig is.

Eten en drinken

Eten bij de kapitein – Stari kapetan: Šetalište Kneza Domagoja 8, Orebić, tel. 020 71 39 41, hoofdgerecht ongeveer Kn 110. Het restaurant van Hotel Adriatic scoort met verse vis en een gezellige sfeer.

Rustig aan – Karako: Šetalište Kneza Domagoja 32, Orebić, tel. 020 71 31 16, hoofdgerecht ongeveer Kn 90. Pal aan zee gelegen, maar u moet wel geduld hebben: de keukenbrigade neemt de tijd. Zowel de vlees- als de visgerechten zijn het wachten echter meer dan waard.

Oesters in overvloed – Villa Koruna: Mali Ston, tel. 020 75 49 99, www.villa-koruna.hr, drie oesters met een glas wijn voor Kn 40. Zulke verse oesters zult u niet snel meer tegenkomen!

Pizza en pasta – Stagnum : Imena Isusova 25, Ston, tel. 020 75 41 58, hoofdgerecht ongeveer Kn 60. Italiaanse smaken in het centrum van Ston.

Winkelen

Wijn – Zie blz. 89.

Sport en activiteiten

Windsurfen – Het kanaal tussen Pelješac en Korčula is een drukbezocht gebied met betrouwbare windomstandigheden. Verschillende kite- en windsurfscholen op het strand van Viganj verhuren materiaal.

Zwemmen – Ten oosten van Orebić ligt het 1,5 km lange kiezel-/zandstrand Trstenica voor een naaldbos. Ten noorden van Viganj vindt u verscheidene baaien met rotsen en kiezels.

Informatie

TZ Orebić: Zrinsko Frankopanska 2, tel. 020 71 37 18, www.visitorebic-croatia.hr.

TZ Ston: Pelješki put 1, tel. 020 75 44 52, www.ston.hr

Veerboten: autoveerboten tussen Ploče en Trpanj (Jadrolinija / Ploče, tel. 020 67 93 21) en van Orebić naar Korčula (Jadrolinja / Korčula, tel. 020 71 54 10).

Eiland Korčula F-H 10

Korčula is een groen eiland met een groot aantal inhammen. Veel afgelegen zwembaaien zijn alleen met de boot bereikbaar. Net als het nabijgelegen schiereiland Pelješac is het lang en smal. Voor 60% is Korčula met bos en macchia bedekt. Op de gecultiveerde bodem worden wijndruiven en olijven geteelt.

Korčula-Stad H 10, Stadsplattegrond: blz. 93

Venetië, dat Korčula lange tijd domineerde, heeft blijvende sporen achtergelaten. De niet grote, maar in esthetisch en kwalitatief opzicht bijzondere historische gebouwen doen een beetje aan een poppenhuis denken (13 blz. 93).

13Herinneringen aan Venetië en Marco Polo – Korčula-Stad

Kaart: | H 10
Vervoer: | Over het schiereiland Pelješac naar Orebić en met de veerboot naar Korčula-Stad

Korčula was de oostelijkste buitenpost van Venetië in de Adriatische Zee. Ertegenover, op het schiereiland Pelješac, begon de invloed van het rivaliserende Ragusa. Als een toonbeeld van Venetiaanse architectuur nodigt de hoofdplaats van het eiland met zijn goed bewaard gebleven paleizen en kerken uit tot een bezoek. Het is alsof de Serenissima hier al hun geld en invloed wilden tonen om Ragusa te imponeren.

Eigenlijk zou u eerst een rondvlucht moeten maken. De stad is gebouwd op een rotsig schiereiland dat alleen een smalle verbinding met het vasteland heeft. Hij ziet eruit als een blad, waarvan de stegen als nerven van de hoofdas links en rechts in oost-westelijke richting afbuigen. De plek van de in de 12e eeuw gestichte nederzetting functioneert als een natuurlijke ventilator, die door de oost-westoriëntatie alleen de verkoelende mistral binnenlaat.

Verklaring van een grote macht

Tot op heden leidt de hoofdingang door de landpoort van de machtige, in de 15e eeuw gebouwde vestingtoren Revelin 1. Deze is versierd met het reliëf van de Marcusleeuwen, het symbool van de maritieme republiek Venetië. Een brede trap voert sinds het einde van de 19e eeuw over de voormalige gracht Foša naar de poort, waardoor u de oude stad bereikt. In de Revelintoren vindt u een klein museum met een interessante tentoonstelling over de traditionele moreškadans (zie blz. 97). Rechts ligt het arsenaal 2, dat ook uit de 15e eeuw stamt, want Korčula diende lang als winterkwartier van de Venetiaanse vloot. Voor de in de 19e eeuw afgebroken stadsmuur zijn naast de Revelin de Grote Vorstentoren 3, de Kleine Vorstentoren 4, de Kula Kanavelić 5 en de Kula Zakerjan 6 behouden gebleven.

Overal gevleugelde leeuwen

Direct achter de landpoort staat het gemeentehuis 7 (1525) met een diepe loggia, waar de gevleugelde leeuwen de macht van Venetië benadrukken. Rechts ziet u de sierlijke Sv. Mihovilkapel 8 (1525), waar een gedenkplaat aan de Venetiaanse overwinning op de Turkse vloot in 1571 herinnert. Het plein wordt omzoomd door andere paleizen uit de 16e eeuw.

Het Ulica Korčulanskog statuta draagt een belangrijke gebeurtenis in zijn naam: in 1214 werden in het statuut van Korčula de stadsrechten vastgelegd. Interessant is dat enkele regelingen het traditionele Slavische gebruik volgen en volledig door Venetië werden overgenomen. Een exemplaar van dit statuut is te zien in het stadsmuseum 9 van Korčula. De tentoonstelling omvat ook andere spannende episodes uit de plaatselijke geschiedenis en bevindt zich in een prachtig renaissancepaleis, waarvan de gevel met wapens van invloedrijke families is versierd.

Waar het hart van Korčula slaat

Dit is zonder twijfel een van de mooiste plaatsen van Dalmatië. Met zijn kathedraal, bisschoppelijk paleis en andere palazzi, klein van afmeting maar schitterend gedecoreerd, raakt elke bezoeker in vervoering. De stad is, net als de kathedraal, genoemd naar de heilige Marcus. De plaatselijke Marcusdom 10 stamt uit de 15e eeuw. Door het laatgotische hoofdportaal betreedt u de drieschepige kerk, waarvan het altaar met een vroege Tintoretto (omstreeks 1550) is versierd. De moderne plastieken van Ivan Meštrović vormen een contrast met het laatgotische beeldhouwwerk van de op het eiland geboren Marko Andrejić, die in de 15e eeuw verantwoordelijk was voor de ciborie boven het altaar. Venetiaanse stijlelementen kenmerken ook het bisschoppelijk paleis Opatski Dvor 11 met zijn elegante balkon. Hier worden in de schatkamer waardevolle schilderijen en sacrale objecten bewaard. Tegenover de kathedraal verenigt het Arneripaleis 12 elementen uit de Venetiaanse gotiek en renaissance tot een harmonieus geheel. Zoals elk Venetiaans piazza heeft ook de Trg Sv. Marka een zuil.

De familie Polo uit Korčula

Was Marco Polo (1254-1324) werkelijk afkomstig uit Korčula? In elk geval zat de beroemde Chinareiziger niet ver van het eiland gevangen, nadat hij tijdens de Slag bij Curzola in 1298 het bevel voerde over een Venetiaanse galei tegen de concurrentie uit Genua. Overigens wonen er op het eiland veel families met de achternaam Depolo, wat op een Dalmatische afkomst van Marco Polo zou kunnen duiden. Zijn vermeende geboortehuis 13 bestaat helaas alleen nog uit buitenmuren met een mooi gotisch venster. Om toch iets te laten zien, heeft het stadsbestuur memorabilia als zeekaarten, documenten en prenten bijeengebracht in de toren ernaast, de Kula Marco Polo.

Overigens: in de straat die evenwijdig loopt aan die van het huis van Marco Polo heeft een handige ondernemer het thema Venetië en Marco Polo een nieuwe wending gegeven. Het designhotel Lesić Dimitri Palace 1 strekt zich met zijn appartementen over verscheidene oude huizen uit de 17e eeuw uit. Elke eenheid is in een stijl van een land langs de Zijderoute ingericht – charmant en bijzonder luxueus.

Feesten bij Zakerjan

Daar waar de Ul. Sv. Roka eindigt, begint de zee – maar nog niet helemaal, want ervoor heeft Venetië nog de vestingtoren Kula Zakerjan 6 gebouwd. Hiermee werd de vijand in het tegenovergelegen Orebić goed in het vizier gehouden, want de zeestraat is hier maar 1270 m breed! U moet bij de klim naar de romantische bar Massimo op het dakterras vooral de laatste hoogtemeters goed in het vizier houden. Deze legt u met een ladder af. Van bovenaf hebt u een fraai uitzicht op Korčula, Pelješac ertegenover en windsurfers die voortgeblazen door winden uit de zeestraat voorbijrazen. Neem daarbij een glaasje campari, en de avond is perfect.

Adressen en openingstijden

Museum in de Revelintoren 1: dag. 9-21, voor-/najaar 9-15 uur, Kn 20.

Stadsmuseum Gradski muzej 9: Palača Gabrielli, dag. 10-21, ’s winters 9-14 uur, Kn 20.

Bissch. paleis Opatski Dvor 11: ’s zomers dag. 10-13, 17-19 uur, Kn 20.

Kula Marco Polo 13: Ul. Depolo, dag. 9-21, voor-/najaar 9-15 uur, Kn 20.

Overnachten

Lesić Dimitri Palace 1: Ul. Don Pavla, tel. 020 71 55 60, www.lesic-dimitri.com, verblijf voor twee personen Kn 3000.

Uitgaan

Massimo 6: Petra Kanavelića, tel. 020 71 88 78. Vestingtoren waar de rich and famous feestvieren.

Overnachten

Slapen in de toren – Lesić-Dimitri-Palace 1: zie blz. 95.

Wellness, zwemmen en cultuur – Marko Polo 2: Šetalište F. Kršinića 102, tel. 020 72 61 00, www.korcula-hotels.com, 2 pk ongeveer Kn 700. Het gerenoveerde hotel ligt slechts enkele minuten van het stadscentrum verwijderd, maar toch rustig, aan een kiezelstrand.

Chic en rustig – Tara’s Lodge 3: Žrnovska Banja 708, Žrnovo, tel. 021 72 15 55, www.taraslodge.com, 2 pk ongeveer Kn 1400. Fraai modern ingericht met grote glazen gevels aan een rustige baai. Het strand hebt u voor de deur en de oude stad van Korčula ligt een halfuur wandelen verderop.

Eten en drinken

Charmant in de oude stad – Adio Mare 1: Ul. Sv. Roka, tel. 020 71 12 53, hoofdgerecht ongeveer Kn 85. In deze traditionele konoba worden heerlijke regionale specialiteiten als ovčji sir (schapenkaas), pršut (ham) en garnalen geserveerd.

Bijzonder en mooi – Filippi 2: Šetalište Petra Kanavelića, tel. 020 71 16 90, hoofdgerecht ongeveer Kn 150. Een restaurant voor speciale avonden. Aan zee, met een mooi uitzicht en heerlijke Dalmatische gerechten.

Dalmatië light – Mimi’s Bistro at Tara’s Lodge 2: zie Overnachten. Fingerfood, salades en heerlijke vis- en vleesgerechten.

Zelfgemaakt – Konoba Mate 3: Pupnat 28, Pupnat, tel. 020 71 71 09, www.konobamate.hr, hoofdgerecht ongeveer Kn 60. De proeverij van pršut, salami, schapenkaas, kappertjes en olijven doet verlangen naar meer.

Winkelen

Bloedkoraal – Irena 1: Ul. Korculanskog Statuta 1214 nr. 2, tel. 020 71 19 94. Ruime keus aan modern vormgegeven koraalsieraden. Overigens wordt deze koraalsoort weliswaar niet officieel als met uitsterven bedreigd beschouwd, maar de hoeveelheid neemt wel degelijk af.

Suikerzoet – Cukarin 2: Hrvatske Bratske Zajednice bb. In deze kleine winkel vindt u heerlijkheden als het gelijknamige, naar citroen en sinaasappel smakende biscuitgebak.

Uitgaan

Op de toren – Massimo 6: zie blz. 95.

Cocktails met uitzicht – Tramonto 3: zie Eten en drinken. Italiaanse snacks en cocktails met uitzicht op de in zee zakkende zon.

Sport en activiteiten

Verhuur van auto’s, scooters, boten en fietsen – Korkyra Info 3: Trg Petra

Šegedina 3a, tel. 020 71 17 50, http://korkyra.info

Zwemmen – Een mooie zwembaai met kiezels vindt u bij Pupnatska Luka 1. Bij Lumbarda 2 liggen twee in het seizoen zeer drukbezochte baaien met zandstrand.

Informatie

TZ Korčula: Korčula-Stad, Franje Tudjmana 4, tel. 020 71 57 01, www.visitkorcula.eu

Veerboot: Er is een veerdienst tussen Korčula en Orebić, zie blz. 92.

Eiland Vis E 10

Dit eiland ligt ver in zee en behoort niet alleen daarom tot de toeristisch minder ontsloten eilanden van de regio. In de Joegoslavische periode diende het als militaire basis en was het niet toegankelijk voor bezoekers. Dat heeft Vis goed gedaan, want de toeristische ontwikkeling is gelukkig beperkt gebleven. Al in de Oostenrijk-Hongaarse tijd waren hier militairen gestationeerd. Vanuit het toenmalige Issa bracht de marine van keizer Franz Josef op 20 juli 1866 voor de kust een deel van de Italiaanse vloot tot zinken. Op de hoogvlakte tussen de twee plaatsen Vis en Komiža groeien wijndruiven en olijven. Wie van de eilandweg naar de kust afbuigt en bereid is om een stuk te lopen, vindt verborgen, bijna Caribisch aandoende zwembaaien.

Festivals op Korčula

Zwaarddansen kennen op Korčula een lange traditie. De moreška herinnert aan de jarenlange strijd tegen de Ottomanen en wordt jaarlijks tussen 4/5 juli en 23 augustus op verschillende plaatsen op het eiland uitgevoerd. De kumpanjija van Blato ( G 10) wordt gekenmerkt door een bijzonder lang zwaard, en een aanvaller en verdediger die elkaar onder begeleiding van muziek van een doedelzak (misnica) en een trommel te lijf gaan. Traditioneel wordt de kumpanjija op de dag van de stadsheilige Sv. Vincenc (28 april) en met Maria-Hemelvaart (Vela Gospa) op 15 augustus op het hoofdplein van Blato uitgevoerd.

Vis-Stad E 10

Deze aan een diepe, goed beschermde baai gelegen plaats bestaat uit twee delen: Luka met een haven en hotels (aan de westkant) en Kut (in het oosten), waar mooie huizen uit de renaissance en barok bewaard zijn gebleven. Vis werd in de 4e eeuw v.Chr. door Griekse kolonisten gesticht. Ten westen van de haven ziet u resten van het toenmalige Issa en de Romeinse vervolgstad (Griekse necropolis, Romeinse thermen). Het Archeologisch Museum in de door Oostenrijk-Hongarije gebouwde vesting Baterija uit 1842 toont antieke vondsten en informeert over de aanleg van de stad (Setalište Viski boj 12, tel. 021 34 45 74, juni-sept. di.-zo. 10-13, 17-20, Kn 20).

Titova špilja

Langs een onverharde weg en een trap met 275 treden bereikt u ten noordwesten van het dorp Zena Glava, midden op het eiland, een grot waarin Tito zich in de Tweede Wereldoorlog verborgen zou hebben gehouden.

Komiža E 10

Deze plaats aan de zuidkust is een populaire stopplaats voor zeilers en andere watersporters. De schilderachtige kerk Gospa Gusarica (16e eeuw) en het niet-toegankelijke benedictijnenklooster (13e eeuw) zijn de architectonische hoogtepunten in het door grijze natuurstenen huizen gedomineerde vissersdorp. In de vesting Kaštel (1592) verhaalt het Visserijmuseum Ribarski muzej over de traditionele visvangst met de falkuša (zeilboten; ’s zomers dag. 10-12, 19-22 uur, Kn 15).

Overnachten

Elegantie in de oude stad – San Giorgio: Petra Hektorovića 2, Vis-Kut, tel. 021 71 13 62, www.hotelsangiorgiovis.com, 2 pk ongeveer Kn 1100. Een flinke prijs, maar het hotel is zeer charmant.

Flair uit de jaren ’70 – Issa: Apolonija Zanelle 5, Vis-Luka, tel. 021 71 11 24, www.vis-hoteli.hr, 2 pk vanaf Kn 500. Toegegeven, hier leeft het socialisme voort, maar de kamers zijn ruim en schoon.

Eten en drinken

Verfijnd en origineel – Jastožera: Ivana Gundulića 6, Komiža, tel. 021 71 38 59, www.jastozera.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 110. Vanuit het bekken onder het terras werden lange tijd langoesten geëxporteerd. Tegenwoordig worden ze erboven gegeten – naast veel andere vis- en vleesspecialiteiten.

Onder de palmen – Konoba Stončica: aan de Stončicabaai, tel. 021 71 19 52, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Strand, reggae, ontspannen eten, beachvolleybal. Specialiteit van het huis is lamsvlees uit de peka.

Traditioneel – Kod Paveta: Ivana Farolfija 42, Vis, tel. 021 71 13 44, www.kodpaveta.com, hoofdgerecht ongeveer Kn 80. Een sympathiek familiebedrijf! Hier wordt gekookt met wat de tuin te bieden heeft en bevriende boeren en vissers aanleveren. Erbij wordt zelfgebakken brood geserveerd. Heerlijk!

Sport en activiteiten

Duiken – Issa Diving Center: Komiža, tel. 021 71 36 51, www.scubadiving.hr. Trips, cursussen en verhuur van materiaal.

Zwemmen – Het eiland Vis bezit veel kleine baaien, die gedeeltelijk alleen met de boot of te voet te bereiken zijn. Een mooie, met de auto bereikbare baai is Stončica ten noordoosten van Vis-Stad (zand en fijne kiezels). Breng vooral ook een bezoek aan Uvala Stiniva (toegangsweg van Plitsko Polje naar Marine Zemlje en Donja Žužeca, dan te voet) – een fantastisch strand met zand, rotsen en een turquoise zee.

Informatie

TZ Vis: Šetalište Stare Isse 5, tel. 021 71 70 17, www.tz-vis.hr

Alternatura: Hrvatskih mučenika 2, Komiža, tel. 021 71 72 39. Dit bedrijf organiseert excursies naar Biševo en tochten naar interessante oude militaire complexen.

Veerboten: autoveerboot tweemaal per dag tussen Split en Vis-Stad; catamaran meerdere malen per dag (informatie: Jadrolinija / Split, tel. 021 33 83 33).

In de buurt

Biševo ( zuidwest E 10): de blauwe grot van Biševo wordt vanuit Komiža door veel mensen bezocht. Vaak behoren een zwemstop en een eenvoudige lunch ook tot het programma. Wanneer de zonnestralen rond het middaguur door een rotsspleet het water raken, krijgt het een intens turquoise kleur.

Eiland Mljet H/J 10/11

Mljet wordt als het oorspronkelijkste en groenste eiland van Kroatië beschouwd. Rond de hoogste berg van het eiland, Veliki Grad (514 m), groeien Aleppodennen, steeneiken en allerlei endemische planten. Ook de fauna is rijk: in de bossen leven marters, wilde katten, relmuizen en mangoesten. De laatste werden aan het begin van de 20e eeuw ter bestrijding van een slangenplaag ingevoerd – met succes. Het westelijke deel van het eiland is tot nationaal park uitgeroepen en wordt streng beschermd.