Welkom

Benvenuti
Ter oriëntatie
Kennismaking, Venetië in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Praktische informatie

De 15 hoogtepunten

 1 ‘De mooiste salon ter wereld’ – Piazza San Marco
Boven fotograferende toeristen, koerende duiven en beroemde oude cafés verheft zich de pracht en praal van de San Marcobasiliek.

 2 In het centrum van de macht – Dogenpaleis
Dit indrukwekkende gebouw bezit een prachtige gevel en schitterende, met kostbaarheden ingerichte zalen.

 3 Stil plein met grote gebouwen – Santi Giovanni e Paolo
Een kerk vol kunst, een gemeentelijk ziekenhuis met een fraaie façade en rondom stille straatjes, winkeltjes en gezellige bars.

 4 Visitekaartje van de stad – Rialtobrug
Het uitzicht op het Canal Grande is ronduit fantastisch.

 5 Markten, bars en winkeltjes – Rialtobuurt
Een van de interessantste winkelwijken met de kleurige Rialtomarkt en winkeltjes voor fijnproevers en liefhebbers van kunsthandwerk.

 6 In het teken van Titiaan – Santa Maria Gloriosa dei Frari
Franciscanenkerk met werken van Titiaan, Bellini en Donatello. Na uw bezoek kunt u vertoeven in sfeervolle winkels en restaurants.

 7 Boottocht over de ‘boulevard’ van Venetië – Canal Grande
Aan de ‘hoofdstraat’ van Venetië rijgen zich de prachtige palazzi aaneen – een indrukwekkende aaneenschakeling van voorname woonhuizen.

 8 Hier spreken de jonge Venetianen af – Campo Santa Margherita
Overdag gemoedelijke cafés en een kleine markt, ’s avonds en ’s nachts komt op het plein het echt bruisende uitgaansleven op gang.

 9 Het licht van de lagune – Galleria dell'Accademia
De allermooiste Venetiaanse schilderkunst: Titiaan, Tintoretto, Giorgione, Tiepolo, Carpaccio, Veronese …

10Een dagje winkelen – gondels, glas en mode
Kunstnijverheid met traditie – van handgemaakte kostbaarheden van papier en kunstwerken van glas tot fijn beschilderde stoffen.

11Gekoesterd door Venetiaanse stichtingen – moderne kunst
Guggenheim Museum, Punta della Dogana en Spazio Emilio Vedova.

12Het mooiste uitzicht over de stad – San Giorgio Maggiore
Van de Campanile kijkt u uit over de lagune, de eilanden en de stad.

13Joden in Venetië – Ghetto
Oude synagogen en een klein museum getuigen van het leven van de Joodse gemeenschap in Venetië.

14Het glaseiland – Murano
Hier kunt u glasblazers aan het werk zien, kostbare glazen creaties kopen en 4000 voorwerpen in het Glasmuseum bewonderen.

15In de lagune – Burano en Torcello
Burano biedt zijn bezoekers kleurige huizen en kantwerk, en Torcello de fraaie mozaïeken in de kathedraal Santa Maria Assunta.

Nog meer Venetië
Gebouwen en pleinen
Kerken
Musea
Parken en tuinen

Excursies
Villa's aan het Brentakanaal
Lido, Pellestrina en Chioggia

Te gast in Venetië

Overnachten
Eten en drinken
Winkelen
Uitgaan

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Benvenuti – Welkom

Riva degli Schiavoni – het zegt iets over de kosmopolitische geest van Venetië dat de boulevard aan de lagune naar de 'Slaven' is genoemd, de mensen uit de voormalige Venetiaanse kolonies aan de overzijde van de Adriatische Zee. Tegenwoordig komt u hier vooral Fransen, Duitsers, Nederlanders, Amerikanen en Japanners tegen. De brede voetgangersstraat is bijna constant bevolkt door toeristen. Aan de Riva degli Schiavoni vindt u Venetië in 'geconcentreerde vorm': luxehotels en straatventers, gondels en cruiseschepen, zeelucht en krijsende meeuwen, maar bovenal het uitzicht over het uitgestrekte water van de lagune.

Ter oriëntatie

Piazza San Marco F 5

Hoe u ook naar Venetië reist – per vliegtuig, trein of auto – u hebt pas echt uw bestemming bereikt als u op het San Marcoplein hebt gestaan. De Piazza San Marco is het symbolische middelpunt van Venetië, hoewel het geografisch gezien eigenlijk aan de rand van de oude binnenstad ligt. Eeuwenlang was dit plein het natuurlijke 'ontvangstcentrum' van Venetië, toen deze op een eiland gelegen stad nog uitsluitend per schip te bereiken was. Alle reizigers naderden Venetië via de lagune. De San Marcobasiliek en het Dogenpaleis waren de eerste grote gebouwen die ze in het vizier kregen. Venetië liet zich bij de eerste kennismaking meteen van zijn beste kant zien.

Tegenwoordig is de aankomst veel prozaïscher. Toeristen die nu naar Venetië reizen, arriveren op een drukke locatie met niet al te aantrekkelijke architectuur: op het station ( B 3) of op de Piazzale Roma ( B 4). Ze komen bij wijze van spreken binnen via de achterdeur. Maar het San Marcoplein is nog altijd voor iedereen – en vooral voor de vele toeristen die maar een paar uur in Venetië verblijven – het eigenlijke middelpunt. Het is dan ook vaak extreem druk op het plein. Toch is het beslist aan te raden om uw bezoek aan Venetië juist hier te beginnen, want de San Marcobasiliek en het Dogenpaleis zijn zonder meer de indrukwekkendste en origineelste gebouwen van de stad.

Canal Grande B 3-F 6
en Rialtobrug E 4

De twee andere belangrijke symbolen van Venetië zijn de Rialtobrug en het Canal Grande. Hoewel u ze beide tijdens uw verblijf in Venetië vele malen zult zien, is het een goed idee om direct na aankomst met de vaporetto (lijnboot) het hele Canal Grande af te varen – alsof u een verkenningstocht door de 'boulevard' van de stad (zie blz. 51) maakt. Langs het kanaal verheffen zich de statige palazzi van de rijke Venetiaanse families met hun representatieve, rijkversierde gevels – een dwarsdoorsnede van de geschiedenis van vele eeuwen. Ook hebt u tijdens deze boottocht een schitterend uitzicht op de Rialtobrug.

Ideaal uitzicht

Op het San Marcoplein kunt u de Campanile beklimmen om een goede indruk te krijgen hoe de stad is opgebouwd. Omdat het hier echter meestal erg druk met toeristen is, kunt u beter naar de tegenovergelegen klokkentoren van San Giorgio Maggiore ( G 7, zie blz. 65) gaan, waar het uitzicht bovendien nog mooier is. U krijgt er een duidelijk beeld van de structuur van de stad en van de ligging van Venetië in het uitgestrekte water van de lagune, die door langgerekte lido's (strandwallen) van de open zee is gescheiden.

De wijken

Venetië is verdeeld in zes wijken (sestierí). San Marco ( F-G 4-6, D-E 5-6) strekt zich uit tussen het San Marcoplein en de Rialtobrug. Hier treft u de meeste toeristen aan. Nergens anders in Venetië is het zo levendig en druk en nergens ziet u zij aan zij zoveel winkeltjes met toeristische kitsch en chique zaken met luxueuze artikelen als in deze wijk.

Ten noorden en oosten van San Marco ligt Castello ( G 3-6 tot K 4-7), de grootste van de zes wijken. Hier is het alleen druk op de Riva degli Schiavoni, voor de rest is dit een rustige wijk. Vooral in de voormalige volksbuurt rond de Via Garibaldi zult u nauwelijks toeristen tegenkomen.

Dorsoduro en San Polo, aan de overkant van het Canal Grande, zijn het sfeervolst – minder uitbundig en druk dan San Marco, maar ook niet zo afgelegen en verlaten als de rand van de oude stad. In Dorsoduro ( A-C 5-8, D-E 6-8, F-H 7-8) heerst rond de universiteit en het Campo Santa Margherita een bruisend studentenleven. Ook treft u er nabij het Guggenheim Museum en de Accademia talrijke galeries en stijlvolle kleine winkels aan. De kade, de Zattere, is vooral bij mooi weer een populaire ontmoetingsplaats voor Venetianen. Bij Dorsoduro horen ook de eilanden San Giorgio en Giudecca.
De kleinste wijk, San Polo ( C-E 4-5), is eigenlijk Venetië in het klein: markten, winkels, kerken, pleinen en veel grote kunstwerken. Vooral de marktbuurt vlak bij de Rialtobrug is erg fraai.

Santa Croce ( A-E 3-4) is de enige wijk in Venetië zonder grote bezienswaardigheden en trekt dan ook weinig toeristen. U ziet hen alleen in grote aantallen bij de 'invalspoorten' Piazzale Roma en het station. Het eigen karakter van de wijk is het meest zichtbaar rond het Campo dei Tolentini (nabij de faculteit Bouwkunde) en het prachtige Campo S. Giacomo dell'Orio.

In Cannaregio ( A-G 1-3) heerst daarentegen veel activiteit in de achter elkaar gelegen straten Lista di Spagna, Rio Terrà San Leonardo en Strada Nuova. Verder naar het noorden strekt zich een rustige, bijna verlaten ogende buurt uit. Alleen 's avonds wordt het hier levendiger, dankzij enkele populaire studentencafés.

Kennismaking, Venetië in cijfers

De oude binnenstad en

Groot-Venetië

De meeste mensen die het over Venetië hebben, bedoelen daarmee het 'eiland Venetië' – de historische, door water omgeven oude stad. Tot 'Groot- Venetië' behoren echter ook veel lagune-eilanden plus een uitgestrekt verstedelijkt gebied op het aangrenzende vasteland. Venetië telt officieel in totaal 270.000 inwoners en daarnaast naar schatting 40.000 bewoners die er niet staan geregistreerd: studenten, eigenaars van een tweede huis en illegale immigranten. In het 'eigenlijke' Venetië wonen officieel maar zo'n 60.000 mensen. Dit aantal wordt bovendien steeds kleiner. In 1950 woonden er ruim drie keer zoveel mensen als tegenwoordig. Dit komt vooral door het tekort aan betaalbare woningen. Door de grote vraag van buitenlandse investeerders zijn de huizenprijzen en de huren in Venetië de hoogste van Italië. Lokale bewoners met lage en middeninkomens kunnen zich er niet handhaven. Werkgelegenheid is er daarentegen volop dankzij het toerisme. Dagelijks reizen zo'n 30.000 forenzen van het vasteland naar de oude stad.

À propos, Italiaanse gezinnen zijn overigens lang niet meer zo groot als vroeger: een gemiddeld huishouden telt tegenwoordig nog maar 2,1 personen. De Italiaanse bevolking slinkt. Net als bijna overal elders in Italië is ook in Venetië het jaarlijkse aantal sterfgevallen hoger dan het aantal geboorten. Italië vergrijst ook. De gemiddelde leeftijd van de Venetiaanse bevolking is met 47 jaar de hoogste van het land. Voor verjonging zorgen de studenten (die niet in deze cijfers zijn meegenomen) en buitenlandse immigranten. Officieel wonen er in Groot-Venetië zo'n 17.000 immigranten, maar in werkelijkheid zijn het er bijna twee keer zoveel. De meesten van hen zijn afkomstig uit Bangladesh, gevolgd door Moldavië, Roemenië, Oekraïne en Albanië. Ook Chinezen zijn in Venetië sterk vertegenwoordigd.

Toerisme

Het toerisme levert Venetië inkomsten en arbeidsplaatsen op, maar legt ook een enorme druk op het dagelijks leven van de bewoners. In deze stad, waar zo'n 100.000 mensen wonen en werken (inclusief studenten en forenzen), lopen dagelijks gemiddeld 55.000 toeristen rond. In perioden van topdrukte, zoals met carnaval, kan het zelfs voorkomen dat Venetië op één dag 180.000 bezoekers binnen zijn poorten krijgt!

Drie kwart van de bezoekers bestaat uit dagjesmensen, maar er overnachten daarnaast zeker 3,5 miljoen toeristen per jaar in Venetië. De meesten van hen zijn Amerikanen, gevolgd door Italianen, Britten, Fransen, Spanjaarden en Duitsers, en ook Nederlanders komen er graag.

Wat de inkomsten uit het toerisme betreft geven de Venetianen de voorkeur aan hotelgasten boven dagjesmensen. Van de hotelgasten zijn er weliswaar minder, maar hun koopkracht is groter. De toeristen geven overigens het meeste geld uit aan hotels; winkels spelen daarbij vergeleken slechts een ondergeschikte rol.

'De kou van Venetië'

De titel van deze detective van Patricia Highsmith lijkt misschien wat vreemd gekozen, maar wie op een mistige winterse dag bij temperaturen van rond het vriespunt door Venetië wandelt, weet wel beter. Op zo'n dag vlucht menig toerist geregeld even een bar, winkel, kerk of museum binnen (al naargelang de stemming of interesse) om in ieder geval tijdelijk op te warmen. Januari is de koudste maand, met een gemiddelde maximumtemperatuur van
6°C. Dat is eigenlijk niet eens zo koud, maar door de hoge luchtvochtigheid kunt u toch snel tot op het bot verkleumd raken. Zelfs hartje zomer is deze vochtigheid goed merkbaar. In juli en augustus is het in Venetië vaak drukkend warm, waarbij het kwik geregeld oploopt tot 30°C of hoger (gemiddelde temperatuur: 28°C). Het weer is het aangenaamst in het voor- en najaar. Het is dan gematigd warm, al regent het wel vaker. In mei of september mag het in Venetië misschien niet zo koud zijn, maar het is er ook dan behoorlijk druk met toeristen. En dat pleit toch weer voor een bezoek in de winter. In november of januari is de kans groot dat u in alle rust van Venetië kunt genieten.

Levensonderhoud

Tientallen jaren was Venetië een belangrijk industrieel centrum. Het omvangrijke Marghera-Mestre met zijn grote fabrieken bood werk aan tienduizenden mensen, vooral in de petrochemische industrie. Sinds de jaren zeventig is echter de ene na de andere fabriek gesloten. Uitgestrekte industrieterreinen liggen nu braak of worden geleidelijk aan geschikt gemaakt voor dienstverlenende en logistieke bedrijven. Tegenwoordig werken in Groot-Venetië nog zo'n 25.000 mensen in de industriële productie, nog geen vijfde deel van alle arbeidskrachten. Net als bijna overal in Italië is de meerderheid werkzaam in de dienstensector, onder wie alleen al 22.000 in het bank- en verzekeringswezen. Het aantal banen in de toeristische sector wordt niet apart geregistreerd. U kunt er echter van uitgaan dat in de historische oude stad tienduizenden mensen hun brood verdienen in deze branche.

Onderzoek en onderwijs

Venetië telt vier universiteiten: de traditionele Università Ca 'Foscari, de IUAV (universiteit voor architectuur en urbanistiek), de Accademia delle Belle Arti (academie voor schone kunsten) en de Venice International University. De studenten dragen in belangrijke mate bij aan het eigen karakter van de stad.

Oriëntatie

In Venetië kunt u gemakkelijk de weg kwijtraken, maar dankzij de gele routeborden met opschriften als San Marco, Rialto, Accademia, Ferrovia (station) en Piazzale Roma kunt u zich al snel weer oriënteren. Het is een stuk lastiger om bepaalde adressen te vinden. U hebt daarbij niets aan het postadres, omdat dit alleen de wijk en niet het huisnummer vermeldt. Omdat in alle zes de wijken de nummering doorloopt, hebben de meeste huizen een nummer met een duizendtal. Voor wie niet bekend is in Venetië, is dit een zeer ingewikkeld systeem.

Om een adres te vinden moet u naast het officiële adres (bijvoorbeeld 'Canaregio 5550') ook de naam van de betreffende straat (bijvoorbeeld 'Salizzada Can Canciano') weten. Maar pas op: in Venetië komen veel straatnamen meer dan één keer voor. Bovendien staat op straatnaambordjes de naam vaak in dialect vermeld, wat de verwarring alleen maar groter maakt. In deze gids worden bij adressen daarom altijd de wijk, het huisnummer en de straat genoemd.

Er is wel eens schertsend gezegd dat in Venetië de drukte op straat mede het gevolg is van de vele mensen die de weg kwijt zijn. Zelfs ingezetenen van de lagunestad zouden regelmatig voor Madonnabeelden staan te jammeren – onder wie postbodes, politieagenten en landmeters die verdwaald zijn, maar daar uit valse schaamte niet voor durven uit te komen.

Streng verboden!

Om te voorkomen dat de massale toestroom van toeristen uit de hand loopt, heeft het stadsbestuur een aantal strenge voorschriften opgesteld. Bezoekers dienen zich in Venetië fatsoenlijk te gedragen. Doen ze dat niet, dan kunnen ze een hoge boete krijgen (tot wel €500!). Het is verboden om de duiven te voeren, om op het San Marcoplein te picknicken, om met ontbloot bovenlijf door de stad te lopen, om met blote voeten in de kanalen te bungelen en om in een slaapzak te overnachten. Honden moeten overal aangelijnd zijn, hondenpoep dient door het baasje onmiddellijk te worden opgeruimd en op de vaporetti moeten honden een muilkorf dragen.

Ook voor de lokale bevolking gelden duidelijke regels: zo mogen gondeliers geen Napolitaanse liederen (zoals 'O sole mio') meer zingen, maar moeten ze zich beperken tot een lokaal en klassiek repertoire. Men kan zich afvragen of je zoiets met boetes moet regelen. Feit is wel dat een lied als 'O sole mio' in Venetië even ontoepasselijk is als 'Aan de voet van die oude Wester' in de Achterhoek.

Kleding

Italianen hechten veel waarde aan een elegant uiterlijk en ze besteden vooral veel aandacht aan hun kleding. In strandkleding in de stad rondlopen of een restaurant bezoeken (uitgezonderd strandgelegenheden) geldt in Italië als zeer ongepast. In Venetië kunt u er zelfs een boete voor krijgen. Vooral in kerken gelden strenge kledingvoorschriften, met name voor vrouwen. Houd er rekening mee dat korte broeken en mouwloze topjes daar in de regel niet zijn toegestaan, zelfs niet als het erg warm is.

Hoogwater

In Venetië moet iedereen altijd rekening houden met hoogwater. Veel straten en pleinen komen dan blank te staan. Acqua alta doet zich voor als bij vloed het zeewater onder invloed van de wind en de luchtdruk in de lagune wordt gestuwd. Dit is vooral het geval als de scirocco waait, die vanuit het zuiden gelijkmatig over de gehele Adriatische Zee strijkt. Overstromingen komen vaak in de lente en de herfst voor. Bij extreme omstandigheden worden sommige vaporettolijnen stilgelegd, omdat er niet meer onder alle bruggen door kan worden gevaren. Op veel straten en pleinen houdt u dan alleen droge voeten met rubberlaarzen aan. Het gemeentebestuur zorgt er echter voor dat op belangrijke routes plankiers worden neergelegd, zodat deze ook begaanbaar zijn met normaal schoeisel, al komt men hier natuurlijk maar langzaam vooruit.

Sirenes waarschuwen voor de komst van hoogwater (meestal twee à drie uur van tevoren). Verwachte waterstanden kunt u vinden op www.comune.venezia.it/maree of bel tel. 041 274 87 87.

Nauwe straatjes

Een van de grootste problemen in het dagelijks leven van de Venetianen wordt gevormd door de wegversperringen die de vele toeristen veroorzaken. In de smalle straatjes ontstaat al snel een opstopping, zelfs als maar drie of vier mensen de doorgang blokkeren. Let in steegjes daarom altijd goed op of anderen er nog langs kunnen, ook als u bijvoorbeeld een etalage of een kerkportaal wilt bekijken of even iets met elkaar wilt bespreken op een mooi punt.
De plaatselijke bevolking zal uw oplettendheid zeker op prijs stellen.

Milieukwesties

In een stad zonder auto's kan het toch niet anders dan dat de lucht schoon is? Was dat maar waar: in Venetië is de concentratie van verontreinigende stoffen in de lucht zelfs nog hoger dan in de naburige steden en ook het water van de lagune is allesbehalve schoon. De grootste boosdoeners zijn de enorme industriecomplexen in het nabijgelegen Marghera en het drukke scheepvaartverkeer. Jaarlijks steken zo'n duizend grote boten de lagune over. De motoren van de cruiseschepen hebben een vermogen van tussen de 40.000 en 120.000 pk. De gevolgen voor het milieu komen overeen met die van 14.000 auto's die dezelfde afstand afleggen. Ook de hoeveelheid fijnstof en de uitstoot van zwaveldioxide zijn hoog. Deze worden in de vochtige atmosfeer van de stad omgezet in een zuur dat het kalksteen van de historische gebouwen aantast. Een ander nadelig effect van de scheepvaart wordt gevormd door de flinke golven. Deze kunnen de fundamenten van de stad ondermijnen. De overstekende cruiseschepen in de lagune hebben dus uitgesproken negatieve gevolgen voor het milieu. Dat zou verholpen kunnen worden door de schepen in de open zee voor de kust van het Lido voor anker te laten gaan. Uit toeristische overwegingen is men hier echter tegen: de prachtige aankomst is een hoogtepunt van elke georganiseerde tour, en de welvarende cruisegangers dragen belangrijk bij aan de omzet van de Venetiaanse zakenwereld.

Even problematisch zijn de milieueffecten van de petrochemische fabrieken in het nabije Marghera. Al tientallen jaren veroorzaken ze een enorme lucht- en waterverontreiniging. Zwavel- en stikstofoxiden, zware metalen en dioxines worden vaak illegaal geloosd. Na een aantal milieuschandalen en een spectaculaire rechtszaak die door werknemers, milieuorganisaties, het stadsbestuur en het ministerie van Milieu tegen grote bedrijven als ENI en Edison was aangespannen, worden de wettelijke regels nu beter nageleefd. Bovendien zijn in de laatste decennia veel fabrieken om economische redenen gesloten. Toch heeft Venetië nog steeds zwaar te lijden van de uitstoot in het industriegebied.

Feiten en cijfers

Ligging: Venetië ligt in het noordoosten van het Italiaanse schiereiland aan de Adriatische kust. De stad ligt in een lagune, een uitgestrekte zoutwatervlakte die door langgerekte landtongen of lido's van de open zee gescheiden ligt.

Regering en bestuur: de gemeente Venetië omvat naast het historische centrum ook de eilanden van de lagune en de aangrenzende grootstedelijke agglomeratie op het vasteland (bestaande uit Mestre, Marghera, Favaro Veneto en Chirignago). Burgemeester is de jurist Giorgio Orsoni van de Partito Democratico.

Bevolking: met de naam Venetië wordt doorgaans de historische oude stad bedoeld. Dit stadsdeel telt officieel bijna 60.000 inwoners. Daarnaast zijn er naar schatting 20.000 mensen die niet in de statistieken zijn opgenomen: studenten, buitenlanders die hier een tweede huis hebben en illegale immigranten. De bevolking neemt gestaag af, in 1950 woonden er nog 200.000 mensen.

Tijdzone: Midden-Europese Tijd (MET).

Superlatieven: Venetië is de stad met de grootste toevloed aan buitenlandse toeristen ter wereld. Inclusief dagjesmensen bedraagt hun aantal nu meer dan 12 miljoen per jaar (ter vergelijking: Parijs trekt 9 miljoen buitenlandse toeristen en Rome 5,2 miljoen).

Wapen

Al bijna 1000 jaar is de naam Venetië onlosmakelijk verbonden met die van de H. Marcus (San Marco) en zijn symbool, de leeuw. De relikwieën van de evangelist werden in de 9e eeuw door de Venetianen uit Alexandrië gesmokkeld en in de nieuwe San Marcobasiliek geplaatst. De leeuw herinnerde niet alleen aan het bezit van de kostbare relikwieën, maar symboliseerde ook de macht van de maritieme republiek. Op het gemeentewapen staat een gouden gevleugelde leeuw op een blauwe achtergrond met een opengeslagen Bijbel en de woorden PAX TIBI MARCE EVANGELISTA MEUS (Vrede zij met u, mijn evangelist Marcus). Het wapen wordt bekroond door het traditionele hoofddeksel van de dogen. Ook dit is een teken van macht.

Geschiedenis, heden, toekomst

Schuilplaats op de eilanden

In de tijd van de volksverhuizingen vestigden zich voor het eerst mensen op de eilanden van de Venetiaanse lagune. Vanwege de voortdurende invallen door vijandelijke legers zochten ook de bewoners van steden op het vasteland vanaf de 5e eeuw steeds meer hun toevlucht op de minder toegankelijke eilanden. De oudste aanwijzingen voor een nederzetting op Rialto – waar het huidige Venetië ligt – dateren van 697. Een eeuw later maakte het gebied een sterke economische ontwikkeling door en kwam er een intensieve handel op gang met de gebieden rond de oostelijke Middellandse Zee. Toen Venetiaanse kooplieden in 828 de relikwieën van de H. Marcus van Alexandrië naar Venetië brachten, groeide de stad sterk in aanzien.

De tijd van grote macht

Rond 1000 ontwikkelde Venetië zich tot een van de belangrijkste handelscentra in het Middellandse Zeegebied. De stad legde de basis voor zijn eeuwenlange heerschappij over Istrië en Dalmatië, aan de overzijde van de Adriatische Zee. In de middeleeuwen groeide de macht van de Venetianen. In 1202, tijdens de vierde kruistocht, veroverde en plunderde de Venetiaanse zeemacht Constantinopel. In die tijd verwierf Venetië heerschappij over grote delen van de Griekse westkust en de Egeïsche Zee. In 1209 nam Venetië ook Kreta in bezit. De eeuwenlange rivaliteit met de steden Pisa en Genua eindigde in 1380 met de definitieve overwinning van de Venetianen. De absolute macht van Venetië in en rond de Adriatische Zee was nu verzekerd.

Economische terugval

Toen aan het einde van de 15e eeuw de zeeroutes naar Indië en Amerika werden ontdekt, trad er een verschuiving op in de internationale handelsstromen. Nu werden landen aan de Atlantische Oceaan belangrijker: eerst Spanje en Portugal, en later ook Frankrijk, Nederland en Engeland. In Venetië begon een geleidelijke economische terugval. De stad was nog steeds erg rijk, maar in de wereldhandel speelde hij geen rol van betekenis meer. In de 16e eeuw raakte Venetië het grootste deel van zijn Griekse kolonies – waaronder Rhodos en Cyprus – kwijt aan de Turken. In 1669 veroverde het Osmaanse Rijk Kreta, dat tot dan toe van Venetië was.

Einde van de onafhankelijkheid

De Republiek Venetië was met ruim 1000 jaar de langst bestaande staat in Europa. Hier kwam een einde aan met de inval van Napoleon en de afzetting van de laatste doge in 1797. Op het Congres van Wenen in 1815 werd de stad toegewezen aan het Habsburgse Rijk. In 1847 mislukte een opstand tegen de Oostenrijkse heerschappij. In 1866 ging Venetië deel uitmaken van het recentelijk gevormde koninkrijk Italië. Na de Eerste Wereldoorlog werd op het vasteland aan de rand van de lagune het Veiligheid en noodgevallen Marghera ontwikkeld, dat in bestuurlijk opzicht bij Venetië hoort.

Nieuwe architectuur: passend bij de omgeving

Venetië is in architectonisch opzicht een conservatieve stad en dat is zeer begrijpelijk. Hier valt esthetisch niets te 'verbeteren' en bij iedere nieuwbouw loopt men het risico op aantasting van het historische stadsbeeld. Nadat in 1996 het historische operahuis La Fenice was afgebrand, werd het precies zo herbouwd als het er voordien had uitgezien. In dit licht was de bouw van de vierde brug over het Canal Grande een kleine sensatie, omdat dit werkelijk geheel nieuw was. De Spaanse architect Santiago Calatrava had in 1996 de stad Venetië een ontwerp voor het bouwwerk geschonken. De brug was echter niet goedkoop. De almaar stijgende kosten riepen in de stad zulke hevige protesten op dat de openingsplechtigheid in september 2008 niet in het openbaar plaatsvond. Dergelijke problemen waren er niet toen er enkele jaren later wederom een groot bouwproject werd gelanceerd. De verbouwing van het oude douanekantoor Punta della Dogana tot een tentoonstellingsruimte voor moderne kunst werd gefinancierd door de Franse ondernemer en kunstverzamelaar François Pinault. De architect was de Japanner Tadao Ando (zie blz. 63).

Toekomstplannen:

bescherming van de lagune

Venetië komt in de loop der eeuwen steeds lager te liggen, terwijl de zeespiegel stijgt. Hierdoor wordt het probleem van de periodieke overstromingen in de stad groter. Als bescherming tegen het acqua alta wordt nu het zogeheten MOSE-project gerealiseerd. Bij de drie ingangen van de zee naar de lagune moeten tot 30 m hoge stalen tanks op de bodem worden geplaatst. Bij vloed worden de tanks gevuld met perslucht. Ze richten zich dan op in een hoek van 45° en vormen zo een beweegbare dam die het stijgende water moet tegenhouden. Wanneer de vloed zich terugtrekt, worden de tanks weer met water gevuld en zakken ze onzichtbaar naar de zeebodem. Dit ingenieuze systeem is uiterst kostbaar en was daarom zeer omstreden, vooral omdat sommige critici ook vreesden voor schade aan het ecosysteem van de lagune – waarschijnlijk ten onrechte. In ieder geval zullen de werkzaamheden nog vele jaren in beslag nemen.

Praktische informatie

Reizen naar Venetië

Met het vliegtuig

U vliegt ofwel rechtstreeks naar Venetië ofwel naar het nabijgelegen Treviso (directe bussen naar Venetië, reistijd ca. 60 min.).

Aeroporto Marco Polo: de luchthaven van Venetië ligt 10 km ten noorden van het stadscentrum.

Informatie: tel. 041 260 92 60, www.veniceairport.it

Vliegverbindingen: KLM (www.klm.com) en transavia.com (www.transavia.com) vliegen allebei rechtstreeks van Amsterdam naar Venetië. De vlucht duurt ongeveer 1 uur en 45 min. Brussels Airlines (www.brusselsairlines.com) voert dagelijks vluchten uit van Brussel naar Venetië.

Van de luchthaven naar het centrum: buslijn ACTV nr. 5 brengt u in 20 minuten naar de Piazzale Roma aan de rand van de oude stad ( B 4). Het buskaartje kost € 6. U kunt ook van deze lijnbus gebruikmaken met een meerdaags kaartje voor de boot (zie blz. 19), die in tabakswinkels (tabacchi) verkrijgbaar zijn. De boten van de lijn Alilaguna varen rechtstreeks naar het San Marcoplein en andere bestemmingen in de stad (vaartijd 60 min. € 15). U kunt ook een dure watertaxi nemen: de tocht naar het San Marcoplein gaat u dan zo'n € 110 kosten (25 min.).

Aeroporto Canova: de luchthaven van Treviso ligt 40 km ten noorden van Venetië.

Informatie: tel. 042 231 51 11, www.trevisoairport.com

Vliegverbindingen: luchtvaartmaatschappij Ryanair (www.ryanair.com) vliegt rechtstreeks van zowel Eindhoven als de Belgische luchthaven Charleroi naar Treviso.

Van de luchthaven Treviso naar Venetië: lijnbussen brengen u rechtstreeks naar Venetië (Piazzale Roma, B 4). De bustijden sluiten aan op de aankomst van de vluchten.

Met de trein

U kunt op verschillende manieren per trein naar Venetië reizen, maar er zijn geen rechtstreekse verbindingen. Reken op een reistijd van minimaal 18 uur. Handige routes lopen via Bazel en Milaan, of via München en Verona, maar u kunt ook met de Thalys naar Parijs reizen en daar overstappen om via Dijon en Milaan naar Venetië te reizen. Verder is er de City Night Line, een nachttrein die 's avonds uit Amsterdam vertrekt en waarmee u de volgende ochtend in Zürich bent, vanwaar u kunt doorreizen via Milaan. Deze en andere handige trajecten van de nachttreinen vindt u op www.citynightline.nl.

Voor actuele informatie over prijzen en vertrektijden kunt u terecht bij de internationale loketten van de Nederlandse Spoorwegen (op de grotere stations), op internet (www.nsinternational.nl), bellen met 030 230 00 23, of bij de Belgische Spoorwegen, tel. 070 79 79 79, www.b-europe.com.

Met de auto

De kortste en snelste route van de Benelux naar Venetië voert via München en Innsbrück naar de Brennerpas, en vervolgens via Bolzano, Verona en Padova naar Venetië. U kunt ook door Zwitserland reizen via Bazel, de Gotthardtunnel, Milaan, Verona en Padova. Als u door Oostenrijk rijdt, hebt u een snelwegvignet nodig (10 dagen € 11,45, twee maanden € 27,75, een jaar € 85,65) en moet u daarnaast tol betalen voor de snelweg door de Brennerpas (enkele reis € 8,50). Ook als u via Zwitserland reist, moet u een snelwegvignet aanschaffen (€ 35,95 voor een heel jaar). In Italië moet u op de snelwegen tol betalen (Brennerpas–Venetië € 25,60).

's Zomers vertrekt elke vrijdagmiddag in Den Bosch een autoslaaptrein naar zowel Alessandria als Livorna. Vanaf deze steden is het nog een flink stuk rijden met de auto naar Venetië. Zie voor meer informatie: www.treinreiswinkel.nl.

Parkeerterreinen en parkeergarages

Parkeren is in Venetië mogelijk bij de Piazzale Roma en op het eiland Tronchetto. Bewaakte parkeergarages op de Piazzale Roma ( B 4) zijn Garage ASM (tel. 041 272 73 01, www.asmvenezia.it, € 26 voor 24 uur) en de Garage San Marco (tel. 041 523 22 13, www.garagesanmarco, € 30 voor 24 uur). Het parkeerterrein Tronchetto (tel. 041 520 75 55, www.veniceparking.it, € 21 voor 24 uur) staat onder videobewaking. U bent goedkoper uit als u uw auto neerzet op de bewaakte parkeerplaats Serenissima bij het station van Mestre (Viale Stazione 10, tel. 041 93 80 21 www.sabait.it, € 10 per dag, za., zon- en feestdagen € 16). Vanhier rijden frequent treinen naar Venetië (reistijd 10 min.).

Douane

Reisdocumenten: bezoekers uit Nederland en België moeten een geldig nationaal identiteitsbewijs of paspoort bij zich hebben. Vanaf juni 2012 kunnen kinderen tot 14 jaar niet meer worden bijgeschreven in het paspoort van de ouders. Ook zij moeten dan een eigen paspoort of identiteitsbewijs hebben.

Automobilisten dienen in het bezit te zijn van een geldig nationaal rijbewijs en een kentekenbewijs. Daarnaast is het raadzaam de groene kaart van uw verzekeringsmaatschappij mee te nemen.

In-en uitvoerbeperkingen: ingezetenen van EU-landen mogen voor eigen gebruik onbeperkt drank en sigaretten in- en uitvoeren.

Reizen in Venetië

Vaporetti

Het netwerk van lijnboten (vaporetti) is heel dicht (zie stadsplattegrond). Op de belangrijkste routes varen de boten heel frequent. De belangrijkste lijnen zijn 1 en 2 tussen de Piazzale Roma, Rialto en San Marco. Lijn 1 stopt bij alle haltes, de snellere lijn 2 alleen bij de belangrijkste. Van San Marco gaat lijn 1 verder naar het Lido.

De nachtlijn N verbindt de Piazzale Roma, Rialto, San Zaccaria en het Lido. Rond de oude binnenstad varen de lijnen 4.2 en 5.2 met de wijzers van de klok mee en de lijnen 4.1 en 5.1 tegen de wijzers van de klok in. Vaporetto 4.1 en 4.2 varen ook naar Murano, en 5.1 en 5.2 naar het Lido. Burano en Torcello zijn bereikbaar met lijn 12. Lijn 17 vervoert auto's van het parkeereiland Tronchetto naar het Lido.

Prijzen: een enkele reis kost € 7, een kaartje voor 12 uur € 18, voor 24 uur € 20, voor 36 uur € 25, voor 48 uur € 30 en voor 72 uur € 35. De prijs voor een kaartje voor 7 dagen bedraagt € 50. Kinderen tot en met vier jaar kunnen gratis van de vaporetti gebruikmaken, oudere kinderen betalen de volle prijs (maar zie ook kader Rolling Venice, blz. 22).

Informatie: tel. 041 24 24, www.hellovenezia.com

Watertaxi's

Het gebruik van de watertaxi (motoscafo) is erg duur. Als u zich bijvoorbeeld van het station naar de Piazza San Marco laat brengen, of van de Piazza San Marco naar het Lido, betaalt u steeds € 60, ook voor kortere afstanden. Naar de luchthaven betaalt u € 110. Daar komen nog allerlei toeslagen bovenop, zoals voor gezelschappen van meer dan vier personen, bagage, nachttarief, voor tochten op zon- en feestdagen plus een toeslag voor wachttijden.

Rondleidingen

Het toeristenbureau en gespecialiseerde organisaties bieden Engelstalige rondleidingen in de stad aan. Het toeristenbureau organiseert rondleidingen zoals 'Discover Venice' (informatie bij de informatiekantoren, zie blz. 23). Voor rondleidingen met specifieke thema's kunt u terecht bij TURIVE, S. Marco 4526/a, Corte Lavazzera, tel. 041 241 34 22, www.turive.it (bijvoorbeeld 'Venetian Savours') en Avventure Bellissime, S. Marco 1063, Calle dei Fabri, tel. 041 97 04 99, www.tours-italy.com (bijv. 'Venice Ghost Walking Tour' of 'The Hidden Venice').

Neem steeds uitsluitend een officiële watertaxi, die te herkennen is aan de gele band met het opschrift 'Comune di Venezia'.

Taxi: tel. 041 522 23 03 en 041 240 67 41.

Gondels

Op tal van plaatsen langs het Canal Grande, maar ook op andere plekken vindt u ligplaatsen voor gondole. Een tochtje van 30 tot 40 minuten kost € 80. Een gondel biedt plaats aan maximaal zes personen.

Traghetti

Wie een gondel te duur vindt, kan ook met een traghetto het water op. Dit zijn gondels die op diverse plaatsen als een veerpontje het Canal Grande oversteken. Deze tochtjes duren maar een paar minuten en zijn niet erg comfortabel, want de boot schommelt meestal flink en de passagiers moeten blijven staan. Traghetti varen bij de San Marcuola, tussen de Rialtovismarkt en de Santa Sofia, bij de San Tomà en bij de Santa Maria del Giglio.

Feestdagen

Verrassend genoeg kent het katholieke Italië minder kerkelijke feestdagen dat men vrij heeft dan veel andere landen. Zo zijn Hemelvaartsdag en tweede pinksterdag gewone werkdagen.

1 januari: Nieuwjaar

6 januari: Driekoningen

Tweede paasdag

25 april: Bevrijdingsdag, einde van de Tweede Wereldoorlog (in Venetië op dezelfde dag als het feest voor de H. Marcus)

1 mei: Dag van de Arbeid

2 juni: nationale feestdag

15 augustus: Maria–Hemelvaart (Ferragosto) 

1 november: Allerheiligen

21 november: Festa della Madonna della Salute (alleen een feestdag in Venetië)

8 december: Maria Onbevlekte Ontvangenis

25 en 26 december: Kerstmis

Feesten en festivals

Regata della Befana: 6 jan. Ter ere van La Befana, de goede heks die de Italiaanse kinderen via de schoorsteen cadeautjes geeft, vindt op die dag op het Canal Grande een regatta plaats waarbij de roeiers als heks verkleed zijn.

Carnaval: eeuwenlang werd het carnaval in Venetië zeer uitbundig gevierd, maar met de ondergang van de republiek in 1797 kwam er een einde aan die traditie. Pas in 1979 werd de viering van het feest nieuw leven ingeblazen en sindsdien heeft het Venetiaanse carnaval zich ontwikkeld tot een evenement van internationale allure (www.carnivalofvenice.com). Het is daardoor echter geen feest van de lokale bevolking meer. Met carnaval stromen honderdduizenden mensen uit alle windstreken de stad in. Velen van hen zijn verkleed, maar de meesten komen als toeschouwer. De schitterende historische kostuums en maskers maken het carnaval tot een bijzonder schouwspel. Ook het amusementsprogramma is vaak Interessant, hoewel de kwaliteit per jaar wisselt. Ronduit storend is het enorme gedrang dat de vele bezoekers veroorzaken – in veel straatjes kunt u zich tijdens het carnaval nog maar nauwelijks voortbewegen.

Su e Zo per i Ponti: zo. in mrt./apr., de data wisselen (www.tgseurogroup.it/suezo). 'De bruggen op en af' – tijdens deze volksloop rennen veel Venetianen door alle zes de wijken.

Vogalonga: begin/half mei, op wisselende dagen (www.vogalonga.com). Deze populaire regatta staat open voor iedereen die wil meeroeien. Hij voert over een afstand van 32 km, door de lagune naar Burano en terug.

Festa della Sensa: zo. na Hemelvaart. Ter herinnering aan het ceremoniële 'huwelijk tussen de doge en de zee', dat vroeger op Hemelvaartsdag plaatsvond, varen hoogwaardigheidsbekleders van de stad met het dogenschip naar het Lido. Hier werpt de burgemeester een ring in de zee.

Biennale d'Arte: om de twee jaar in de zomer (www.labiennale.org). Deze biënnale is een van de grootste tentoonstellingen voor moderne kunst ter wereld. De exposities vinden voornamelijk plaats in de landenpaviljoens in de Giardini Pubblici, en daarnaast in delen van het Arsenale en in de Scuola di San Giovanni Evangelista.

Festa del Redentore: derde weekend van juli. Dit populaire festival vindt plaats ter herinnering aan het einde van de pestepidemie van 1576. Op zaterdagavond verzamelen zich veel Venetianen op versierde boten op het Giudeccakanaal. Vanaf 23.30 uur wordt er vuurwerk afgestoken en daarna wordt er gefeest tot in de kleine uurtjes. 's Zondags trekt een religieuze optocht over een pontonbrug van de Zattere naar de Redentorekerk.

Internationaal filmfestival: begin sept. (www.labiennale.org/en/bioscoop). Tijdens de twee weken durende Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica komen prominenten uit de internationale filmwereld bijeen in Venetië. Het festival eindigt met de uitreiking van de felbegeerde Gouden Leeuw.

Regata Storica: eerste weekend van sept. (www.regatastoricavenezia.it). Een luisterrijke parade van historische schepen wordt gevolgd door een regatta, waarbij gondeliers uit de verschillende stadsdelen en van de eilanden het tegen elkaar opnemen.

Festival voor hedendaagse muziek: sept./okt. (www.labiennale.org/en/musica). Tijdens het Festival Internazionale di Musica Contemporanea, dat in 1930 voor het eerst werd gehouden, biedt een programma kwalitatief hoogstaande concerten.

Venice Marathon: vierde zo. in okt. (www.venicemarathon.it). De marathon voert langs het Brentakanaal naar Venetië. De finish is op het San Marcoplein.

Festa della Madonna della Salute: 21 nov. Op deze dag trekt een processie over een pontonbrug naar de kerk van Santa Maria della Salute.

Geld

De prijzen zijn in Venetië behoorlijk aan de hoge kant in vergelijking met andere Italiaanse steden, maar ook met Nederland en België. Dit geldt vooral voor de toeristische sector, dus accommodatie, restaurants en openbaar vervoer. Over het algemeen is het raadzaam om in zaken als cafés en restaurants vooraf naar de prijzen te informeren, om te voorkomen dat u voor onaangename verrassingen komt te staan.

Geldautomaten, waar u met een bankpas of een creditcard 24 uur per dag geld kunt opnemen, zijn overal te vinden. De gangbare creditcards worden in vrijwel alle hotels en restaurants en in de meeste grote winkels geaccepteerd.

Gevonden voorwerpen

Ufficio oggetti smarriti Ca' Farsetti (gemeentelijke bureau voor gevonden voorwerpen): Riva del Carbon, S. Marco 4136 ( F 4), tel. 041 274 82 25.

Ufficio oggetti smarriti Actv (bureau voor gevonden voorwerpen van het openbaar vervoer): Biglietteria Actv, Piazzale Roma ( B 4), tel. 041 24 24.

Rolling Venice en City Pass

Voor jongeren tussen de 14 en de 29 jaar is Rolling Venice een aanrader. De kaart is 1 jaar geldig en kost € 4 en daarbovenop nog eens € 20 voor een kaart voor 3 dagen. Daarvoor krijgen bezitters van de kaart korting op kaartjes voor de vaporetto en op de toegang van tal van musea, hotels, restaurants en winkels. Voor de aanschaf is een pasfoto nodig (zonder foto is de kaart alleen geldig in combinatie met een paspoort of rijbewijs). Rolling Venice is verkrijgbaar bij de toeristenbureaus (zie blz. 23), bij sommige kaartjeskantoren van de vaporetto en in het kantoor HelloVenezia op de luchthaven Marco Polo (www.veneziaunica.it/en/rollingvenice).

De aanschaf van de Venezia Unica City Pass (VeniceCard) is alleen de moeite waard als u van plan bent om veel bezienswaardigheden te bezoeken. De kaart is 7 dagen geldig en biedt gratis toegang tot het Dogenpaleis, elf gemeentelijke musea (waaronder Museo del Settecento Veneziano, Casa Goldoni en het glasmuseum Murano) en vijftien kerken. Daarnaast biedt de kaart een aantal extra's, zoals gratis gebruik van openbare toiletten, korting op de toegang tot bepaalde tentoonstellingen en gebruik van het bagagedepot bij Piazzale Roma. De kaart kost € 39,80, maar het bezoek aan een groot aantal interessante musea is niet bij de prijs inbegrepen.

Inlichtingen over alle kaarten en actuele tarieven: www.hellovenezia.com en www.veneziaunica.it/en, tel. 041 24 24.

Gezondheid

Bij uw ziektekostenverzekering kunt u kosteloos een Europese gezondheidskaart of EHIC (European Health Insurance Card) aanvragen. Met deze kaart hoeft u in Italië in staatsziekenhuizen de kosten voor medische behandelingen niet direct te voldoen. Ditzelfde geldt theoretisch ook voor Italiaanse ziekenfondsartsen, maar in de praktijk loopt dat niet altijd vlekkeloos. Zonder deze kaart moet u de kosten ter plaatse betalen en de rekeningen bij terugkeer in eigen land declareren bij uw verzekering. U kunt ook een aanvullende reisverzekering afsluiten, maar ook in dat geval moet u in Italië de medische kosten eerst betalen.

Bij het consulaat kunt u informeren naar adressen van artsen waar u met Engels of Duits terechtkunt (zie blz. 27).

Noodgevallen: voor spoedeisende hulp kunt u terecht bij de eerste hulp (pronto soccorso) van het gemeentelijke ziekenhuis Ospedale Civile, Fondamenta dei Mendicanti ( G 3/4), tel. 041 529 41 11, vaporetto 41, 42: Ospedale Civile. Adressen van apotheken (farmacia) die 's avonds of op zondag geopend zijn, leest u in het dagblad Il Gazzettino, op de deur of ruit van de apotheken zelf en op internet op www.unospitedivenezia.it (klik op 'night chemists').

Informatie

Italiaans Toeristenbureau (ENIT)

www.enit.it

Toeristenbureaus in het buitenland

Nederland

De vestiging van het Italiaanse Toeristenbureau in Amsterdam is sinds 2010 gesloten. Voor alle informatie kunt u terecht op de website van het Italiaanse toeristenbureau (deels vertaald, zij het niet zo goed): www.enit.it

België

Vrijheidsplein 12, 1000 Brussel, tel. 02 647 11 54, fax 02 640 56 03, brussels@enit.it of enit-info@infonie.be, geopend ma.-vr. 11-16 uur.

Toeristenbureaus in Venetië

www.turismovenezia.it (Italiaans en Engels), tel. 041 529 87 11. Schriftelijke informatie:

Azienda di Promozione Turistica: San Marco 2637, 30122 Venetië, fax 041 523 03 99, info@turismovenezia.it

Informatiekantoren:

– Ferrovia: in de stationshal bij perron 1 ( B 3)

– San Marco: bij de aanlegsteiger van de boten ( F 6)

– San Marco: Piazza S. Marco 71 ( F 6)

– Piazzale Roma: in de Garage ASM ( B 4)

– Aeroporto: op de luchthaven Marco Polo ( kaart 2)

Op internet

Op internet is vreemd genoeg bijzonder weinig goede informatie over Venetië te vinden. De meeste sites komen niet verder dan steeds dezelfde afgezaagde inlichtingen. De gegevens zijn bovendien doorspekt met reclame, waardoor het onderscheid tussen informatie en advertentie vaak nauwelijks te maken valt. Er zijn maar weinig goede Nederlandstalige websites.

Extensie van Italiaanse websites:. it

Websites in het Nederlands

http://nl.wikipedia.org/wiki/Venetië_ (stad): informatie over de geschiedenis, geografie, cultuur van Venetië, plus een overzicht van beroemde personen die in Venetië zijn geboren.

http://venetie.startpagina.nl: pagina met links naar alle denkbare sites over Venetië en omgeving.

www.italie.nl: handige site met veel algemene informatie over Italië en tal van links op het gebied van vervoer, weersverwachtingen en dergelijke.

www.kunstreis.com/landen/italie/venetie: over bezienswaardigheden en de geschiedenis van Venetië.

www.veneziaviva.be: bij 'Projecten' en 'Over Venetië' krijgt u veel informatie over diverse bezienswaardigheden in de stad.

Websites in het Engels

www.veneziaunica.it/en: via deze website kunt u van tevoren tickets voor de vaporetti en ook toegangskaarten kopen.

http://en.turismovenezia.it: het Venetiaanse toeristenbureau geeft op deze website informatie (ook in het Italiaans) over alle belangrijke wetenswaardigheden – lopende tentoonstellingen en evenementen, een compleet overzicht van de accommodatie en openingstijden. Dit is de grootste en meest informatieve website van en over Venetië.

Duurzaam reizen

Het milieu beschermen, de lokale economie bevorderen, ontmoetingen met andere mensen, van elkaar leren – sociaal verantwoord en milieuvriendelijk toerisme neemt de verantwoordelijkheid op zich voor het klimaat, de natuur en de maatschappij. Op www.duurzaam-reizen.nl krijgt u inzicht in de verschillende aspecten van duurzaam reizen.

www.venetia.it: een beetje geschiedenis en een paar verhalen, vooral over de gebouwen aan het San Marcoplein. De algemene informatie is aan de magere kant, maar de speciale pagina Venetian Boats is interessant. En de recepten zien er erg verleidelijk uit (klik voor beide op 'Other Sites').

www.veneziadavivere.com/en en www.unospitedivenezia.it/eng: twee sites met allerlei informatie over onder meer exposities, concerten, theater en muziekclubs in Venetië.

Website in het Italiaans

www.venessia.com: de leukste website over Venetië die er op internet te vinden is, met een fraaie vormgeving. De inhoud bestaat hoofdzakelijk uit alledaagse onderwerpen, zoals de waterstanden, culinaire mythes en het toerisme.

Kinderen

In de straatjes en op het water

Een stad zonder autoverkeer, waar iedereen zich te voet en per boot verplaatst, is alleen om die redenen al heel kindvriendelijk. In Venetië wemelt het voor kinderen net zo goed als voor volwassenen van de ongewone en interessante dingen. Hier speelt het leven zich grotendeels op het water af.

Als u met heel kleine kinderen op vakantie bent, kan een verblijf in Venetië echter lastig zijn. Steeds maar weer de kinderwagen een brug over duwen of dragen wordt op den duur wel erg vermoeiend. U kunt uw baby beter in een rugdrager of draagdoek meenemen. Op de in de vakantietijd meestal afgeladen vaporetti is voor kinderwagens soms weinig plaats. En zodra kinderen kunnen lopen, moet u ze extra goed in de gaten houden, want ze lopen natuurlijk overal het risico in het water te vallen.

Spelen

Speeltuinen zult u in Venetië niet aantreffen – het aanbod gaat niet verder dan een paar schommels in de Giardini Pubblici (zie blz. 85, K 7). Dit park leent zich goed voor een korte pauze met kinderen, want het is een van de weinige stukjes groen in de stad. Bovendien zal uw kind hier al snel een speelkameraadje vinden, want ook Venetiaanse ouders komen graag met hun kroost in de Giardini Pubblici. Verder zijn enkele pleinen van de stad geschikte plekken voor kinderen om te spelen. Vooral het grote Campo di San Polo ( D 4) trekt veel Venetianen met kinderen aan.

Om te beleven

Bezienswaardigheden die vooral bij kinderen en jongeren in de smaak vallen, zijn het dinosaurusskelet en het aquarium in het Museo di Storia Naturale (zie blz. 84), de scheepsmodellen en voorwerpen uit de zeehistorie in het Museo Storico Navale (zie blz. 84), de musea Ca' Rezzonico (zie blz. 82) en Palazzo Mocenigo (zie blz. 83), waarin te zien is hoe luxueus de Venetiaanse adellijke families vroeger woonden, en het uitzicht vanaf de torens van de stad – vooral van de San Giorgio Maggiore (zie blz. 65) en de Campanile van de San Marcobasiliek (zie blz. 33) – en de altijd levendige vismarkt bij de Rialtobrug (zie blz. 45).

Uit eten gaan

Net als overal elders in Italië zijn kinderen in restaurants van harte welkom. Jeugdige gasten worden vaak heel vriendelijk behandeld en als ze eens wat luidruchtig worden of niet meer op hun stoel kunnen blijven zitten, stoort dat niemand, in elk geval niet in de trattoria's. Speciale kindermenu's zijn echter zelden verkrijgbaar. Wie met het hele gezin voordelig wil eten, kan het beste naar een pizzeria gaan.

Glasblazers

De meeste kinderen vinden het leuk om glasblazers aan het werk te zien. Daarvoor hoeft u niet per se naar Murano (zie blz. 71) te gaan, want in Venetië vindt u ook een aantal winkels waar de glazen voorwerpen ter plaatse worden geblazen. Bezoek bijvoorbeeld de glaswinkel van Fabio Calchera, S. Polo 2586, Rio dei Frari Terra de buurt van de Frarikerk ( F 8).

Lido

Bij mooi weer is het altijd leuk om een uitstapje naar het strand te maken (zie blz. 27, Zwemmen).

Klimaat en reisseizoen

U kunt Venetië het hele jaar door bezoeken. Het weer is het aangenaamst in de maanden april tot en met juni en september tot en met oktober. In juli en augustus kan het zeer warm zijn en in de winter is het vaak koud en vochtig. De periode november tot en met maart kent echter één groot voordeel: behalve tijdens de kerstvakantie en met carnaval zijn er in Venetië dan niet zoveel toeristen. Bovendien liggen de hotelprijzen een stuk lager dan in het hoogseizoen. Van april tot en met oktober is het in Venetië altijd erg druk met toeristen, vooral met Pasen en in de weekends rond 25 april (nationale feestdag) en op 1 mei zit de stad vaak bomvol.

Weersinformatie: http://www.weeronline.nl (klik op 'wereldweer' of vul bij 'het weer in' Venetië in).

Openingstijden

Winkels: de openingstijden verschillen per seizoen en per branche. U kunt in de regel uitgaan van ma.-za. 9-12.30 en 16.30-19 uur. Levensmiddelenwinkels gaan vaak al om 7.30 uur open. Veel winkels zijn op ma.-ochtend gesloten, en sommige zijn open op zon- en feestdagen.

Restaurants: meestal van 12.30-14/ 14.30, 19/19.30-22 uur.

Banken: ma.-vr. 8.30-13:15, 14.45-15.45 uur.

Postkantoren: in de regel 8.30-13 uur.Musea: de meeste musea zijn gesloten op 25 dec., 1 jan. en 1 mei, en sommige ook op eerste paasdag en 15 aug.

Kerken: ma-za 10-17 uur, tenzij anders vermeld in de beschrijving. Zondagochtend zijn alle Venetiaanse kerken gesloten voor toeristisch bezoek.

Veiligheid en noodgevallen

Venetië is over het algemeen een vreedzame stad waar zich vrijwel geen gewelddadige criminaliteit voordoet, maar zoals overal waar veel toeristen komen is het raadzaam alert te zijn op zakkenrollers. Dit geldt des te meer in gedrang en in het bijzonder op de vaak overvolle boten. Als u uw auto neerzet op het onbewaakte parkeereiland Tronchetto, doet u er goed aan om er geen waardevolle voorwerpen in achter te laten en ook de autoradio mee te nemen.

Alarmnummers

Politie: tel. 113, brandweer: tel. 115, wegenwachtdiensten: tel. 116.

Ambulance / eerste hulp: tel. 118.

Verlies van creditcards: MasterCard: +31 20 66 00 06 11, VISA: 0800 022 31 10, American Express: +31 20 50 48 666.

Consulaten

Nederlands consulaat: San Marco 2888, San Vidal 30124, tel. 041 528 34 16,
fax 041 244 32 31, cons.paesibassi.ve@libero.it

Belgisch ereconsulaat: Dorsoduro 3464, 30123, tel. 041 524 29 44,
fax 041 524 28 55, piero.reis@sgpaa.lu

Reizen met een handicap

Stadsplattegronden met gemarkeerde rolstoelvriendelijke bruggen en routes zijn verkrijgbaar bij de toeristenbureaus. Hier zijn ook sleutels te halen voor het gebruik van liften bij bruggen. De meeste belangrijke bootlijnen (1, 2, 12, 17) zijn toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Het ticket voor een persoon in een rolstoel kost op de vaporetti slechts € 1,50, de begeleider is gratis.

De volgende winkels in Venetië verhuren lichtgewicht, opvouwbare rolstoelen: Sanitaria ai Miracoli ( F 4), Cannaregio 6049, Campo S. Maria Nuova, tel. 041 520 35 13; Sanitrans ( C 3), Cannaregio 1091/A, Calle dei Dorotei, tel. 041 523 99 77.

Hotels in Venetië zijn nauwelijks op reizigers met een handicap ingesteld. Als u een rolstoelgebruiker bent, kunt u daarom beter uitwijken naar het naburige Mestre.

Gemeentelijk informatiekantoor: Città per Tutti, Ca'Farsetti, San Marco 4136 (voor bezoekers uitsluitend geopend op do. 9-13 uur), tel. 041 274 81 44 (di., vr. 9-12, do. 9-13 uur) en 041 965 54 40 (wo. 9-13 uur), cittapertutti@comune.venezia.it.

Roken

In alle restaurants en bars geldt een rookverbod. Hier wordt strikt de hand aan gehouden.

Sport en activiteiten

Fietsen

De uitgestrekte landtongen in de lagune, de lido's, lenen zich uitstekend voor een fietstocht. U kunt bijvoorbeeld een mooie tocht maken van Santa Maria Elisabetta (de aanlegsteiger van de boten die van San Marco komen) naar het vissersdorp Pellestrina en terug (in totaal ca. 35 km, zie blz. 87). Een deel van deze tocht kunt u over de dammen fietsen, waar u een fraai uitzicht op zee hebt.

Fitness en wellness

Palestra Club Delfino: D 7, Dorsoduro 788 / A, Fondamenta delle Zattere, tel. 041 523 27 63, www.palestraclubdelfino.com, ma.-vr. 9-22, za. 9-12 uur, vaporetto 2, 51, 52: Zattere. Dit fitness- en gezondheidscentrum is ook toegankelijk voor toeristen. Er staat apparatuur voor cardiotraining, spierontspanning en stretching en verder vindt u er een solarium en kunt u zich laten masseren. Een dagkaart voor het fitnesscentrum kost € 14, voor een weekkaart betaalt u € 44.

Joggen

Het meest geschikt zijn de lange promenades langs het water: Riva degli Schiavoni (vanaf S. Zaccaria, op het gedeelte bij San Marco zijn te veel voetgangers), Riva di Ca'di Dio, Riva dei Sette Martiri, Giardini Pubblici, Giudecca vanaf de halte Zitelle tot Mulino Stucky en het Lido. U kunt het best 's ochtends vroeg gaan joggen, overdag kan het – afhankelijk van het seizoen – erg druk zijn.

Fietsverhuur: Lidoonbike, Lido, Gran Viale 21/B, tel 041 526 80 19, www.lidoonbike.it; Bike Rent Venetië, Lido, Gran Viale 79 A, tel. 041 526 14 90, www.venicebikerental.com.

Beide verhuurbedrijven zijn dagelijks geopend van 9-19.30 uur.

Zwemmen

Stranden: de uitgestrekte stranden van het Lido zijn in de zomer maar voor een klein deel vrij toegankelijk. Een gedeelte hoort bij de hotels en is alleen voor hotelgasten. Andere stranden zijn alleen te betreden tegen hoge entreeprijzen. Gratis zwemmen kunt u aan het zuidelijke uiteinde van het Lido in Alberoni (bereikbaar vanuit Lido-Santa Maria Elisabetta met bus B en C) en aan de noordrand in San Nicolò (bus B).

Piscina Sacca Fisola: tel. 041 528 54 30, vaporetto 2, 4.1 en 4.2: Sacca Fisola, toegang € 6,50 (voor 90 min.). De openingstijden van dit gemeentelijke zwembad op het eiland Giudecca wisselen geregeld.

Telefoon en internet

Het vroegere netnummer (041 voor Venetië) maakt tegenwoordig vast deel uit van de telefoonnummers, dus u moet het ook intoetsen bij lokale telefoongesprekken.

Als u van Italië naar Nederland of België belt, toetst u eerst het landnummer in (Nederland 00 31, België 00 32), gevolgd door het netnummer zonder de eerste 0 en dan het abonneenummer.

Bij gesprekken vanuit het buitenland naar Italië toetst u na het landnummer 00 39 het volledige Italiaanse telefoonnummer in (dat wil zeggen bij vaste telefoonnummers inclusief de eerste 0).

Inlichtingen: voor nationale en internationale inlichtingen kiest u: tel. 12 54.

Internet: in tal van hotels hebt u toegang tot internet. Daarnaast zijn er her en der in de stad internetcafés en -shops te vinden.