Welkom

Welcome
Ter oriëntatie
Kennismaking, New York in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1 De bakermat van Amerika – het Vrijheidsbeeld en Ellis Island
Miljoenen nieuwkomers ondergingen een medische keuring op Ellis Island. De geschiedenis is hier voelbaar.

 2 Financieel hart en pelgrimsoord – Ground Zero en Wall Street
Sporen van de jongste geschiedenis op de zuidpunt van Manhattan.

 3 Biotoop van de jonge bohème – East Village en Lower East Side
Cafés, galeries, originele winkels en muziekclubs – Manhattans subcultuur leeft in de vroegere Joodse immigrantenwijk.

 4 Historische charme en yuppie-elegantie – Greenwich Village
New Yorkse idylle: keienstraatjes, bistro's, oude herenhuizen.

 5 Winkelen en uitgaan – het Meatpacking District en de High Line
Wandelen boven de stad over een oude spoorweg, winkelen in exclusieve boetieks; de voormalige slachtersbuurt is totaal veranderd.

 6 Het hart van Manhattan – Times Square
Broadway/7th Avenue: het sprankelende middelpunt van de stad.

 7 New York ondergronds – de metro en Grand Central Terminal
Een tochtje met de metro in New York is een belevenis vanwege de mensen, de rommelige drukte en de prachtige kunst in de stations.

 8 De duurste winkelstraat van de wereld – Fifth Avenue
Hier gaan de rijkste New Yorkers winkelen.

 9 Het hart van het moderne Manhattan – het Rockefeller Center
Het Rockefeller Center is een stad op zich. Vanaf het dakterras hebt u het mooiste uitzicht over Manhattan.

10Kunstmetropool New York – MoMA en de Museum Mile
New York heeft meer kunstmusea dan welke andere stad ter wereld ook. Alleen al in de musea zou u wekenlang kunnen doorbrengen.

11New Yorks grote openbare tuin – Central Park
Laat de hectiek en het lawaai van de stad achter u en ontspan, neem even wat gas terug en kom helemaal tot uzelf.

12Hoofdstad van zwart Amerika – Harlem
Het New York van de zwarten heeft een unieke renaissance beleefd, die aansluit bij de gouden jaren dertig van de vorige eeuw.

13New York op de fiets – Manhattan, Brooklyn, River Road
Sinds de stad wordt doorkruist door honderden kilometers fietspaden is een fietstocht de leukste manier om New York te beleven.

14Stadsdeel in opkomst – Brooklyn
Het creatieve zwaartepunt van New York is verlegd. Brooklyn is de wijk van kunstenaars, muzikanten, designers en studenten.

15Met de metro naar het strand – Coney Island
Hotdogs, bier, de zee en achtbanen: het schiereiland voor Brooklyn is al honderd jaar een paradijs voor de gewone man uit New York.

Nog meer New York
Flora en fauna
Gebouwen
Kerken
Musea
Parken

Excursies
Catskill Mountains, Hudson Valley
Long Island

Te gast in New York

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Welcome – Welkom

Op geen enkele andere plek voel je je zó in New York, zó deel uitmaken van de stad, als in de metro. In de ondergrondse openbaart zich het wezen van de stad. Zes miljoen reizigers per dag, uit alle werelddelen, met allerlei huidskleuren. Ieder met zijn eigen dromen, zijn eigen zorgen. Bankier op Wall Street, student, zwerver, Mexicaanse schoonmaakster: de metro brengt ze bij elkaar, maakt ze voor even gelijk. De meest uiteenlopende levens raken elkaar vluchtig. Soms komt het tot een uitwisseling, een glimlach, een paar woorden. Daarna vervolgt ieder zijn weg en gaat weer op in de massa van de miljoenenstad.

Ter oriëntatie

New York is Manhattan

De grootste bijzonderheid van New York is misschien wel de compactheid: nergens anders ter wereld is op zo'n kleine ruimte zo veel te doen. Voor bezoekers is dat een groot voordeel: alles in New York is snel en eenvoudig te bereiken. Lopend, met de metro, met de betaalbare gele taxi's en tegenwoordig ook met de fiets (zie blz. 67) verplaatst u zich in een mum van tijd van A naar B.

Als de naam New York valt, wordt in het algemeen gedoeld op het eiland Manhattan, ten zuiden van 110th Street: een gebied van niet meer dan 10 bij 3 km. De bezoeker kan zich er gemakkelijk oriënteren. De straten die van oost naar west lopen, de streets, zijn van zuid naar noord oplopend genummerd. De 'nul-straat' is Houston Street; alleen ten zuiden hiervan, in het oude Manhattan, is het straatbeeld meer Europees: willekeurige straatnamen en geen rasterpatroon. De New Yorkse straten die van noord naar zuid lopen heten avenues en zijn vanuit het oosten genummerd, oplopend in de richting van Hudson River. De grens tussen Oost en West is 5th Avenue; het stadsdeel ten oosten ervan noemt de New Yorker East Side, dat ten westen ervan West Side. De enige uitzondering op het rasterpatroon is Broadway, de straat die de route volgt van een pad waarover de indianen vroeger van hun dorp naar de jachtvelden gingen.

Natuurlijk zijn er ook historische bezienswaardigheden in New York. De charme van de stad ligt echter niet in het bezoeken van 'oude' gebouwen. Wie New York echt wil beleven, zou moeten proberen de sfeer van de verschillende wijken te proeven.

Midtown

Onder 'Midtown' verstaat de New Yorker vooral het gebied tussen 34th en 59th Street, de zuidrand van Central Park. Midtown is het economisch centrum van New York. Hier staan de kantoortorens die de skyline van de stad bepalen, hier speelt zich overdag het hectische leven af dat de bijzondere energie van de stad vormt.

Geografisch centrum van Midtown is Times Square ( D 4/5) op de kruising van Broadway en 7th Avenue. Times Square met zijn fonkelende neongevels is het centrale verkeersknooppunt van de stad, waar veel metrolijnen samenkomen. Wie van hier oostwaarts gaat, komt al snel op 5th Avenue, de duurste winkelstraat van de wereld (zie blz. 52).

Aan de andere kant, ten westen van 7th Avenue, ligt ten zuiden van Midtown het historische Garment District ( C/D 5) met de stoffenwinkels en oude kleermakerijen. Weer wat verder naar het zuiden ligt Chelsea ( B/C 6), een mooie woonwijk met een grote homopopulatie. In de pakhuizen in het westen van Chelsea heeft de New Yorkse kunst- en galeriescene zijn intrek genomen (zie blz. 45).

Ten zuiden van Chelsea ligt het Meatpacking District ( B 7). In de voormalige slachthuizen zijn nu chique boetieks, restaurants en nachtclubs gevestigd.

Downtown

De grens tussen Midtown en wat de New Yorkers 'Downtown' noemen wordt gevormd door 14th Street. In het westen, ten westen van 6th Avenue (Avenue of the Americas), ligt Greenwich Village ( C/D 7-9), een charmante oudere woonwijk met rustige straatjes, cafés en restaurants. In het oosten, ten oosten van Broadway, strekt zich het hippere en jongere East Village ( D/E 9) uit.

Ten zuiden van Houston Street liggen in het westen SoHo ( B/C 9) en TribeCa ( A/B 9/10), afkortingen van respectievelijk South of Houston Street en Triangle below Canal Street. De voormalige industrie- en handelswijk pronkt tegenwoordig met chique winkels en luxe woonhuizen. In de richting van East River doorkruist u eerst Little Italy ( C 9/10) en het ten zuiden daarvan gelegen Chinatown ( C 10) voordat u in Lower East Side ( C/D 10) terechtkomt, een buurt waar vroeger joodse immigranten woonden en die nu een uitgaanswijk is.

De zuidpunt van Manhattan bestaat uit het Financial District ( A/B 11/12) met Wall Street en de beurs en natuurlijk het terrein van het voormalige World Trade Center. Het stadhuis, de oude skyline met de klassieke wolkenkrabbers uit het begin van de 20e eeuw en het Woolworth Building vormen de sporen van het oude Manhattan. In het westelijke deel van deze buurt ligt aan de Hudson de oude zeehaven van New York.

Uptown

In het noorden strekt zich langs de oostkant van Central Park Upper East
Side ( F/G 2/3) uit, de meest exclusieve woonwijk van New York. Aan 5th Avenue liggen de Museum Mile (zie blz. 58) en de ambassadewijk en aan Park Avenue staan de duurste en fraaiste appartementsgebouwen van de stad. Upper West Side ( D/E 1/2), aan de andere kant van Central Park, is een levendige woonwijk met kroegen, restaurants en winkels en bovendien het Lincoln Center, het grootste New Yorkse podium voor opera, klassieke muziek en ballet.

Ten noorden van 110th Street ligt Harlem ( kaart 3), het Afro-Amerikaanse stadsdeel. Tot eind jaren negentig werd het vervallen Harlem vanwege de slechte leefomstandigheden en de criminaliteit meestal gemeden door toeristen. Sindsdien maakt de wijk een sterke opleving door; alle reden om een apart hoofdstukje aan Harlem te wijden (zie blz. 64).

Kennismaking, New York in cijfers

Snel, sneller, New York

Het eerste wat een bezoeker aan New York opvalt is het tempo van de stad.New York heeft een eigen ritme, een eigen beat, een soort stevige uptempo-jazz. In New York is er geen stilstand. Alles wordt in looppas afgehandeld, voor bezinning is er geen tijd. Dat kan betoverend en opwindend zijn, maar ook overweldigend. New York is als een golf waar je op kunt surfen. Als je die te pakken hebt en zijn energie in je opzuigt, heb je een onwaarschijnlijk lekker gevoel. Maar als je hem mist, word je er gemakkelijk door overspoeld.

De stevige beat ontstaat door de alomaanwezige ambitie van de stad en zijn burgers. Naar New York trekken mensen die niet snel tevreden zijn, die meer willen. Of ze nu uit de Midwest van de VS komen of uit het oosten van Azië, New York trekt mensen aan die een uitdaging zoeken, die gedreven zijn door iets.

Stad waar geen maat op staat

New York is altijd onstuitbaar geweest: dat was al zo toen Henry Hudson in 1609 aan de monding van de rivier die later naar hem werd genoemd een handelspost vestigde voor zijn Hollandse opdrachtgever de VOC, de Verenigde Oost-Indische Compagnie. De kolonie, spoedig Nieuw-Amsterdam genoemd, trok gelukszoekers uit de hele wereld. Mensen die bereid waren alles achter zich te laten en grote risico's te nemen in de verwachting de schatten van een nieuw continent te kunnen oogsten. En New York maakte deze verwachting vaak genoeg waar. In de 18e en de 19e eeuw maakten moedige ondernemers als de Astors, de Vanderbilts en later de Rockefellers hier fortuin. Met hen werd recht gedaan aan de ambities van de stad. New York werd eerst het belangrijkste handelscentrum van de VS en vervolgens de grootste zeehaven van de Nieuwe Wereld. En in de 20e eeuw groeide de stad uit tot de belangrijkste metropool van de hele wereld: het financiële, handels-, culturele en mediacentrum van de moderne tijd.

De skyline van New York kan als een symbool worden gezien van de stad die het woord bescheidenheid niet kent. New York heeft zich nooit beperkingen opgelegd. Het markantste gebouw van de stad, het Empire State Building, verrees begin jaren dertig van de vorige eeuw in een tijdsbestek van slechts 410 dagen. Het expliciete doel was concurrent Chrysler Building te overtroeven. Beide art-decotorens vormen nog altijd de pijlers van het silhouet van deze stad; ze zijn het steengeworden verlangen van New York om de sterren van de hemel te plukken.

Stad in crisis

Het feit dat de destijds hoogste gebouwen van de New Yorkse skyline, de Twin Towers, er sinds 11 september 2001 niet meer staan, is natuurlijk ook niet vrij van een zekere symboliek. De terreurdaad was ook een aanslag op het zelfbewustzijn van New York. Niet zonder reden heeft het meer dan dertien jaar geduurd voor het World Trade Center weer was opgebouwd en is het Ground Zero-terrein tot op heden niet compleet herbouwd. De aanslagen hebben de koortsachtige dynamiek van New York duidelijk afgeremd.

New York is aan het begin van de 21e eeuw een andere stad geworden. Ze twijfelt meer, is meer tot nadenken geneigd. Na 9/11 kwamen de economische crisis van 2008 en de overstromingen na orkaan Sandy in 2012, waardoor het leven in de stad een week tot stilstand kwam. New York voelt zich tegenwoordig kwetsbaarder dan ooit.

Tot de beurscrash van 2008 beleefde New York een gouden tijdperk. Wall Street was booming en daarmee de hele stad. Het geld lag bij wijze van spreken voor het oprapen voor wie bereid was hard te werken. En dat zijn New Yorkers altijd. Overal verrezen nieuwe wolkenkrabbers. Aan de vraag naar luxueuze woningen kon amper worden voldaan: overal in de stad lieten projectontwikkelaars chique appartementengebouwen bouwen, naar ontwerpen van vooraanstaande architecten. Het aanbod aan exclusieve restaurants ging alle perken te buiten; een zakenlunch voor $ 500 bij een topkok was heel gewoon.

Ook de New Yorkse kunstwereld profiteerde immens van deze hoogtijdagen. In 2004 opende het Museum of Modern Art zijn spectaculaire nieuwe onderkomen na een renovatie van 858 miljoen dollar. In de kunstwijk Chelsea verdrongen zich bijna vierhonderd galeries, want aan de vraag naar kunst was nauwelijks te voldoen. Bij de lenteveilingen van de grote veilinghuizen Christie's en Sotheby's werd elk jaar een recordomzet geboekt. En het Lincoln Center, het grootste podium voor klassieke muziek en ballet, liet voor 900 miljoen dollar een nieuwe concertzaal op Broadway bouwen.

Na september 2008 had de stad een kater, die nog altijd niet helemaal is verdwenen. De haast spreekwoordelijke New Yorkse ambitie leek haar grenzen te hebben bereikt. De keerzijde van de groei werd voor iedereen zichtbaar. De crisis verscherpte de grote sociale ongelijkheid in de stad en legde die bloot. Het werkloosheids- en het armoedecijfer schoten omhoog en de stad beleefde haar zwaarste daklozencrisis sinds veertig jaar.

En dus was het geen toeval dat de Occupy-beweging juist in die tijd op een steenworp afstand van Wall Street haar tenten opsloeg en de sociale onrechtvaardigheid met de slogan 'We are the 99 percent' op de nationale agenda zette. Evenmin was het toeval dat de stad in 2012 de links-liberaal Bill de Blasio tot burgemeester koos, als opvolger van de conservatieve miljardair Michael Bloomberg. De Blasio beweegt zich als Democraat aan de linkerkant van het politieke spectrum. Hij trad aan met het ondubbelzinnige verkiezingsprogramma de sociale ongelijkheid in de stad zo mogelijk uit de wereld te helpen, maar in ieder geval te verminderen.

Velen hopen nu dat het dolgedraaide New York weer een beetje zichzelf wordt. Deze stemmen zeggen dat de economische groei van New York te veel een stad van financiers en rijken heeft gemaakt. De midden- en lagere inkomens zijn naar de buitenwijken gedwongen en met hen zijn de verscheidenheid aan bevolkingsgroepen en levensstijlen uit Manhattan verdwenen. De alternatievelingen, de kunstenaars en de levenskunstenaars zijn -vertrokken en het centrum wordt tegenwoordig al te zeer gedomineerd door kantoorpersoneel. De vele charmante en extravagante winkeltjes hebben plaatsgemaakt voor filialen van ketens. Men heeft het ook wel over de 'suburbanisatie van New York'.

Ondanks al dit geklaag wil natuurlijk niemand dat de criminaliteit weer terugkeert. Tot begin jaren negentig van de vorige eeuw was New York namelijk nog een gevaarlijke stad. Een overval of een inbraak hoorde er praktisch bij als je hier woonde. Maar onder leiding van burgemeester Rudy Giuliani zijn de straten met soms nietsontziende maatregelen schoongeveegd.

De veiligste grote stad van de VS

Tegenwoordig kunt u zich in Manhattan vrijwel 24 uur per dag zorgeloos door de stad en in de metro bewegen. Dit geldt ook voor het voor toerisme ontsloten deel van Brooklyn, vlak bij Manhattan (zie blz. 71). Zelfs in Harlem hoeft u niet meer voor uw portemonnee of uw leven te vrezen, hoewel u de enigszins obscure wijken met sociale woningbouw beter kunt mijden. Tegenwoordig is 125th Street 's avonds net zo veilig als Times Square. En in Central Park, waar je vroeger na zonsondergang beter niet kon komen, wordt nu tot middernacht gejogd.

De prijs van de veiligheid – daar hebben de tegenstanders van de gentrificatie (opwaardering van een woongebied) zonder meer gelijk in – is dat New York wat minder wild, anarchistisch en chaotisch is geworden, kortom, wat minder New Yorks. Het New York van films als Taxi driver, The french connection en The Warriors, het New York dat ooit door iemand een 'prachtige catastrofe' is genoemd, bestaat niet meer.

Wijken als East Village, waar een mengeling van het arbeidersmilieu van verschillende groepen immigranten en een subcultuur was ontstaan, zijn tegenwoordig gesaneerd en duur; ze worden bewoond door een grotendeels homogene, goed verdienende en veelal blanke middenklasse. De creatieve energie die ooit kunstenaars als Jean-Michel Basquiat en Keith Haring, muzikanten als Madonna en Lou Reed en dichters als Allen Ginsberg en Jack Kerouac inspireerde, is nauwelijks meer te vinden.

De meeste bohémiens zijn naar Brooklyn verkast, naar nieuwe trendy wijken als Williamsburg of Bushwick. Daar zijn ze nog, de kunstenaarscollectieven, de muziekclubs, de cafés en de kroegen. Maar de tijd van de grote nieuwe ideeën, de intellectuele veranderingszin van de jaren zeventig en tachtig is voorbij; een tijdperk waarin er volgens sommigen een unieke spanning in de stad heerste.

Al die indrukken

Saai is New York daarom nog niet geworden, verre van dat. Alle saneringen ten spijt is New York nog altijd New York. Wie over Broadway loopt, wordt nog altijd binnen tien minuten aan meer indrukken en prikkels blootgesteld dan waar ook ter wereld: hier de Arabische straatventer die hotdogs met zuurkool verkoopt, daar de orthodoxe jood die met collega's zaken staat te bespreken op de hoek, zojuist nog een peperdure Prada-boetiek en nu een Chinese apotheek die de geur van mysterieuze gedroogde kruiden en wortels verspreidt, hier een speelplaats waar jeugdige Afro-Amerikanen onwaarschijnlijk goed aan het basketballen zijn en daar een fietskoerier die zich als een kamikazepiloot met hoge snelheid door het rumoerige verkeer slingert. Bij wie deze indrukken niet tot euforie leiden, heeft beslist de verkeerde reisbestemming gekozen.

Ook al heeft de gentrificatie de voorbije jaren tot een zekere uniformiteit geleid, New York wordt nog altijd gekenmerkt door een intensief samenzijn van mensen met de meest uiteenlopende achtergronden en levenswijzen, in een concentratie die nergens anders te vinden is. In de straten van New York zie je gezichten uit de hele wereld.

Smeltkroes van culturen

New York heeft zich altijd al onderscheiden doordat het iedereen die het aandurft hier zijn geluk te gaan beproeven met open armen ontvangt. Nieuw-Amsterdam was al een kosmopolitische mengeling van Hollandse en Vlaamse hugenoten, Afrikaanse slaven, Engelse en Franse kolonisten en joden die uit Zuid-Amerika waren gevlucht. Niemand werd buitengesloten zolang hij kon bijdragen aan de groei van de handelspost. 'New Yorkers,' zegt stadshistoricus James Sanders, 'waren het van meet af aan met elkaar eens dat je geen vriendschap hoeft te sluiten met vreemdelingen om met elkaar te kunnen samenleven. De New Yorker zegt tegen zichzelf: als ik met deze persoon zaken kan doen, dan zal ik het ook wel met hem kunnen vinden.'

Deze openheid bepaalt nog altijd het karakter van de stad. De immigrantenwijken liggen dan misschien niet meer in Manhattan, maar ze zijn er nog wel. De orthodoxe joden houden in Brooklyn hun tradities in ere, net als de Senegalezen in Harlem, de Colombianen in Jackson Heights, de Grieken in Astoria, de Kantonezen in Flushing, de Dominicanen in Washington Heights, de Arabieren in Sunset Park en de Russen in Brighton Beach.

Het zou mooi zijn als deze bonte verzameling mensen ook in Manhattan weer voet aan de grond zou kunnen krijgen, als de immigranten en kunstenaars uit hun ballingschap in de buitenwijken zouden kunnen terugkeren. De terugtocht naar Manhattan is echter nog niet begonnen. Een positief gevolg van de crises in de afgelopen jaren is wel te bespeuren: de tomeloze New Yorkse ambitie die tegen haar grenzen leek aan te lopen, strekt zich inmiddels ook uit over het gebied van de duurzaamheid.

Milieu

Die aandacht voor duurzaamheid is af te lezen van de nieuwere gebouwen in de stad. Afgezien van het nieuwe World Trade Center zijn deze minder gigantomanisch, maar eerder intelligenter gebouwd en interessanter. Gebouwen als de nieuwe toren van uitgever Hearst of het gelauwerde New Museum of Contemporary Art onderscheiden zich niet zozeer door hun omvang als wel door hun inventiviteit.

Maar ook op het gebied van ecologische duurzaamheid heeft New York het nodige gedaan. De Blasio's voorganger Bloomberg had een ambitieus plan ontwikkeld om New York voor 2030 tot de groenste stad van de VS te onwikkelen en de uitstoot van CO2 met 30% te verminderen. De eerste stappen zijn al gezet en De Blasio heeft toegezegd het plan verder te zullen uitvoeren. De stad heeft honderden kilometers aan fietspaden laten aanleggen en aanvullende maatregelen getroffen om fietsen in New York veilig en comfortabel te maken. Nu al gaan enkele honderdduizenden New Yorkers met de fiets naar het werk en sinds 2013 is er een goed functionerend systeem van huurfietsen.

Bovendien heeft oud-burgemeester Bloomberg de bouwvoorschriften voor wat betreft efficiënt energieverbruik drastisch aangescherpt en belastingvoordelen in het leven geroepen voor het milieutechnisch verbeteren van de bestaande wolkenkrabbers in New York. De stad geeft miljoenen dollars uit om braakliggende terreinen van groen te voorzien en om nieuwe parken aan te leggen. Verder moeten de oevers binnen het stadsgebied (met een totale lengte van 900 km) duurzaam worden versterkt om overstromingen als die na orkaan Sandy in 2012 te voorkomen.

Er is een uiterst efficiënt recyclingprogramma opgezet en de aanschaf van plastic tassen wordt extra belast. De taxivloot bestaat nu al voor een derde uit hybrideauto's en rondom Times Square is een verkeersluwe zone ingesteld om het autoverkeer in het centrum terug te dringen.

Bovendien had zakenman en mediatycoon Bloomberg zijn 'groene agenda' zodanig ingericht dat deze de economie stimuleerde en arbeidsplaatsen creëerde. Bloombergs 'PlaNYC' moest langdurig nieuwe arbeidsplaatsen opleveren en de milieutechnologische sector in de stad verankeren.

Feiten en cijfers

De stad New York ligt aan de oostkust van de Verenigde Staten aan de monding van Hudson River, ongeveer 600 km ten zuiden van de Canadese grens.

Staat en bestuur: New York City, buiten de VS New York genoemd, ligt in de staat New York, waarvan Albany de hoofdstad is. New York City telt vijf stadsdelen (boroughs): Manhattan, Brooklyn, Staten Island, Queens en The Bronx. Alleen The Bronx ligt op het vasteland. New York is de zetel van de Verenigde Naties.

Bevolking: in het stadsgebied van NYC wonen ruim 8 miljoen mensen. Het is de dichtstbevolkte stad van de VS (meer dan 10.000 inwoners per vierkante kilometer). Van de New Yorkers is 35% van Europese origine, heeft 27,5% Latijns-Amerikaanse voorouders, is 25% van Afro-Amerikaanse komaf en is 11% van Aziatische origine.

Tijdzone: Eastern Standard Time (EST). In New York is het zes uur vroeger dan in Nederland en België.

Superlatieven: New York is met afstand de multicultureelste stad van de VS. In het stadsgebied worden 170 verschillende talen gesproken.

De Blasio wil dit allemaal tot een goed einde brengen en tegelijkertijd de stad weer bewoonbaar maken voor de gewone man. Het New York van de toekomst moet een stad zijn waarin mensen uit alle lagen een hoge kwaliteit van leven ervaren. Om dat te bereiken, moet er nog wel het een en ander gebeuren.

Het wapen van de stad

Het stadswapen van New York dateert uit 1686, kort nadat de stad van Hollands in Engels bezit was overgegaan.

Het opschrift luidt 'Sigillum Civitatis Novi Eboraci', wat zoveel betekent als 'Zegel van de stad New York'. Eboracus is de Romeinse naam voor York, de zetel van de hertog van York.

Links staat de Britse kolonist Dexter, rechts een oorspronkelijke bewoner van de Lenape-stam die de naam Sinister heeft gekregen. De twee moeten de eensgezindheid van kolonisten en oorspronkelijke bewoners symboliseren. Dexter heeft een dieplood in zijn hand en boven zijn schouder is een jakobsstaf te zien; beide zijn instrumenten uit de zeevaart. De 'indiaan' heeft een boog vast.

Op het oorspronkelijke wapen waren de wieken van een molen afgebeeld: een herinnering aan de Hollanders die hier vóór de Engelsen een kolonie stichtten. De bevers en de meelvaten staan symbool voor de twee belangrijkste inkomstenbronnen van de toenmalige kolonie: de pelshandel en de meelexport.

Boven de hoofden van Dexter en Sinsiter slaat een Amerikaanse adelaar zijn vleugels uit. Die werd pas in 1784 aan het wapen toegevoegd, na de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog; voor die tijd prijkte hier de Engelse kroon. De precieze betekenis van het jaartal onderin, 1625, is omstreden. De eerste Hollandse kolonisten kwamen hier in 1624 aan en de officiële stichting van de stad Nieuw-Amsterdam vond pas in 1653 plaats. Waarom 1625 is gekozen, is niet duidelijk.

Geschiedenis, heden, toekomst

De ontdekkingsreizigers

De Italiaanse ontdekkingsreiziger Giovanni da Verrazano toonde niet veel interesse in deze plek toen hij hier in 1524 als eerste Europeaan voor anker ging. Verrazano was op zoek naar de mythische noordwestpassage die naar India zou leiden. In plaats daarvan stuitte hij op beboste eilanden (Staten Island en Manhattan) aan de monding van de latere Hudson, die bewoond werden door de Lenape-indianen. Verrazano had snel in de gaten dat hij hier niet goed zat en vertrok weer.

Als eigenlijke ontdekker van New York geldt daarom Henry Hudson, de Engelse zeevaarder die hier in 1609 voet aan wal zette. Hudson zeilde de later naar hem genoemde rivier op en berichtte zijn Hollandse financiers – hij voer in opdracht van de Amsterdamse VOC – enthousiast over de mogelijkheden van deze plek als handelspost. Op grond van zijn verslagen werd uiteindelijk in 1624 de Hollandse kolonie Nieuw-Amsterdam gesticht.

Een bloeiende nederzetting

De handelspost floreerde. Gouverneur Peter Stuyvesant stichtte vrede met de inheemse bevolking en zette een pels- en meelhandel met Europa op. Maar toen in 1664 een Engelse vloot oorlogsschepen de baai binnenvoer zag hij zich gedwongen de kolonie zonder slag of stoot af te staan: de Hollandse kolonisten hadden genoeg van zijn dictatoriale optreden en weigerden Nieuw-Amsterdam te verdedigen.

In de 18e-eeuwse Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog tegen de Engelse kroon speelde New York een belangrijke rol. Zeven jaar lang werd er een verbitterde strijd om de monding van de Hudson gevoerd; de stad werd door de hevige gevechten grotendeels verwoest. Des te triomfantelijker was het overwinningsfeest dat generaal George Washington in 1783 met zijn mannen vierde in Fraunce's Tavern. Die herberg is nog altijd in Pearl Street te vinden. Er vlakbij, in Wall Street, werd Washington in 1789 beëdigd als de eerste president van de VS.

De grootste zeehaven van de Nieuwe Wereld

De centrale figuur in New York in die tijd was Washingtons strijdmakker Alexander Hamilton. Hamilton was een modern denkend persoon die New York als het toekomstige centrum van de wereldhandel zag en daarvoor ook het fundament legde. In 1792 stichtte hij de New Yorkse beurs. In de debatten met de founding fathers van Amerika weersprak hij met klem iedereen die Amerika graag zag als een onafhankelijke landbouwnatie.

New York ging handelsbetrekkingen met Engeland en Zuid-Amerika aan en groeide hierdoor zo snel dat het algauw uit zijn voegen barstte. In 1830 woonden hier 170.000 mensen. Aan deze groei droeg onder meer de ondernemersgeest van gouverneur DeWitt Clinton bij, die met het Eriekanaal (584 km) een waterweg creëerde naar de Grote Meren in het binnenland. Zo ging het merendeel van de handelswaar uit het Amerikaanse achterland via New York en ontwikkelde de stad zich definitief tot belangrijkste haven van het nieuwe continent.

Vanaf het midden van de 19e eeuw werden in het hele land spoorlijnen aangelegd, met de scheeps- en spoorwegmagnaat Cornelius Vanderbilt als drijvende kracht. Toen John D. Rockefeller vervolgens Standard Oil in New York vestigde en staalmagnaat Andrew Carnegie de US Steel Corporation oprichtte, werd New York de onbetwiste hoofdstad van het Amerikaanse kapitalisme.

Ontwikkeling tot metropool
van de 20e eeuw

New York groeide met duizelingwekkende snelheid verder. Iedereen wilde delen in de welstand van de stad. De migranten uit de andere staten van de Verenigde Staten werden rond de eeuwwisseling gevolgd door grote immigrantenstromen uit Europa. Tussen 1892 en 1954 arriveerden maar liefst twaalf miljoen mensen bij immigratiestation Ellis Island in de haven van New York.

Omdat de ruimte op het eiland Manhattan beperkt was, kon de stad algauw nog maar in één richting groeien: verticaal. Al in 1910 waren er in Manhattan 66 torenflats, waaronder klassiekers als het Flatiron Building, het Singer Building met 47 etages en de 213 m hoge toren van verzekeringsmaatschappij Metropolitan Life. Toen de Grote Depressie in de jaren dertig de bouwwoede een halt toeriep, kon Manhattan al bogen op zijn karakteristieke, adembenemende skyline met het Empire State Building als opvallendste gebouw.

Na de Tweede Wereldoorlog beleefde New York, samen met de hele VS, aanvankelijk een ongekende opleving. Bovendien ontwikkelde de stad zich steeds meer tot een centrum van de media en de kunsten. De belangrijkste impulsen op het gebied van de moderne kunst in deze periode – van het abstracte expressionisme tot de popart – kwamen uit New York.

De stad vervalt

In de jaren zeventig kwam New York echter in een crisis terecht. De stad was bankroet en de infrastructuur en de gebouwen raakten steeds meer in verval. Criminaliteit en geweld grepen om zich heen. De subcultuur, de muziekscene en het nachtleven bloeiden daarentegen op. Clubs als Studio 54 en Limelight organiseerden in die tijd legendarische feesten. Er heerste een stemming alsof het einde van de wereld nabij was: decadent, maar wel productief.

Halverwege de jaren negentig begon burgemeester Rudy Giuliani de criminaliteit te bestrijden en de straten veilig te maken. Hiermee luidde hij een nieuwe bloeitijd van de stad in. Onder zijn bestuur en dat van zijn opvolger Michael Bloomberg beleefde New York opnieuw een sterke opleving in de bouw; zo werd Times Square helemaal opnieuw bebouwd en ingericht. Tegelijkertijd zorgde de beurs, die zowel eind jaren negentig als aan het begin van het nieuwe millennium een hoge vlucht nam, voor een nieuwe periode van welvaart.

Onzekere toekomst

Sindsdien kreeg New York echter twee traumatische gebeurtenissen te verwerken: de aanslagen van 11 september 2001 en de financiële crisis van 2008. Omdat de financiële sector naast het toerisme de belangrijkste economische factor in de stad is, werd New York bijzonder hard getroffen door de crash van 2008.

Momenteel bevindt de stad zich in een onzekere overgangsfase. Niemand kan nu nog voorspellen of New York net als in de jaren zeventig van de vorige eeuw opnieuw in een crisis terecht zal komen of dat de stad aanknopingspunten vindt in de bloeiperioden uit het verleden.

Praktische informatie

Reizen naar New York

Met het vliegtuig

Vanuit Nederland en België gaat dagelijks een aantal vluchten naar New York. De vluchttijd bedraagt ongeveer 7 uur. Budgetvluchten zijn er (nog) niet.

New York heeft drie luchthavens: John F. Kennedy International Airport, JFK ( kaart 4, F 4, www.panynj.gov/airports/jfk.html), La Guardia Airport ( kaart 4, E 2, voor binnenlandse vluchten, www.panynj.gov/airports/laguardia.html) en Newark Liberty International Airport in New Jersey ( kaart 4, A 3, www.panynj.gov/airports/newark-liberty.html).

Van de luchthaven naar de stad

Taxi: voor elke terminal staan rijen yellow cabs te wachten (opschrift: Ground Transportation; pas op voor zogenaamde pirate cabs, waarvan de chauffeurs klanten werven in de aankomsthal). De rit van JFK naar Midtown Manhattan kost $ 45; daar komt $ 4 bij voor tol en $ 7 tot $ 9 (aanbevolen) als fooi. De rit vanaf La Guardia kost circa $ 30 (geen vaste prijs zoals bij JFK), plus tol en tip.

Ritten vanaf Newark in New Jersey worden geregeld door een cab dispatcher, die net buiten de aankomsthal taxi's toewijst. Er gelden vaste prijzen. Een rit naar Midtown Manhattan kost $ 50-75 plus $ 4-6 tol (afhankelijk van uw bestemming).

Airtrain/metro: de combinatie van Airtrain en metro is de goedkoopste manier om vanaf JFK naar de stad te reizen. De Airtrain verbindt alle JFK-terminals met de metrostations Howard Beach (lijn A) en Jamaica (lijn E, J, Z). De ritprijs bedraagt $ 5 resp. $ 2,50. De tocht naar de stad duurt ongeveer een uur.

Airtrain/trein: vanaf Newark rijdt de Airtrain gratis naar het Airport Train Station. Vanaf hier rijden treinen naar Penn Station Manhattan (34th St.). Een kaartje kost $ 12,50 en de reis duurt maar twintig minuten.

Bus: de New York Airport Service Express-bussen (www.nyairportservice.com) pendelen tussen JFK/La Guardia en Manhattan (haltes: Grand Central Station, Bryant Park en Penn Station). Ze rijden tussen 6.15 en 23.10 uur, ongeveer om de twintig minuten. Een retourtje kost $ 27 (vanaf JFK) en $ 21 (vanaf La Guardia).

Vanaf Newark rijden dag en nacht Newark Liberty Airport Express-bussen (tel. 1 212 564 84 84 of 1 201 762 51 00) naar de Port Authority Bus Terminal, Grand Central Station en Bryant Park in Manhattan. Een kaartje kost $ 14.

Super Shuttle: de busjes rijden vanaf alle drie de luchthavens naar elk gewenst adres tussen 33rd en 59th Street. U kunt reserveren via de website (www.supershuttle.com), maar ook nog in het Ground Transportation Center in de aankomsthal. Kaartjes: $ 21 vanaf JFK en Newark, $ 16 vanaf La Guardia. Er wordt wel vaak gewacht tot er meer passagiers zijn.

Met de trein of de bus

New York is een knooppunt van Amtrak- en Greyhoundverbindingen die kris-kras door de VS lopen. Intercitytreinen stoppen op Penn(sylvania) Station, Greyhoundbussen komen aan bij de Port Authority Bus Terminal.

Penn Station: ( C 5, 7th Ave./33rd St., tel. 1 212 630 64 01.

Port Authority Bus Terminal: ( C/D 4/5, 8th Ave./42nd St., tel. 1 212 564 91 15.

Greyhound: tel. 1 800 231 22 22.

Grand Central Terminal: ( E 5, tel. 1 212 340 25 83, www.grandcentralterminal.com. Vanaf dit station gaan treinen naar plaatsen in de omgeving. Deze lenen zich uitstekend voor uitstapjes buiten de stad, zoals naar het dal van de Hudson.

Dienstregeling en kaartjes: www.mta.info/mnr.

Let op: wie tijdens een uitstapje per trein een fiets wil meenemen, moet in Grand Central Terminal voor $ 5 een fietsticket kopen.

Met de huurauto

Een huurauto kunt u het beste na uw verblijf in New York ophalen of voor uw bezoek aan de stad inleveren. Gewoonlijk staat het verkeer in Manhattan tussen 7.30 en 22.30 uur muurvast en parkeerplaatsen zijn er maar heel weinig. Voor een plaatsje in een parkeergarage betaalt u tussen de $ 30 en $ 50 per dag.

Autohuur: New York City is de duurste locatie in de VS om een auto te huren. Een auto in de categorie Economy kost u in Manhattan zo'n $ 100 per week meer dan wanneer u hem elders in de VS huurt. U kunt geld besparen als u de auto elders in New York State afhaalt (dus buiten NY City, bijvoorbeeld in White Plains dat vanuit de stad prima per trein te bereiken is), maar ook daar liggen de huurprijzen gemiddeld 30% hoger dan in de rest van de VS. Ook enkele verhuurders buiten het centrum zijn wat goedkoper, zoals Uptown Cars (181st Street, metro: 1 tot 181st Street, tel. 1 212 927 70 00, www.aamcar.com). Het kan de moeite lonen – en het is zeker minder zenuwslopend – om eerst per trein of vliegtuig naar een volgende bestemming in de VS te reizen en daar op de luchthaven of bij het station de huurauto af te halen.

In het algemeen geldt dat het een stuk goedkoper is om al voor uw vertrek naar New York via internet een huurauto te reserveren. Ook wanneer u al in New York bent, kunt u natuurlijk altijd nog via een Nederlandse of Belgische site reserveren. Een interessante optie is bijvoorbeeld www.eautohuur.nl (of .be).

Diplomatieke
vertegenwoordigingen

Nederlands consulaat-generaal ( E 5), 666 Third Avenue, 18e etage, New York, NY 10017, tel. 1 877 388 24 43, http://ny.the-netherlands.org, ma.-vr. 9-17 uur (visa 9-12.30 uur), alleen op afspraak.

Belgisch consulaat-generaal ( D 5) 1065 Avenue of the Americas, 21e etage, New York, NY 10018, tel. 1 212 586 51 10, http://diplomatie.belgium.be/-united_states, ma.-vr. 9.30-12.30 uur, alleen op afspraak.

Douane

De Verenigde Staten hebben de inreisbepalingen de afgelopen jaren aanzienlijk aangescherpt. Elke bezoeker moet minstens 72 uur voor aankomst 'reistoestemming' (travel authorization) vragen via het registratiesysteem ESTA (https://esta.cbp.dhs.gov). De kosten hiervan bedragen $ 14 per persoon en moeten vooraf met een creditcard worden voldaan. Zowel volwassenen als kinderen moeten in het bezit zijn van een eigen, geldig paspoort.

Wie langer dan negentig dagen in de VS wil verblijven, moet een visum aanvragen. Dit geldt ook voor scholieren in uitwisselingsprogramma's, studenten en iedereen die tijdens zijn verblijf in de VS wil werken.

Bij het loket van de immigratiedienst worden van elke bezoeker elektronische vingerafdrukken gemaakt en bovendien wordt er een portretfoto genomen. Men kan u vragen stellen over de reden van uw bezoek, uw bestemmingen in de VS en de geldmiddelen waarover u beschikt.

Invoerbepalingen: reizigers vanaf 21 jaar mogen 200 sigaretten of 50 sigaren of 200 g tabak, 1 l alcohol en cadeaus tot een waarde van $ 100 belastingvrij invoeren. De invoer van levensmiddelen is verboden; neem dus geen eetbare dingen mee als u het vliegtuig verlaat.

Tips: doe uw koffer(s) of tas(sen) niet op slot. De Transport Security Administration heeft het recht om bagage zo nodig met geweld te openen voor controle; hiervoor wordt wel eens een nijptang gebruikt en de schade is niet verhaalbaar. Verder is het verstandig om ruim voor vertrek te informeren of er veranderingen zijn in de inreisbepalingen. U kunt hiervoor contact opnemen met de luchtvaartmaatschappij, het reisbureau of de ANWB.

Reizen in New York

Algemene informatie: Metropolitan Transport Authority, tel. 511, www.mta.info.

Met de metro

De metro is het meest efficiënte vervoermiddel in New York. Er zijn twee soorten: de express trains (die niet op alle stations stoppen) en de local trains (die bij elk station stoppen). In het algemeen kunt u dag en nacht zorgeloos met de metro reizen. Wie het onaangenaam vindt om 's nachts op een eenzaam perron te staan, kan gebruikmaken van de off-hour waiting area bij de uitgang.

Een rit kost $ 2,50. Een aanrader is de Unlimited Ride MetroCard waarmee u voor $ 29 een hele week onbeperkt gebruik kunt maken van alle metro- en buslijnen.

Met de bus

Het busvervoer in New York is goedkoop, veilig en gemakkelijk. Op een enkele uitzondering na volgen de bussen steeds dezelfde straat; haltes zijn er gemiddeld om de twee zijstraten. Met de MetroCard kunt u ook van de bus gebruikmaken (Metro staat voor Metropolitan). Overstappen op dezelfde route kost niets extra. 's Nachts zijn bussen een tergend traag alternatief voor de metro. Wie haast heeft, kan beter ondergronds reizen.

Met de taxi

De New Yorkse taxi's zijn goedkoop. Het starttarief bedraagt $ 2,50 en om de circa drie straten komt daar $ 0,40 bij. U kunt een taxi op straat aanhouden; hij is vrij als het bordje op het dak is verlicht. Alle taxi's zijn voorzien van creditcardfaciliteiten. In buitenwijken als Brooklyn en Harlem rijden tegenwoordig ook wat goedkopere groene taxi's rond, die passagiers wel naar het centrum mogen brengen, maar ze er niet mogen oppikken.

Met de veerboot

Staten Island Ferry (zie blz. 31), tel 1 311 (Department of Transportation).

Met de fiets

Sinds juni 2013 heeft New York de beschikking over Citibike, een systeem van fietsverhuur naar Parijs voorbeeld met honderden stallingen in Manhattan en Brooklyn. Het huren van een fiets is kinderlijk eenvoudig: u steekt uw creditcard in de automaat, krijgt een code, voert deze in bij de fiets van uw keuze en rijdt weg.

Een overzicht van de stallingen kunt u vinden op www.citibikenyc.com of op de gelijknamige app voor uw smartphone. Een pas voor 24 uur kost $ 9,95. U mag telkens maar een halfuur gebruikmaken van een fiets. Als u deze binnen dat halfuur terugzet bij een stalling betaalt u geen extra kosten, als u de fiets langer gebruikt wel (per extra halfuur). Wie zich dus de hele dag op de fiets door Manhattan wil verplaatsen, moet steeds binnen het halfuur de fiets bij een stalling terugzetten en een nieuwe pakken.

Op blz. 67 vindt u een mogelijke fietsroute door de stad.

Feestdagen

De belangrijkste feestdagen in de VS zijn Thanksgiving Day – de laatste donderdag van november – en Independence Day, de nationale feestdag op 4 juli. Kerst is veel minder belangrijk; aan kerstavond wordt nauwelijks aandacht besteed. Andere belangrijke feestdagen zijn Memorial Day, meestal op de laatste zondag van mei, en Labor Day (begin september), die het einde van de zomer markeert.

Voor alle feestdagen in New York geldt dat instanties en banken zijn gesloten, maar dat winkels doorgaans open zijn. Alleen op Thanksgiving Day en Independence Day is bijna alles dicht. Het hoogst noodzakelijke is in New York echter altijd wel verkrijgbaar.

Feesten en festivals

Chinees Nieuwjaar: meestal eind januari of begin februari. Het nieuwjaarsfeest wordt in Chinatown gevierd met drie dagen van optochten en straatfeesten (www.explorechinatown.com).

St. Patrick's Day Parade: elk jaar op 17 maart viert de Ierse bevolkingsgroep van New York de nationale Ierse feestdag met een grote optocht. Aansluitend vloeit het bier rijkelijk in de vele Ierse pubs in de stad (www.saintpatricksdayparade.com).

Museum Mile Festival: begin juni wordt 5th Avenue een hele dag afgesloten voor een straatfeest. Bij de grote musea in deze straat, zoals het Guggenheim en het Metropolitan, kunt u op die dag gratis naar binnen (www.museummilefestival.org).

Gay Pride Day: op de laatste zondag van juni herdenkt de homogemeenschap van New York de rellen in Christopher Street (Greenwich Village) van 1969, toen de New Yorkse homo's in opstand kwamen tegen discriminatie en politiegeweld.

Interessant genoeg heet deze dag tegenwoordig bijna overal in de wereld Christopher Street Day, behalve in de stad waar de rellen plaatsvonden. Een grote optocht over 5th Avenue eindigt in een straatfeest in Christopher Street (www.nycpride.org).

4th of July: op de nationale feestdag steekt warenhuis Macy's een enorm vuurwerk af, begeleid door het symfonieorkest The New York Pops. Elk jaar wordt weer een andere locatie gekozen. Informatie vindt u in de dagbladen en op www.macys.com.

Thanksgiving Parade: op de belangrijkste feestdag van de VS organiseert (opnieuw) Macy's 's ochtends een grote optocht die langs Central Park voert en dan via Broadway afzakt naar het warenhuis op Herald Square. Een grote attractie is al het opblazen van de heteluchtballonnen – meestal enorme stripfiguren – op de avond ervoor, achter het Museum of Natural History (www.macys.com).

Nieuwjaar op Times Square: een miljoen mensen staan elke oudejaarsavond samengepakt op Times Square om daar gemeenschappelijk het nieuwe jaar in te luiden. Voor een goed plekje is het nodig al 's morgens naar Times Square te komen. Wie niets met mensenmassa's heeft, kan beter iets anders gaan doen. Het gebruik van alcohol is streng verboden (www.timessquarenyc.org).

Geld

De munteenheid in de Verenigde Staten is de dollar, die bestaat uit 100 cents. Er zijn bankbiljetten van 1, 5, 10, 20, 50 en 100 dollar, maar de laatste twee worden met tegenzin geaccepteerd. Munten zijn er in waarden van 5 cents (een nickel), 10 cents (een dime) en 25 cents (een quarter). Creditcards en travelercheques worden overal geaccepteerd. Bij geldautomaten (ATM's) kunt u uiteraard terecht met uw Nederlandse bankpas (kies na het intoetsen van uw pincode withdrawal from checking).

De dollar ($) was in december 2014 circa € 0,82 waard (€ 1 = ca. $ 1,22).

Gevonden voorwerpen

Mocht u iets zijn kwijtgeraakt, dan kunt u bellen met de Designated Lost Property Police Precinct: 17th precinct, tel. 1 212 826 32 11. Wie iets is vergeten in de metro of de bus kan het proberen bij MTA Lost and Found, tel. 1 212 712 45 00.

New York Pass

Met de New York Pass krijgt u toegang tot de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad. Een pas voor een dag kost $ 85 (kinderen 4-12 jaar $ 60), voor twee dagen $ 130 ($ 110) en voor een week $ 230 ($ 165). Er zijn ook passen voor drie en vijf dagen. De New York Pass is alleen de moeite waard als u echt van plan bent om de hele dag helemaal vol te plannen met bezienswaardigheden. De toegangsprijs van het Museum of Modern Art bedraagt bijvoorbeeld $ 25, die van het Empire State Building $ 29 en voor een bezoek aan het uitkijkplatform van het Rockefeller Center, de 'Top of the Rock', betaalt u eveneens $ 29 (opgeteld $ 83). Met deze drie attracties is een dag al ruimschoots gevuld. Een overzicht van het aanbod vindt u op www.newyorkpass.com.

Als u iets in een taxi hebt laten liggen dan kunt u bellen met 1 212 NYC TAXI (1 212 692 82 94). U maakt de grootste kans om het terug te krijgen als u het taxinummer hebt, dat overigens ook op de rekening staat. Een goede reden dus om altijd een bonnetje te vragen.

Gezondheid

Vanwege de hoge kosten van de Amerikaanse gezondheidszorg is het afsluiten van een reisverzekering waarbij ook medische kosten inbegrepen zijn beslist aan te bevelen. Een bezoek aan een arts of een ziekenhuis moet altijd ter plaatse worden betaald. Vraag dus altijd om een nota, die u eenmaal thuis bij uw verzekeraar kunt indienen.

Op de yellow pages van telefoonboeken vindt u dokters in de rubrieken Clinics en Physicians and Surgeons. Voor noodgevallen zie blz. 25. Wie regelmatig medicijnen moet gebruiken doet er verstandig aan voldoende voorraad mee te nemen.

Doctors House Call Services: 141 East 55th St., Suite 8 H, tel. 1 212 58 89 31 42, meertalige doktersdienst, dag en nacht bereikbaar.

Informatie

Voor vertrek

Een Amerikaans verkeersbureau is er niet in Nederland of België. Voor een schat aan informatie over New York kijkt u op de website www.nycgo.com (zie ook hierna).

In New York City

NYC's Official Visitor Information Center ( D 4): 810 Seventh Avenue, tussen 52nd en 53rd Street, tel. 1 212 484 12 00, ma.-vr. 8.30-18, za., zon- en feestdagen 8.30-17 uur, metro: B, D, E tot 7th Ave. Hét toeristenbureau voor alle bezoekers van New York. Hier vindt u folders, plattegronden en antwoord op (vrijwel) alle vragen over de Big Apple. Het centrum beschikt over een ultramodern informatiesysteem waarmee u zelf al uw activiteiten kunt plannen. Ook kunt u informatie printen of downloaden. De website van het Information Center (www.nycgo.com) is bijzonder informatief.

Filialen:

City Hall Park Visitor Information Booth ( B 11): hoek Park Row/Broadway, tel. 1 212 484 12 22, ma.-vr. 9-18, za./zo. 10-17 uur, metro: R, W, 4, 5, 6 tot City Hall.

Times Square Visitors Center ( D 4): 7th Avenue, tussen 46th en 47th Street, www.timessquarenyc.org, ma.-vr. 9-19, za./zo. 8-20 uur. Voorverkoop van tickets, gratis internet, geldautomaten.

Brooklyn Tourism and Visitors Center ( D 13): 209 Joralemon Street/Court-Adams Street, achterzijde Borough Hall, tel. 1 718 802 38 20, www.visitbrooklyn.org, ma.-vr. 10-18, juli-aug.ook za. 10-17 uur.

Kinderen

Met kinderen naar New York reizen is vermoeiend. De stad met zijn hectiek en vele indrukken eist toch al vaak meer dan genoeg van de reiziger. Aan de andere kant is de stad voor kinderen minstens zo interessant en opwindend als voor volwassenen. De lichtjes op Times Square, exotische buurten als Chinatown: overal valt iets nieuws of iets interessants te zien, te horen en te ruiken. En de stad heeft voldoende activiteiten te bieden waaraan ouders net zo veel plezier beleven als hun kinderen.

Zo zijn daar het American Museum of Natural History met de dinosauriërskeletten, de levensgrote diorama's en het enorme observatorium (zie blz. 81), het Metropolitan Museum of Art met complete antieke tempels waar je in kunt rondlopen (zie blz. 59), Coney Island met het strand, het pretpark en het New York Aqua-rium (zie blz. 75), de Bronx Zoo en natuurlijk het beroemde Central Park.

Ook grote speelgoedwinkels als F.A.O. Schwarz (5th Ave. en 59th St.) en snoepwinkels als Dylan's Candy Bar (3rd Ave. en 60th St.) zijn gegarandeerd een succes bij kinderen. Dat geldt eveneens voor de Brooklyn Ice Cream Factory (zie blz. 70) met uitzicht op de skyline van Manhattan en het Vrijheidsbeeld. Ook het uitzicht vanaf het uitkijkplatform op het Rockefeller Center zal voor kinderen ongetwijfeld een onvergetelijk hoogtepunt zijn.

Er zijn inmiddels zelfs enkele boeken op de markt die speciaal aan activiteiten met kinderen in New York zijn gewijd. Aan te bevelen is The cool parents' guide to all of New York van Alfred Gringold. Bovendien vindt u op de site van het New Yorkse toeristenbureau (www.nycgo.com) een hele rubriek over mogelijke activiteiten met kinderen.

Klimaat en reisseizoen

De zomermaanden juli en augustus kunnen drukkend warm zijn in New York. Temperaturen van 40°C en een extreem hoge luchtvochtigheid zijn dan niet ongewoon, en vaak wordt die klamme hitte alleen maar onderbroken door een kort onweer. De winter in de stad kan echter ook heel onaangenaam zijn; soms zorgen ijzige winden ervoor dat het buiten maar een paar minuten uit te houden is. De beste perioden voor een bezoek aan New York zijn het voorjaar van april tot eind juni en de mooie lange herfst die vaak al vroeg in september begint en tot in november voortduurt.

Openingstijden

Banken: ma.-vr. 9-15.30 uur.

Postkantoren: ma.-do. 8-18, vr. 8-19, za. 8-13 uur. Het US General Post Office, C 5, 380 West 33rd St./8th Ave., is dag en nacht geopend.

Winkels zijn vrij in het bepalen van hun openingstijden. Veel delis zijn dag en nacht geopend.

Reizen met een handicap

New York is zeer goed ingesteld op gehandicapten: in vrijwel alle openbare gebouwen zijn voorzieningen getroffen.

Informatie: Mayor's Office for People with Disabilities, tel. 1 212 788 28 30, fax 1 212 341 98 43, www.nyc.gov/html/mopd

Roken

In cafés, bars, restaurants en openbare gebouwen is roken verboden en ook bij veel mensen thuis wordt het bepaald niet op prijs gesteld. Eigenlijk kan er in New York alleen nog maar buiten worden gerookt.

Rondleidingen

Voor het complete aanbod van rondritten, rondvaarten en rondleidingen gaat u naar NYC's Official Visitor Information Center (zie blz. 23).

Een overzicht van de verschillende excursies door New York, van jazz- en hiphoptochten tot culinaire uitstapjes, vindt u op de de website van het Information Center: www.nycgo.com.

Rondritten

Grayline Tours (D 3), 777 Eighth Ave., tussen 47th en 48th St., tel. 1 800 660 00 51, www.newyorksightseeing.com. Wie niet door de stad kan of wil lopen, rijdt met een dubbeldekker de All Loops Tour dwars door Manhattan. Een kaartje kost $ 54 voor 48 uur (kinderen $ 44, onlineprijs) en u kunt bij elke halte (bijvoorbeeld Times Square) in- en uitstappen. De bussen rijden om het halfuur van 8.30 tot 19.30 uur.

Circle Line ( B 4), Pier 83, 42nd St./Hudson River, tel. 1 212 563 32 00, www.circleline42.com, metro: A, C, E tot 42nd Street. Deze maatschappij biedt allerlei boottochten aan, waaronder een van drie uur rond Manhattan (dag. tussen 10 en 15.30 uur, $ 40, kinderen $ 26, 65+ $ 35).

Rondwandelingen

Big Apple Greeter, tel. 1 212 669 81 59, fax 1 212 669 36 85, www.bigapplegreeter.org. Laat u rondleiden door een echte New Yorker!

Big Onion Walking Tours, tel. 1 212 439 10 90, www.bigonion.com. Vakkundig geleide thema-excursies door NYC. Aan te bevelen is 'Immigrant New York', een wandeling door de immigrantenbuurten ($ 20, studenten, 65+ $ 15).

Fietstochten

Tel. 1 212 541 87 59, www.centralparkbiketours.com. Verschillende tochten met gids die zich op afzonderlijke aspecten van de stad richten. Volwassene vanaf $ 49, kinderen vanaf $ 40, inclusief huurfiets en helm. Alle tochten beginnen vanaf Central Park Bike Tour op 203 West 58th Street.

U kunt ook op eigen houtje een fietstocht door de stad maken met de fietsen van Citibike (zie blz. 20)

Veiligheid en noodgevallen

New York geldt tegenwoordig als de veiligste grote stad van de VS. Op geen enkele ranglijst van Amerikaanse steden met de hoogste misdaadcijfers staat de stad in de top honderd. Dat betekent natuurlijk niet dat u op Times Square of in de metro niet meer op uw spullen hoeft te letten. Andere aanbevelingen zijn:

Doe u niet overduidelijk als toerist voor. Door de stad lopen met een opengevouwen plattegrond en een camera om uw nek trekt de aandacht.

Laat waardevolle spullen achter in de kluis van uw hotel en laat dure sieraden en horloges gewoon thuis. Houd contant geld tot een minimum beperkt.

In het algemeen is Manhattan onder 125th Street dag en nacht een veilig gebied, net als grote delen van Brooklyn. Wie uitstapjes daarbuiten plant, bijvoorbeeld naar Queens of The Bronx, doet er verstandig aan zich vooraf over de bestemming te informeren. De veiligheidssituatie is vaak van straat tot straat verschillend.

Blijf zo veel mogelijk in de drukkere gebieden. Hoe meer mensen er op straat zijn, hoe veiliger het er is (maar pas dan wel weer op voor zakkenrollers!).

Blokkeren bankpas en creditcard: op www.veiligbankieren.nl/nl/melden.html vindt u een overzicht van telefoonnummers van de verschillende banken. Sla het nummer van uw bank op in uw telefoon.

Alarmnummer: 1 911, Crime Hotline: 1 800 771 77 55.

Ziekte-/noodgeval: 1 800 395 34 00.

New York Hotel Urgent Medical Service: dag en nacht bereikbaar voor spoedgevallen, de arts komt naar uw hotel toe, tel. 1 212 737 12 12.

Sport en activiteiten

American football

Het American footballseizoen is kort en daarom is het niet eenvoudig om aan betaalbare kaartjes te komen. Bovendien is het New Meadowlands Stadium ( kaart 4, B 1) in New Jersey, waar de New York Giants en de New York Jets hun thuiswedstrijden spelen, alleen op een omslachtige manier te bereiken vanuit Manhattan. Vanaf de Port Authority Bus Terminal op 42nd Street rijden regelmatig bussen (102 Route 120 East Rutherford, NJ 07073, Giants www.giants.com, Jets www.newyorkjets.com).

Basketbal

De New York Knicks zijn het zorgenkindje van de New Yorkse sportclubs. Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw hebben ze de NBA-titel niet meer behaald en belanden ze van de ene crisis in de andere. Niettemin is het legendarische Madison Square Garden meestal uitverkocht en komen er ook tal van prominenten kijken. De ticketprijzen variëren sterk, afhankelijk van het seizoen.

Madison Square Garden: C 5, 7th Ave./32nd St., tel. www.nba.com/knicks, metro: A, C, E, 1, 2, 3 tot 34th Street/Penn Station.

Barclays Center: kaart 4, C 3, 620 Atlantic Ave., tel. 1 917 618 67 00, www.nba.com/nets, metro: 2, 3, 4, 5, B, D, N, Q, R). Sinds 2013 spelen hier de Brooklyn Nets, de nieuwe rivalen van de Knicks.

Honkbal

De New York Yankees hebben het vaakst de World Series gevonden, de belangrijkste titel in het Amerikaanse honkbal. Een wedstrijd bijwonen in het chique nieuwe Yankee Stadium in The Bronx, dat in 2010 werd geopend, is dan ook behoorlijk prijzig. Voor de gewone League-wedstrijden lopen de prijzen uiteen van $ 100 tot zo'n $ 550, maar voor de play-offs kunnen de kaartjes vrijwel onbetaalbaar worden als ze niet al maanden van tevoren zijn besteld.

Yankee Stadium: kaart 4, D 1, http://newyork.yankees.mlb.com, metro: B, D, 4 tot 161st Street/Yankee Stadium.

De lokale rivaal, de New York Mets, zetelt in het stadsdeel Queens, eveneens in een nieuw stadion. Omdat de Mets veel minder succesvol zijn dan de Yankees, zijn de kaartjes wat goedkoper. Wie tijdig bestelt kan al vanaf $ 15 een kaartje krijgen.

Shea (Citi Field) Stadium: kaart 4, E 2, http://newyork.mets.mlb.com, metro: 7 tot Willets Point.

Joggen

New York is een ideale locatie voor joggers. Central Park en de rivieroevers bieden vele kilometers paden zonder gemotoriseerd verkeer. De populairste route in Central Park is het pad rond het waterreservoir, dat beroemd is geworden als trainingsparcours van Dustin Hoffman in de film Marathon Man. Maar ook rond het park wordt graag gejogd. Het parcours van de Outer Park Drive Loop (een rondje van 10 km) is op de spitsuren na (7-9 en 17-19 uur) helemaal vrij van verkeer. Langs de Hudson kunt u van de zuidpunt van Manhattan tot aan 181st Street joggen, langs East River van South Street Seaport tot aan het VN-gebouw ter hoogte van 42nd Street. De trajecten langs de Hudson en in Central Park zijn ook prima geschikt voor inlineskaters.

Wie joggen wil combineren met sightseeing, kan zich hardlopend laten rondleiden door een gids, meestal in de ochtenduren (tel. 1 877 415 00 58, www.cityrunningtours.com).