Welkom

Benvenuti!
Ter oriëntatie
Kennismaking, Sardinië in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg op Sardinië

Cagliari en het zuiden
Cagliari, Chia, Iglesias, Montevecchio, Costa Verde
Barumini, Monte Nai, Villasimius

Het westen
Oristano, Tharros, Santu Lussurgiu
Op de Monte Ferru, Bosa, Het bergland van Montresta
Alghero

Het noorden
Stintino, Porto Torres, Sassari, Tempio Pausania
Santa Teresa di Gallura, Palau, Maddalena-archipel
Porto Cervo, San Pantaleo, Arzachena, Olbia

Het oosten en het centrum
San Teodoro, Posada, Orosei, Nuoro
Orgosolo, Oliena, Dorgali
Santa Maria Navarrese, Aritzo

De 15 hoogtepunten

 1 Speurtocht in de kasteelwijk – Pisanen in Cagliari
Indrukwekkend is de middeleeuwse Pisaanse vesting in het hart van de oude stad; de kathedraal biedt unieke kunstschatten.

 2 Tempels en theaters – de antieke ruïnestad Nora
Maak een wandeling door de geplaveide straten van de oudste stad van Sardinië.

 3 Kunstenaarsdorp en openluchtmuseum – San Sperate
Talrijke kunstwerken sieren straten en huismuren.

 4 Erfenis uit de bronstijd – het Nuraghenbastion Su Nuraxi
Een van de grootste bronstijdvestingen in het Middellandse Zeegebied.

 5 Wilde paarden op de hoogvlakte – de Giara di Gésturi
In de weidse omgeving van de afgelegen tafelberg lopen paarden vrij rond.

 6 Kwartszand en flamingo's – het schiereiland Sinis
Bekijk de prachtige flamingo's in de uitgestrekte, door riet omzoomde lagunen!

 7 Watercultus en sterrenkijkers – Santa Cristina
In een olijfgaard ligt een bronnentempel uit de Nuraghentijd; hij diende ook observatorium.

 8 Bolwerk van de Catalanen – de oude stad van Alghero
Laat u door de charme van de Spaans beïnvloede stad betoveren en wandel door de middeleeuwse straten!

 9 Wandelen bij de Leliekaap – de Punta Giglio
Een mooie wandeling langs steile kliffen.

10In de bergvesting – de oude stad van Castelsardo
Kronkelende straten, waar vrouwen manden vlechten.

11Monsters en koeien – de kerk SS. Trinità di Saccargia
Het romaanse godshuis maakt indruk met zijn versierde gevel en zeldzame apsisfresco's.

12Bizarre vormen van graniet – klim naar de Berenrots
Verbluffend lijkt de Roccia dell'Orso op Bruintje Beer.

13Politiek in beelden – de murales van Orgosolo
Politieke wandschilderingen sieren talrijke huismuren.

14Aan de Golf van Orosei – wandeling naar Cala di Luna
Van Cala Gonone leidt een wandelpad naar de fraaie 'Maanbaai', die alleen te voet of met een boot kan worden bereikt.

15Door het barbaarse land – de bergdorpen van Barbagia
In het wilde bergland slaat het ware hart van Sardinië.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Benvenuti! – Welkom

Tijdloos zijn de pinnetta's, die tussen de kurkeiken in het landschap staan. Al sinds mensenheugenis dienen deze eenvoudige, raamloze hutten de herders als onderkomen. Ze zijn zonder cement van natuursteen gebouwd en hebben spitse kegeldaken van hout, twijgen of riet. De pinnetta's herinneren aan de ronde hutten van de mensen uit de Nuraghentijd meer dan drieduizend jaar geleden.

Ter oriëntatie

Overzicht

Sardinië is een ideale reisbestemming voor iedereen die belangstelling heeft voor natuur en cultuur, zijn vakantie graag actief doorbrengt of gewoon van een heerlijke strandvakantie aan de kust wil genieten. Wie op Sardinië aankomt, landt op de luchthaven van Cagliari, Olbia of Alghero of arriveert met de veerboot. De belangrijkste passagiershaven voor verbindingen met Noord-Italië is Olbia. Sardinië is ook goed individueel te bereizen. Aanbevolen wordt eigen vervoer, omdat kleine plaatsen met de bus of trein vaak moeilijk bereikbaar zijn. Het wegennetwerk is goed ontwikkeld, de vierbaanssnelweg SS131 voert dwars over het eiland.

Het eiland is veel te groot om vanuit een enkele locatie te verkennen. De meeste vakantieoorden liggen aan de kust. Verspreid over het binnenland vindt u echter ook mooie (en meestal goedkopere) overnachtingsadressen, deels in de plaatsen, deels in de vrije natuur. Deze zijn ideaal om Sardinië buiten de stranden te ontdekken.

Cagliari en het zuiden

De gezellige eilandmetropool Cagliari ( E 13) kent een lange geschiedenis. Smalle straten doorkruisen de sfeervolle kasteelwijk. Van een welhaast Caribische schoonheid is de Costa del Sud met zijn prachtige droomstranden. Pula ( E 15) en Chia ( D 15) zijn geschikte badplaatsen voor dit zuidelijke kustgedeelte van Sardinië. Op een schiereiland ligt de antieke stad Nora ( E 15) met zijn goed bewaard gebleven gebouwen en mozaïeken uit de Punisch-Romeinse tijd. Talrijke kunstwerken sieren de straten en pleinen in het kunstenaarsdorp San Sperate ( E 13). Hier wonen internationaal bekende kunstenaars, onder wie de beeldhouwer Pinuccio Sciola, maker van unieke klanksculpturen.

Het voormalige mijnstadje Iglesias ( C 13) is een goede uitvalsbasis voor tochten door de Iglesiente. In het groene bergland kunt u oude mijnen bezichtigen, heerlijk wandelen en de Costa Verde met zijn hoge duinen bezoeken. Bij Barumini vindt u Su Nuraxi ( E 10/11), een van de belangrijkste Nuraghenvestingen. Verderop verheft zich de Giara di Gésturi ( E 10), een schitterende tafelberg, waar op de eenzame hoogvlakte halfwilde paarden leven.

Het westen

Uitstekende startplaatsen zijn het schilderachtig aan de Temo gelegen Bosa ( C 7) en Alghero ( B 5) met zijn Spaans aandoende oude stad. Vanuit Alghero is het prachtige kustlandschap bij Porto Conte ( B 5) goed bereikbaar, net als het bergland van Montresta ( C 7). Ten zuiden van Bosa ligt het fascinerende schiereiland Sinis ( B/C 9) met zijn door riet omzoomde lagunen. Landinwaarts verheft zich de Monte Ferru met het bergdorp Santu Lussurgiu ( D 9). Vlakbij ligt de fascinerende bronnentempel Santa Cristina. Het drieduizend jaar oude heiligdom diende ooit als observatorium.

Het noorden

Op een rotsachtige uitloper aan de Golfo dell'Asinara ligt het middeleeuwse vestingstadje Castelsardo ( D 3). In de smalle straten zitten vrouwen die zich geduldig aan het mandenvlechten wijden. Helemaal in het noordwesten van Sardinië strekt zich het schiereiland Stintino ( B 3) uit met zijn lange stranden. Vanuit de metropool Sassari ( C 4/5) is het niet ver naar de fraaie Pisaans-romaanse Saccargiakerk met zijn unieke apsisfresco's. Tempio Pausania ( F 4) vormt een goed uitgangspunt om de Gallura te ontdekken. Het granietstadje wordt gedomineerd door de toppen van de Monte Limbara, het hoogste gebergte in het noorden van Sardinië.

Aan de noordkust ligt het toeristische bolwerk Santa Teresa di Gallura ( F 2) met zijn fantastische stranden. Fascinerend zijn de bizarre, als door een kunstenaar vormgegeven granietrotsen van de nabijgelegen Capo Testa. De meest verbazingwekkende rotsformatie van Sardinië is echter de Beer: met een strakke blik waakt hij bij Capo d'Orso over Palau ( G 2) en de uit ongeveer zestig eilanden bestaande Maddalena-archipel. Porto Cervo ( H 2) is de hoofdplaats van de Costa Smeralda. Sterren en sterretjes ontmoeten elkaar in het exclusieve vakantieparadijs.

Het oosten en het midden

Geheel aan het toerisme gewijd is San Teodoro ( H 4), waar u van een mooi lang zandstrand kunt genieten. Niet ver van hier strekt zich het schitterende schiereiland Capo Coda Cavallo in zee uit. Aan de Golf van Orosei verheft zich de Supramonte. Ideale uitvalsbases zijn hier Dorgali ( H 7) en Cala Gonone ( H 7). Het imposante karstgebergte biedt veel mogelijkheden om te wandelen. Van een oorspronkelijke charme zijn de bergdorpen van de Barbagia. Hier in de ruige bergwereld van Gennargentu, het hoogste gebergte van het eiland (1834 m), is de zee ver weg. Oude zeden en gewoonten zijn tot op heden behouden gebleven, bijvoorbeeld in de archaïsche carnavalsmaskers van Mamoiada ( F 8). Goede startplaatsen zijn Aritzo ( F 9) en Fonni ( F 8).

Kennismaking, Sardinië in cijfers

Eiland met autonomie

De regio Sardinië met hoofdstad Cagliari is verdeeld in acht provincies: Cagliari, Carbonia-Iglesias, Medio Campidano, Nuoro, Ogliastra, Olbia-Tempio, Oristano en Sassari. Samen met vier andere Italiaanse regio's geniet Sardinië een bijzondere status, die het eiland verregaande politieke, economische en culturele autonomie verschaft. Het regionale parlement komt bijeen in Cagliari. Bij de regionale verkiezingen in februari 2009 werd Ugo Cappellacci als vertegenwoordiger van een centrum-rechtse coalitie rond de partij Popolo della Libertà (PDL) tot president van de regio Sardinië gekozen.

Een groen mediterraan eiland

Sardinië is voor een kwart dichtbebost, en nog eens een kwart bestaat uit gemengde bosgebieden. Daarmee is het eiland voor 50% door bomen bedekt, wat de natuurbescherming en het op de natuur gerichte toerisme ten goede komt. Dichte gemengde eikenbossen, bosweiden, soortenrijke macchia en open rotsachtige heidevelden worden afgewisseld met akkers.

Veel bossen worden beheerd door de Ente Foreste della Sardegna (www.sardegnaambiente.it/foreste). Deze Sardijnse organisatie richt zich op een duurzaam, ecologisch georiënteerd bosbeheer, waarbij het behoud van de natuurlijke biodiversiteit en het positieve gebruik van de watervoorraden centraal staan. Het zijn de mooiste en waardevolste bossen van het eiland, gekoesterd en beheerd door de forestali. Rond de bezoekerscentra zijn picknickplaatsen aangelegd, informatieborden geplaatst en routes gemarkeerd.

Tot de vele beschermde natuurgebieden behoren drie nationale parken (Golfo di Orosei e del Gennargentu, Asinara en Arcipelago di La Maddalena), tien regionale parken, beschermde zeegebieden, wetlands, natuurmonumenten en andere reservaten.

Bosbranden

Helaas wordt de groene natuur van Sardinië elk jaar weer door bosbranden bedreigd. Soms zijn het herders, soms bodemspeculanten die branden stichten. Andere keren gaat het om een wraakactie of pure nalatigheid. Om de bossen te beschermen, worden de bergen door brandgangen doorkruist. Geen bijzonder fraai gezicht, maar vaak de enige redding wanneer er brand uitbreekt. In de zomer zijn de brandwachtposten op de bergtoppen dag en nacht bezet.

Kurk als belangrijk exportproduct

Kurk is een waardevol natuurproduct en een goed voorbeeld van duurzaam landbeheer. Kurkeikbossen zijn onder meer te vinden in de Gallura. Vrijwel overal worden de stammen regelmatig van hun kurklaag ontdaan. Hoewel de kurkeik daardoor nauwelijk tot een imposante grootte kan uitgroeien, wordt het ongeveer om de tien jaar schillen door de boom getolereerd. De versgeschilde stammen lichten door de beschermende hars al spoedig bloedrood op, tot geleidelijk aan een nieuwe kurklaag wordt gevormd.

Veel kurkverwerkende bedrijven liggen tussen Tempio en Calangianus. Zo'n 80% van de Italiaanse kurkproductie komt hier vandaan. Naast flessenkurken worden van het natuurproduct vooral vloeren, schoenzolen en ecologisch verantwoorde isolatieplaten gemaakt.

Carnevale

Van archaïsche oorsprong zijn de carnavalsgebruiken in de Barbagia. Griezelige mens-dierwezens (de mamuthones – 'verschrikkingen') trekken in Mamoiada met zwartgeverfde houten maskers, in schapenvachten gehuld en behangen met bellen luidruchtig door het dorp. Ze worden voortgedreven door de issocadores ('touwvangers'), in het rood rood geklede herdersfiguren met een hoogstaand voorkomen. Symbolisch wordt zo de verhouding tussen de herders en hun kuddes voorgesteld. Vergelijkbare maskers vindt u ook in andere bergdorpen, zoals Ottana.

Heel anders is het carnaval in Oristano. Dit is de plek van de sartiglia, een Spaans geïnspireerd paardenevenement. Witte gemaskerde ruiters proberen tijdens een gewaagde rit een boven de straat gehangen zilveren ster aan hun zwaard te rijgen.

Omgangsvormen

Sardijnen hechten veel waarde aan beleefde manieren en respect tegenover ouderen. Bij een begroeting of afscheid van bekende personen die men lang niet heeft gezien of gaat zien: een kusje rechts en een kusje links.

In de steden en bij het avondeten zijn al te frivole strandkleding en zelfs korte broeken bij mannen ongepast. Ook bij het bezichtigen van een kerk wordt nette kleding bijzonder op prijs gesteld.

En breng het bedienend personeel niet in verlegenheid als u een cappuccino wilt bestellen: deze drinkt men traditioneel alleen bij het ontbijt of 's ochtends. Vanaf de middag (en vaak pas na het avondeten) is er alleen espresso, simpelweg caffè genoemd. Naaktzwemmen is op Sardinië verboden.

Feiten en cijfers

Ligging en oppervlakte: met 24.090 km² (inclusief de eilandjes) is Sardinië het op een na grootste eiland in de Middellandse Zee en de op twee na grootste (na Sicilië en Piemonte) van de twintig Italiaanse regio's. De afstand tussen de Costa del Sud en de Tunesische kust bedraagt 184 km, 187 km is de kortste afstand tussen Sardinië en het Italiaanse vasteland. Daarmee ligt Sardinië verder van het continent verwijderd en geïsoleerder dan andere mediterrane eilanden. Het buureiland Corsica in het noorden is door de 12 km brede Straat van Bonifacio van Sardinië gescheiden.

Bevolking: op Sardinië wonen 1,67 miljoen mensen, van wie ongeveer een kwart in de omgeving van Cagliari ( E 13). De stad Cagliari telt 157.000 inwoners, de op een na grootste stad is Sassari (130.000 inwoners). De ontvolking van het platteland houdt aan. Sardinië is zeer dunbevolkt. De bevolkingsdichtheid bedraagt 70 inwoners per km2. Grote, vrijwel onbewoonde gebieden vormen een contrast met het dichtbevolkte stedelijke gebied van Cagliari.

Vlag: de Italiaanse tricolore is van links naar rechts groen-wit-rood gestreept. De Sardijnse regionale vlag kent vier witte vlakken, gescheiden door een rood kruis, en vier naar rechts kijkende Morenhoofden met een witte hoofdband.

Economie: Sardinië heeft met € 16.300 het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking van alle Zuid-Italiaanse regio's. Geëxporteerd worden vooral aardolie- en kurkproducten, naast hoogwaardige levensmiddelen (schapenkaas, olijfolie). Bijna 9% van de beroepsbevolking is werkzaam in de landbouw, die daarmee een relatief hoge plaats inneemt. Met meer dan tien miljoen bezoekers per jaar, waarvan de helft van het Italiaanse vasteland komt, speelt het toerisme een belangrijke rol. In deze sector is zo'n 6,5% van de beroepsbevolking werkzaam. Onder de buitenlandse toeristen nemen de Duitsers de eerste plaats in, gevolgd door de Fransen en Britten.

Milieubehoud

Groen en verrassend rijk bebost, zo presenteert Sardinië zich. De natuur is nog steeds redelijk ongerept, de dorpen zijn schoon en de zee is glashelder. Lange tijd heeft men de waarde van de natuur en een duurzame economische ontwikkeling erkend, maar ook hier is het niet gemakkelijk om de tegenstrijdige belangen tegen elkaar af te wegen. De kustgebieden worden bedreigd door stadsuitbreiding. Hoewel de bebouwing vergeleken met andere mediterrane kusten nog bescheiden is, staat de klok ook op Sardinië op vijf voor twaalf. Bij miljoenen euro's kostende bouwprojecten zijn lokale bestuurders snel omgepraat, zeker in tijden van economische neergang. Rigoureuze beschermende maatregelen, zoals die aan de Costa del Sud bestaan, zijn op andere plaatsen maar moeilijk te implementeren.

De energie wordt hoofdzakelijk geleverd door krachtcentrales die met olie worden aangedreven. De toekomst van Sardinië ligt in het gebruik van windkracht en zonne-energie, maar helaas komt de ontwikkeling van nieuwe energiebronnen maar moeilijk op gang. Fotovoltaïsche zonne-energie is vrijwel onbekend, alleen thermische zonne-installaties zijn steeds meer op de daken te zien. De toeristische sector lijkt hier een zekere voortrekkersrol te spelen. Heel wat hotels vertrouwen op een duurzame warmwatervoorziening, waarvoor vaak maar een geringe investering is vereist.

Sardijns

Veel Sardijnen kunnen nog steeds Sardijns spreken – ondanks de dominantie van het Italiaans, dat al eeuwenlang de officiële taal op het eiland is. Sardijns behoort tot de oudste en oorspronkelijkste romaanse talen, maar is in vele dialecten versplinterd. Kan de taal ook in de toekomst overleven? In de steden is het Italiaans tegenwoordig de voertaal, alleen de landelijke gebieden zijn nog tweetalig. Daar is de moedertaal van oudere bewoners meestal Sardijns. De middelste generatie is het Sardijns over het algemeen wel machtig, maar spreekt voornamelijk Italiaans. De jongere generatie is sterk op het Italiaans gericht.

Vier Moren met hoofdband

Op het eerste gezicht raadselachtig zijn de quattro mori op de Sardijnse vlag. Het embleem weerspiegelt de bewogen geschiedenis van het eiland. Het werd ingevoerd door de Aragonezen, die sinds de late middeleeuwen over Sardinië heersten. In hun Iberische thuisland waren de Aragonezen betrokken geweest bij de verdrijving van de Moren. In 1281 nam de koning van Aragon vier naar links kijkende Morenhoofden in zijn wapen op. Ze stonden voor de vier voormalige kleine Moorse koninkrijken die onder de Kroon van Aragon waren verenigd. De witte hoofdband symboliseert de Kroon. Na de stichting van het koninkrijk Sardinië-Piemonte bleven de quattro mori als wapen bestaan. Met een beslissende verandering: vanaf de 19e eeuw droegen de Moren een blinddoek – waarschijnlijk met de bedoeling om de 'blinde' onderdrukking van de Sardijnen -onder het Piemontse gezag heraldisch uit te drukken. Hoewel ze oorspronkelijk voor de eigen onderwerping stonden, werden de aan piraten herinnerende quattro mori in 1952 op het wapen en de vlag van het eiland geplaatst. Alleen over de bedekte ogen was men niet erg enthousiast. Sinds 1999 kunnen ook de Sardijnse Moren weer zien... maar met een verandering van richting. De officiële vlag van Sardinië toont nu vier naar rechts kijkende Moren met hoofdband.

Geschiedenis, heden, toekomst

Een eerste grote bloeitijd beleefde het eiland in de late neolitische periode met de Oziericultuur (3500-2800 v.Chr.). Opvallendste erfenis zijn de meer dan duizend rotskamergraven (Sardijns domus de janas).

De Nuraghencultuur

Tijdens de bronstijd bloeide de Nuraghencultuur (vanaf 1600 v.Chr.). Deze welvaart was gebaseerd op de rijke natuurlijke hulpbronnen van het eiland. De Nuraghencultuur markeerde een gouden tijdperk op Sardinië met unieke bouwwerken, verfijnde bronzen kunstnijverheid en uitgebreide handelsbetrekkingen. Naast nuraghi, indrukwekkende wacht- en verdedigingstorens, verschenen bronnentempels en imposante reuzengraven. Van het uitstekende vakmanschap getuigen talrijke bronzen beeldjes (bronzetti).

Carthagers en Romeinen

Vanaf ca. 1000 v.Chr. stichtte het handels- en zeevaardersvolk der Feniciërs (Phoeniciërs) handelsnederzettingen aan de kust van Sardinië. Eerst werden met het Nuraghenvolk op vreedzame wijze goederen uitgewisseld, maar toen wilden de Feniciërs zelf over de rijke ertslagen op het eiland beschikken.

Vanuit het Noord-Afrikaanse Carthago, hun machtigse kolonie, veroverden ze in 509 v.Chr. grote delen van het eiland. De door de Romeinen Puniërs genoemde Carthagers bouwden nederzettingen, vestingen en tempels, en voerden hun taal en religie in. In de loop van bijna driehonderd jaar kwam het tot een culturele en etnische versmelting.

Na het einde van de Eerste Punische Oorlog, die Rome met Carthago om de heerschappij over de Middellandse Zee uitvocht, werd Sardinië in 238 v.Chr. zonder weerstand door de Romeinen bezet. Het eiland ontwikkelde zich tot een graanschuur en ertsgebied van het Romeinse Rijk.

Byzantijnen en Arabieren

In de periode van de Grote Volksverhuizing kwam Sardinië vanaf 534 n.Chr. onder invloed van Byzantium (Constantinopel). Op het hele eiland verschenen Byzantijnse godshuizen. Met de uitbreiding van de islam verloor Byzantium steeds meer macht. Steeds vaker staken Saracenen (Arabische zeerovers) de Middellandse Zee over.

Pisa en Genua

Met steun van de paus, die een Arabische invasie van het eiland vreesde, werd Sardinië vanaf 1000 n.Chr. bezet door de machtige stadsrepublieken Pisa en Genua. Met de stichting van kloosters en de bouw van romaanse godshuizen stimuleerde de paus de invoering van het rooms-katholicisme. Ondertussen gingen Pisa en Genua op het eiland vijandelijk met elkaar om; de politieke situatie was onstabiel.

Aragon, Spanje en Piemonte

Vanaf 1323 veroverden de Aragonezen met pauselijke zegen het eiland. Van hen verwachtte de paus politieke stabiliteit – en hij werd daarin niet teleurgesteld. Met het in 1479 gestichte Spaanse koninkrijk begon voor Sardinië een lange periode van feodaal despotisme, die elke ontwikkeling van het eiland verhinderde, maar de macht van de paus nam toe. Na de Spaanse Successieoorlog werd Sardinië in 1718 bij het Verdrag van Londen eigendom van de hertog van Savoye en de vorst van Piemonte, die zich nu 'koning van Sardinië' mocht noemen.

Italië

De Italiaanse eenheidsbeweging, de Risorgimento (herrijzenis), leidde in 1861 tot de stichting van het koninkrijk Italië onder heerschappij van het Piemontese koningshuis. Sardinië werd onderdeel van de Italiaanse staat en veranderde in een perifere regio; het eiland werd ondergeschikt aan de economische belangen van Noord-Italië. Ondernemers van het vasteland exploiteerden tijdens de snelle industrialisatie de natuurlijke hulpbronnen van Sardinië. De prachtige eikenbossen werden gekapt en de rijke bodemschatten geplunderd.

De regio in beroering

Al in 1948 kreeg Sardinië de status van een autonome regio. Miljarden aan subsidies moesten de industrialisatie van Sardinië stimuleren, maar de eenzijdige aandacht voor de zware industrie (met name petrochemie) bleek een vergissing.

Vanaf de jaren 70 werden de bevoegdheden van de regionale parlementen uitgebreid. De regionale overheid kon nu zelf wetten aannemen, onder meer ten aanzien van de economie, de ontwikkeling van de infrastructuur en de milieubescherming. Deze onderwerpen en de hoge jeugdwerkloosheid zijn de grootste uitdagingen voor de toekomst. Het toerisme is economisch belangrijk en moet verder worden uitgebreid. Na de regionale verkiezingen van 16 februari 2014 werd Francesco Pigliaru van de sociaaldemocratische PT (Partito Democratico) president van Sardinië. De door hem geleide centrumlinkse coalitie bezit 36 van de 60 zetels in het regionale parlement.

Overnachten

De meeste accommodatie vindt u aan de kust, maar ook het binnenland biedt mooie overnachtingsadressen. Juist hier laat zich het ware Sardinië ontdekken en hebt u de gelegenheid om in contact te komen met het land en de bevolking. Kennis van de Italiaanse taal is een voordeel op het platteland, aan de kust kunt u uitstekend terecht met Engels.

Veel hotels zijn alleen van Pasen tot begin oktober geopend. De prijzen zijn sterk afhankelijk van het seizoen en de laatste tijd nogal gestegen. In het hoogseizoen (juli en augustus) is de accommodatie vaak ruim van tevoren volgeboekt. Veel rustiger en aanzienlijk goedkoper is het laagseizoen .

Hotels

De hotels zijn onderverdeeld in vijf categorieën. Deze zijn gebaseerd op formele kenmerken, maar zeggen niets over een aangename sfeer. Vooraf reserveren wordt aanbevolen – ter plaatse een kamer regelen is duur ! De prijzen beginnen bij ongeveer € 60 voor een tweepersoonskamer in het laagseizoen.

Agriturismo

Tot de mooiste overnachtingsadressen op Sardinië behoren agriturismi: boerderijen of landhuizen in een landelijke omgeving, waar u meestal comfortabel in een afgescheiden deel verblijft. Vaak bieden deze particuliere adressen de beste prijs-kwaliteitverhouding – een persoonlijke sfeer, keurige kamers, rust en bovendien een goede plaatselijke keuken. Halfpension wordt aanbevolen. Zo kunt u 's avonds rustig genieten en hoeft u daarna niet meer te rijden.

Een minimaal verblijf van twee dagen (in het hoofdseizoen ook langer) is meestal gebruikelijk. Een tweepersoonskamer (2 pk) met ontbijt kost afhankelijk van het seizoen € 50-80, halfpension per persoon ongeveer € 40-70 extra.

Internet: www.turismoverde.it, www.terranostra.it en www.agriturismo.it/sardegna.

Internet

Bij het reserveren is het de moeite waard om op internet prijzen te vergelijken. Touroperators als www.eva-sardinia.com (uitgebreid aanbod, zeer goede website en ook nog telefonische informatie) of www.booking.com hebben voordelige online-aanbiedingen die duidelijk goedkoper zijn dan een directe boeking via een website van een hotel. Beoordelingswebsites zoals www.tripadvisor.nl zijn daarentegen eenvoudig te manipuleren en daarom niet altijd even objectief.

Pensions

Kamers bij particulieren, naar Angelsaksisch voorbeeld B&B genoemd, zijn op Sardinië inmiddels wijdverbreid. Het zijn voordelige overnachtingsadressen . De kamers zijn over het algemeen keurig ingericht en bieden soms zelf meer comfort dan een hotel. De prijzen liggen tussen de € 50 en 80 voor een tweepersoonskamer – het ontbijt is dan natuurlijk inbegrepen.

In de dorpen zijn B&B's als Bed&Breakfast of Affita Camere aangegeven. Reserveren is raadzaam, omdat er vaak weinig kamers worden verhuurd. Het best kunt u zich vooraf op internet oriënteren. Hier vindt u B&B's ook via links van plaatselijke toeristenkantoren (zoals Pro Loco).

Internet: www.anbba.it, www.bed-breakfast-sardegna.com en www.sardegnabb.it.

Vakantiehuizen en

appartementen

Bij vakantiehuizen en appartementen is een minimaal verblijf van een week gebruikelijk. Afhankelijk van de grootte en de voorzieningen betaalt u per week voor vier personen vanaf € 250 in het laagseizoen tot meer dan € 700 in het hoogseizoen.

Tot de grotere aanbieders op internet behoort www.homeaway.nl/vakantie-vakantiehuis-vakantiewoning/italie/sardinie/r279. Deze organisatie bemiddelt voor vakantiehuizen en appartementen van particulieren.

Nog een paar handige websites: www.belvilla.nl/vakantiehuis-italie, www.sardinia4all.com, www.vakantieinsardinie.nl en www.eurocottage.com/nl/Italie.

Camping

Wildkamperen is op Sardinië verboden. Er zijn ongeveer negentig kampeerterreinen, vooral aan de kust maar ook verspreid over het binnenland. Over het algemeen zijn ze van half mei tot eind september geopend. Ook voor caravans en campers zijn er goede plaatsen. Vaak worden er op de terreinen ook eenvoudige bungalows verhuurd.

Internet: www.camping.it of het Duitstalige www.campingsardinien.de (met beoordelingen). Meer dan vijftig terreinen zijn lid van de vereniging Faita Sardegna: www.faitasardegna.it (online reserveren).

Eten en drinken

De stevige Sardijnse keuken laat zich uitstekend met de Italiaanse kookkunst combineren. In het binnenland geeft men de voorkeur aan heerlijke pastaspecialiteiten en smakelijke vleesgerechten, aan de kust serveert men ook vis (deze is inmiddels schaars geworden en daarom duurder) en zeevruchten. Zoals overal in Italië bestaat het middageten (pranzo), maar vooral het avondeten (cena) uit meerdere gangen. De lunch begint tegen 13 uur, het diner omstreeks 20 uur.

Antipasti

Tot de populairste voorgerechten (antipasti) behoren ham (prosciutto) en worst (salsiccia sarda), die samen met olijven, schapenkaas (pecorino), ingelegde paddenstoelen (funghi porcini) en gegrilde groenten worden gepresenteerd. De schapenkaas kan gerijpte harde kaas (pecorino staggionato) of verse ricotta zijn. Hierbij eet men graag het flinterdunne herdersbrood pane carasau. Soms wordt dit warm met een paar druppels olijfolie en een beetje zout geserveerd. Een eerste slokje wijn smaakt er uiteraard uitstekend bij.

Primo piatto

De eerste gang bestaat uit pasta. Typisch Sardijns zijn de malloreddus (Italiaans gnocchi sardi), kleine noedels die met vlees en tomatensaus worden geserveerd, maar ook Sardijnse ravioli (colunzones of culurgiones), die met ricotta, vlees of kruiden worden gevuld. Pastagerechten worden soms ook op smaak gebracht met bottarga (harderkuit). Geliefd is ook de risotto, waaraan saffraan (zafferano) wordt toegevoegd.

Secondo piatto

De tweede gang bestaat uit een vlees- of visgerecht. Bijzonder smakelijk zijn het gebraden vlees (arrosti), met name krokant speenvarken van het spit (porcheddu, Italiaans porchetto), lamsvlees (agnello) en wild zwijn (cinghiale). Populaire vissen op Sardinië zijn brasem/dorade (orata), zeebaars (spigola), zeetong (sogliola) en tonijn (tonno). Als bijgerecht worden vaak groenten en in de oven gebakken rozemarijnaardappelen geserveerd.

In het restaurant

In het restaurant wacht u tot u door het bedienend personeel een tafel krijgt toegewezen. Meestal bestelt men 's avonds meerdere gangen, alleen bij de lunch wordt dit niet per se verwacht. Wanneer u alleen iets kleins wilt eten, moet u een pizzeria of trattoria opzoeken. Na het eten wordt geen wijn meer gedronken en ook niets meer besteld. U ontvangt een rekening voor alle personen aan tafel. Het bedieningsgeld (servizio) wordt automatisch bij de rekening opgeteld. Een fooi wordt natuurlijk zeer op prijs gesteld. Doe dit alleen wanneer u werkelijk tevreden bent.

Voor een maaltijd met meerdere gangen moet u rekenen op zo'n € 25-35 per persoon zonder drankjes. Soms wordt er nog pane e coperto (brood en couvert, ongeveer € 1,50-2,50) in rekening gebracht. De prijzen in deze reisgids hebben betrekking op het voordeligste hoofdgerecht.

Dessert

Een specialiteit zijn de sebàdas (seàdas), met ricotta gevulde deegenvelopjes. In olie gebakken en met honing bestreken worden ze warm als nagerecht geserveerd. Soms worden er ook dolci sardi aangeboden. Dit heerlijke Sardijnse gebak is er in vele regionale variëteiten. Een meerdere gangen tellend menu wordt afgerond met een espresso, kortweg caffè genoemd. Normaal gesproken drinken de Sardijnen daarna geen wijn meer, maar als digestivo kan er nog een mirto of filu 'e ferru worden besteld. De mirto, een aromatische myrthelikeur, moet altijd gekoeld worden geserveerd.Filu 'e ferru is een soort brandewijn, die met de Italiaanse grappa overeenkomt en op kamertemperatuur wordt geschonken.

Dranken

Een soortgelijke diversiteit als bij de gerechten vindt u ook bij de Sardijnse wijnen. Bekende soorten van het eiland zijn de vermentino, een droge witte wijn uit de Gallura met DOCG-predikaat, en de cannonau, een zware volle rode wijn. In restaurants is het gebruikelijk om de wijn per fles te bestellen. Al vanaf ongeveer € 11 per fles kunt u een uitstekende wijn drinken. Alleen in eenvoudige trattoria's en pizzeria's wordt open wijn (vino sfuso) in karaffen geserveerd. Ook bier (birra) wordt graag gedronken. Water is zonder koolzuur (acqua minerale naturale) en met koolzuur (acqua minerale gassata of frizzante) te bestellen.

Ontbijt

Het ontbijt is traditioneel zeer bescheiden. De plaatselijke bewoners hebben voldoende aan een cappuccino en een broodje of taartje. Toch heeft de gastronomie zich op veel plaatsen aangepast aan de ontbijtgewoonten van de toeristen. De betere hotels, maar ook veel agriturismi en sommige B&B's serveren tegenwoordig een redelijk uitgebreid ontbijt (zoet en hartig).

Praktische informatie

Reizen naar Sardinië

Met het vliegtuig

Sardinië heeft drie grote internationale luchthavens. Veel luchtvaartmaatschappijen, waaronder Alitalia, KLM, Air Berlin en Ryanair, bieden directe vluchten. Raadpleeg voor een actueel overzicht, inclusief goedkope luchtvaartmaatschappijen en lastminuteaanbiedingen, www.lowcostairlines.nl.

Aeroporto Cagliari-Elmas (Mameli), zo'n 8 km ten noordwesten van Cagliari. Informatiebalie in de aankomsthal, dag. 8.30-22.30 uur, tel. 070 21 12 11, www.sogaer.it. Tegenover de aankomsthal staat het gebouw met de autoverhuurbedrijven. Ernaast vindt u de parkeergarage. Het busstation ligt direct voor de aankomsthal. Er rijden ieder halfuur ARST-bussen naar Cagliari (busstation op de Piazza Matteotti). Kaartjes moet u voor de rit bij de automaat kopen!

Aeroporto Olbia-Costa Smeralda, aan de rand van Olbia. Informatie tel. 0789 56 34 44, www.geasar.it. Busstation voor de aankomsthal (kaartjes in de bus), rechts ernaast vindt u het gebouw met alle autoverhuurbedrijven.

Aeroporto Alghero-Fertilia, ongeveer 10 km ten noorden van Alghero, tel. 079 93 52 82, www.aeroportodialghero.it. Busterminal ongeveer 150 m van de aankomsthal verwijderd, ARST-kaartjesautomaat naast de bar in de aankomsthal.

Goedkope vluchten vanuit Nederland: vanuit Amsterdam en Eindhoven met KLM (www.klm.com) en Ryanair (www.ryanair.com).

Goedkope vluchten vanuit België : vanuit Brussel-Charleroi met Ryanair (www.ryanair.com).

Goedkope vluchten vanuit Duitsland : vanuit Düsseldorf Weeze, Frankfurt en Keulen/Bonn met Air Berlin (www.airberlin.com) en vanuit Düsseldorf Weeze ook met Ryanair (www.ryanair.com).

Met de boot

Vanaf het vasteland en via Corsica zijn er talrijke scheepsverbindingen. De veerboten zijn in het hoogseizoen vaak volgeboekt. De belangrijkste maatschappijen met verbindingen naar het vasteland: Tirrenia (www.tirrenia.it), onder meer Civitavecchia-Olbia en Genua/Genova-Porto Torres, Moby Lines (www.moby.it), onder meer Genua-Olbia en Livorno-Olbia, Sardinia Ferries (https://nl.corsicaferries.com), onder meer Civitavecchia-Golfo Aranci en Livorno-Golfo Aranci, Grandi Navi Veloci (www.gnv.it), Genua-Olbia en Genua-Porto Torres, en Grimaldi Lines (www.grimaldi-lines.com) Civitavecchia-Porto Torres.

Internationaal portal van alle veerbootverbindingen in het Middellandse Zeegebied: www.traghetti.com.

Overzicht van de veerdiensten naar Sardinië en de beste aanbiedingen tegen de laagste prijzen: www.directferries.nl/sardinie.htm.

Reizen op Sardinië

Huurauto

Op de luchthaven zijn alle bekende autoverhuurbedrijven (autonoleggio) vertegenwoordigd. Een aanbevolen Sardijnse verhuurder is Sardinya (www.autonoleggiosardinya.it). Een prijsvergelijking en reserveren voordat u op reis gaat, is natuurlijk altijd de moeite waard. Let vooral ook op de verzekering. Ogenschijnlijk gunstige aanbiedingen, zoals bij Hertz, omvatten vaak alleen een gedeeltelijke dekking. Alleen een uitgebreide verzekering biedt optimale bescherming en heeft betrekking op alle schade aan de auto, door eigen schuld of derden. Schade aan de ruiten en banden is over het algemeen niet verzekerd.

Autorijden

Het wegennet is goed ontwikkeld. Op het eiland vindt u geen snelwegen of tolwegen. De belangrijkste verkeersader is de vierbaanshoofdweg SS131 Carlo Felice van Cagliari naar het noorden. Deze splitst zich bij Macomer in een weg naar Sassari/Porto Torres en een weg via Nuoro naar Olbia. Let op: er is veel verkeerscontrole en er wordt vaak geflitst. Voor kinderen tot en met 12 jaar is een kinderzitje verplicht.

De provinciale wegen zijn dikwijls zeer bochtig en u bent lang onderweg. In Cagliari is het verkeer nogal chaotisch. Parkeerplaatsen zijn in de steden vaak moeilijk te vinden. Pas op voor verkeerd parkeren! Wit gemarkeerde parkeerplaatsen zijn gratis, voor blauw gemarkeerde parkeerplaatsen moet u betalen. Parkeerbonnetjes zijn verkrijgbaar bij automaten, in bars en bij parkeerwachters.

Tanken: het distributienetwerk is zeer dicht. Normale openingstijden: ma.-za. 7.30-12.30 en 15.30-19.30 uur. Op zondag zijn veel benzinestations gesloten. Buiten de openingstijden kunt u terecht bij tankautomaten. Er is loodvrij 95 octaan (benzina verde/super), loodvrij 98/100 octaan (super plus) en diesel (gasolio).

Pech: ACI (Italiaanse Automobielclub) 116.

Verkeersregels

Algemene maximumsnelheid binnen de bebouwde kom 50 km/u, buiten de bebouwde kom 90 km/u, op de SS131 tussen Sanluri en Bauladu (km 44 tot km 108) 110 km/u. Personenauto's met aanhanger mogen buiten de bebouwde kom 70 km/u rijden. De alcoholgrens ligt bij 0,5 promille. Autogordels zijn verplicht. Buiten de bebouwde kom moet u dag en nacht met dimlicht rijden.

Mobiele telefoons zijn in de auto alleen handsfree toegestaan. Het meenemen van een reflecterend veiligheidsvest (in veel supermarkten verkrijgbaar) is verplicht. De chauffeur moet erbij kunnen zonder de auto te verlaten (dus niet in de kofferbak!). Wanneer u na pech of een ongeval de rijbaan moet betreden, is het dragen van het veiligheidsvest verplicht. Toeteren in de bebouwde kom is alleen toegestaan in geval van nood.

Bus

Vanaf de busstations in de grote steden rijden regelmatig lijnbussen (pullman) over het hele eiland. Ook kleine plaatsen worden aangedaan, maar veel verbindingen zijn zeer omslachtig. Een goed overzicht met dienstregelingen om te downloaden vindt u op: www.sardinien.com/anreiseper/bus/bus.htm. Kaartjes koopt u in de regel voor vertrek bij tabakswinkels (tabacchi), tijdschriftenkiosken of bars bij de bushaltes. Op busstations zijn loketten. Soms zijn er ook kaartjes in de bus verkrijgbaar (gele sticker op de deur).

De grootste busmaatschappij met een uitgebreid routenetwerk is het staatsbedrijf ARST (info tel. 800 86 50 42, www.arst.sardegna.it). Hiertoe behoort ook de Sardijnse smalspoorlijn Ferrovie della Sardegna (FdS; informatie tel. 800 86 41 46, www.ferroviesardegna.it) met zijn trams. Turmo Travel (www.gruppoturmotravel.com) is vooral in de Gallura vertegenwoordigd, biedt veel verbindingen vanuit Olbia en opereert ook met de regionale bussen in de Maddalena-archipel.

Trein

De Italiaanse Nationale Spoorwegen Trenitalia (FS; www.trenitalia.com) verbinden alle grote steden van Sardinië. FS-kaartjes moeten voor vertrek bij een loket of automaat worden gekocht. De Sardijnse smalspoorlijn ARST Gestione FdS (www.ferroviesardegna.it) heeft een bochtig routenetwerk. Naast enkele reguliere verbindingen met diesellocomotieven zijn er nostalgische tochten langs schilderachtige routes (www.treninoverde.com).

(Veer)boten

Autoveerboten verbinden Sardinië met de grotere eilanden eromheen. Het eiland Maddalena bereikt u vanuit Palau, het eiland San Pietro vanuit Portovesme en het eiland Asinara vanuit Stintino en Porto Torres. Alle andere eilanden zijn alleen met voetveren bereikbaar.

Taxi

De ritprijs begint bij ongeveer € 1 per kilometer. Voor zon- en feestdagen, nachtritten, bagage en dergelijke geldt een toeslag. Er moet altijd een overzicht van de tarieven worden getoond. Los daarvan is het altijd goed om voor vertrek een prijs af te spreken.

Douane

Legitimatiebewijs: ondanks de open grenzen binnen het Schengengebied moeten alle reizigers (ook kinderen) een identiteitskaart of paspoort bij zich hebben. Wanneer u met een eigen voertuig reist, hebt u een rijbewijs, een kentekenbewijs deel één (vroeger het registratiedocument) en de internationale groene verzekeringskaart nodig. Bij een verblijf van meer dan drie maanden is een vergunning (permesso di soggiorno) vereist.

Douanebepalingen: voor persoonlijk gebruik geldt binnen de EU vrij verkeer met de volgende beperkingen (voor personen vanaf 18 jaar): vrijstelling voor maximaal 800 sigaretten, 400 cigarillo's, 200 sigaren, 1 kg tabak, 10 liter sterkedrank, 20 liter mixdrankjes en 90 liter wijn. Stenen en archeologische vondsten mogen niet worden uitgevoerd. Koraal valt onder de Wet Bedreigde Diersoorten en mag in de gehele EU niet worden ingevoerd. Dit geldt ook voor koraalsieraden uit Alghero.

Huisdieren: wanneer u binnen de EU reist, is een verklaring van een dierenarts en/of dierenpaspoort verplicht. Verder dient het dier geregistreerd te zijn met een microchip of tatoeage.

Feestdagen

1 januari (Capodanno): Nieuwjaar

6 januari (Epifania): Driekoningen

variabele datum (Pasquetta): tweede paasdag

25 april (Anniversario della Liberazione): Nationale Feestdag; ter viering van de bevrijding van de Duitse bezetting

1 mei (Festa del Lavoro): Dag van de Arbeid

2 juni (Festa della Repubblica): Verjaardag van de Stichting van de Republiek

15 augustus (Ferragosto): Maria-Hemelvaart

1 november (Ognissanti): Allerheiligen

8 december (Immacolata Concezione): Onbevlekte Ontvangenis

25-26 december (Natale): Kerstmis

Feesten en festivals

Carnevale: zie ook blz. 11. Archaïsch zijn de carnavalsgebruiken in de bergdorpen van Barbagia, bijvoorbeeld in Mamoiada. Veel foto's en informatie (ook in het Engels): www.mamuthones.it. De Sartiglia, het carnaval in Oristanon, is een Spaans beïnvloed ruiterfeest.

Settimana Santa en Pasqua: Pasen (pasqua) is het hoogtepunt van de religieuze feestkalender. In de Goede Week (settimana santa) vinden talrijke processies plaats. Volgens de Spaanse traditie trekken mannen in witte gewaden met kappen als boetelingen door de straten. Indrukwekkend zijn de processies in Alghero, Castelsardo en Iglesias.

Sagra di Sant'Efisio: 1-4 mei; het grootste feest op het eiland omvat een schitterende processie van Cagliari naar Nora. Duizenden pelgrims, vele ruiters, folkloristische groepen in klederdracht van het hele eiland en praalwagens begeleiden de stoet.

Sagra di San Francesco di Lula: 1-9 mei en 4 oktober; groot pelgrimsfeest in het bedevaartsoord San Francesco bij Lula.

Cavalcata Sarda: voorlaatste zondag in mei; feestelijke optocht in Sassari met folkloristische groepen en gekostumeerde ruiters. Tot besluit is er een paardenrace.

San Giovanni: 23-24 juni; in de Johannesnacht worden in veel dorpen (bijvoorbeeld Gavoi, Bono en Monti) vreugdevuren ontstoken; de volgende dag wordt de H. Johannes, schutspatroon van de herders, geëerd.

S'Ardia: middag van 6 en ochtendgloren van 7 juli; wilde paardenrace bij Sedilo ter ere van de H. Constantijn.

Faradda di li Candelieri: 14 augustus; negen gigantische houten kandelaars, die de oude gilden van de stad representeren, worden in een avondprocessie door de oude stad van Sassari gedragen. De deelnemers aan de optocht zijn in Spaanse kostuums gekleed. Fluiten en trommels zorgen voor een muzikale omlijsting.

Corsa degli Scalzi: eerste weekend in september; op zaterdag blotevoetenrace met in het wit geklede mannen bij het ochendgloren. Van Cabras naar de Salvatorkerk op het schiereiland Sinis, op zondag weer terug.

Sagra delle Castagne e delle Nocciole: laatste zondag in oktober; in het bergdorp Aritzo vindt het grote kastanje- en hazelnootfeest plaats. Vele specialiteiten, dans en muziek.

Geld

De munteenheid op Sardinië is de euro. In alle steden vindt u automaten, waar u met een EC-/Maestrobankpas of met een creditcard contant geld kunt pinnen (meestal maximaal € 200 per opname). Vaak kunt u ook met een creditcard betalen.

Gezondheid

Nederlanders en Belgen zijn in Italië verzekerd met de European Health Insurance Card (EHIC). Deze elektronische verzekeringskaart met chip heeft aan de achterkant het logo van de EHIC. De kaart wordt echter alleen door artsen en ziekenhuizen met een contractovereenkomst geaccepteerd. In andere gevallen moet u de rekening eerst zelf betalen. Het afsluiten van een aanvullende reisverzekering wordt aanbevolen. Deze biedt (afhankelijk van de polis) ook dekking bij ongevallen en repatriëring. In geval van ziekte kan een arts (medico), apotheek (farmacia), ziekenhuis (ospedale) of Azienda Sanitaria Locale (ASL) worden opgezocht. ASL's vindt u in iedere provincie (Cagliari, Sassari, Olbia, Oristano, Nuoro, Sanluri, Lanusei en Carbonia). Grote toeristische centra hebben van juni tot september meestal ook een medische nooddienst voor kleine ongemakken, de Guardia Medica Turistica (gratis) . In een acute noodsituatie kunt u het beste naar de EHBO (pronto soccorso) van het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Overzicht van alle medische contactpunten: www.-sardegnasalute.it.

Veiligheid en noodgevallen

Belangrijke nummers bij noodgevallen (gratis vanaf een openbare telefoon)

112 algemeen alarmnummer voor politie, brandweer, ambulance en carabinieri (militaire politie)

113 politie

118 ambulance/eerste hulp (ambulanza)

115 brandweer (vigili del fuoco)

Blokkeren van bankpassen: www.pasblokkeren.nl, tel. 0031 (0)88 385 53 72 (Bankpassen Meldcentrale)

Nederlands consulaat: Via Roma, 101, 09124 Cagliari, roberto.corrias@camelit.it

Belgisch consulaat: Via Alghero, 35, 09127 Cagliari, tel. 0039 (0)70 65 27 27, info@dore.it

Homo en lesbisch

In Cagliari heeft zich een homoscene met pubs, discotheken, stranden en strandtenten ontwikkeld. Terwijl hier tegenwoordig grootstedelijk kosmopolitisme kan worden gevonden, is de rest van het eiland een stuk conventioneler. Gay-Guide: www.sardinien.com/gay/index.cfm.

Informatie

Het Italiaans Nationaal Verkeersbureau ENIT verwaarloost Sardinië een beetje. Voor gratis brochures kunt u terecht op www.enit.it.

Italiaans Verkeersbureau ENIT

Helaas sloot het kantoor van het Italiaans Verkeersbureau ENIT in Amsterdam eind 2010 definitief zijn deuren. Het is daardoor niet meer mogelijk om folders aan te vragen.

Wel is er veel informatie te vinden op de Belgische en Duitse website, waar ook folders te downloaden zijn. Tele-fonisch kan er tegenwoordig geen informatie meer worden ingewonnen.

In België:

Emile Clausstraat 28

1050 Brussel

tel. +32 2 647 11 54

fax +32 2 640 56 03

http://www.enit.it/nl/sediestere/europa/bruxelles.html

brussels@enit.it

In Duitsland:

Barckhausstraße 10

60325 Frankfurt am Main

tel. +49 (0)69 23 74 34

fax +49 (0)69 23 28 94

frankfurt@enit.it

Openingstijden: ma.-vr. 9.15-13 uur

Sardegna Turismo

Het Sardijnse Verkeersburo Sardegna Turismo verstrekt uitstekend informatiemateriaal. De website biedt informatie in onder andere het Italiaans, Duits en Engels.

Assessorato del Turismo, Artigianato e Commercio

Viale Trieste 105, 09123 Cagliari

tel. +39 070 606 72 26

www.sardegnaturismo.it

sardegnaturismo@regione.sardegna.it

Toeristenkantoren

Stedelijke en gemeentelijke toeristenkantoren, alsmede de particulier geleide toeristische organisatie Pro Loco bieden eveneens informatie en tips. De adressen staan vermeld bij de betreffende plaatsen in het reisgedeelte.

Toeristische hotline

Op tel. 039 039 039 krijgt u in Italië tegen lokaal tarief inlichtingen in het Engels of Duits over het actuele culturele aanbod, zoals openingstijden van musea, maar ook hulp bij problemen (dag. 9-22 uur).

Internet

Landcode van Italië: it. De meeste websites zijn alleen in het Italiaans.

Websites van de Sardijnse provincies:

www.provincia.cagliari.it

www.provincia.carboniaiglesias.it

www.provincia.mediocampidano.it

www.provincia.nuoro.it

www.provinciaogliastra.gov.it

www.provincia.olbia-tempio.it

www.provincia.or.it (Oristano)

www.provincia.sassari.it

www.regione.sardegna.it: website van de Regione Autonoma della Sardegna.

www.comuni-italiani.it: overzicht van alle Italiaanse gemeenten met een eigen website. Bij de gemeenten vindt u wederom veel toeristische informatie.

www.comunas.it/comuni: overzicht van alle Sardijnse gemeenten, naar provincie geordend.

www.sardinie-info.nl: ervaringen, veerboten, campings, tips en info.

www.landenweb.net/sardinie: informatie, klimaat, planten en dieren, geschiedenis, bevolking, economie, taal, kaart, reizen, vakantie, reisaanbieders en reisverhalen.

www.sardinie.nl: een groot aanbod aan campings, vakantieparken en vakantiehuizen.

sardinie.startpagina.nl: portal met allerlei informatie over Sardinië.

www.sardinien.com: het meest uitgebreide Sardiniëportal in het Duits (de redactie is gevestigd in Cagliari). Dit portal wordt steeds geactualiseerd en biedt naast praktische reisinformatie ook actueel nieuws, evenementen en reportages. Verder portretten, reistips en een informatieve blog over Sardinië.

www.sardegnacultura.it: archeologie, architectuur, kunst, fotografie, muziek, musea, geschiedenis, Sardijnse taal, enzovoort. Ook van de Autonome Regio Sardinië is het portal www.sardegnadigitallibrary.it (video-, audio- en beeldmateriaal en teksten over Sardinië; veel is gratis te downloaden).

www.andreas-stieglitz.de: website van de auteur van deze gids met actuele informatie over Sardinië, wandeltips, downloads van gps-tracks en nog veel meer.

www.isolasarda.com: particuliere website in meerdere talen met veel informatie.

www.360sardinien.net: een virtuele 3D-reis met ongeveer vierhonderd opnamen.

Kassabon

Als klant bent u verplicht om in winkels, restaurants, bars, enzovoort een kassabon (scontrino) in ontvangst te nemen. Soms wordt dit gecontroleerd door de belastingpolitie als u het gebouw verlaat. Bij overtredingen: hoge geldboetes!

Kinderen

Sardinië is bijzonder kindvriendelijk. Ook in hotels en restaurants zijn kinderen graag geziene gasten. De fantastische zandstranden zijn ideaal voor een vakantie met het hele gezin. Een leuke attractie voor bambini (Italiaans voor kinderen) is Sardegna in Miniatura bij Tuili (www.sardegnainminiatura.it, tel. 070 936 10 04, dag. vanaf 9.30 uur, toegang € 10, met korting € 8). Hier ziet u een miniatuurlandschap met gebouwen van het eiland en een replica van een Nuraghendorp.

Voor de meeste bezienswaardigheden betalen kinderen de helft van de toegangsprijs, onder de 6 jaar hebben ze vaak gratis toegang.

Klimaat en reistijd

Sardinië heeft een typisch mediterraan klimaat. In de zomermaanden juli en augustus heerst er een beklemmende hitte, die alle lust tot activiteiten ontneemt. Veel Italianen gaan in deze periode op vakantie. Alle toeristische voorzieningen zijn dan ook druk en duur.

Ideale reisperioden zijn de lente en de herfst. Wie een groen eiland ontdekken wil, moet Sardinië tussen maart en juni bezoeken. In het vroege voorjaar is het weer nog onbestendig. Overdag wordt het bij zonneschijn meestal al aangenaam warm´s nachts kan het echter behoorlijk afkoelen. Vanaf begin mei zijn de weersomstandigheden steeds stabieler. Alleen de zee blijft tot eind mei nog fris.

Aangenaam is het ook in september en oktober. Het weer is dan stabiel en de temperaturen zijn goed te verdragen. De opgewarmde zee nodigt uit om te zwemmen, en met de eerste regenval wordt ook de natuur in de bergen weer groen.

Openingstijden

Banken: ma.-vr. 8.20-13.20 en 14.30-16 uur.

Discotheken: meestal vanaf 22 uur, maar voor middernacht is het zelden echt gezellig.

Winkels: ma.-za. 9-13 en circa 16-19.30 uur. In aug. vaak zomervakantie.

Musea en archeologische vindplaatsen: meestal vanaf 9 uur, soms tijdens de middagpauze en over het algemeen ma. gesloten.

Postkantoren: ma.-za. 8.20-13.20 uur, grote postkantoren zijn doorlopend geopend tot 18.30 uur (behalve za.-middag). Er zijn vaak lange rijen. Koop postzegels indien mogelijk met de ansichtkaarten bij de kiosk.

Restaurants: circa 12-15 en 19.30/20-22.30 uur.

Post

Postzegels (francobolli) zijn verkrijgbaar in de postkantoren en tabakswinkels (tabacchi). De verzendkosten voor standaardbrieven tot 20 g (posta prioritaria) en ansichtkaarten naar alle Europese landen bedragen € 0,95. De bezorging geschiedt binnen 72 uur, maar is afhankelijk van het moment waarop de brievenbus wordt geleegd. Brievenbussen zijn rood en hebben meestal twee gleuven, links voor regionale post en rechts voor overige post naar binnen- en buitenland.

Reizen met een handicap

Op Sardinië is het voor mensen met een handicap niet altijd gemakkelijk. Slechts geleidelijk komen er speciale voorzieningen. Voor een overzicht met geschikte hotels kunt u terecht bij ENIT (zie blz. 24).

Roken

In alle openbare ruimten, bars, hotels, restaurants en dergelijke gelden de Europese antirookbepalingen met rookverbod: vietato fumare!

Sport en activiteiten

Duiken

In veel vakantieplaatsen vindt u duikcentra met ervaren duikinstructeurs en verhuur van materialen. Voor duiken met een fles is geen speciale vergunning nodig. Zie voor veel informatie over het duiken: www.subsardegna.it. Interessant is ook de fraaie website van Egidio Trainito, de voorzitter van de Sardijnse duikvereniging: www.egidiotrainito.it.

Golf

Op Sardinië bevinden zich drie 18-holesbanen:

Pevero Golf Club Costa Smeralda: Porto Cervo, tel. 0789 95 80 00, www.golfclubpevero.com.

Is Molas Circolo Golf: S. Margherita di Pula, tel. 070 924 10 06, www.ismolas.it.

Club Is Arenas: Narbolia, tel. 0783 520 36, www.isarenas.it.

Klimmen

Het grootste klimparadijs van het eiland vormen de rotsen van de Supramonte, die ook wel de Sardijnse Dolomieten worden genoemd. Met veel 8a- en 8b-routes is het klimmen in de Supramonte voor ervaren klimmers ideaal, maar er zijn ook routes voor beginners. Een bekende klimlocatie is Cala Gonone. Raadpleeg voor meer informatie www.sardiniaclimb.com.

Mountainbiken

Veel routeinformatie is te vinden op de website van de bekende Sardijnse moutainbiker Roberto Zedda: www.sardinien.com/sport/biketouren/bike touren_intro.htm (Duitstalig). Verhuur van fietsen, gps-tochten en tochten onder begeleiding: Ichnusa Bike, Via Sassari 26, 09123 Cagliari, tel. 070 857 03 70, www.ichnusabike.it.

Paardrijden

Sardinië is een ideale bestemming voor een paardrijvakantie. Sardijnen zijn enorme liefhebbers van paarden en er zijn veel maneges. Bezoekers van het hele eiland komen voor de paardenbeurs naar Santu Lussurgiu, het paardensportcentrum van Sardinië. De plaats is ook bekend om zijn waardevolle fokpaarden en zadelmakers werken er nog volgens de oude traditie. Het Sardijnse regionale comité van de Italiaanse paardensportvereniging: Via Cagliari 242, c/o Palazzi SAIA, 09170 Oristano, tel./fax 0783 30 29 32, www.fisesardegna.com.

Surfen

Dankzij de goede windomstandigheden is Sardinië een surfparadijs. Ongeveer de helft van alle dagen in het jaar staat er voldoende wind, aan de noord- en westkust vaak de aflandige maestrale. Enkele van de beste surfspots van Europa liggen aan de noordkust tussen de Capo Testa en Palau, waar lange golven komen aanrollen. De internationale surfscene komt bijeen in Porto Puddu. Ook aan de westkust kunt u mooi surfen, bij de Capo Manno en in Putzu Idu. Wanneer aan de zuidkust de scirocco uit Afrika waait, zijn ook hier de omstandigheden ideaal, met name aan de Costa del Sud en Capo Carbonara bij Villasimius. Gedetailleerde informatie vindt u op www.surfspot.de.

Wandelen en wandeltochten

Van simpele wandelingen tot uitdagende tochten: het gevarieerde landschap van Sardinië biedt volop mogelijkheden. Tot de populairste wandelgebieden behoort het wilde karstgebergte van de Supramonte, waar u ook kunt klimmen en grotten kunt verkennen. Langs de fraaie kust voert het Sentiero Selvaggio Blu, een ambitieuze tocht, waarvoor u zeker een week moet uittrekken. Talrijke wandelpaden vindt u ook in Iglesiente.

Omdat op Sardinië maar weinig paden gemarkeerd zijn, moet u met een routebeschrijving en kaart of gps-apparaat wandelen. Mooie wandelsuggesties vindt u in deze uitgave, maar ook in de Duitstalige wandelreisgids DuMont aktiv, Wandern auf Sardinien van dezelfde auteur. Tips en informatie over wandelen: www.andreas-stieglitz.de.

Het Sardijnse bosbeheer heeft 76 gemarkeerde wandelingen met bijbehorende kaarten geselecteerd. Deze zijn in gedrukte vorm of als download beschikbaar bij de Ente Foreste della Sardegna, Viale Luigi Merello 86, 09123 Cagliari, kantoren ma.-vr. 9-13 uur, tel. 070 279 91, www.sardegnaambiente.it/foreste.

Wellness

De weinige kuuroorden op Sardinië, zoals de Terme di Casteldoria bij Santa Maria Coghinas, zijn onaantrekkelijk en geen speciaal bezoek waard. Veel hotels uit de hoogste categorie hebben echter wellnessfaciliteiten.

Duurzaam reizen

Bescherm het milieu, steun de plaatselijke economie, maakt contact met de lokale bewoners en leer van elkaar – duurzaam toerisme neemt verantwoordelijkheid voor het milieu en de maatschappij. Hier enkele tips om op een verantwoorde manier vakantie te vieren.

Water besparen: water is een schaars en kostbaar goed, met name in de zomer en aan het begin van de herfst. Veel hotels wijzen u hierop. De spaarzame omgang met water en het niet te veel wisselen van handdoeken helpt bij de bescherming van het milieu.

Particuliere accommodatie: kleinere overnachtingsadressen, zoals pensions (B&B), agriturismi en door families geleide hotels maken een intensiever contact met het land en de bevolking mogelijk dan hotelketens. Bovendien gaat het geld zo direct naar de plaatselijke bewoners.

Afvalverwerking: overal op Sardinië wordt gescheiden afval ingezameld. Ongeveer 50% van het afval wordt gerecycled. Let als vakantieganger op de volgende woorden: umido – biologisch afbreekbaar afval, vetro – glas, carta – papier, plastica – plastic, latta – blik.

Zeilen

De wateren rond Sardinië lijken geschapen voor een schitterende zeiltocht. Als gevolg van de stevige wind is dit een uitdagend vaargebied, waarvoor de schipper over voldoende vaardigheden moet beschikken. Aan de Sardijnse kust liggen ongeveer veertig jachthavens. De liggelden variëren enorm. Zie voor korte informatie over de jachthavens: www.sardinien.com/sport/segeln.htm.

Voor wie geen eigen zeilboot bezit: het is ook mogelijk om een jacht te huren (met of zonder schipper).

Zwemmen

Bijna 2000 km kust met schijnbaar eindeloze droomstranden en kristalhelder, turquoisekleurig water maken Sardinië tot een ideale bestemming voor een vakantie aan zee. De waterkwaliteit voldoet vrijwel overal aan de hoogste normen, veel stranden zijn met een Blauwe Vlag bekroond.

Tot de bekendste kustgebieden met heerlijke stranden behoren de ongerepte Costa del Sud ten zuiden van Pula, de Costa Rei bij Monte Nai, het lange poedersuikerstrand La Cinta bij San Teodoro, het veelkleurig glinsterende granietgruisstrand Costa Smeralda, Porto Puddu/Porto Liscia in het noordoosten, de lange stranden aan de noordkust, de kwartsstranden van het schiereiland Sinis en de nog grotendeels onontgonnen Costa Verde aan de westkust van Iglesiente.

Telefoon en internet

Internationale toegangs-nummers

Italië 0039

Nederland 0031

België 0032

Wanneer u vanuit het buitenland naar Italië belt, kiest u eerst 0039 en dan het gehele nummer, inclusief de nul van het kengetal. Telefoneert u vanuit Italië naar Nederland of België, dan vervalt de nul van het kengetal.

Internet: draadloos internet of wifi is in steeds meer hotels en B&B's beschikbaar. In internetcafés (Internet Point) moet u een legitimatiebewijs kunnen tonen. Voor een overzicht: www.cybercafe.it.

Veiligheid

Om uw persoonlijke veiligheid hoeft u zich tijdens een bezoek aan Sardinië geen zorgen te maken. In vergelijking met andere regio's van Zuid-Italië is het eiland een relatief veilige reisbestemming. In de omgeving van Cagliari is – net als in elke grote stad – de gebruikelijke voorzichtigheid geboden. Het spreekt vanzelf dat u geen waardevolle spullen in de auto achterlaat.

Zwemmen: op de stranden van Sardinië moet u soms rekening houden met zee-egels. Verder zijn er twee extreem zeldzame, maar gevaarlijke zeebewoners: de pieterman (Italiaans pesce ragno) begraaft zich in het zand of de modder in ondiep water. De vis bezit een giftige stekel. Mocht u erop gaan staan, dan moet u direct medische hulp zoeken. Het Portugese oorlogsschip is blauw en ziet eruit als een kwal. De -ongeveer 15 m lange tentakels zijn bijzonder giftig. Bij huidcontact moet u zo snel mogelijk contact opnemen met een arts.

Insecten: steekmuggen (zanzare) komen voor in de lente en aan het begin van de zomer, maar brengen geen ziekten over. In sommige gebieden moet u oppassen voor teken.

Slangen: er komen verschillende slangensoorten voor op Sardinië, maar geen giftige.