Welkom

Bienvenue!
Ter oriëntatie
Kennismaking, Languedoc-Roussillon in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg in Languedoc-Roussillon

Nîmes en Pays du Gard
Nîmes, Uzès, Villeneuve-lez-Avignon, Beaucaire
Saint-Gilles, Aigues-Mortes, Le Grau-du-Roi
La Grande-Motte

Montpellier, Coeur d'Hérault, Étang de Thau
Montpellier, Lodève
Sète, Étang de Thau

Béziers en Haut-Languedoc
Agde, Pézenas
Béziers, Minervois

Carcassonne, Narbonne, Pays Cathare
Carcassonne, Lagrasse, Narbonne
Gruissan, Leucate

Perpignan en Pyrénées Orientales
Perpignan, Conflent, Cerdagne en Capcir
Vallespir, Argelès-sur-Mer, Collioure

De 15 hoogtepunten

 1 De Romeinen in het zuiden van Gallië – Nîmes en de Pont du Gard
Wandeling door de vroegere kolonie van keizer Augustus en langs een wereldberoemde waterleiding.

 2 Leven tussen land en zee – Petite Camargue
Op bezoek bij wijnboeren, stierenfokkers en natuurbeschermers.

 3 Een stad volop in beweging – Montpellier
Wandeling van de oever van de Lez naar de Promenade du Peyrou.

 4 Pelgrimsroutes door de woestenij – Saint-Guilhem-le-Désert
Door woeste kloven en over kale hoogvlakten van het kloosterdorp naar het Cirque de Navacelles.

 5 Vissershaven en kunstenaarskolonie – Sète
Oog in oog met vissers, dichters en kunstenaars.

 6 Stad van Molière en van curiositeiten – Pézenas
Bezoek aan oude stadpaleizen, werkplaatsen en antiekwinkels.

 7 Het Canal du Midi in negen trappen – Écluses de Fonseranes
Minicruise in het kielzog van Pierre-Paul Riquet.

 8 Ideaal voor een actieve vakantie – Haut-Languedoc
Op avontuur met mountainbike, wandelschoenen en kajak.

 9 Een sprookjesachtig ridderkasteel – La Cité de Carcassonne
Terug in de tijd naar de feodale wereld van de middeleeuwen.

10Adelaarsnesten van steen – Châteaux cathares
Omhoog naar de toevluchtsoorden van de katharen in Corbières.

11Mooie wijngaarden te midden van de woeste natuur – La Clape
Op ontdekkingstocht tussen Narbonne en de Middellandse Zee.

12De Catalaanse hoek van Frankrijk – Perpignan
Wandeling door de warmste stad van Frankrijk.

13Vroegromaanse juweeltjes – kloosters rond de Canigou
Sfeervolle architectuur van kloosters van duizend jaar oud.

14Bastions in Conflent – Villefranche en Mont-Louis
Met de Train Jaune naar de vestingen van Vauban.

15Symfonie van licht en kleur – Côte Vermeille
Onderweg langs het mooiste stuk kust van Languedoc-Roussillon.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Bienvenue! – Welkom

Een stukje onvervalste levenskunst van de Midi kunt u meemaken op de weekmarkten en in de markthallen, waar de regionale producenten en handelaars hun waar te koop aanbieden: bloemen, fruit, groente, olijven, knoflook, allerlei soorten worst en kaas, honing en lavendel, maar ook kleding en schoenen. Tussen de inkopen voor het middageten door is er tijd voor een praatje met de buren of voor een drankje in de bar. Heel bijzonder is de markt op zaterdag in Uzès – een van de mooiste in Languedoc-Roussillon.

Ter oriëntatie

De regio Languedoc-Roussillon strekt zich uit van de monding van de Rhône tot aan de Pyreneeën en gaat landinwaarts omhoog van de stranden aan de Golfe du Lion naar de bergflanken van de Cevennen en de Pyreneeën. Aan de 220 km lange Middellandse Zeekust vormen de departementen Gard, Hérault, Aude en Pyrénées Orientales (ofwel PO) een strook die nergens breder dan 100 km is. Ten noorden hiervan ligt het departement Lozère, dat hier niet wordt beschreven. Languedoc-Roussillon omvat niet alleen een rijk gevarieerd landschap, ook de stedelijke centra leggen een grote verscheidenheid aan de dag.

Nîmes en Pays du Gard

Ranke cipressen die boven de wijngaarden uittorenen, zijn een onmiskenbaar teken dat u in Languedoc bent aangekomen. In de heuvels van Gard valt moeilijk te zeggen wat domineert, het lichtgroen van de wijnranken of het grijsgroen van de garrigue. In deze streek vindt u de indrukwekkendste resten uit de tijd van de Romeinen: denk alleen maar aan de Pont du Gard ( Q 8) of de Arènes in Nîmes ( P/Q 8). De oude hertogelijke stad Uzès ( Q 7) en de pauselijke zetel Villeneuve-lez-Avignon ( S 7) doen daarentegen de middeleeuwen herleven. Tijdens een rit langs de Rhône-delta naar de zee komt u in contact met de tradities van de Camargue. In Aigues-Mortes ( P 10) verzamelden zich ooit de kruisvaarders voor hun strijd onder leiding van koning Lodewijk de Heilige. Nu is de kust van de Middellandse Zee met de snel uit de grond gestampte steden Port-Camargue ( O 11) en La Grande-Motte ( O 11) het doel van vele duizenden vakantiegangers.

Montpellier, Coeur d'Hérault, Étang de Thau

Met een mengeling van mediterrane nonchalance en doelbewuste dynamiek weet Montpellier ( N 10) de bezoeker te bekoren. De hoofdstad van de regio Languedoc-Roussillon breidt zich met rasse schreden uit in de richting van de zee. Maar ook in de omliggende dorpen groeien de nieuwbouwwijken uit met de karakteristieke villas in alle denkbare okertinten. Vooral de kust van het departement Hérault trekt nieuwe bewoners uit heel Frankrijk en het noordelijke deel van Europa. Maar in het binnenland zijn ze nog wel te vinden, de stille dorpjes te midden de wijngaarden en oeroude, geheel en al uit natuursteen opgebouwde gehuchten en kloosters, omringd door woeste kloven, zoals Saint-Guilhem-le-Désert ( L 9). In Sète ( M 12), dat tussen de zee en de Étang de Thau ( L/M 12) ligt, heerst een bonte bedrijvigheid van vissers, havenwerkers en vakantiegangers.

Béziers en Haut-Languedoc

Le Cap-d'Agde ( L 13) is de -grote toeristenplaats ten zuiden van de Étang de Thau. Landinwaarts ligt het Molière-stadje Pézenas ( K 11/12), waar de oude paleizen met kunstnijverheidsartikelen en tweedehands spullen uitnodigen om rond te snuffelen. Hoewel het nog geen 20 km van de zee ligt, oriënteert Béziers ( J 12) zich vooral op het achterland. In de 17e eeuw kon de stad dankzij de aanleg van het Canal du Midi uitgroeien tot een metropool van de wijnhandel. Door het uitgestrekte heuvelland met wijngaarden rond Béziers komt u uit in Haut-Languedoc. Actieve vakantiegangers kunnen hun hart ophalen in de streek tussen Roquebrun ( H 11) en de Monts de l'Espinouse ( F-H 10/11). In Minervois houden de dorpen de herinnering levend aan de kruistocht tegen de katharen.

Carcassonne, Narbonne, Pays Cathare

Voor de een is Carcassonne ( D 13/14) het ideaal van een middeleeuwse vestingstad, voor de ander is het slechts een romantisch bedenksel. Toch is een bezoek zeker de moeite waard. In de ruige karstheuvels van Corbières ten zuidoosten van de stad kwamen in de middeleeuwen invloedrijke kloosters tot bloei, zoals dat van Lagrasse ( F 14). Duizelingwekkend hoog op de rotsen zijn de ruïnes van kastelen te zien, zoals dat van Peyrepertuse ( E 16), dat in de 13e eeuw een toevluchtsoord voor de katharen was. Narbonne ( H 14), dat in de Romeinse tijd de provinciehoofdstad was, is nu een levendig provinciestadje met een grote kathedraal en een aartsbisschoppelijk paleis. Het ligt niet ver van de zee, waar naast de vissersdorpjes grote badplaatsen ontstonden als Gruissan ( H 14) en Leucate ( H 16).

Perpignan en Pyrénées Orientales

Het Spaans-Catalaanse verleden drukt nog altijd zijn stempel op de sfeer van Perpignan ( G 17/18), de warmste stad van Frankrijk. Maar vlak in de buurt in de hooggelegen dalen van de Pyreneeën is het al koeler. Desgewenst kunt u de auto laten staan en met de Train Jaune het berglandschap verkennen. Als mijlpalen van de vestingarchitectuur gelden Villefranche-de-Conflent ( D 18) en Mont-Louis ( C 19), plaatsen die in de 17e eeuw de nieuwe zuidgrens van het Franse koninkrijk veilig moesten stellen. Aan de voet van de Canigou ( E 19) komt u langs vroegromaanse kloosters, die een voorbeeld waren voor de verdere ontwikkeling van architectuur en beeldhouwkunst. Het aan de rivier de Tech gelegen Céret ( F/G 19) is bij kunstliefhebbers bekend vanwege het kubisme. Ten zuiden van Perpignan komt de zandkust van Languedoc-Roussillon uit bij de geweldige rotsen van de Côte Vermeille ( H/J 19/20). Hier is Collioure ( H 19) veruit het mooiste havenstadje van de hele regio. 's Zomers is het er dan ook flink druk.

Kennismaking, Languedoc-Roussillon in cijfers

Eindeloze stranden

Van de Rhône tot aan de voet van de Pyreneeën wordt de Golfe du Lion omzoomd door stranden met fijn, goudgeel zand. Alleen bij Sète, Agde, Narbonne en Leucate onderbreken rotsformaties de 200 km lange gordel van zand en duinen. Tot halverwege de 20e eeuw was de kust een onherbergzaam, door muggen geteisterd moerasland, waar alleen een paar zoutzieders en vissers woonden. Toen drong het tot Parijs door dat het gebied grote mogelijkheden voor het toerisme bood: brakwatermeertjes werden drooggelegd en langs de zandkust bouwde men grote betonhotels, uitgestrekte vakantiedorpen, jachthavens en campings. Ook al liggen er ongerepte en beschermde natuurgebieden tussen de toeristencentra, toch lijkt de kuststrook bijna helemaal bebouwd te zijn. Echt imposante natuur geeft de kust van Languedoc-Roussillon pas 20 km voor de Spaanse grens te zien, waar de uitlopers van de Pyreneeën steil naar zee aflopen.

Kwetsbare kust

De talloze rivieren en beekjes veroorzaakten tot in de jaren 60 een sterke aanslibbing in de Golfe du Lion, waardoor de stranden en duinen zich steeds verder uitbreidden. Een verdere toename werd tegengegaan met de kanalisering van de Rhône en de aanleg van dammen. In dezelfde tijd leidden het massatoerisme en de daarmee gepaard gaande uitbreiding van de infrastructuur tot een aantasting van de beschermende groenstrook langs de stranden. Daardoor blazen de winterstormen steeds grotere delen van het strand de zee in. Geregeld moet men nu de stranden opspuiten met zand dat elders in zee of voor de monding van de Rhône wordt opgebaggerd. Golfbrekers in zee, die steeds vaker bestaan uit flexibele drijvers, moeten de kracht van de stormen opvangen. Verdere erosie probeert men tegen te gaan door de aanleg van ganivelles (houten ompalingen) in de duinen. Het grootste succes in de strijd tegen de erosie lijkt te komen van de verplaatsing van enkele kustwegen en parkeerterreinen.

Zeeën in het klein

Achter de kuststrook ligt een parelsnoer van zout- en brakwatermeertjes, de etangs. Pas in de laat-Romeinse tijd werden deze door kleine lagunes van de zee gescheiden. Langs de met riet begroeide oevers hebben talloze vogelsoorten hun nesten en broedplaatsen. Daarnaast hebben zich bij de grootste etangs watersportcentra gevestigd. Het grootste en diepste strandmeer, de Étang de Thau, wordt intensief gebruikt voor de oester- en mosselteelt. De oesters groeien hier aan lange strengen, die aan metalen stellingen (tables) in het water hangen. De oesters worden in het hele land verkocht onder de merknaam Huîtres de Bouzigues. Momenteel maakt de oesterteelt hier net als langs de Atlantische Oceaan een ernstige crisis door omdat een groot deel van de oesterzaailingen (naissain) sterft. Naar de precieze oorzaak wordt nog gezocht. Maar voor de consument bestaat geen gevaar, want de kwaliteit van de volgroeide oesters is uitmuntend.

Geurige garrigue

Kenmerkend voor Languedoc-Roussillon is de garrigue, het heuvelachtige kartslandschap dat is begroeid met altijdgroene struiken en kleine boompjes. Deze naam is ontleend aan de hier veel voorkomende steen- of ker-meseik, die in het Occitaans garric wordt genoemd. In het voorjaar zien de heuvels geel van de bloeiende brem en hangt overal een sterke bloemengeur. Later is de lucht vervuld van de kruidige geur van rozemarijn, tijm, salie en lavendel, terwijl cicaden onvermoeibaar sjirpen. Water en wind hebben grillige kalksteenformaties ge-creëerd, en riviertjes hebben diepe kloven en prachtige keteldalen uitgesleten in het zachte kalksteen. Onder de grond ligteen betoverend mooie wereld verborgen van kilometerslange labyrinten en grotten, met druipsteenformaties die in de loop van miljoenen jaren zijn ontstaan.

Sterke wind

Meer dan 250 dagen per jaar heerst de wind in Languedoc-Roussillon met een karakteristieke zuidelijke vrijpostigheid. Met topsnelheden van ruim 100 km/u raast de koude mistral over het Rhônedal, verdrijft alle wolken en prikkelt ieder die gevoelig is voor weersveranderingen. Iets vergelijkbaars is de tramontane, die van de Pyreneeën omlaagkomt. De zuidwestenwind voert daarentegen wolken en regen vanaf de zee aan, waarbij meestal ook een sterke branding ontstaat. Ook vroeger maakte de mens al gebruik van de kracht van de wind, maar nu krijgt de regio vleugels dankzij de duurzame energie. Het eerste windpark (parc éolien) van Frankrijk ontstond in 1993 in Port-la-Nouvelle. Inmiddels staan in Languedoc-Roussillon al meer dan 300 windmolens. Er staan nog veel meer windmolenparken op het programma, waaronder een voor de kust.

Bedreigd werelderfgoed

Het Canal du Midi ligt als een groene sliert in de regio van Sète langs Béziers en Carcassonne. In de schaduw van oude platanen volgen rivierboten, maar ook fietsers en wandelaars op de jaagpaden ernaast de loop van dit kanaal. Deze Idyllische route loopt nu ernstig gevaar, doordat een schimmel (Ceratocystis platani) waartegen geen kruid gewassen is, de platanen binnen afzienbare tijd laat sterven. Daarom ziet men zich genoodzaakt in de komende twintig jaar alle 42.000 platanen te kappen en de kanaaloever opnieuw te beplanten met resistente soorten. In Trèbes zijn in 2010 al de eerste bomen geveld.

Via domitia

Deze eerste Romeinse weg in Gallië werd omstreeks 100 v.Chr. aangelegd in opdracht van proconsul Domitius Ahenobarbus. Deze weg liep op ongeveer 20 km langs de zee. Om de 10-15 km konden de paarden worden ververst, en om de 25-35 km stond een herberg. Mijlpalen markeerden de afstand tussen de stations. Op restanten van de via domitia staan nu borden met de tekening van een Romeinse strijdwagen (www.-viadomitia.org).

Twee vlaggen, twee talen

Tussen Nîmes en Carcassonne wappert de rode vlag met het gele kruis van Occitanië, terwijl Roussillon ten zuiden van Salses een (bloed)rode vlag met gouden dwarsstrepen heeft ten teken van het Catalaanse verleden. Maar ondanks alle tegenstellingen zijn de Occitaanse en de Catalaanse cultuur nauw verwant en zijn ze allebei geworteld in de tradities van de Romeinse oudheid. Beide culturen zijn ook eeuwenlang onderdrukt. Een bezinning op dit culturele erfgoed manifesteert zich tegenwoordig vooral op het gebied van de taal. Een toenemend aantal scholieren gaat naar tweetalige bassisscholen – die in Languedoc calandreta heten en in Roussillon bressola. Dat het zuiden van Frankrijk drietalig is, dat er naast Frans ook occitan en català wordt gesproken, wordt al snel duidelijk door de vaak meertalige plaatsnaamborden.

In het boetekleed

Op Goede Vrijdag herinnert de Procession de la Sanch, die 's middags door Perpignan trekt en 's avonds door Collioure en Arles-sur-Tech, aan het lijden en sterven van Christus. Elk jaar groeit nog het aantal toeschouwers langs de route van de processie. Zelfs de flegmatiekste toeschouwer krijgt kippenvel wanneer de gelovigen, die schuilgaan onder zwarte of scharlakenrode monnikengewaden, met omfloerste trommelslag en klaaggezang door de straatjes trekken. De oorsprong van deze processie gaat terug tot de 15e eeuw.

Stierenwereld

De stier geniet in de streek Camargue nog altijd een cultstatus en staat in het middelpunt van velerlei feesten. Weliswaar zijn hier ook veel aanhangers te vinden van de corrida, die voor de stier steevast met de dood eindigt, maar vanouds houdt men in de Rhônedelta stierengevechten waarbij geen bloed vloeit. In bijna elk dorp ziet u dan ook wel een kleine arena. Bij de course camarguaise treden hier zes bious – stieren of ook wel koeien – op. Aan hun liervormige hoorns zijn als trofeeën een cocarde van rode stof, twee glands (kwasten van witte wol) en twee ficelles (koorden) bevestigd. Na een klaroenstoot gaat de torril (stal) open en stormt de stier de arena in. Het spel begint: een tiental in het wit geklede raseteurs proberen de trofeeën van de hoorns van de rennende stier te grissen en zich dan met een voleerde sprong over de omheining in veiligheid te brengen. Na 15 mInuten eindigt deze ronde en doet de volgende stier zijn intrede. Meestal wordt aansluitend na deze wedstrijd een bandido gehouden, waarbij de bereden gardians (veehoeders) enkele stieren of koeien door de straten van het dorp drijven. Voor het geval de dieren niet netjes in een rechte lijn voortdraven, kunt u hierbij het best achter de beschermende omheiningen blijven (www.ffcc.info).

Rode en blauwe bootjes

In Sète en in vele andere havenplaatsen van het departement Hérault, evenals in Le Grau-du-Roi, liggen de wit-rood of wit-blauw geverfde roeibootjes op het water te schommelen voor de joutes nautiques, waarbij de 'ridders van de zee' hun krachten meten. Op de bovenste sport van de tintaine, die boven de railing van elk bootje uitsteekt, staat een in het wit geklede jouteur die is uitgerust met een schild en een lans van hout. Onder de klanken van hobo's en trommels trekken de roeiers aan de riemen, de twee boten naderen elkaar en de jouteurs richten hun lansen voor de aanval. Te midden van het aanmoedigende gejuich van het publiek proberen ze de tegenstander met een welgemikte stoot vanuit het voorbijvarende bootje in het water te doen belanden. Een jury van enkele personen ziet toe op de naleving van de regels, al leiden hun beslissingen maar al te vaak tot verhitte discussies, die nog worden aangewakkerd door het opzwepende ritme van een blaaskapel (www.joutes.com).

Balspelen

Een karakteristieke Zuid-Franse vrijetijdsbesteding is het spel met de metalen ballen, dat men boule of ook wel petanque noemt. Ook het spel met de ovale leren bal is bijzonder populair: rugby kwam in 1872 van over het Kanaal naar Frankrijk en verwierf vooral in het zuiden van het land een enthousiaste aanhang. Ook wie weinig van de regels van het spel weet, laat zich meeslepen door de opgewonden stemming in de stadions (www.comitelanguedocffr.com). Het een beetje op tennis lijkende tambourin wordt voornamelijk als amateursport beoefend in het departement Hérault. Het dankt zijn naam aan het racket in de vorm van een tamboerijn waarmee de spelers – vijf per team – proberen de bal bij de tegenstander op de grond te slaan (www.ffsport-tambourin.fr).

Feiten en cijfers

Ligging / oppervlakte: Languedoc-Roussillon omvat de Franse Middellandse Zeekust van Petite Camargue tot aan de Pyreneeën, en het land achter de kust tot aan de uitlopers van de Cevennen, al met al 27.376 km2 (ongeveer 5% van het totale landopppervlak van Frankrijk) en een kustlijn van 220 km.

Bestuur: de regio bestaat uit vijf departementen: Gard (nr. 30), Hérault (nr. 34), Aude (nr. 11), Pyrénées Orientales (nr. 66) en Lozère (nr. 48), dat in ANWB Extra 'Ardèche & Cevennen' wordt beschreven. Het bestuurscentrum van de regio is Montpellier.

Bevolking: ruim 2,6 miljoen inwoners (Frankrijk ca. 60 miljoen) telt deze regio (84 inw./km2). De bevolking concentreert zich voornamelijk op de kustvlakte en neemt per jaar met ongeveer 30.000 toe.

Grootste steden: Montpellier (255.000 inw.), Nîmes (145.000 inw.), Perpignan (116.000 inw.), Béziers (74.500 inw.), Narbonne (48.000 inw.), Carcassonne (46.000 inw.) en Sète (44.000 inw.).

Economie: Languedoc-Roussillon is de op twee na belangrijkste toeristische regio en de grootste wijnbouwregio van Frankrijk. Andere belangrijke branches zijn handel, de bouw, elektronica, informatica, en biologische en farmaceutische techniek. Het werkloosheidscijfer is een van de hoogste in Frankrijk.

Geschiedenis, heden, toekomst

Romeinse provincie

Griekse kooplieden vestigen omstreeks 600 v.C. aan de kust van de westelijke helft van de Middellandse Zee de handelsnedezetting Massalia (Marseille) en omstreeks 560 v.C. Agathè (Agde). Ze introduceren de wijnbouw en olijventeelt en onderhouden een geregeld contact met de lokale bevolking: Kelten (Galliërs) in het noorden en Iberiërs in het zuiden. In 122 v.C. dringen de Romeinen over de Alpen door tot de Pyreneeën en leggen een verharde leger- en handelsweg aan, de via domitia. Lange tijd heeft de kolonie de status van een Romeinse provincie, als Narbo Martius (Narbonne) in 22. v.C. tot hoofdstad van de provincie Gallia Narbonensis wordt gemaakt. De Romeinse cultuur kan zich hierna volledig ontwikkelen in een lange periode van vrede, de pax Romana

Germanen en Arabieren

Aan het begin van de 5e eeuw maken de West-Goten een einde aan de Romeinse heerschappij in het zuiden van Gallië. In 507 veroveren de Franken onder aanvoering van de Merovingische Clovis dit gebied met uitzondering van de zogenoemde septimania, het gebied aan de Middellandse Zee tussen de Rhône en de Pyreneeën. In 719 onderwerpen de Arabieren Narbonne en de septimania. Net als tevoren onder de West-Goten leven de Romeinse gebruiken en de Latijnse taal voort. Na 759 verdrijven de Karolingische Franken de Arabieren en vestigen in het westelijke deel van het Middellandse Zeegebied het Frankische feodale stelsel. Het gebied ten noorden en zuiden van de oostelijke Pyreneeën – het huidige Catalonië – wordt een leengoed van de graaf van Barcelona.

Kruistocht tegen de katharen

Na de dood van Karel de Grote in 814 regeren de graven van Barcelona en Toulouse met voortdurend wisselende machtsverhoudingen vrijwel onafhankelijk van de Franse kroon over het zuiden van Frankrijk. Onder hun liberale beleid maakt de regio een economische en culturele opbloei door, en kan de religie van de katharen zich ongehinderd verbreiden. In de 10e eeuw neemt de macht van de kerk toe, en in 1209 roept paus Innocentius III op tot een kruistocht tegen de katharen. Het leger van de kruisvaarders uit Noord-Frankrijk staat onder leiding van Simon de Montfort, die met de massamoord van Béziers (1209) de bloedige onderwerping van het zuiden inzet. Bij het Verdrag van Meaux (1229) erkent de graaf van Toulouse zijn ondergeschiktheid aan de Franse kroon. Na het officiële einde van de strijd tegen de katharen richt de inquisitie zich op de volledige uitroeiing van de kathaarse ketterij. In 1255 valt met Quéribus het laatste toevluchtsoord van de katharen.

Koninkrijk Mallorca

In 1137 wordt de graaf van Barcelona koning van Aragón. In 1258 raakt de Franse kroon Roussillon, Cerdagne en Conflent kwijt aan Aragón. Door een erfelijke opdeling van Aragón ontstaat in 1276 het koninkrijk Mallorca. Tot aan de opheffing in 1344 is Perpignan de regeringszetel van de koning van Mallorca, die ook heerst over Montpellier. In 1479 komt Aragón met inbegrip van Roussillon ten noorden van de Pyreneeën onder heerschappij van (het Spaanse) Castilië. Pas bij de Vrede van de Pyreneeën in 1659 valt Roussillon toe aan Frankrijk.

Godsdienstoorlogen

Halverwege de 16e eeuw breidt het protestantisme met een calvinistische inslag zich uit over Languedoc. Net als in de rest van Frankrijk komt het na 1562 tot een strijd tussen katholieken en protestanten. Dankzij het Edict van Nantes in 1598, waarbij de protestanten het recht op vrije godsdienstoefening krijgen, breekt een periode van relatieve vrede aan. Maar door de opheffing van het edict door Lodewijk XIV in 1685 brandt de strijd opnieuw los. In de Cevennen voeren de vervolgde protestanten een guerrilla tegen het leger van de koning. Omdat ze geen uniform dragen, maar slechts een kiel (Occitaans: camiso), krijgen ze de bijnaam camisards. Uiteindelijk wordt opnieuw vrijheid van godsdienst gegarandeerd met het Tolerantie-edict van 1787. De haat onder de bevolking tegen het centrale bewind smeult echter voort tot in de 19e eeuw.

Boerenopstanden

Dankzij de aanleg van het Canal du Midi (1666-1680) krijgen de boeren van Languedoc nieuwe afzetmarkten voor hun wijn. Het aantal wijngaarden breidt zich in de loop van de 18e eeuw dan ook enorm uit. Halverwege de 19e eeuw wordt de wijnbouw, die inmiddels de voornaamste inkomstenbron in de regionale economie is geworden, bedreigd door een druifluisplaag. Kort daarop veroorzaken gewetenloos geknoei met wijn en goedkope import tot een overaanbod van wijn. De landarbeiders en de kleine producenten staan op de rand van de ondergang. In 1907 gaan ze met duizenden de straat op en eisen maatregelen van de regering. Hun protest wordt door het leger bloedig neergeslagen. Een wet tegen geknoei met wijn, de invoering van herkomstaanduidingen en de oprichting van coöperaties van wijnboeren brengen rust in de wijnbouw. Na afloop van de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog in 1962 vestigen duizenden Fransen uit Algerije, de pieds noirs, zich in Languedoc-Roussillon en geven de landbouw nieuwe impulsen. De wijnboeren van de regio hebben echter pas weer succes sinds de jaren 80 dankzij een nieuw kwaliteitsbesef en een reducering van het wijnbouwareaal.

Toerisme

Met de planmatige aanleg van de stad La Grande-Motte (1963-1968) en andere vakantiecentra langs de kust kiest Languedoc-Roussillon voor het toerisme als nieuwe economische sector en groeit uit tot de op twee na belangrijkste vakantiebestemming in Frankrijk. Het in 1970 opgerichte Parc National des Cévennes, het Parc Naturel Régional du Haut-Languedoc (1973), het Parc de la Narbonnaise (2003) en het Parc des Pyrénées Catalanes (2004) tonen de vele facetten van het unieke landschap. Dit rijke erfgoed van natuur en cultuur laat zich ook gelden op de UNESCO-Werelderfgoedlijst, met Pont du Gard (sinds 1985), Canal du Midi (1996), Carcassonne (1997), Saint-Guilhem-le-Désert (1998), Mont-Louis en Villefranche (2008) en Causses et Cévennes (2011).

Groeiende bevolking

Niet alleen vakantiegangers weten de voordelen van Languedoc-Roussillon op waarde te schatten. Met ruim 30.000 nieuwe inwoners per jaar is het een van de meest dynamische regio's van Frankrijk. Vooral Montpellier breidt in sneltreinvaart uit. In 2011 wordt het nieuwe stadhuis geopend, dat is ontworpen door Jean Nouvel. In 2012 neemt men de derde tramlijn in gebruik. In het Pacte Régional heeft het regionale bestuur maatregelen opgesteld die de kwaliteit van leven en de regionale economie moeten bevorderen, zonder de bescherming van milieu en klimaat uit het oog te verliezen.

Overnachten

In Languedoc-Roussillon zijn hotels, vakantiehuizen, pensions en campings naar ieders wens en voor elke portemonnee te vinden. In de maanden juli en augustus zijn veel onderkomens in de toeristencentra echter vaak ver van tevoren volgeboekt en worden er ook prijzen gevraagd die twee- tot driemaal zo hoog liggen als buiten het hoogseizoen. Tussen 1 november en Pasen wordt het stil in de vakantiesteden langs de zee. Niet alleen de campings, maar ook veel hotels zijn hier in de wintermaanden gesloten, terwijl in de Pyreneeën dan juist een topdrukte heerst. Voor een overzicht van de diverse overnachtingsmogelijkheden kunt u terecht bij de regionale verkeersbureaus (www.sunfrance.com).

Hotels

Franse hotels worden afhankelijk van de voorzieningen en het geboden comfort ingedeeld in categorieën met één tot vijf sterren. Hierbij houdt men echter geen rekening met de charme van een hotel. De prijs voor een overnachting is de kamerprijs: alleenreizenden betalen vaak het volle tarief. In hotels met een goed restaurant is het vaak de moeite waard om voor halfpension te kiezen; in het hoogseizoen is dat in veel hotels overigens ook verplicht. Een goede prijs-kwaliteitverhouding en een degelijke uitrusting van de kamer vindt u bij Logis de France, te herkennen aan het logo van een geel schoorsteentje op een groene ondergrond. Dit is een samenwerkingsverband van hotels die vaak door een familie worden gerund (www.logis-de-france.fr). De organisatie Relais du Silence biedt informatie over exclusieve hotels met een goed restaurant, die bijzonder rustig zijn gelegen te midden van een fraai landschap (www.silencehotel.com). De hoogste kwaliteit bieden de hotels die zijn aangesloten bij de organisatie Châteaux et Hôtels (www.chateauxhotels.com). Als u op doorreis een niet al te dure kamer zoekt, kunt u vlak bij talloze afritten van de snelweg terecht in een hotel van Formule 1 of Etap Hotels. Een goede website om een hotel te zoeken is www.hotel-france.com. Goede aanbevelingen voor hotels en restaurants vindt u bij Michelin (www.viamichelin.com) en Gault-Millau (www.gaultmillau.fr).

Een uitgebreid ontbijtbuffet kunt u alleen in de grotere hotels krijgen. Meestal begint men de dag met koffie en een baguette met marmelade. Het ontbijt (petit déjeuner) is meestal ook niet bij de prijs inbegrepen. Daarom is een ontbijt buitenshuis vaak aan te bevelen: u kunt bij de bakker een verse croissant -kopen en er in een bar een espresso of koffie met melk bij bestellen. Dat is vaak niet alleen goedkoper, maar ook beter dan het hotelontbijt.

Chambres d'hôte

Het verblijf in een chambre d'hôte, de Franse variant van het Britse B&B, wint steeds meer aan populariteit. Hier hebt u tevens de gelegenheid om het land en de mensen van dichtbij te leren kennen. Het aanbod strekt zich uit van eenvoudige kamers met een badkamer op de gang tot luxueuze suites op een wijngoed of in een kasteel. Deze laatste zijn vaak mooi gelegen in de vrije natuur, maar ook wel wat afgelegen, en de rit erheen over hobbelige landweggetjes kan u wat zwaar vallen. Het ontbijt is doorgaans bij de prijs inbegrepen. Enkele verhuurders stellen hun gasten een keuken om zelf te koken ter beschikking, andere nodigen hun gasten uit voor een gezamenlijk diner aan de table d'hôte. Tijdig reserveren is voor een dergelijk verblijf noodzakelijk. Voor nadere informatie kunt u terecht bij Clevacances (www.clevacances.com) en Gîtes de France (www.gites-de-france.fr).

Vakantiehuizen en appartementen

Naast de camping zijn vakantiehuizen en appartementen de populairste vorm van accommodatie in de toeristencentra aan de kust. Twee in heel Frankrijk opererende organisaties – Gîtes de France en Clevacances (zie hierboven) – bieden hulp bij het zoeken van passend onderdak. Afhankelijk van de ligging, de grootte en de uitrusting hanteert men een indeling van één tot vier korenaren (épi) of één tot vijf sleutels (clé).

Jeugdherbergen

Een auberge de jeunesse is te vinden in Nîmes, Montpellier, Sète, Carcassonne, Limoux en Perpignan. De jeugdherbergen zijn vrij eenvoudig toegerust, maar de overnachting is dan ook zeer goedkoop. Een internationaal jeugdherberglidmaatschap is aan te bevelen (www.fuaj.org).

Campings

Ondanks het grote aantal campings langs de 220 km lange kust boeken kampeerders bij hun vertrek maar al te vaak alvast hun favoriete plek voor het volgende jaar. Of u nu de voorkeur geeft aan een idyllische kampeerplek bij een boerderij of aan een gigantische camping met talloze voorzieningen, zoals zwembad, tennisbanen, disco en een activiteitenprogramma, er is voor iedereen wel iets geschikts te vinden. Op veel campings biedt men ook bungalows, hutten, caravans of permanent opgestelde tenten te huur aan (www.campingfrance.com).

Eten en drinken

In het restaurant

Tussen de middag, van ongeveer 12 tot 14.30 uur, wordt overal pauze gehouden: winkels en bezienswaardigheden zijn gesloten en op straat is het doodstil. Wie pas na 13.30 of 14 uur een restaurant binnengaat, zal hoogstwaarschijnlijk niet veel meer te eten vinden. 's Avonds kunt u meestal het best tussen 19.30 en 21 uur een restaurant opzoeken. Over het algemeen is het aan te raden een tafel te reserveren. Dat geldt vooral in het weekend en in de vakantietijd. Zondagavond en maandag zijn veel restaurants gesloten, al zijn ze in het hoogseizoen doorgaans wel geopend.

In Frankrijk kiest de gast niet zelf zijn tafel, maar wacht op een voorstel van het personeel, dat met monsieur respectievelijk madame wordt aangesproken. U hoeft niet altijd een compleet menu of diverse gangen à la carte te nemen, maar vooral 's avonds is het ongebruikelijk om alleen een salade of een voorgerecht te bestellen. Brood en een karaf water worden bij iedere maaltijd standaard gratis geserveerd.

Na de maaltijd brengt het personeel de rekening pas op het moment dat u daarom vraagt. De rekening betreft de gehele maaltijd, want apart betalen is in Frankrijk niet gebruikelijk. Hoewel geld voor de bediening bij de prijs is inbegrepen (service inclus), laat men gewoonlijk een paar euro als fooi op tafel achter.

Crème de la crème

Tussen Petite Camargue en de Pyreneeën zijn meer dan twintig restaurants met een Michelinster te vinden. Prominent in dit gezelschap is momenteel Gilles Goujon (Auberge du Vieux Puits, Fontjoncouse, 23 km ten zuidwesten van Narbonne, tel. 04 68 44 07 37, www.aubergeduvieuxpuits.fr). Met drie Michelinsterren steelt hij sinds 2010 de show vóór de gebroeders Pourcel (Le Jardin des Sens, Montpellier, tel. 04 99 58 38 38, www.jardindessens.com), die jarenlang als de ambassadeurs van de verfijnde smaak in de Midi optraden. Nog een andere topkok in de regio is Michel Kayser (Alexandre, Nîmes-Garons, tel. 046 6 70 08 99, www.michelkayser.com), die al jarenlang constant een hoog niveau behaalt en in 2007 zijn felbegeerde tweede ster kreeg. Twee sterren bezit ook de jonge chef-kok Jérôme Nutile (Hostellerie Le Castellas, Collias, nabij Pont-du-Gard, tel. 04 66 22 88 88, www.lecastellas.com).

Prijsniveau

Smullen als God in Frankrijk gaat niet voor niks! 's Avonds betaalt u voor een menu zonder drankjes € 25-30, in toprestaurants minstens € 45. In een restaurant met één of meer sterren stijgt de prijs al snel tot boven € 100. Doordeweek kunt u 's middags goedkoper eten als u kiest voor een daggerecht (plat du jour) of een klein menu, een middagmenu van meestal twee gangen. Ook in het sterrenrestaurant lokt men 's middags gasten met lagere prijzen.

De keuken van de Midi

Vis en zeebanket nemen een vooraanstaande plaats in de keuken van de kuststreek in. Inktvis, zeeduivel, zeewolf, tonijn, zeebrasem, tong en nog veel meer soorten vis worden vers uit zee in de restaurants geserveerd. Tot de klassieke gerechten behoren het plateau de fruits de mer, een fraai geheel van rauwe mosselen en oesters, en de soupe de poisson, een gebonden vissoep waar men naar wens croûtons, mayonaise en geraspte kaas doorheen kan roeren. Een heerlijk voorgerecht is de anchois de Collioure, verse gemarineerde ansjovis, die vaak samen met geroosterde rode paprika wordt geserveerd.

Eendenborst of gestoofd rundvlees zijn hier de geliefde vleesgerechten. Een entrecôte is minder aan te bevelen; vaak is het niet meer dan een dun, nogal taai stuk vlees. Vooral landinwaarts serveert men in restaurants ook wat meer uitgesproken gerechten, zoals duif, kwartel of wild. Vrij stevige kost is de bekende cassoulet van Castelnaudary, een eenpansgerecht van in ganzenvet gesmoorde witte bonen, verschillende soorten vlees, spek en worst. Typerend voor de keuken van Roussillon is de combinatie van vlees met zoete vruchten.

Het kaasplateau is in het zuiden van Frankrijk goed voorzien. De pélardons, geitenkaasjes in verschillende stadia van rijpheid, en de bleu de causses, een blauwschimmelkaas van schapen- of koeienmelk, worden in de regio zelf geproduceerd en dragen ook een AOC-keurmerk.

De wijnen van de Midi

Tussen de Rhône en de Pyreneeën ligt het omvangrijkste wijnbouwgebied ter wereld (bijna 300.000 ha). Hier vindt u volop gelegenheid om wijnen te proeven. Het grote aantal AOC-wijnen (Vins à Appellation d'Origine Contrôlée, sinds 2009 AOP – Appellation d'Origine Protégée) wijst erop dat de wijnboeren in de kwaliteit van de wijn hun voornaamste troef zoeken. Aan de kwaliteitseisen die verbonden zijn aan het AOC-keurmerk voldoen onder meer Costières de Nîmes, Faugères, Saint-Chinian, Minervois, Corbières, Fitou, Cabardès, Malepère, Côtes du Roussillon-Villages, Côtes du Roussillon en Collioure. Maar ook onder de landwijnen (VDP – Vins de Pays – en IGP – Vins à Indication Géographique) zijn wijnen van bijzonder goede kwaliteit te vinden.

De productie van rode wijn domineert, waarbij men voor de AOC-wijnen vooral gebruikmaakt van de druivensoorten grenache, mourvèdre en syrah. Voor witte wijn gebruikt men in Languedoc vooral clairette, piquepoul en viognier.

Een specialiteit vormen de Vins Doux Naturels (VDN). Tot de van nature zoete wijnen behoren zowel de wijnen met een volle smaak uit Banyuls en Maury, als de fruitige muskaatwijnen uit Rivesaltes, Frontignan, Lunel en Mireval. Deze zijn geschikt als aperitief of bij kaas en dessert.

Veel boeren en wijnboeren onderhouden bij hun bedrijf een zogeheten ferme-auberge, waar gasten gerechten uit de regio krijgen voorgeschoteld. De sfeer is gemoedelijk, de producten zijn afkomstig uit eigen teelt of uit de nabije omgeving. Over het algemeen is reserveren gewenst; creditcards worden niet geaccepteerd. Een overzicht van de bedrijven vindt u bij het verkeersbureau of op www.bienvenue-a-la-ferme.com).

Wat niet onvermeld mag blijven, is dat monniken voor het eerst in het zuiden van Frankrijk aan de bovenloop van de Aude een mousserende wijn vervaardigden: de Blanquette de Limoux. Deze kan zich zonder meer meten met de beroemde champagne uit de noordelijkere streek.

Praktische informatie

Reizen naar Languedoc-Roussillon

Met het vliegtuig

Rechtstreekse vluchten naar Languedoc-Roussillon worden verzorgd door diverse maatschappijen: zo vliegt KLM vanaf Amsterdam naar Montpellier, Transavia vanaf Rotterdam. Ryanair vliegt vanaf Brussel-Charleroi of Eindhoven naar Montpellier, Carcassonne of Perpignan. Andere luchthavens in de regio bereikt u via een binnenlandse vlucht via Parijs. Als u geen zin hebt in een tussenstop in Parijs, kunt u kiezen voor een luchthaven op niet al te grote afstand van Languedoc-Roussillon, zoals Lyon, Marseille, Nice, Toulouse of ook Barcelona.

Met de trein

Van de Benelux naar Zuid-Frankrijk rijdt enkele keren per dag een hogesnelheidstrein. Aan het spoor voor de Thalys in de Benelux wordt nog gewerkt om het geschikt te maken voor hoge snelheden. Op het traject van Parijs (Gare de Lyon) rijdt de TGV in 3 uur naar Nîmes, 3,5 uur naar Montpellier en 5 uur naar Perpignan. Informatie over Thalys en TGV bij NS Hispeed Telesales, tel. 0900 9296 (€ 0,35 per minuut) of www.-nshispeed.nlen www.brail.be. Voor alle TGV's geldt dat reserveren verplicht is. Deze reservering en de toeslag kunt u ook nog kort voor vertrek kopen bij de TGV-automaten op het station.

Met de auto

Tol voor de autosnelwegen: voor het gebruik van de Franse autosnelwegen betaalt u tol (péage). U kunt ook reizen over de secundaire wegen, maar via de tolwegen gaat het wel het snelst. De rit naar het zuiden kost ongeveer € 50. Betaling met een creditcard is bij de tolstations mogelijk bij automaten (CB, Carte Bancaire).

Route: het is mogelijk via Parijs te rijden, maar vanwege de vele files rond de Franse hoofdstad is dat zeker niet aan te raden. U kunt dan ook het best via Maastricht-Luxemburg of via Brussel-Luxemburg rijden. Ga vervolgens over de A 31 en de A 6 naar Lyon en neem dan de Autoroute du Soleil (A 7). Bij Orange neemt u La Languedocienne (A 9) in de richting van Montpellier en Barcelona. De alternatieve route over de A 75 voert u door een mooi landschap, maar is ook een omweg. U rijdt dan vanaf Lyon via Clermont-Ferrand en komt langs het -gigantische Viaduc de Millau.

In Frankrijk moet in elke auto een alcoholtest (ethylotest) aanwezig zijn. Dit geldt ook voor toeristen op doorreis. Met zo'n test kunt u bepalen of u wel of niet in staat bent een auto te besturen. Het gebruik is niet verplicht. Er dient altijd een ongebruikte test aanwezig te zijn: als u de test gebruikt, dient u over een tweede, ongebruikte test te beschikken. De test is in Frankrijk te koop bij drogisterijen en grote tankstations.

Files: over het algemeen is het verkeer op de tolvrije gedeelten (Luxemburg-Toul, ringsnelweg Lyon, Montpellier) het drukst. Bij de tolstations (péage) in Lyon en Montpellier ontstaan geregeld files. U kunt de wachttijd verkorten door met een creditcard te betalen bij een automaat (volg de borden CB). Het verkeer is het drukst in de weekenden van de vakantieperiode (juli-aug.) en de lange weekenden rond 1 en 8 mei, Hemelvaartsdag en Allerheiligen.

VerkeersInformatie: Radio FM 107,7, www.bison-fute.equipement.gouv.fr.

Douane

Legitimatiepapieren: u dient een geldig reisdocument bij u te hebben. Al hoeft u uw paspoort of reisdocument niet meer te laten zien bij het passeren van de grens, u moet zich wel kunnen legitimeren. Dat kan alleen met een paspoort of een identiteitskaart; een rijbewijs is geen geldig legitimatiebewijs. Kinderen dienen over een eigen reisdocument te beschikken.

Douanebepalingen: voor de inwoners van EU-landen is reizen binnen de EU te vergelijken met reizen in eigen land. De douane bemoeit zich daar niet mee. Maar voor bepaalde goederen en huisdieren gelden regels: zie www.douane.nlof http://fiscus.fgov.be/interfdanl. U hoeft geen accijns te betalen en geen aangifte te doen als u de volgende hoeveelheden niet overschrijdt: 110 l bier, 90 l wijn, 20 l likeurwijn, zoals sherry of port, 10 l gedestilleerde drank, zoals whisky, cognac, jenever, 800 sigaretten, 400 cigarillo's of sigaren, 10 kg rooktabak. Deze hoeveelheden gelden voor eigen gebruik.

Reizen in Languedoc-Roussillon

Met de trein

Enkele keren per dag verzorgen regionale treinen de verbinding tussen Nîmes en Perpignan en tussen Narbonne en Carcassonne, en verder tussen Nîmes en Alès en Grau-du-Roi en tussen Béziers en Bédarieux. Treinkaartjes vanaf € 1, inlichtingen via tel. 36 35 (€ 0,34/min.), www.voyages-sncf.com en www.tersncf.com.

Met de bus

Alle grotere plaatsen hebben een busstation (gare routière). De verbinding op de hoofdroutes tussen de steden is goed op werkdagen. De dienstregeling op zondag is beperkt. De plaatsen in het achterland zijn met de bus doorgaans slechts een- of tweemaal per dag te bereiken. Een buskaartje kost ongeacht de gereisde afstand € 1 of € 1,50. Inlichtingen over de afzonderlijke departementen via www.edgard-transport.fr, www.herault-transport.fr, www.aude.fr en www.cg66.fr.

Met de auto

Verkeersregels: de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom is 50 km/u, op provinciale wegen 90 km/u of 80 km/u bij regen, op autowegen 110 dan wel 100 km/u, op autosnelwegen 130 dan wel 110 km/u. Op veel plaatsen staat apparatuur voor snelheidscontrole. De limiet voor alcohol is een promillage van 0,5. Veiligheidsgordels zijn verplicht voor alle zitplaatsen. Bellen tijdens het rijden is verboden. Verkeer op de rotonde heeft in Frankrijk voorrang. Het bord Toutes directions wijst de richting voor doorgaand verkeer. De geldboetes voor verkeersovertredingen zijn fors en worden ook in het buitenland toegezonden.

Parkeren: in de grote steden parkeert u het gemakkelijkst in de met borden aangegeven en meestal bewaakte parkeergarages. In de zone bleue mag u alleen met parkeerschijf parkeren. Een gele band langs de rand van de straat geldt als stopverbod.

Tanken: het netwerk van benzinestations is uitgebreid, maar na 19 uur en op zondag zijn vaak alleen zelfbedieningspompen geopend, die niet altijd buitenlandse bankpassen accepteren. Benzine (essence), biobrandstof (biocarburant, SP95-E10) en diesel (gazole) zijn goedkoper dan in Nederland en België. Als alternatief voor biobrandstof biedt men vaak Super Plus 98 aan. Het goedkoopst tankt u bij de stations bij supermarkten.

Ongeval: de groene verzekeringskaart en de internationale reis- en kredietbrief maken het bij een ongeval gemakkelijker om met de tegenpartij en diens verzekering tot overeenstemming te komen. Neem altijd een schadeformulier mee.

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar (Nouvel An)

Paasmaandag (Lundi de Pâques)

1 mei: Dag van de Arbeid (Jour de Travail)

8 mei: Einde van de Tweede Wereldoorlog (Armistice de 1945)

Hemelvaartsdag (Ascension)

Pinkstermaandag (Lundi de Pentecôte)

14 juli: Franse nationale feestdag (Quatorze Juillet)

15 augustus: Maria-Tenhemelopneming (Assomption)

1 november: Allerheiligen (Toussaint)

11 november: Einde van de Eerste Wereldoorlog (Armistice de 1918)

25 december: Kerstmis (Noël)

Feesten en festivals

In Languedoc-Roussillon houdt men van feesten. Er staan talloze dorpsfeesten en middeleeuwse feesten op de kalender. Ook organiseert men veel culturele en sportieve evenementen, allerlei festivals die in het teken staan van muziek, theater, film of foto, en allerhande speciale markten. Vele worden in de openlucht gehouden en zijn gratis. De regionale krant Midi Libre biedt informatie over het zomerprogramma in speciale bijlagen die in juni verschijnen en gratis beschikbaar zijn bij veel toeristenbureaus en op internet. Verder vindt u informatie over evenementen op www.sunfrance.com.

Op de zondagen tussen januari en Pasen trekken tijdens het Carnaval de Limoux de fécos, traditioneel gemaskerde groepen, in optocht door de stad. Carnavalsoptochten worden in Languedoc-Roussillon nog tot in mei gehouden. In Hérault komt in veel dorpen dan ook het animal totemtique of de chevalet in actie. Eind februari houdt men in de Pyreneeëndorpen Prats-de-Mollo en Saint-Laurens-de-Cerdagne bij het Fête de l'Ours een 'berenjacht'. Een heel bijzondere gebeurtenis is de boetedoeningsprocessie – Procession de la Sanch – op Goede Vrijdag in Perpignan, Collioure en Arles-sur-Tech. Tussen Hemelvaartsdag en september trekken meerdaagse ferias in diverse plaatsen een groot publiek ondanks de steeds luider klinkende protesten van tegenstanders van de stierengevechten. Maar de meeste bezoekers komen om vrolijk feest te vieren, niet voor de stierengevechten (corridas). Het bekendst zijn de ferias van Nîmes en Béziers. Bij de courses camarguaises vloeit geen bloed en staat juist de stier in het middelpunt. Tot de traditionele sportwedstrijden behoren ook de joutes nautiques. In juni organiseert men het Total Festum met lezingen, concerten, theater, sportevenementen en markten als uiting van de Occitaanse en Catalaanse cultuur. Vooral in Roussillon houdt men de traditie in ere van het johannesvuur, dat wordt ontstoken bij het Fête de la Saint Jean (23-24 juni). Op de zondag die het dichtst bij 29 juni (dag van Petrus en Paulus) valt, herdenkt men in veel vissersplaatsen de verdronken zeelieden bij het Fête de la Saint Pierre met een optocht te land en ter zee. Tijdens de Franse schoolvakantie in juli-augustus houdt men het ene na het andere festival. Op de nationale feestdag van 14 juli, of op de avond ervoor, organiseert men in veel plaatsen vuurwerk, hier en daar met een lampionoptocht voor kinderen of een parade. In oktober-november sluit men het feestseizoen af met de Fêtes du Vin en Fêtes de la Châtaigne.

Geld

In Frankrijk is de euro het officiële betaalmiddel. In hotels, supermarkten en bij tol- en benzinestations kunt u met een creditcard (CB, carte bancaire) betalen. Gangbaar zijn Eurocard, Mastercard en Visa. Veel restaurants, ferme-auberges en chambres d'hôte verwachten echter betaling met contant geld.

Gezondheid

Via de verplichte basisverzekering bent u verzekerd voor alle medisch noodzakelijke zorg in het buitenland. Kosten worden meestal vergoed volgens het in eigen land geldende tarief. Als de kosten voor de behandeling hoger zijn dan deze vergoeding, kan de rest van het bedrag geclaimd worden bij de aanvullende verzekering of de reisverzekering. Voor het buitenland is het handig een European Health Insurance Card (EHIC) aan te vragen bij uw zorgverzekeraar. Hiermee kunt u aantonen dat u verzekerd bent voor ziektekosten en recht hebt op zorg. Ook hoeft u dan de zorgnota vaak niet voor te schieten. Gaat het om niet-spoedeisende zorg, dan kunt u het best vooraf contact opnemen met de zorgverzekeraar. Apotheken (pharmacies) zijn te herkennen aan een groen neonkruis.

Informatie

In Nederland

http://nl.franceguide.com

tel 0900 112 23 32 (€ 0,15 per minuut)

In België

http://be-nl.franceguide.com

tel. 02 505 38 28

In Frankrijk

Comité Régional du Tourisme Languedoc-Roussillon: L'Acropole, 954, Avenue Jean Mermoz, 34960 Montpellier, tel. 04 67 20 02 20.

Comités Départemental du Tourisme (CDT) Aude: Allée R. Courrière, 11855 Carcassonne, tel. 04 68 11 66 00.

CDT Gard: 3, Rue Cité-Foulc, 30011 Nîmes, tel. 04 66 36 96 30.

Hérault-Tourisme: Avenue des Moulins, 34184 Montpellier, tel. 04 67 67 71 71.

CDT Pyrénées Orientales: 16., Avenue des Palmiers, 66005 Perpignan, tel. 04 68 51 52 53.

In vrijwel elke plaats is wel een toeristenbureau – Office de Tourisme (OT) – te vinden. Steeds vaker stelt men toeristische informatie beschikbaar voor een smartphone of verhuurt men een audiovisueel GPS-toestel. Voor een aangename kennismaking met een stad en de bezienswaardigheden is een rit met een toeristentreintje ook heel geschikt.

Internet

www.franceguide.com: op de homepage van Atout France vindt u antwoord op praktische vragen voor de vakantie en links naar de regio's (meertalig).

www.tourisme.fr: deze website biedt links naar 3600 toeristenbureaus in Frankrijk (Frans).

www.sunfrance.com: het regionale toeristenbureau geeft informatie over de cultuur, de geschiedenis, het land en de inwoners van Languedoc-Roussillon. Ook vindt u er een evenementenkalender, kunt zoeken naar hotels en campings, en hebt u de mogelijkheid brochures te downloaden (meertalig).

www.laregion.fr: deze website van het regionaal bestuur biedt informatie over de politiek, economie en cultuur (Frans).

www.audetourisme.com: de officiële website van het departement Aude geeft informatie over Narbonne, de kust, Carcassonne, Canal du Midi, Corbières en de katharenburchten (meertalig).

www.gard-tourismus.com: de website van CDT Gard geeft informatie over Nîmes, Uzès, Pont du Gard, het Rhônedal, Petite Camargue en Cevennen (meertalig).

www.herault-tourisme.com: de website van CDT Hérault geeft informatie over Montpellier, Béziers, Sète, Étang de Thau en de kust, Héraultdal, Haut-Languedoc, Minervois (meertalig).

www.tourisme-pyreneesorientales.com: de website van CDT Pyrénées Orientales (PO) geeft informatie over Perpignan, Collioure, Côte Vermeille, Pyrénées Orientales (PO), Cerdagne, Conflent, Vallespir, Capcir (meertalig).

www.midilibre.fr: de regionale krant Midi Libre geeft op deze website informatie over actuele gebeurtenissen in de regio, evenementen en uitstapjes, en verder blogs over restaurants (Frans).

Kinderen

De vlakke zandstranden van Languedoc-Roussillon zijn bijzonder geschikt voor een vakantie met kinderen. Voor de wat oudere kinderen zijn er talrijke aantrekkelijke watersportmogelijkheden. Locaties met het keurmerk 'Station Kid' hebben hun activiteiten en opvang speciaal afgestemd op vakantiegangers met kinderen (www.stationkid.com).

In de meeste badplaatsen heerst een aanzienlijke drukte, die soms nauwelijks nog draaglijk is. Themaparken, disco's, lunaparken (fêtes foraines) en karaokeshows 'vermaken' zelfs de jongste gasten de hele dag door en belasten de ouderlijke portemonnee enorm. 's Zomers zijn er echter ook tal van gratis evenementen, zoals openluchtconcerten, vuurwerk, optochten, visserswedstrijden (joutes) en stierenspelen (bijvoorbeeld toro piscine).

Op een afstand van slechts enkele kilometers van de kust is het al gedaan met deze grote drukte. Toch biedt het achterland met watersportmogelijkheden op rivieren en meren, klimrotsen, klimparken, kinderboerderijen, maneges, en ook druipsteengrotten en katharenburchten vooral voor de wat oudere kinderen talloze spannende vakantiebelevenissen.

Ideaal voor kinderen zijn onder meer: Espace de Ludo bij de Pont du Gard (zie blz. 37), Musée Haribo in Uzès (zie blz. 39), Zoo de Lunaret ( N 10; http://zoo.montpellier.fr) en Mare Nostrum (zie blz. 54) in Montpellier, Parc des Dinosaures ( L 11; www.musee-parc-dinosaures.com) bij Mèze, Dinosauria ( C 16; www.dinosauria.org) in Espéraza, Réserve africaine de Sigean (zie blz. 92), Aqualand in Cap d'Agde, Port-Leucate en Saint-Cyprien (www.aqualand.fr).

Klimaat en reisseizoen

Volgens de statistieken schijnt de zon in Languedoc-Roussillon 300 dagen per jaar, maar in het bergachtige binnenland zijn dagen met regen geen zeldzaamheid. Erg warm wordt het in juli en augustus. Vanuit het koelere bergland in het noorden en het noordwesten waaien weliswaar de mistral en de tramontane, maar doordat ze alle wolken verdrijven, brengen ze nauwelijks verkoeling.

Als u niet gebonden bent aan de schoolvakanties, kunt u een vakantie aan zee beter niet in juli of augustus plannen: de stranden zijn dan overvol, de hotels en campings zijn volgeboekt en bovendien extra duur. Wel organiseert men juist in juli en augustus de uitbundigste feesten en evenementen en biedt men in de badplaatsen allerlei amusement voor jong en oud. Hoewel in deze maanden ook in het binnenland de toeristische attracties druk worden bezocht, kunt u toch in Haut-Languedoc, Corbières en de Pyreneeën buiten de gebaande toeristenpaden een rustige vakantie in de natuur doorbrengen.

De mooiste perioden in Languedoc-Roussillon zijn mei, juni en september, zowel voor een actieve als voor een culturele vakantie: de temperatuur is gematigd, de toeristische infrastructuur is niet overbelast en de bezienswaardigheden zijn niet zo drukbezocht. Maar zelfs in maart-april en tot in november is het prima weer om te wandelen of te fietsen. In mei wordt het zeewater warm genoeg om te zwemmen, en dat blijft zo tot in oktober. Afgezien van de weekenden en de feestdagen is het aan de stranden niet erg druk en is er volop plaats in de zon.

Van Allerheiligen tot Pasen is het doodstil in de badplaatsen; veel toeristische locaties buiten de steden zijn dan beperkt geopend of volledig gesloten. In het najaar komen soms plotselinge, heftige regenbuien voor, die tot overstromingen kunnen leiden. De winters aan de kust zijn met een gemiddelde temperatuur van 13 °C mild maar regenachtig.

Openingstijden

Winkels: ma.-za. 9-12, 14-19 uur, in steden ook zonder middagpauze. Veel bakkerijen en levensmiddelenzaken zijn zo.-ochtend geopend, vooral als er markt is. Veel winkels zijn daarentegen ma.-ochtend gesloten.

Supermarkten: ma.-za. 9-20/21 uur.

Toeristenbureaus: ma.-vr. 9-12, 14-18, za. 9-12, in het zomerseizoen in veel plaatsen zonder middagpauze en tevens zo.

Banken: ma.-vr. 9-12, 14.30-16 uur.

Postkantoren: ma.-vr. 8-12, 14-18, za. 8-12 uur, in steden zonder middagpauze.

Veiligheid en noodgevallen

Diefstal uit auto's (vol à la roulotte) is een probleem. Zelfs voor een korte tussenstop dient u de auto volledig af te sluiten en geen waardevolle spullen in zicht te laten liggen. Laat 's nachts of op afgelegen wandelparkeerplaatsen geen bagage in de auto achter. Geef liefst zicht op een lege kofferruimte. Een extra, goed zichtbaar stuurslot is aan te bevelen om dieven af te schrikken. In de stad gelden de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen: autoportieren tijdens de rit afsluiten, geen waardevolle spullen op een lege zitplaats laten liggen. Let op markten en andere drukke plaatsen op uw spullen: daar kunnen zakkenrollers actief zijn. Als er toch iets wordt gestolen, dient u dat te melden bij een politiebureau om later de schade door uw verzekering vergoed te kunnen krijgen.

Belangrijke telefoonnummers

Politie: tel. 17. Ambulance / noodarts: tel. 15. Brandweer: tel. 18.

Alle bankpassen / creditcards blokkeren: tel. 0031 (0)30 283 53 72, zie ook www.pasblokkeren.nl of tel. 0032 (0)70 34 43 44, zie ook www.cardstop.be

Autopech: de ANWB heeft een steunpunt in Lyon, tel. 04 72 17 12 12

Nederlandse ambassade: 7, Rue Eblé, 75007 Parijs, tel. 01 40 62 33 00 http://frankrijk.nlambassade.org

Belgische ambassade: 9, Rue de Tilsitt, 75840 Parijs, tel. 01 44 09 39 39 www.diplomatie.be/parisnl

Reizen met een handicap

In hotels, restaurants, musea en bezienswaardige bouwwerken zijn helaas meestal geen aanpassingen voor gehandicapten aanwezig. Hobbelige kasseienstraten in de dorpen en het heuvelachtige terrein in het achterland beperken de mobiliteit van mensen met een handicap aanzienlijk. Kijk voor meer informatie op de website van het Franse verkeersbureau (http://nl.franceguide.com/voor-iedereen/gehandicapten).

Roken

Rookwaar is te koop bij een (bureau du) tabac. In Frankrijk geldt een rookverbod in alle openbare ruimten, van overheidsdiensten en stations tot cafés, bars en restaurants.

Sport en activiteiten

Fietsen

Op de wegen in Zuid-Frankrijk zijn altijd veel enthousiaste fietsers onderweg. Het geschikst voor een eigen 'Tour de France' zijn vooral de rustigere secundaire wegen, de verharde landwegen en de voormalige jaagpaden langs de kanalen. Maar ook het netwerk van fietspaden, de zogeheten Voies vertes, wordt geleidelijk steeds verder uitgebreid. Deze routes voeren u onder meer van de stedelijke centra aan zee door de garrigue bij Sommières, door Haut-Languedoc of rond de Étang de Thau (www.af3v.org). Een goede routebegeleiding voor fietsers zijn de IGN-kaarten op schaal 1:100.000. Racefietsen, maar vooral mountainbikes (vélo tout terrain – VTT), zijn in veel plaatsen te huur.

Chemins de l'histoire: vijf gemarkeerde routes van verschillende moeilijkheidsgraad laten u van dichtbij kennismaken met de geschiedenis van de regio (www.sunfrance.com/découvrir/balades).

Golf

Voor golfers zijn direct aan de kust, in het achterland en in het bergland zo'n twintig golfbanen beschikbaar, waarvan de meeste een parcours van 18 holes bieden. Met een golfpas, die naargelang het seizoen € 120 of € 150 kost, kunt u op drie golfbanen spelen. Deze pas is te bestellen via www.sudfrancegolf.com.

Kano, kajak, rafting, canyoning

Langs de Gardon, Hérault, Orb en Aude en bij de kanalen in de Camargue verhuurt men van het voorjaar tot in het najaar op veel plaatsen kano' s en kajakken. Met de boot en de peddel krijgt u ook een zwemvest, een routebeschrijving en een waterdichte container voor etenswaar en droge kleding. In de huur van de boot is het transport terug naar het beginpunt inbegrepen. Mei en juni zijn de beste maanden voor een tocht. In de zomer en het vroege voorjaar is de waterstand vaak erg laag, maar bij hevige regenval kan de rivier heel snel in een woeste stroom veranderen. Als de waterstand zo hoog is dat er gevaar dreigt, wordt de verhuur tijdelijk stopgezet. Rafting is mogelijk op trajecten met wilder stromend water.

De kloven in de Pyrénées Orientales zijn ideaal voor het uiterst opwindende canyoning, waarbij u elementen van klimmen, zwemmen en duiken combineert (informatie en boeking: www.crck.org/languedocroussillon, www.france-rivieres.com, www.canoe-france.com).

Klimmen

Het grillige reliëf van de uitlopers van de Cevennen is met zijn kloven een paradijs voor klimliefhebbers. Voor informatie over klimlocaties en organisatoren kunt u terecht bij de toeristenbureaus en de Fédération Française de la Montagne et de l'Escalade (www.ffme.fr).

Paardrijden

De regio is te paard te verkennen over 1200 km aan gemarkeerde ruiterpaden, zoals onder meer de transéquestre. Zowel langs de kust als in het achterland organiseren de centres equestres tochten te paard van een paar uur tot enkele dagen. Op de maneges in de Camargue kunt u zelfs de rijtechniek leren van de gardians, de veehoeders. Nadere inlichtingen over maneges, cursussen en evenementen vindt u op www.terre-equestre.com.

Pleziervaartuigen

Het Canal du Midi, het Canal du Rhône-à-Sète en het Canal de la Robine zijn toegankelijk voor pleziervaartuigen. U kunt hier een conmfortabel en rustig boottochtje maken en hoeft eigenlijk alleen echt goed op te letten bij het passeren van een van de talrijke sluizen. Pleziervaartuigen verhuurt men onder meer bij Connoisseur (www.connoisseur.fr) en Crown Blue Line (www.crownblueline.fr). Nadere inlichtingen over zo'n boottocht vindt u in een brochure van het regionale toeristenbureau (download via www.sunfrance.com).

Speleologie

Enkele organisaties voor outdooractiviteiten bieden onder de noemer spéléo een afdaling aan in grotten die niet voor het publiek ontsloten zijn. Lijsten van organisatoren zijn verkrijgbaar bij de toeristenbureaus. Een bron van deskundige informatie is de Fédération Française de Spéléologie (http://ffspeleo.fr).

Surfen en kitesurfen

Vooral de etangs zijn bijzonder geschikt voor beginnende surfers. De Étang de Mateille bij Gruissan is uitsluitend bestemd voor surfers. Gevorderde surfers kunnen hun hart ophalen bij Narbonne-Plage aan de voet van de Montagne de La Clape, bij Port-Barcarès en bij Argelès. Maar let op: de zo nu en dan sterke aflandige wind kan ook voor geoefende surfers gevaarlijk zijn. Surfcursussen en materiaalverhuur worden in alle badplaatsen aangeboden. De kwaliteit van de scholen wordt gewaarborgd door het keurmerk van de Féderation Française de Surf (www.surfingfrance.com).

Kitesurfen wordt steeds populairder en kan hier op een tiental locaties worden beoefend. Voor cursussen en materiaalverhuur vindt u ruim twintig Écoles de Kite tussen Port-Camargues en Saint-Cyprien (www.lvllr.net).

Wandelen

Met ruim 6300 km aan gemarkeerde wandelpaden is Languedoc-Roussillon een waar paradijs voor wandelaars. Verspreid over de regio ligt een dicht netwerk van geel gemarkeerde wandelroutes voor tochten van een halve tot een hele dag, de Chemins de petites randonnées (PR). Bij veel Offices de Tourisme verkoopt men routebeschrijvingen en streekkaarten waarop de routes staan aangegeven. De beschrijvingen, de zogeheten randofiches, zijn overigens alleen in het Frans beschikbaar. De Fédération Française de la Randonnée Pédestre geeft wandelgidsen uit met de mooiste routes van de regio en van de departementen in de serie 'TopoGuides: Les Départements à Pied'. Deze gidsjes zijn te koop in de plaatselijke boek- en tijdschriftenhandel of via internet (www.ffrandonnee.fr).

Duurzaam reizen

De aandacht voor het milieu is gegroeid in Zuid-Frankrijk: het netwerk van fietspaden wordt uitgebreid, aantrekkelijke tarieven stimuleren de overstap op bus en trein, de overvloed aan plastic zakken wordt ingedamd, in bloemperken plant men bloemen met een geringe behoefte aan water, en afvalscheiding is bijna vanzelfsprekend. Ook de toeristische sector zet in op duurzaamheid: écotourisme, tourisme durable, tourisme vert zijn gangbare termen. Boerderijvakanties worden al langere tijd aangeboden. Op de volgende websites vindt u informatie over duurzame initiatieven en duurzaam opererende ondernemingen.

www.languedoc-roussillon.developpement-durable.gouv.fr: het Franse ministerie van Milieu geeft informatie over projecten in de regio, het klimaat en de natuurbescherming.

www.voyagespourlaplanete.com – www.tourisme-ecolobio.com – www.green-club.fr: lijst van instellingen die zich onderscheiden door duurzaamheid. In Languedoc-Roussillon zijn er nog niet al te veel.

www.pavillonbleu.org: veel gemeenten, jachthavens en stranden mogen de blauwe vlag met de witte golven hijsen als teken van een goede waterkwaliteit en een hoge milieustandaard.

www.bienvenue-a-la-ferme.com: landbouwbedrijven waar men gasten ontvangt of producten uit eigen teelt verkoopt, tooien zich met het logo van een geel bloempje op een groene ondergrond.

www.marches-producteurs.com: op marchés des producteurs de pays zijn alleen producten uit lokale landbouw, wijnbouw en kunstnijverheid te koop.

Door Languedoc-Roussillon lopen ook diverse wandelroutes voor de lange afstand, de Chemins de grandes randonnées (GR). Deze zijn genummerd en worden aangeduid met een rood-witte markering (www.gr--infos.com). Voor deze routes zijn de wandelkaarten van het Institut Géographique National (IGN) op schaal 1:25.000 aan te bevelen (www.ign.fr).

Wellness

Languedoc-Roussillon is in Frankrijk de op één na belangrijkste regio met warmwaterbronnen. U kunt hier bij meer dan tien erkende baden, van de Pyreneeën en Lozère tot beneden aan de kust, terecht voor thermaalkuren en wellness. De kuurbaden zijn bijna allemaal te herkennen aan de naamstoevoeging 'les-Bains' (www.france-thermale.org).

Aan de kust bieden diverse hotels een verblijf met thalassotherapie. Het wellnessprogramma omvat onder meer zeewaterdouches, zeemodderpakkingen, algenpakkingen, massages, zuurstoftherapie, watergymnastiek (www.thalassoline.com, www.allo-thalasso.com).

Wintersport

Acht skicentra in de Pyreneeën bieden in totaal 150 km aan pistes en 300 km aan loipes op een hoogte van 1500 tot 2600 m (www.neigescatalanes.com).

Zeilen

De unieke weersomstandigheden met veel wind en zon maken Languedoc-Roussillon tot een eldorado voor zeilers. Voor de kust en op de Étang de Thau worden geregeld zeilwedstrijden georganiseerd. Aan de kust, maar ook bij de etangs en de meren in het achterland, zijn talloze verhuurders van zeilboten, zeilscholen en zeilclubs te vinden. Jongeren kunnen leren zeilen in een kleine optimist. Ouderen kunnen zich bekwamen op een jol of een catamaran, of kunnen leren varen met een jacht (www.ffvoilelr.net).

Zwemmen

Langs de 180 km lange kust tussen de Camargue en Côte Vermeille ligt het ene na het andere zandstrand. Het mooiste strand vindt u aan de Pointe de l'Espiguette (zie blz. 48), met een vrijwel ongerept duinlandschap. Uitgestrekte stranden zonder bebouwing liggen op de kuststroken bij Maguelone en Sète, en bij Valras, Gruissan en Canet. Aan de Côte Vermeille, aan de voet van de Pyreneeën, liggen mooie kleine baaien met zandkiezelstranden.

De kwaliteit van het water wordt in het zomerseizoen regelmatig gecontroleerd. Voor de resultaten kunt u terecht bij de toeristenbureaus of havenmeesters. In de afgelopen jaren waren er overigens nauwelijks klachten. In de zomermaanden is er op veel stranden toezicht. Een groene vlag betekent 'zwemmen ongevaarlijk', een gele 'zwemmen gevaarlijk', een rode 'zwemmen verboden'. Alle badplaatsen hebben een breed gevarieerd aanbod voor sport en vrijetijdsbesteding voor jong en oud.

Telefoon en internet

Landnummer: Frankrijk 0033; Nederland 0031; België: 0032.

In Frankrijk bestaan alle abonneenummers uit tien cijfers. Bij een internationaal gesprek vervalt na het landnummer de eerste 0. Inlichtingen (nationale nummers): 12.

Mobiel: als u mobiel wilt bellen, kunt u het best een Franse prepaidkaart kopen.

Internet: internetcafés zijn er volop, ook in dorpen. Hotspots (wifi) vindt u bij de meeste snelwegrestaurants en in veel winkelcentra. Veel hotels bieden hun gasten (gratis) toegang tot internet.