De 15 hoogtepunten in een oogopslag

Welkom

Bienvenidos
Ter oriëntatie
Kennismaking, Londen in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1  Het mooiste plein van Spanje – Plaza Mayor
Op de Plaza Mayor leefde men al in de middeleeuwen. En nog steeds is het plein een feest voor de zinnen.

 2  Uitstapje naar de middeleeuwen – oude stad
Wandelend door de Barrio de los Austrias, de historische wijk van de Habsburgers, krijgt men een beeld van het middeleeuwse Madrid.

 3  Koninklijk ensemble – paleis, kathedraal, opera
Een majesteitelijk geheel met mooie parken eromheen.

 4  Een vleugje Parijs – Gran Vía
De hoofdstraat van Madrid werd in 1910 als chique boulevard gepland. Hier is het dag en nacht een drukte van belang.

 5  Jong zijn in oud-Madrid – Chueca
Chueca biedt authentieke plekken in oud-Madrid. Tussen de kleine winkels, restaurants en cafés voelen jongeren zich thuis.

 6  Kunstmuseum van wereldniveau – Museo Nacional del Prado
De trots van Madrid! Een museum dat de harten van kunstliefhebbers uit de hele wereld sneller doet slaan.

 7  De schatten van een baron – Museo Thyssen-Bornemisza
Een van de mooiste privéverzamelingen ter wereld aan de Paseo del Prado.

 8  Tempel van moderne kunst – Centro de Arte Reina Sofía
Wie zich voor moderne kunst interesseert moet het MNCARS bezocht hebben. Al is het maar vanwege Picasso's Guernica.

 9  Een tuin voor iedereen – El Retiro
In dit enorme park midden in de stad, waar eens alleen koningen zich verlustigden, kan iedereen nu zijn vrije tijd doorbrengen.

10 Winkelen in de wijk Salamanca – Calle de Serrano
De plaats voor iedereen die zich voor mode interesseert.

11 Kroegentocht in de schrijverswijk – Huertas
Het bruisende centrum van het nachtleven van Madrid rond de Plaza de Santa Ana.

12 Een flamenconacht in Madrid – Casa Patas
De crème de la crème van de Spaanse flamencoartiesten leeft in de stad. In het Casa Patas komt men ze tegen.

13 Multicultiwijk met geschiedenis – rond de Plaza de Lavapiés
In de immigrantenwijk van Madrid hangt nog de charme van een dorp in de stad, een buurt voor gewone mensen.

14 De beroemde vlooienmarkt van Madrid – El Rastro
De bazaarsfeer en het snuffelen aan kramen met snuisterijen, rommel en kleren trekt elke zondag duizenden mensen aan.

15 Op de fiets naar buiten – Madrid Río en Casa de Campo
Ontspanning aan de kleine stadsrivier en het jachtgebied van de koningen.

Nog meer Madrid
Gebouwen, ensembles
Musea
Parken en tuinen

Excursies
Aranjuez
Chinchón
Real Sitio de San Lorenzo de El Escorial

Te gast in Madrid

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Bienvenidos – Welkom

Wat doet zij daar eigenlijk, de godin van de vruchtbaarheid en de aarde? Op een van de drukste verkeerspleinen van de stad troont zij als een marmeren figuur in een door leeuwen getrokken wagen. Cybele (Spaans: Cibeles) heeft een magische aantrekkingskracht en daarom komen de fans van de voetbalclub Real Madrid na een overwinning hiernaartoe, met maar één doel: omhoog naar de godin en daar de vlag hijsen, champagne drinken en in de fontein afkoelen. Cibeles geeft een gevoel van eigenheid, zekerheid en eeuwigheid: wat er ook gebeurt – zij is en blijft, midden in Madrid.

Ter oriëntatie

Een eerste kennismaking

Waarschijnlijk komt u aan op de luchthaven Madrid Barajas, 13 km ten noordoosten van de hoofdstad. Van hieruit heeft u een goede verbinding naar de stad met metro en bussen (zie blz. 18). Het stadscentrum strekt zich uit tussen het paleis aan de westkant – uitrijzend boven het stadsriviertje Río Manzanares – en het grote stadspark El Retiro aan de oostkant. Aan de buitenzijde van de ringwegen rond de oude binnenstad liggen nieuwere wijken. De boulevard Paseo del Prado-Paseo de Recoletos-Paseo de la Castellana loopt als een noord-zuidas door de stad.

Puerta del Sol en de grote boulevards D/E 5/6

Het middelpunt van de stad wordt gevormd door het plein Puerta del Sol, een knooppunt van metrolijnen waar dagelijks honderdduizenden mensen uitstromen, onder meer op weg naar de omliggende winkelstraten. Vanaf dit plein loopt een van de grootste straten van de stad, de Calle de Alcalá, een door banken gedomineerde boulevard met prachtige architectuur uit de belle époque. Een tweede stadsboulevard, die aan het begin van de vorige eeuw een sleuf trok door de dichtbebouwde historische stadskern, is de Gran Vía. Op het punt waar de beide boulevards samenkomen, staat een karakteristiek gebouw waarop in grote letters te lezen is wat de architecten en financiers hier destijds wilden realiseren: Metrópolis.

De oude namen van de historische wijken van Madrid komen niet overeen met de huidige officiële stadsdistricten die op de stadsplattegrond staan vermeld. De wijken Malasaña en Chueca ten noorden van de Gran Vía heten als districten Centro, Universidad en Justicia; Lavapiés in het zuiden is Embajadores; de historische Barrio de los Austrias heet Sol en de wijk Huertas wordt bestuurstechnisch als Cortes aangeduid.

Barrio de los Austrias C/D 5/6

De door bogengalerijen omzoomde Plaza Mayor vormt het hart van de middeleeuwse stad en het architectonische hoogtepunt van de zogenaamde 'wijk van de Habsburgers'. In het zuiden volgen de parallelstraten Cava Baja en Cava Alta de loop van de voormalige stadsgracht. In de wirwar van straatjes oostelijk van de Calle de Bailén bevond zich ooit het centrum van de Moorse nederzetting van Madrid. In het westen strekt de Habsburgse wijk zich uit tot het Koninklijk Paleis, in het noorden tot aan de Habsburgse kloosters Encarnación en Descalzas Reales.

De oude stadswijken

De charmante oude wijken rond de Barrio de los Austrias zijn op de stadsplattegrond te herkennen aan het onregelmatige stratenpatroon. Deze barrios tussen het paleis en de Paseo del Prado kan men het best te voet verkennen.

De wijken Malasaña en Chueca hebben nog een gemoedelijke sfeer. De straten rond de Plaza del Dos de Mayo ( D 3, Plein van 2 mei) zijn populair bij jongeren als trendy uitgaansgebied. Rond de Plaza de Chueca ( E 4, metrostation), een centrum van de gayscene, dingen kleine winkeltjes en gezellige cafés, tavernes en restaurants naar de gunsten van de klant.

In de wijk Huertas woonden in de Spaanse Gouden Eeuw de grote dichters. De Plaza de Santa Ana ( E 6) met zijn cervecerías dient hier als een ontmoetingspunt. De wijk rond de Plaza de Lavapiés ( E 7) is tegenwoordig een migrantenwijk. Aziaten, Marokkanen, Afrikanen en Latino's vormen hier een multiculturele wereld. Aan de rand van de wijk is op zondag de Rastro (vlooienmarkt, zie blz. 68).

Salamanca G-J 1-4

Vanaf het begin van de 20e eeuw trokken de meer welgestelde Madrilenen naar de nieuwere wijken van Madrid. Vooral de wijk Salamanca – met de elegante, uit meerdere verdiepingen bestaande herenhuizen – is kenmerkend voor het Madrid van rond 1900 en weerspiegelt de verfijnde woonwensen van de adel en de bourgeoisie. De Calle de Serrano staat bekend als de 'Mila de Oro' vanwege de opvallende aanwezigheid van haute couturiers en Spaanse modeontwerpers (zie blz. 57).

Kunstboulevard en Castellana

De Paseo del Prado ( E 5-7) met het Prado- en Thyssenmuseum en het Centro de Arte Reina Sofía doet zijn reputatie als kunstboulevard eer aan. Er is vrijwel geen andere stad in Europa die een vergelijkbare concentratie van kunst biedt op zo'n klein oppervlak. Wie zich eerder voor moderne architectuur interesseert dan voor kunst volgt de twaalfbaans Castellana ( ten noorden van F/G 1) verder in noordelijke richting naar de Plaza de Castilla en de Cuatro Torres Business Area (CTBA). De torens van dit nieuwste hoogbouwcomplex zijn zichtbaar vanuit het vliegtuig wanneer u aankomt.

Kennismaking, Madrid in cijfers

Smeltkroes van Spanje

Dit is ongeveer hoe de inwoners van de Spaanse hoofdstad zichzelf zien: niemand komt uit Madrid, maar het zijn allemaal Madrilenen. Dit heeft als prettige bijkomstigheid dat er geen nationalistische of patriottistische sen-timenten of neigingen zijn. Het is nog maar al te kort geleden dat men zelf – of de directe voorouders – vanuit een arme landstreek naar de 'stad met de open armen' verhuisde om daar werk te vinden en een beter leven te hebben. De sterk uiteenlopende Spaanse regio's – van het 'Keltische' Galicië in het noordwesten tot aan de Afrikaanse voorpost Andalusië in het zuiden – versmolten in Madrid tot een geheel. Het werd de smeltkroes van Spanje. Met zijn tolerante, open aard nam de stad alle nieuwkomers op en liet hen op de een of andere manier hun eigen leven leiden.

Stad en stadstaat Madrid

De hoofdstad vormt samen met de voorsteden en de dorpen in de regio rondom de Comunidad Autónoma de Madrid, een soort stadstaat of autonome regio. Ongeveer 1 miljoen van de circa 6,5 miljoen inwoners is ouder dan 65 jaar. Vanuit het oogpunt van bevolkingspolitiek zijn de 'nieuwe immigranten', die inmiddels 18% van de hoofdstedelijke bevolking vormen, dan ook een ware verjongingsbron. De meeste nieuwkomers komen uit Roemenië, gevolgd door Ecuador, Marokko, Colombia, Bolivia, Peru, China, de Dominicaanse Republiek, Bulgarije en Polen. Dit blijkt vooral in de oude stadswijk Lavapiés, die Madrids multiculturele wijk bij uitstek is.

De barrios – wonen in de stad

Madrid bestaat uit vele barrios. Deze stadswijken hebben elk hun geheel eigen, historisch gegroeide karakter. De verschillen tonen zich vooral in de architectuur, het soort winkels, de openbare voorzieningen, de kleding en het gedrag van de mensen – tot op vandaag de dag. Er liggen werelden van verschil tussen Salamanca – traditioneel de wijk van de beter gesitueerden – en de volkse barrios van de oude binnenstad. Alleen 's nachts – wanneer men de oude stadswijken intrekt – is iedereen gelijk en eensgezind.

Veel huizen in de oude wijken stammen nog uit de 17e tot 19e eeuw. De kleine, vaak maar 25 m2 grote woningen zijn niet bijzonder comfortabel. Tegenwoordig trekken hier vooral jongeren en nieuwkomers naartoe, die de pisos (etages) met elkaar delen en zich simpelweg gelukkig prijzen om midden in de stad te wonen. Gezinnen en ouderen daarentegen wijken vanwege de hoge huren van enigszins comfortabele stadswoningen steeds meer uit naar de voorsteden, waar de woningen nieuwer en betaalbaarder zijn. Het gevolg is dat de oude wijken in het hart van de stad jong zijn, multicultureel en bruisend. En toch, gemeten naar het inkomen zijn de huren voor veel Madrilenen eenvoudigweg niet op te brengen…

Leven van de lucht en de liefde?

Radicale bezuinigingen op nationaal en regionaal niveau, loonsverlagingen, een btw-verhoging in het najaar van 2012, een schrikbarend hoog werkloosheidscijfer – de gevolgen van de financiële crisis zijn goed merkbaar voor de Madrilenen. De meeste werknemers in Madrid werken bij de overheid, in de dienstverlenende sector en in hotels en restaurants. Maar waarvan leven zij eigenlijk? Hoewel het gemiddelde salaris in de hoofdstad boven het Spaanse gemiddelde ligt, leeft meer dan 50% van de Madrilenen in loondienst van ongeveer € 1000 bruto per maand.

Eén café of restaurant per 325 inwoners

Als we uitgaan van deze economische gegevens, zijn de Madrilenen niet bepaald rijk. Dit belemmert hen niet om uitbundig uit te gaan en aan het sociale leven deel te nemen. In de Comunidad bevinden zich meer dan 20.000 bars en restaurants, wat neerkomt op één bar of restaurant per 325 inwoners. Het verlangen naar gezellig samenzijn, naar een gezamenlijk glas met vrienden of buren en het rekken van de dag tot diep in de nacht, in plaats van zich binnenshuis op te sluiten – dat is typerend voor de Madrilenen. De dagindeling is voor veel bezoekers verrassend. Ook wie 's ochtends vroeg de deur uitgaat na een klein ontbijt – vaak alleen een kop koffie – neemt pas relatief laat op de dag zijn eerste echte maaltijd. Voor het avondeten kan men meestal pas tussen 22 en 24 uur terecht. Eén ding is zeker: tussen 7 uur 's ochtends en 2 uur 's nachts hoeft niemand in Madrid honger of dorst te hebben.

Kleding

De regels van de tolerantie gelden in Madrid ook voor kleding. Maar als Madrilenen uitgaan of ook maar een paseo (ommetje) maken, hechten zij veel waarde aan verzorgde kleding. Dat geldt niet alleen voor ouderen. Een nonchalante outfit, zoals T-shirt en spijkerbroek, is voor de meeste gelegenheden volkomen in orde. Maar wie met shorts en outdoorsandalen in restaurants verschijnt, onderscheidt zich onmiskenbaar als toerist. Bij sommige discotheken, waar de gente guapa – de Madrileense 'rich and beautiful' – elkaar treffen, staan portiers die niet iedereen naar binnen laten.

Politiek, geld en macht

Madrid is de zetel van de Spaanse regering inclusief al haar ministeries. Madrid is ook de zetel van de regering en ministeries van de Comunidad Autónoma, de autonome gemeenschap van Madrid. En het heeft natuurlijk een stadhuis met eigen bestuursorganen. Al deze overheidsinstellingen liggen in het hart van de stad. Samen met de daar werkzame overheidsfunctionarissen drukken zij een duidelijk stempel op de stad. Laten we ook de banken niet vergeten. Hun hoofdkantoren zijn eveneens allemaal in Madrid gevestigd, midden in de stad. Dit geldt natuurlijk ook voor de grote verzekeringsmaatschappijen, beursondernemingen, mediaconcerns en radio- en televisiezenders.

In feite is Madrid dus een reusachtig kantoor- en bestuurscomplex en dat is duidelijk te zien in de Calle de Alcalá, in de omgeving van de nieuwe ministeries (Nuevos Ministerios), in het AZCA-complex aan de Castellana en in het noordelijk deel van de Castellana met zijn nieuwe wolkenkrabbers. Madrid genereert op niet meer dan 2% van het Spaanse grondgebied maar liefst 11,6% van het bruto binnenlands product.

Iedere week een demonstratie

Madrid is hoofdstad van Spanje en politiek centrum sinds 1561, toen de Habsburgse koning Filips II daartoe besloot. De politiek van bovenaf en het verzet van onderuit spelen hier in gelijke mate een belangrijke rol. Demonstranten uit heel Spanje zorgen ook vandaag de dag steeds weer voor verkeersopstoppingen in het centrum van de stad, hetgeen de boulevards Paseo del Prado, Calle de Alcalá, Calle de Atocha en ook de Puerta del Sol de bijnaam manifestódromo ('manifestatieweg') heeft opgeleverd. Men beantwoordt de bureaucratie en de beslissingen van politici met dagelijkse chaos, protest, ergernissen en een zekere portie anarchie. Sinds het begin van de crisis behoren demonstraties van jongeren op de Plaza Puerta del Sol zo'n beetje bij het straatbeeld.

Wetenschappelijk onderzoek en onderwijs

De Universidad Complutense en de Universidad Autónoma behoren tot de meest gerenommeerde universiteiten van Spanje. De laatste jaren worden steeds meer particuliere universiteiten opgericht. Aan de zeven openbare en acht particuliere universiteiten van Madrid staan in totaal ongeveer 250.000 studenten ingeschreven – die hun deel bijdragen aan de levendigheid van de stad.

Cultuurfabriek Madrid

Madrid oefent een magische aantrekkingskracht uit op jonge creatieven en kunstenaars uit het hele land. De stad is het referentiepunt bij uitstek voor kunst en cultuur en vormt de thuisbasis van de grote modeacademies en van design, fotografie, schilderkunst, muziek, flamenco, film en theater. Madrid biedt onderdak aan de grootste en belangrijkste musea in het land, waaronder het Prado, het Centro de Arte Reina Sofía en het Thyssenmuseum.

Hier vindt u ook de meeste cultuurcentra, de meeste en beste tentoonstellingen en de hoogste concentratie van galerieën in heel Spanje. De grote filmproductiebedrijven werken ook in de hoofdstad, evenals de theatermakers. Bijna alle grote televisieseries worden in Madrid geproduceerd. En naast de beste conservatoria in het land, heeft Madrid als grote muziekinstituten het Auditorio Nacional de Música en het Teatro Real, de grote opera van Madrid.

Een creatief milieu op weg naar succes

Een flink aantal jonge mensen, die zichzelf tot de alternatieve scene rekenen, probeert in Madrid met kleine winkeltjes en creatieve ideeën voet aan de grond te krijgen. Deze winkeltjes bieden inmiddels een reëel alternatief voor het shoppen in de grote warenhuizen, op de multifunctionele winkelboulevards aan de rand van de stad of zelfs bij de gevestigde topmerken. In deze nieuwe, intiem opgezette alternatieve winkeltjes wordt een selectie van mode en accessoires, designartikelen en kunstvoorwerpen aangeboden – naar het voorbeeld van de jonge scene in New York en Londen.

Feiten en cijfers

Ligging: Madrid ligt precies in het centrum van het Iberisch Schiereiland, op de Meseta, de hoogvlakte van Castilië.

Staat en bestuur: Madrid is de residentie van de Spaanse koning – in juni 2014 deed Juan Carlos I troonsafstand, sindsdien is Felipe VI staatshoofd van Spanje – en zetel van de regering. Op 20 december 2015 vinden er verkiezingen plaats. De stad is tevens een van de zeventien Spaanse Comunidades Autónomas, met een eigen bestuur.

Bevolking: circa 3,2 miljoen (stad), circa 6,4 miljoen in de Comunidad. Madrid is een van de grootste steden van Europa. Ongeveer 18% (stad) is van buitenlandse afkomst, vooral uit Roemenië, Latijns-Amerika en Noord-Afrika (Marokko). Als gevolg van de crisis heerst er een grote werkloosheid, onder jongeren 50%.

Tijdzone: gelijk aan Nederland: MET (Midden-Europese Tijd).

Opvallend: Madrid is met zijn ligging op 667 m hoogte na Andorra de hoogstgelegen hoofdstad van Europa. De Universidad Complutense is met 85.000 studenten een van de grootste van Europa.

Partnersteden: Berlijn, Brussel, Bordeaux, Lissabon, New York, Parijs, Rome…

Het is mooi om te zien hoe de oude stadswijken, waarvan de traditionele buurtwinkeltjes de een na de ander de deuren moesten sluiten, op deze manier nieuw leven ingeblazen krijgen en opnieuw een toekomst hebben. Dat geldt in Madrid met name voor de wijken Chueca en Malasaña, en dan vooral voor de Calle de Fuencarral, die precies op de grens loopt tussen deze beide barrios.

Madrid in beweging

Het belangrijkste vervoermiddel voor de Madrilenen is de metro, die ongeveer even oud is als die van Londen. Het metronetwerk is onlangs nog een keer fors uitgebreid en verbindt nu ook de voorsteden. De metro is qua efficiëntie en snelheid niet te verslaan. Het nadeel: rond spitstijd zijn de metro's overvol. Maar dit veroorzaakt nog altijd minder stress dan de voortdurende files waarmee automobilisten en taxi's te kampen hebben. In de smalle en destijds sowieso niet voor autoverkeer aangelegde straten van de oude binnenstad komen steeds meer voetgangerszones – en zelfs, sinds kort, fietspaden (zie blz. 27). De mobiliteit in Madrid is dus zeker in beweging.

Behalve in het weekend, omdat dan namelijk de halve stad opeens op de vlucht slaat: naar de natuur, het -platteland, de bergen of naar zee. Vanzelfsprekend met de auto. Kunt u zich indenken wat zich op zondagavond op de ringwegen rond Madrid afspeelt?

Het milieu in de stad

Een van de grootste problemen van Madrid is de zogenaamde contaminación acústica, de 'geluidsvervuiling'. Een deel van het probleem zijn de Madrilenen zelf en hun gedrag: het populaire trasnochar (nachtenlang doorgaan) en het uitbundige feesten veroorzaken nu eenmaal lawaai.

Nog kwalijker is het verkeerslawaai, maar alle bars, restaurants en winkels in het stadscentrum willen nu eenmaal bevoorraad worden, en ook de ijverige stadsreiniging is met haar afvalwagens de hele nacht in de weer om aan het begin van de dag alles weer schoon op te leveren. Het verkeer vormt tevens een belasting voor de lucht. In de hete, droge zomers zouden luchtzuiverende regenbuien zeer welkom zijn, maar zij laten maanden op zich wachten.

De Madrilenen zijn overigens absoluut milieubewust. Een gezond stadsmilieu ligt velen na aan het hart en men gaat maar al te vaak met zijn eisen luidkeels de straat op. Maar zolang het beton aan de rand van de stad alsmaar verder oprukt en steeds maar weer een stukje natuur verdringt…

Gelukkig heeft de hoofdstad haar groene longen: met midden in de stad het Parque del Retiro, het uitgestrekte Casa de Campo en het Parque del Oeste. En tot slot zijn er ook nog de bergen, die ten noorden van de stad verrijzen.

Madrid zweet in de zomer

Is het de klimaatverandering of was het altijd al zo warm? En heeft men de stad in oorsprong gewoon verkeerd gebouwd, met te smalle straten en te weinig openbare ruimtes, zodat de ventilatie niet werkt? Hartje zomer wordt het in Madrid echt heet – het asfalt lijkt te smelten. De temperatuur kan wel oplopen tot 40 oC. Daar staat tegenover dat het in de korte winters echt koud wordt. De toppen van de 50 km verderop gelegen bergen zijn dan met sneeuw bedekt. Landklimaat noemt men dat. En dat betekent dan ook dat voorjaar en herfst qua weer onovertrefbaar mooi zijn, met aangename temperaturen, veel licht en adembenemend blauwe luchten die een diepe indruk achterlaten.

Het stadswapen

El Oso y el Madroño – de beer en de aardbeiboom waartegen deze zich vanaf zijn achterpoten opricht – vormen het stadswapen van Madrid. Het standbeeld van dit fauna-florapaar is te zien op de Puerta del Sol midden in de stad. Het roept herinneringen op aan de eens rijke jachtgronden en bossen in de omgeving van de stad. De zilveren sterren rond de centrale beer-en-boomcompositie symboliseren de heldere sterrenhemels van Madrid.

Andere bezienswaardigheden met een symbolische betekenis voor de Madrilenen zijn de Fuente de Cibeles ('Fontein van Cybele') op de Plaza de Cibeles, het monument voor Miguel de Cervantes – de schrijver van 'Don Quichot' – op de Plaza de España, de triomfboog Puerta de Alcalá – een eerbetoon aan de Spaanse koning Karel III, die de Madrilenen als de beste -burgemeester uit de geschiedenis beschouwen – en natuurlijk het wereldberoemde Prado-museum met de schilderijenverzameling van de Spaanse koningen, die jaarlijks miljoenen bezoekers trekt.

Geschiedenis, heden, toekomst

Van het begin tot de middeleeuwen

Tussen de 8e en 12 eeuw was het midden van het Iberisch Schiereiland een grensgebied. In het noorden waren vooral christelijke koninkrijken, het zuiden werd beheerst door Arabieren en Berbers. Zij bouwden een vesting aan de grens, waaromheen de kleine Arabische nederzetting Mayrit ontstond. Alfons VI, koning van Castilië en León, veroverde Mayrit in 1085. Langzamerhand trokken de christelijke koningen naar het zuiden op. In 1492 vormden de katholieke koningen Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragón een verenigd koninkrijk en verdrongen de Arabieren van het schiereiland. Spanje werd een streng katholieke staat. Joden werden het land uitgezet en de in 1478 opgerichte Inquisitie, die het christelijke geloof 'rein' moest houden, begon haar werkzaamheden. Verbrandingen van ketters waren aan de orde van de dag.

Het tijdperk van de Habsburgers

Met koning Karel I besteeg in 1516 een Habsburger de troon. Onder hem bouwde Spanje een immens koloniaal rijk op. In Nederland, dat onderdeel werd van het Spaanse wereldrijk, was hij bekend als Karel V. In 1588 vochten de Noordelijke Nederlanden zich vrij. Onder Filips II, zoon van Karel I, werd het dorp Madrid, na Toledo, de hoofdstad van Spanje. Ten noorden van de stad liet Filips II in 1561 het paleis El Escorial bouwen, vanwaar hij het Spaanse rijk regeerde. Onder de Habsburgers werd in 1620 de Plaza Mayor ingewijd, in de 'wijk van de Habsburgers' rond het plein lieten ze talrijke sporen van hun architectonische smaak achter. Men leefde in de Siglo de Oro, de 'Gouden Eeuw' van Madrid: beeldhouwkunst, schilderkunst en literatuur beleefden een hoogtepunt, gefinancierd met het goud en zilver uit de koloniën.

Het tijdperk van de Bourbons

Door de incestueuze huwelijkspolitiek van de Habsburgers ging hun dynastie steeds verder achteruit, tot de laatste koning in 1700 kinderloos stierf en de Spaanse Successieoorlog in 1713 met de troonsbestijging van de Bourbons eindigde. De verlichte koning en 'beste burgemeester van Madrid', Karel III, was een weldaad voor de stad. Hij schonk de stad de flaneerboulevard Paseo del Prado, de botanische tuin en het stadshospitaal, nu het Centro de Arte Reina Sofía. Onder Karel IV werd Spanje een speelbal van Napoleon, die troepen naar Spanje stuurde. Op 2 mei 1808 stierven 1500 Madrilenen bij bloedige straatgevechten tegen de Fransen. Drie oorlogen tussen liberalen en conservatieven en het korte intermezzo van de Eerste Republiek in 1873-1874 verlamden het land.

Burgeroorlog, dictatuur en nieuwe start