Welkom

Welcome
Ter oriëntatie
Kennismaking, Zuid-Afrika in cijfers
Geschiedenis, heden, toekomst
Overnachten
Eten en drinken
Praktische informatie

Onderweg in Zuid-Afrika

Kaapstad, Kaapse Schiereiland en Wijnland
Kaapstad, Kalk Bay, Simonstown, Hout Bay
Camps Bay, Constantia, Stellenbosch
Franschhoek, Paarl

Garden Route, Addo Elephant National Park en Karoo
Hermanus, Bredasdorp, Cape Agulhas, George
Knysna, Plettenberg Bay, Tsitsikamma National Park
Port Elizabeth, Oudtshoorn, Prince Albert
Swartbergpas

Aan de Indische Oceaan
Durban

Johannesburg en het noordoosten
Johannesburg, Pretoria (Tshwane)

Atlantische kust en Kalahari
Langebaan, Paternoster, Lambert's Bay
Clanwilliam, Springbok, Augrabies National Park
Kgalagadi National Park, Tswalu Kalahari Reserve

De 15 hoogtepunten

 1 Het Zuid-Afrikaanse Alcatraz – Robbeneiland
Vroeger gevangenis van Mandela, nu Cultureel Werelderfgoed.

 2 Van de Kaap naar de Tafelberg – Hoerikwaggo Trail
Wandeling door de wildernis met schitterende panorama's.

 3 De mooiste dagtocht van het land – het Kaapse Schiereiland
Bij het ronden van de Kaap ziet u bavianen, pinguïns en walvissen.

 4 Uitstekende wijn – het Wijnland
Zuid-Afrikaanse wijnen behoren tot de beste ter wereld.

 5 Natuurlijk schouwspel voor de kust – Whale Watching
De zachtaardige reuzen van de zee zelf ontmoeten.

 6 Oneindig veel mogelijkheden – Addo Elephant National Park
De Big Five in een malariavrije omgeving.

 7 Avontuurlijke tocht – Baviaanskloof
Met een terreinwagen naar de afgelegen bergregio.

 8 Zuid-Afrika op zijn 'Amerikaans' – Route 62
Reizen langs een bijna vergeten snelweg.

 9 Het land van de Xhosa – de Wild Coast
Aan de 'wilde kust' ziet u het oorspronkelijke Zuid-Afrika.

10Zuid-Afrika voor sportievelingen – Drakensbergen en Midlands
Adrenaline gegarandeerd aan een staalkabel en in het wilde water.

11Herinnering aan de slag – Ncome-Blood River Heritage Site
Toneel van een verbitterde strijd.

12Een ontspannen dag in de metropool – Johannesburg lifestyle
De grootste stad van Zuid-Afrika toont zich van zijn coolste kant.

13De Big Five live – Kruger National Park
Het mekka van alle safariliefhebbers.

14Mountainbiken en wandelen aan zee – West Coast National Park
Actieve vakantie aan de nauwelijks ontdekte westkust.

15De Zuid-Afrikaanse wild side – Richtersveld Transfrontier Park
Een fascinerend, ongerept berglandschap.

Toeristische woordenlijst
Culinaire woordenlijst
Colofon
Paklijst
Extra-routes

Deze symbolen in de tekst verwijzen naar een plattegrond

Dit symbool in de tekst verwijst naar een van de 15 hoogtepunten

Dit symbool in de tekst verwijst naar een Waar voor je geld!–tip

Welcome – Welkom

De roadmovie-afstanden van de semiaride Karoo, die zich van de Kaap tot in het midden van Zuid-Afrika uitstrekt, hebben iets zeer rustgevends. Ruige berglandschappen, eenzame dalen, pittoreske dorpen – en natuurlijk een eindeloze sterrenhemel. De overgang van de Kleine naar de Grote Karoo over de spectaculaire Swartbergpas behoort tot de hoogtepunten van de regio.

Ter oriëntatie

Overzicht

Daar waar het zwarte continent eindigt, ligt het meest ontwikkelde land, Zuid-Afrika. Bezoekers vinden in het land aan de Kaap een enorme variatie en soms extreme contrasten: hoge bergen en eenzame zandstranden, fascinerende woestijnlandschappen en weelderig groene kustbossen, olifantensafari's in de bush en walvissen en dolfijnen spotten in de Atlantische of Indische Oceaan, Kaaps-Hollandse herenhuizen en rietgedekte hutten, trendy sigarenbars en rokerige shebeens in de townships, heerlijke gastronomie en rustieke openluchtrestaurants aan de zee.

Kaapstad, Kaapse Schiereiland en Wijnland

Kaapstad ( B 7) en omgeving vormen het 'Europese' deel van het land. U vindt er uitstekende restaurants, groene dalen die door wijnbergen worden omzoomd en Kaaps-Hollandse architectuur met prachtige herenhuizen, soms voorzien van een rijk versierde gevel. Hier, waar zo'n vierhonderd jaar geleden de blanke kolonisatie begon, staan de oudste Europese gebouwen van Zuid-Afrika. Midden in de miljoenenmetropool aan zee begint het Table Mountain National Park met de beroemde Tafelberg, dat zich tot Cape Point en Kaap de Goede Hoop ( B 7) aan het einde van het Kaapse Schiereiland uitstrekt.

Garden Route, Addo Elephant National Park en Karoo

Tussen Kaapstad en Durban biedt de Zuid-Afrikaanse kust de beste walvisobservatiemogelijkheden ter wereld en voorbij Cape Agulhas ( C 8), de zuidelijkste punt van Afrika, waar de koude Atlantische en warme Indische Oceaan samenstromen, ook badstranden met een aangename watertemperatuur.

De Garden Route ( D/E 7) behoort tot de toeristisch meest ontsloten gebieden van Zuid-Afrika. In pittoreske plaatsen als Mossel Bay, George, Knysna en Plettenberg Bay kunt u sfeervol overnachten en heerlijk eten. Wie af en toe de hoofdroute verlaat, vindt ten noorden ervan wegen door oerwoudachtige omgevingen.

Ten noorden van Port Elizabeth ligt het Addo Elephant National Park ( F 7), waar u behalve dikhuiden ook de rest van de 'Big Five' in een malariavrije omgeving kunt bewonderen.

Het halfwoestijnlandschap van de Grote en Kleine Karoo ( C/D 5/6) bestrijkt een groot deel van het binnenland. Het uitgestrekte berglandschap heeft een zeer poëtisch karakter.

Aan de Indische Oceaan

Durban ( H/J 5) is de grootste metropool in de provincie KwaZulu-Natal. De stad wordt zowel door Zulu's als Indiërs gekenmerkt. Het grootste deel van de Zuid-Afrikaanse Indiërs woont hier. Het zijn afstammelingen van arbeiders die in de 19e eeuw voor de suikerrietplantages van de Engelsen naar het land werden gehaald en onafhankelijke zakenlieden die op dezelfde schepen uit India kwamen.

In de Eastern Cape Province begint de ruige Wild Coast ( G/H 6/7), die niet door kustwegen is ontsloten. Dit is Zuid-Afrika op zijn meest 'Afrikaans'. Eindeloze groene heuvels tot aan de zee met honderden ronde hutten ertussen verspreid.

De Drakensbergen ( H 5) kennen meer dan 3000 m hoge toppen, waarachter zich het koninkrijk Lesotho verbergt. In de Drakensbergen vindt u gezellige overnachtingsadressen en spectaculaire wandelroutes. Ten oosten van de bergketen volgen de groene Midlands ( H 5), die enigzins aan Engeland doen denken, vanwege de zwartbonte koeien op de weiden, maar ook door de pubs en landelijke hotels.

Johannesburg en het noordoosten

De grootste stad van Zuid-Afrika ligt ten noordwesten van Durban in de kleinste en dichtst bevolkte provincie van het land, Gauteng. Johannesburg ( G 3) is gebouwd op goud en diamanten, wat door verlaten schachten binnen de stadsgrenzen op indrukwekkende wijze wordt aangetoond. In het zuidwesten van de stad ligt Soweto, de grootste zwarte nederzetting van Zuid-Afrika.

Ten noorden van Johannesburg ligt de hoofdstad Pretoria (Tshwane; G 3). In het noordoosten vindt u savannes met imposante baobabbomen. Hier ligt het beroemdste natuurreservaat van het land, het legendarische Kruger National Park ( J 1-3), waar behalve de 'Big Five' – leeuw, luipaard, neushoorn, olifant en buffel – veel andere diersoorten een veilig toevluchtsoord hebben gevonden. Ten westen van het park gaat het Laëveld over in het Hoëveld. Fraai aangelegde wegen leiden over steile bergpassen naar de noordelijke uitlopers van de Drakensbergen. Hier vindt u oude goudzoekersplaatsen en fantastische uitkijkpunten boven de Blyde River Canyon.

Atlantische kust en Kalahari

In het westen van Zuid-Afrika gaat de Karoo over in de woestijn van de Kalahari met het Kgalagadi ( C/D 2/3) en Augrabies National Park ( C 4). Aan de westelijke rand van dit ongerepte gebied ligt het eenzame Richtersveld Transfrontier Park ( A/B 4), in het noorden begrensd door de Oranjerivier. De westkust is toeristisch minder ontwikkeld dan de rest van de Western Cape Province. In Lambert's Bay, Paternoster en Langebaan komen liefhebbers van smakelijke zeevruchten zeker aan hun trekken.

Kennismaking, Zuid-Afrika in cijfers

Zuid-Afrika – na het

WK voetbal

Ondanks alle sombere voorspellingen en wereldwijde negatieve pers in de aanloop naar het WK voetbal, dat in juni/juli 2010 in Zuid-Afrika werd gehouden, was het belangrijke sportieve evenement een groot succes. Alle sportstadions werden volgens schema voltooid en de fans, die ondanks sceptisch commentaar van enkele voetbalcoryfeeën naar de Kaap reisden, waren razend enthousiast – vanwege de sfeer, de vriendelijke mensen, het landschap, de infrastructuur, het klimaat en het eten.

Zelfs het feit dat het nationale Zuid-Afrikaanse team 'Bafana Bafana' reeds in de voorronde werd uitgeschakeld, hoewel in de laatste groepswedstrijd de nummer twee van 2006 Frankrijk werd verslagen, weerhield Zuid-Afrikanen van alle huidskleuren er niet van om de kleurrijke Zuid-Afrikaanse vlag en spiegelsokken aan hun auto's te hangen.

Zuid-Afrika vertegenwoordigde tijdens het WK het hele continent, niet alleen zichzelf. En nadat het WK 2014 wederom op het zuidelijk halfrond in Brazilië plaatsvond, werd er bijna weer net zo uitbundig gefeest als vier jaar eerder.

Van de enorme investeringen in de infrastructuur, met name op het gebied van het personenvervoer, onder meer met de Gautrain in Johannesburg en speciale busroutes in Durban en Kaapstad, zal Zuid-Afrika nog vele jaren economisch, maar vooral toeristisch kunnen profiteren.

De vier weken voetbal waren een prachtige promotie voor Zuid-Afrika, onder het motto: 'Dit is onze winter, kom eens hiernaartoe om onze zomer te leren kennen.'

De andere kant van de vakantie-idylle

Toch bestaat Zuid-Afrika niet alleen uit fascinerende dieren en prachtige landschappen. Er zijn ook problemen. Ondanks dat voor het oplaaien van rassenkwesties werd gevreesd na de dood van Nelson Mandela is het rustig gebleven. De verschillende culturen tolereren elkaar. Ook hier werkte het WK verbindend tussen zwart en blank. De huidige problemen hebben te maken met de economie. Zuid-Afrika, met zijn goede infrastructuur, is een moderne industriële natie met binnen zijn grenzen een ontwikkelingsland. De Eerste en Derde Wereld botsen direct op elkaar en gaan in elkaar over. De werkloosheid is hoog, bijna alle mensen zonder baan zijn zwart. De politieke apartheid is door een economische vervangen.

Toerisme en natuurbehoud

Het toerisme zal de komende jaren een steeds grotere rol spelen bij het oplossen van de problemen. Particuliere ondernemers krijgen in de nationale parken concessies voor restaurants en accommodatie. Het resultaat is een aanzienlijke verbetering van de kwaliteit. Rotsschilderingen worden onder toezicht geplaatst en toegankelijk gemaakt voor het publiek. Grensoverschrijdende Transfrontier Parks, zoals die tussen Zuid-Afrika, Zimbabwe en Mozambique, worden gestimuleerd en er zullen nieuwe parken worden gecreëerd.

Bezoekers kunnen in de meeste parken met hun eigen auto op safari gaan. In het beroemde Krüger Park, bijvoorbeeld, leiden goed aangelegde wegen naar waterpoelen en uitkijkpunten. Wie het exclusiever wil, overnacht in een van de talrijke particuliere wildkampen rondom het Kruger Park. Ervaren parkwachters nemen gasten mee voor een wildexcursie in open terreinwagens. De lodges zijn meestal zeer luxueus en stijlvol ingericht – maar ook duur. Toch moet u uzelf minstens eenmaal tijdens de vakantie trakteren op iets moois.

In de richting van de Indische Oceaan liggen de wildreservaten van Natal, met hier en daar schitterende accommodatie. Hier kunt u terecht voor safari-avonturen in het binnenland of eindeloos lange stranden.

Langs de eenzame kust met witte zandstranden komen natuurliefhebbers zeker aan hun trekken. Ten noorden en ten zuiden van het iSimangaliso Wetland Park legt de reusachtige lederschildpad haar eieren. Parkwachters nemen bezoekers mee op nachtelijke safari's wanneer de kleine, net uitgekomen schildpadjes naar de zee kruipen.

In de Eastern Cape Province, vroeger een van de wildrijkste delen van het land, werden de laatste jaren steeds meer onrendabele landbouwgebieden in natuurreservaten veranderd en met elkaar verbonden. Hier kunt u tegenwoordig van dichtbij de 'Big Five' bekijken in een malariavrije omgeving. U vindt er ook het landschappelijk meest diverse nationale park van Zuid-Afrika, het Addo Elephant Park. Het werd de afgelopen jaren sterk uitgebreid, aan de zuidkant tot aan de Indische Oceaan. Zo biedt het toeristen naast de klassieke 'Big Five' ook dolfijnen, witte haaien en walvissen.

Feiten en cijfers

Oppervlakte: 1.219.912 km²

Bevolking: 53 miljoen (2014), van wie 80% zwart, 10% blank, 8% coloured (kleurling) en 2% Aziatisch.

Regering: bij de verkiezingen in 2014 werd Jacob Zuma opnieuw tot president gekozen. Zuid-Afrika heeft sinds 1996 een van de meest progressieve grondwetten ter wereld. Het land telt negen provincies, elk met een eigen premier, kabinet en wetgevende macht.

Economie: Zuid-Afrika is de sterkste economische macht van het continent Afrika. Het land heeft moderne financi&euml;le en industri&euml;le sectoren en een uitstekende infrastructuur. Het internationale toerisme naar Zuid-Afrika is sinds het einde van de apartheid enorm gestegen. In 2014 bezochten bijna 10 miljoen buitenlandse toeristen het land. Het aandeel van de toeristische sector in het BNP bedroeg in 2013 circa 11%. Voor de komende jaren wordt een aanzienlijke groei van de toeristische sector voorzien.

Kaap de Goede Hoop?

Er zijn mensen die beweren dat de 'Moederstad' zijn naam dankt aan het feit dat alles in Kaapstad negen maanden op zich laat wachten. Zaken doen met Capetonians drijft Johannesburgers, Europeanen en Amerikanen vaak tot wanhoop. Voor afspraken geldt de Afrikaanse tijd, stiptheid wordt niet als cool gezien. En bij het lunchen ontbreekt zelden een flesje wijn – waarmee de middag nog gezelliger wordt.

In Johannesburg wordt het echte geld verdiend, in Durban wordt gezwommen en gesurft, en in Kaapstad wordt geleefd. Aan het strand, bij de Tafelberg en in de vele restaurants en cafés. Veel bedrijven hangen al op vrijdagmiddag een bordje voor de ramen met het opschrift: 'gone fishing' – 'aan het vissen'. Zolang je met de inwoners van Kaapstad geen zaken hoeft te doen, is alles prima. Termen als 'Slaapstad' (ook in het Afrikaans) zijn echter duidelijk afkomstig van jaloerse mensen, die het liefst zelf zo snel mogelijk naar Kaapstad zouden verhuizen.

Serene Tafelberg

Wat Kaapstad gelijk al zo aantrekkelijk maakt, is dat het er op het eerste gezicht niet als een miljoenenmetropool uitziet. Geflankeerd door de machtige, meer dan 1000 m hoge Tafelberg, de Signal Hill, het nieuwe Cape Town Stadium en de Tafelbaai ziet de in 1652 door de uit Culemborg afkomstige Jan van Riebeeck als verversingsstation gestichte nederzetting er overzichtelijk uit.

Op een relatief klein oppervlak liggen praktisch alle bezienswaardigheden van de 'Moederstad' voor toeristen vriendelijk bij elkaar. Een moderne kabelbaan brengt bezoekers in enkele minuten naar de 1000 m hoge top van de huisberg van Kaapstad. Vanhier hebt u een schitterend uitzicht over de City, de haven met het Victoria & Alfred Waterfront, Robbeneiland en het gehele Kaapse Schiereiland.

En het Mountain National Park begint daar waar de tuinen van de laatste huizen eindigen. Kaapstad is daarmee de enige miljoenenstad ter wereld die direct aan een nationaal park grenst. Waar in de stad u ook bent, overal domineert het beroemde symbool van zandsteen het beeld. De Tafelberg straalt een rust uit die zich over de hele stad lijkt te verspreiden. Naast het mediterrane klimaat zorgt de berg ervoor dat alles er hier zo Californisch' ontspannen aantoe gaat.

Rainbow Nation

Zuid-Afrikaanse ambtenaren gaan gebukt onder enorme bergen papier. Wat niet alleen aan de bureaucratie ligt. De liberale grondwet van de staat garandeert iedere bevolkingsgroep een formulier in de eigen taal. Zuid-Afrika kent elf officiële landstalen: Engels, Afrikaans en verder negen 'zwarte' talen – van Zulu tot Xhosa. Wat deze regenboognatie onder meer verbindt, is de beleving van tijd, die ondanks de Europese infrastructuur Afrikaans is. Vooral in en om Kaapstad is punctualiteit niet cool. Wie ergens wordt uitgenodigd en op de afgesproken tijd verschijnt, vindt zijn gastheer of -vrouw vaak nog onder de douche.

My car is my castle

Zuid-Afrikanen behoren tot de grootste autogekken ter wereld. De liefde voor de vierwieler geldt voor alle sociale klassen en is onafhankelijk van de huidkleur. Overigens is Zuid-Afrika berucht om zijn zijn auto-berovingen, met name in Johannesburg. Maar opzettelijk beschadigd worden de auto's hier niet. Ze worden met respect behandeld. Statussymbolen hebben een traditie in het land. Terwijl rijkdom in het 'premotorische tijdperk' met het bezit van zo veel mogelijk runderen werd getoond, hebben vermogende Zuid-Afrikanen van alle huidskleuren tegenwoordig hun auto.

Het land aan de Kaap is zeker geen nichemarkt, maar heeft een onevenredig hoge concentratie van fraaie luxemerken als Mercedes-Benz, AMG, Ferrari, Bentley en Aston Martin. De wagens worden hier overigens niet beschaamd verborgen gehouden, maar trots geshowd.

Voetbaltaal

Hoewel het WK voetbal allang voorbij is, moeten bezoekers minstens enkele basiswoorden uit het Zuid-Afrikaanse voetbal beheersen. Hier volgt een selectie.

Bafana Bafana: komt uit de taal van de Xhosa en betekent 'jongens, jongens' – de bijnaam voor de nationale ploeg van Zuid-Afrika.

Vuvuzela: vervelende, uit het Zuid-Afrikaanse voetbal niet weg te denken luidruchtige plastic toeter. Naar verluidt gaat de oorsprong van het 'instrument' terug op de koedoehoorn, waarmee vroeger het vee van de weiden werd gehaald.

Kuduzela: gepatenteerde en van gerecycled plastic gemaakte koedoehoornkloon die sterk op weg is om de meest irritante lawaaimaker van Zuid-Afrika te worden.

Zakumi: de officiële mascotte van het WK voetbal 2010 was een luipaard die zich op zijn achterpoten voortbeweegt en groene manen heeft. 'Za' staat voor Zuid-Afrika (autokenteken ZA) en 'kumi' betekent tien (voor 2010).

Diski dance: naar het townshipslangwoord voor voetbal genoemde plaatselijke dans, die op voetbalbewegingen is gebaseerd.

Geschiedenis, heden, toekomst

De eerste mensen op de Kaap

Honderdduizenden jaren geleden leefden er al mensen op de Kaap. Zuid-Afrika geldt als de oorsprongsregio van de mensheid. Ongeveer 50.000 tot 70.000 jaar geleden begonnen mensen Afrika te verlaten om zich in het Midden-Oosten, Azië, Australië en Europa te vestigen. De Wieg van de Mensheid – 'Cradle of Humankind' – staat in de omgeving van Johannesburg. Of zoals terloops door Zuid-Afrikanen wordt gezegd: 'De eerste mens was een Johannesburger.' Een daar gevonden schedel werd gedateerd op 36.000 jaar geleden.

Zo'n 30.000 jaar v.Chr. trokken groepen San (Bosjesmannen) vanuit het noorden naar Zuid-Afrika. Enkelen van hen vestigden zich hier en hielden geiten en runderen. Anderen bleven jager-verzamelaars. Beide groepen staan bekend onder de verzamelnaam Khoi-khoi.

Europese zeelieden

De Portugese zeevaarder Bartolomeu Dias ging in 1488 in de huidige Mosselbaai voor anker om zoetwater in te nemen. Zijn landgenoot Vasco da Gama volgde hem een paar jaar later. Deze omzeilde Kaap de Goede Hoop in 1497/1498 op weg naar Indië. Ook hij ankerde in de tegenwoordige Mosselbaai.

De blanke kolonisatie begint

De blanke kolonisatie van Zuid-Afrika begon met de komst van de Hollander Jan van Riebeeck (eerste gouverneur van de Kaap) van de Nederlandse handelsonderneming VOC in de Tafelbaai in april 1652. Daar stichtte hij de eerste Europese handelspost in Zuid-Afrika in een toen nog onontgonnen gebied. De nederzetting zou uitgroeien tot de Kaapkolonie en uiteindelijk tot de huidige Republiek Zuid-Afrika.

Na het afschaffen van de religieuze vrijheid in hun eigen land vluchtten in 1688 Franse en Vlaamse hugenoten naar de Kaap. Ze legden er de basis voor de Zuid-Afrikaanse wijnproductie.

In 1779 troffen bij de Great Fish River, in de huidige Eastern Cape Province, voor de eerste keer blanke en zwarte veeboeren elkaar. De contacten waren meestal niet vreedzaam van karakter en er volgden verscheidene grensoorlogen.

De Engelsen nemen de macht over aan de Kaap

Na de Slag bij Muizenberg in de buurt van Kaapstad in het jaar 1795 namen de Britten de controle aan de Kaap over. Even later werd de macht weer opgegeven. In 1814 annexeerden de Engelsen na de Slag bij Blaauwberg opnieuw de Kaap. Ditmaal bleven ze. In 1820 landden vierduizend Engelsen in Algoa Bay om er Grahamstown te stichten. Dit ligt in de huidige Eastern Cape Province.

De Grote Trek

In 1834/1835 schaften de Britten de slavernij aan de Kaap af. Hierop scheidden de Boeren zich af van de Kaapprovincie: het begin van de Grote Trek naar het binnenland. In 1838 overwonnen 468 Boeren 12.500 Zulu's in de Slag bij de Bloedrivier. In 1839 volgde de vestiging van drie onafhankelijke Boerenrepublieken.

In 1869 werden bij Kimberley de eerste diamanten, en kort daarop bij Witwatersrand de grootste goudvoorrraad ter wereld ontdekt.

Omdat de Britten de bodemschatten voor zichzelf wilden hebben, begonnen ze in 1899 de Anglo Boer War, bij ons beter bekend als Tweede Boerenoorlog. Deze eindigde drie jaar later met de overgave van de Boeren. In 1910 werd de Zuid-Afrikaanse Unie gesticht. De ANC-partij werd in 1912 in Bloemfontein opgericht.

Het begin van de apartheid

De Nasionale Party van de Afrikaner nationalisten werd in 1948 verrassend regeringspartij. Dit was het begin van de apartheid in de staatspolitiek. Bij het bloedbad van Sharpeville in 1960 schoot de politie 69 zwarte demonstranten dood. Nelson Mandela werd in 1962 tot een levenslange gevangenschap veroordeeld. VN-sancties isoleerden Zuid-Afrika van de wereldgemeenschap.

In de township Soweto van Johannesburg beschoot de politie in 1976 ongewapende schoolkinderen die tegen de invoering van het Afrikaans als onderwijstaal demonstreerden.

Gedurende de jaren 50 vaardigde de Nasionale Party de ene discriminerende wet na de andere uit. Apartheid werd de officiële staatspolitiek. De Coloureds Voters Act ontnam deze bevolkingsgroep het kiesrecht, de Bantu Authorities Act zorgde voor zwarte marionettenregeringen in de reservaten, de zogenaamde 'Homelands', de Population Registration Act classificeerde elke Zuid-Afrikaan bij de geboorte als blank, zwart of kleurling, de Suppression of Communism Act maakte iedere vorm van oppositie tegen de apartheid, of deze nou communistisch was of niet, tot een crimineel delict. De Prohibition of Mixed Marriages Act verbood huwelijken tussen mensen met een verschillende huidskleur, de Immorality Act maakte seksueel contact (ook kussen en hand in hand lopen) op dezelfde basis strafbaar.

Begin van een nieuw tijdperk

In 1990 werd Nelson Mandela na een lange periode van 27 jaar uit de gevangenis ontslagen. Hij werd in 1994 bij de eerste democratische verkiezingen tot eerste zwarte president van Zuid-Afrika gekozen. Thabo Mbeki volgde hem in 1999 volgens plan op. De democratie in Zuid-Afrika vierde in 2004 haar tienjarig jubileum, en het land werd ook nog eens verkozen als gastland voor het WK 2010.

De Zuid-Afrikaanse film Tsotsi kreeg in 2006 in Los Angeles de Oscar voor de beste buitenlandse productie.

In 2007 begon men met de bouw van het nieuwe Cape Town Stadium in de Kaapstadse wijk Green Point. Het werd zoals gepland in december 2009 geopend. In hetzelfde jaar verloor het ANC bij de verkiezingen zijn tweederdemeerderheid. Jacob Zuma werd tot 2014 en later ook voor een tweede termijn tot 2019 tot president gekozen.

Tussen 11 juni en 11 juli 2010 was de republiek Zuid-Afrika organisator van het eerste WK voetbal op Afrikaanse bodem. Sindsdien heeft de wereld een veel positiever beeld van het land aan de Kaap – en van Afrika in het algemeen.

Tussen 2012 en 2014 kregen Kaapstad (MyCiti) en Johannesburg (Rya Vaya) een streekvervoersnet met ultramoderne bussen die toegankelijk zijn voor mensen met een handicap, en veel nieuwe haltes in de buitenwijken.

Vooruitzichten

De grootste uitdagingen voor Zuid-Afrika liggen in de strijd tegen de armoede en aids. Het land behoort tot de zwaarst getroffen naties ter wereld. Vooral jonge Zuid-Afrikanen zijn geïnfecteerd. Diverse campagnes moeten leiden tot een groter bewustzijn over de manier van overdracht van de ziekte en de verstrekkende gevolgen.

Overnachten

Zuid-Afrika kent geen gebrek aan stijlvolle en bijzondere overnachtingsadressen: van luxueuze hotels en exclusieve lodges tot kleine, gezellige pensions en Bed & Breakfasts, die meestal door de eigenaren zelf worden gedreven, slechts over enkele kamers beschikken en vaak in een gerestaureerd historisch gebouw zijn ondergebracht.

Nadat particuliere licentiehouders werden toegelaten, is de kwaliteit van de accommodatie in de nationale parken duidelijk verbeterd. Een goed voorbeeld hiervan is het Gorah Elephant Camp in het Addo Elephant National Park in de Eastern Cape Province (zie blz. 67).

Het reserveren van accommodatie in de nationale parken geschiedt via South Africa National Parks (SANP) in Tshwane: tel. 012 428 91 11, callcenter: ma.-vr. 7.30-17, za. 8-14 uur, www.sanparks.org. Bij een bezoek aan het park moet u zeker de bevestigingsmail meebrengen. Parkaccommodatie is het eenvoudigst via internet te boeken. Omdat de overnachtingsadressen in het hoogseizoen snel zijn volgeboekt, doet u er goed aan om een paar maanden van tevoren te reserveren.

Wie erg van avontuur houdt, trekt er gewoon op eigen gelegenheid op uit en probeert tegen de avond een overnachtingsgelegenheid te vinden. Veel beter is het echter om de accommodatie en bijzondere restaurants per e-mail of via de binnenlandse reisbureaus te regelen. Deze hebben vaak een groot aantal hotels, pensions en Bed & Breakfast-adressen in hun bestand. Goede locaties voor een meerdaags verblijf zijn de Drakensbergen, de omgeving van het Kruger National Park, Durban, Kaapstad, het Wijnland en de Garden Route. Vandaar kunt u dan mooie dagtochten met een huurauto maken.

Voor degenen die liever georganiseerd op reis gaan, zijn er diverse gecombineerde Zuid-Afrikareizen in grote comfortabele toeristenbussen of met kleine groepen in minibussen. Bij de laatste mogelijkheid maken één of twee stellen soms samen met de reisleider een excursie – dit is de meest individuele manier om voordelig te reizen.

Hotels

Zuid-Afrika heeft hotels in alle prijsklassen. Ze worden weliswaar met één tot vijf sterren geclassificeerd, maar vooral in Johannesburg, Tshwane (Pretoria), Kaapstad en de Kaapprovincie vindt u enkele schiterende, vaak historische landelijke hotels en pensions die geen gebruik maken van een dergelijke kwalificatie. Toch bereiken ze, vaak op basis van de zeer persoonlijke service, het smaakvolle interieur en de prachtige ligging, een vijfsterrenniveau. Enkele hotels zijn bij kleinere groepen aangesloten.

De websites van de 'miniketens' zijn informatief en bieden een goed inzicht in de kwaliteit van de accommodatie:

Sun International: www.suninternational.com

Legacy Hotels: www.legacyhotels.co.za

Tintswalo Lodges: www.tintswalo.com

Johannesburg Boutique-Hotels: www.johannesburgcollection.co.za

The Collection by Liz Mc Grath: www.collectionmcgrath.com

Inspirational Places: www.inspirationalplaces.com

Bed & Breakfast (B&B)

Bed & Breakfast-gelegenheden zijn in Zuid-Afrika synoniem met herbergen (hostels). Het aantal is de afgelopen jaren enorm gestegen. In vergelijking met de tegenhangers in Europa zijn de meeste aanzienlijk comfortabeler. Verder zijn ze vaak in een historisch huis gevestigd, worden ze zeer persoonlijk gedreven en bieden ze goede mogelijkheden om in contact te komen met Zuid-Afrikanen. Bed & Breakfasts moeten minimaal een dag voor aankomst worden gereserveerd. Een overzicht van B&B-adressen vindt u op www.bnbfinder.co.za en www.bedandbreakfast.co.za.

Hostelling International: tel. 021 788 23 01; www.hihostels.com.

Backpacker Tourism of SA: tel. 021 461 68 92, www.btsa.co.za.

Appartementen

In Zuid-Afrika vallen de meestal particuliere, volledig uitgeruste appartementen en vakantiewoningen onder het begrip 'self catering'. Enkele instanties bemiddelen bij dergelijke accommodatie. Voor informatie kunt u terecht bij de plaatselijke toeristenkantoren.

Kamperen

Op goed uitgeruste kampeerterreinen hebt u de mogelijkheid om in een tent of camper te overnachten. Meestal vindt u hier ook voordelige huisjes, rondavels (comfortabele ronde hutten), en kamers.

Forever Resorts: tel. 012 423 56 00, www.foreversa.co.za.

South African Camping & Caravan Club: tel. 011 954 02 29, www.caravanclub.org.za.

Caravan Parks: tel. 033 326 13 70, www.caravanparks.co.za.

Nationale parken en natuurreservaten

In de nationale parken en natuurreservaten van Zuid-Afrika liggen de meest idyllische kampeerterreinen. Omdat de accommodatie in het park in het hoogseizoen vaak snel is volgeboekt, moet u zeker enkele maanden voor het geplande bezoek al slaapplaatsen reserveren. Het Kruger National Park biedt een scala aan mogelijkheden om te overnachten. Van safaritent via rondavel tot luxe lodge. Er zijn zo'n zeventien rest camps, vijf bush camps en een aantal bush lodges en luxe lodges. Alle kampen (behalve Boulders) zijn omheind met een stevig hek met schrikdraad. Dat schrikdraad is er overigens misschien wel eerder om de mensen binnen dan de dieren buiten te houden...

Informatie en reserveringsformulieren voor de natuurreservaten (nature reserves) die door Cape Nature Conservation worden onderhouden, vindt u op www.capenature.org.za.

Eten en drinken

De Zuid-Afrikaanse keuken

Op het gebied van restaurants kent Zuid-Afrika een enorme kloof tussen de stad en het platteland. Terwijl u in Johannesburg, Pretoria, Durban en natuurlijk Kaapstad eersteklas restaurants kunt verwachten, liggen tussen de metropolen meestal gastronomische woestijnen – met enkele uitzonderingen die juist daarom zo verrassend zijn.

De keuken is internationaal, hier en daar samengevoegd met die van het Afrikaanse continent. Daarnaast zijn er zeker ook typisch Zuid-Afrikaanse gerechten met Kaaps-Maleise specialiteiten (Malay food). Het begint met de bredies, stoofschotels met schapenvlees, aardappelen, uien en groenten die langzaam worden gegaard, zodat de smaak optimaal tot zijn recht kan komen. Alle groenten kunnen hiervoor worden gebruikt. Wie niet van schapenvlees houdt, kan zijn bredie met lams-, rund- of varkensvlees bestellen.

Dan zijn er de boboties, traditioneel voordelige gerechten. Gehakt van rund-, lams- of varkensvlees wordt samen met vruchten en specerijen aangebraden en met eieren in een ovenschaal gegaard.

Maar er zijn nog meer specialiteiten: struisvogelfilet (ostrich filet), wildgerechten (venison) van springbok, kudu, wrattenzwijn (wart hog) of impala, krokodil, dat een beetje aan kip doet denken, het legendarische Karoo-lamsvlees en de Indiase curry's en tandoori's.

Bij de nagerechten valt de heerlijke melktart op. Deze Afrikaanse kwarktaart wordt met kaneel bestrooid.

Ketenrestaurants

Hoewel het aanbod op het platteland beperkt is, kunt u toch vaak in een van de restaurants van Spur of Saddles terecht. Beide ketens serveren over het algemeen acceptabele steaks, kip en enchilada's in een 'Amerikaanse' plasticsfeer. Enkele fastfoodketens, met name KFC en McDonald's, hebben de buitenwijken van de steden en shopping malls veroverd. Het nationale hamburgerrestaurant heet Wimpy. Het eten is hier echter een beetje klef. Aanbevolen daarentegen worden de vestigingen van Nando's Chicken, met goede kipgerechten. De beste pizza's om mee te nemen vindt u bij St. Elmos, met filialen in het hele land.

Barbecues

Een verplicht nummer voor bezoekers van Zuid-Afrika is deelname aan een traditionele braai, waar zowel vlees als vis wordt gegrild. Een specialiteit zijn de heerlijk gekruide braadworsten (boerewors), die met rund- en varkensvlees, spek, zout, peper, koriander, nootmuskaat, kruidnagel, tijm, cayennepeper, azijn, knoflook en worcestersaus worden bereid. Erbij wordt mieliepap met tomatensaus geserveerd, een stevig mengsel van maïzena dat eruitziet als aardappelpuree. Voor de meeste Zuid-Afrikanen, vooral die op het platteland, is pap het basisvoedsel. Een andere Zuid-Afrikaanse specialiteit is gedroogd vlees van rund, springbok, struisvogel of een ander dier. Deze lekkernij wordt biltong genoemd.

Restaurantbeoordelingen

De beste aanbeveling voor fijnproevers die de keuken van Zuid-Afrika intens willen ervaren, is de jaarlijks in november/december voor het volgende jaar verschijnende Eat out – The Restaurant Guide of SA in magazine-formaat (voor 49,95 rand verkrijgbaar bij boekhandels en kiosken). Met meer dan duizend van de beste restaurants op 240 bladzijden is Eat out zo ongeveer de 'restaurantbijbel' van het land. Zo'n twintig onafhankelijke critici vechten zich een weg door de menukaarten en beschrijven de kwaliteit en sfeer.

De website www.eatout.co.za is ook handig. Hier kunt u restaurants aanklikken en de menukaarten bekijken. Nieuwe zaken, die niet meer in het recente tijdschrift konden worden opgenomen, worden hier ook beschreven.

Zelf winkelen

Woolworths heeft, in tegenstelling tot in andere landen, in Zuid-Afrika het beste aanbod aan levensmiddelen. Hier vindt u het malste vlees (rund en struisvogel, scharrelkip en varken), de verste groenten, de lekkerste yoghurtsoorten en de beste keus aan meeneemgerechten, die speciaal voor Woolworths worden geproduceerd. De keten is meer een delicatessenzaak dan een supermarkt. Wanneer Zuid-Afrikanen een chique picknick samenstellen of een braai willen houden, gaan ze eerst even naar 'Woolies'. Ook goed is de supermarktketen Pick and Pay. Bij de Spar zijn de groenten en het vlees van mindere kwaliteit dan bij Woolworths. Spar-filialen vindt u echter ook op het platteland.

Dranken

Wie naar Zuid-Afrika reist, moet natuurlijk ook de talrijke hier geproduceerde rode en witte wijnen proberen. Het waren vooral Franse immigranten die de wijnbouw naar Zuid-Afrika brachten. Het land aan de Kaap biedt inmiddels wijnen van wereldklasse, wat een bezoek aan een van de historische wijnhuizen tot een verplichting maakt. Wie serieus en iets intensiever met de wijnen van Zuid-Afrika wil kennismaken, moet zeker een Platter aanschaffen. Dit boekje wordt terecht als de vinologische bijbel van Zuid-Afrika beschouwd. Elk jaar verschijnt een nieuwe uitgave met recente informatie. Naast wijnbeoordelingen zijn er ook gedetailleerde beschrijvingen van druivenrassen.

Ook liefhebbers van bier komen in Zuid-Afrika aan hun trekken. De soorten uit Windhoek in het buurland Namibië zijn volgens het Duitse Reinheitsgebot gebrouwen. In veel pubs wordt ook Guinness, Poddingtons of Kilkenny van de tap geserveerd. Bovendien vinden er in het land regelmatig bierfeesten plaats. Het bekendste bierfestival is het Cape Town Festival of Beer (www.capetownfestivalofbeer.co.za), waar talrijke kleine brouwerijen hun producten te koop aanbieden.

Het land telt verscheidene mineraalwaterproducenten, die hun producten zowel met (sparkling) als zonder koolzuur (still) aanbieden. Populaire lokale frisdranken zijn Appletiser, en rode en witte Grapetiser (respectievelijk koolzuurhoudend appel- en druivensap).

Praktische informatie

Reizen naar Zuid-Afrika

KLM vliegt vanuit Amsterdam rechtstreeks naar Kaapstad en Johannesburg. Andere grote luchtvaartmaatschappijen die vanuit Amsterdam met een tussenstop naar Zuid-Afrika vliegen, zijn Air France, British Airways, South African Airways, Emirates, Iberia, EgyptAir, Turkish Airlines, Swiss en Lufthansa. Een non-stop vlucht van Amsterdam naar Johannesburg duurt ongeveer 10,5 uur, een non-stop vlucht van Amsterdam naar Kaapstad zo'n 11,5 uur.

Vanuit Brussel kunt u onder meer vliegen met Qatar Airways en Turkish Airlines. Er zijn geen non-stop vluchten tussen Brussel en Zuid-Afrika.

Houd bij overstappen in Zuid-Afrika rekening met uitgebreide douaneformaliteiten. De bagage moet opnieuw worden ingecheckt, de totale reistijd bedraagt dan soms meer dan 15 uur.

De vertrekdag bepaalt in principe het tarief. Voor vluchten naar Zuid-Afrika is de kerstvakantie hoogseizoen. Die periode begint meestal al rond 15 december en duurt meestal tot 10 januari. De meeste maatschappijen passen dan een hoogseizoentarief toe. Dan betaalt u meer als ofwel de vertrekdag ofwel de retourdag in die periode valt (of beide uiteraard).

Het laagseizoen voor Zuid-Afrika is de periode van eind april tot half september.

De ticketprijs voor de economy class bedraagt in het laagseizoen zo'n € 600, maar het loont zeker de moeite om op zoek te gaan naar actietarieven.

Nederlanders en Belgen hebben voor een verblijf van maximaal drie maanden een paspoort nodig. Dit moet bij aankomst in Zuid-Afrika nog minstens zes maanden geldig zijn. Voor meer informatie kunt u terecht bij de diplomatieke dienst van Zuid-Afrika.

Bij aankomst in Zuid-Afrika moet het paspoort nog minstens drie lege bladzijden hebben. Kinderen hebben een eigen paspoort nodig. Het is voorgekomen dat bezoekers die deze voorschriften niet naleefden, de toegang tot Zuid-Afrika werd geweigerd!

Reizen in Zuid-Afrika

Met het vliegtuig

De republiek Zuid-Afrika kent een dicht netwerk van binnenlandse vliegroutes. Kulula.com (www.kulula.com) en Mango (www.flymango.com) zijn de goedkoopste aanbieders op de populaire routes tussen Kaapstad en Johannesburg, Durban, Port Elizabeth, Nelspruit en George.

Met de trein

Een goed ontwikkeld spoorwegnet verbindt Kaapstad met het Kaapse Schiereiland en de rest van de Western Cape Province. Wees echter voorzichtig: het risico op een overval is in lokale treinen relatief hoog. Voor de dienstregelingen en kaartverkoop kunt u terecht op het spoorwegstation van Kaapstad (Lower Adderley St.).

Metro Rail Info (lokale treinen): tel. 08 00 65 64 63 of 449 29 91.

Mainline Passenger Services (intercitytreinen): tel. 021 449 38 71.

Er zijn drie klassen. De tweede en derde klas moet u na zonsondergang zeker vermijden.

Twee aanbevolen luxueuze treinen, die overigens evenveel kosten als een vijfsterrenhotel, zijn de Blue Train: tel. 012 334 84 59, www.bluetrain.co.za, en de Rovos Rail: tel. 021 421 40 20, www.rovos.co.za (wordt door de nostalgische sfeer als de Afrikaanse Oriënt-Express beschouwd). Beide onderhouden diensten tussen Kaapstad en de hoofdstad Pretoria.

Met de bus

Tussen de grote steden in Zuid-Afrika opereren verscheidene busmaatschappijen:

Greyhound Cityliner: tel. 011 611 80 00, www.greyhound.co.za.

Intercape Mainliner: tel. 021 386 44 00, www.intercape.co.za.

Translux Express: tel. 021 449 62 42 of 011 774 83 11, www.translux.co.za.

Baz Bus: tel. 021 422 52 02, www.bazbus.com.

Met de camper of auto

Zuid-Afrika, en met name de Kaapprovincie, telt een groot aantal kampeerterreinen en caravanparken. Het land leent zich dan ook uitstekend voor een vakantie met een camper. Omdat reizigers vaak in chalets, rondavels of kamers overnachten, is een 'kampeervakantie' ook in een VW-busje of huurauto te ondernemen. Voor een VW Polo of vergelijkbare auto betaalt u ongeveer € 25 per dag. Raadpleeg vooral de speciale aanbiedingen op de websites. Hoe langer u huurt, hoe voordeliger de prijs. Controleer of het aantal kilometers onbeperkt is (unlimited mileage) of dat er extra moet worden betaald. Gedurende het hoogseizoen (peak season) kan het aanbod beperkt zijn. Reserveer daarom ruim van tevoren. Een camper huurt u vanaf € 200 per dag.

Britz Africa Campervan & 4x4 Rentals: 173 Tulbagh Rd., Pomona, Johannesburg, tel. 011 396 14 45, www.britz.co.za, verhuurt campers en terreinwagens met een daktent. Er zijn vestigingen in Johannesburg, Kaapstad, Durban en Port Elizabeth. Een nauwkeurige controle van de auto en een korte proefrit worden dringend aangeraden.

Atlantic Car Hire: Bahrain Drive, hoek Bradford Rd., Kaapstad, tel. 021 385 01 78, www.atlanticcarhire.co.za. Heeft alles van Golfjes en VW-busjes tot terreinwagens.

Avis Luxury Cars: Kaapstad, tel. 021 936 43 26, Johannesburg, tel. 011 923 37 25, www.avis.co.za. Niet alleen Mercedes SLK/CLK, Mini-Cabrio, BMW 5-serie, Chrysler Voyager, Mercedes E- en S-klasse, maar ook een VW EOS-Cabrio.

Cape Cobra Hire: 33 Buitengracht St., Kaapstad, tel. 083 321 91 93, www.capecobrahire.co.za. In een klassieke Cobra met 5,7-liter V8-motor over de Zuid-Afrikaanse kustwegen. Deze legendarische auto kost 1800 rand per dag, inclusief honderd gratis kilometers, daarna 6 rand per kilometer.

Hertz Rent a Car: Kaapstad, tel. 021 935 48 00, www.hertz.co.za. Van kleine VW Chico en Mercedes E 240 tot VW-bus en grote terreinwagen.

Scenic Car Hire: 114 Main Rd., Sea Point, Kaapstad, tel. 021 439 16 98, www.sceniccarhire.com. Toyota- en Nissan-voertuigen, maar ook busjes en aanhangers voor bagage.

Vestigingen in het hele land:

Avis: tel. 011 387 84 31, www.avis.co.za.

Budget: tel. 086 101 66 22, www.budget.co.za.

Europcar: tel. 011 479 40 00, www.europcar.co.za.

Met de motorfiets

Karoo-Biking: Observatory, Kaapstad, tel. 082 533 66 55. BMW-motorfietsreizen en -verhuur onder Duitse leiding.

Voordeliger en veiliger is het om al bij het reisbureau in eigen land een camper of huurauto te huren. Dan vervalt meestal de kilometervergoeding en is het eenvoudiger om bij problemen tot een goede oplossing te komen. De minimumleeftijd voor het huren van een auto is in het algemeen 23 jaar. Aanbevolen wordt om naast een internationaal rijbewijs een lidmaatschapskaart van een automobielclub mee te nemen. De Zuid-Afrikaanse ANWB, de AA, geeft goede adviezen, heeft gratis kaarten en biedt hulp bij pech.

Verkeer

In Zuid-Afrika wordt aan de linkerkant van de weg gereden. Houd in de binnensteden rekening met 'mediterrane' toestanden – veel getoeter en gedoe. Wees vooral voorzichtig met de altijd afgeladen minibussen. De chauffeurs hiervan houden zich zelden aan de verkeersregels. Officieel geldt buiten de bebouwde kom een maximumsnelheid van 120 km/u. In werkelijkheid heerst het recht van de snelste, wat langzamere verkeersdeelnemers respecteren. Om plaats te maken gaan ze naar de linkerkant van de weg. Degene die inhaalt, bedankt met het knipperen van de lichten. Let op: veel benzinestations in Zuid-Afrika accepteren geen creditcards – neem contant geld mee om te tanken, vooral op het platteland.

Btw-teruggave

Toeristen kunnen de in Zuid-Afrika betaalde 14% btw (VAT) bij vertrek uit het land terugkrijgen. Btw krijgt u alleen van goederen terug die daadwerkelijk worden uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn boeken, kleding, juwelen, diamanten, kunstnijverheid en dergelijke. Voor hotel- , restaurant- en autoverhuurrekeningen geldt deze bepaling helaas niet. De gekochte goederen moeten bij het verlaten van de luchthaven kunnen worden getoond (en dus niet in de bagage voor het vrachtruim zitten). U ontvangt de btw retour wanneer het totale aankoopbedrag meer dan 250 rand bedraagt.

Voor elke aankoop moet een belastingverklaring (tax invoice) kunnen worden getoond, die door de verkoper wordt verstrekt. Op de factuur moeten zijn aangegeven: de berekende btw, de woorden tax invoice, het VAT-nummer, de naam en het adres van de verkoper, een nauwkeurige omschrijving van het gekochte product, het rekeningnummer voor de belastingen, de datum van aankoop, de naam van de koper en de kosten van het product in rand. Wat op dit moment misschien een beetje gecompliceerd klinkt, is voor verkopers een routineprocedure. En btw-teruggave is zeker de moeite waard, vooral bij winkelliefhebbers.

VAT-kantoren vindt u op de luchthavens van Kaapstad, Johannesburg en Durban. Ga voor het inchecken met de rekeningen en aangekochte goederen naar de VAT Refund Office, waar na controle een cheque voor de betreffende btw-teruggave wordt uitgeschreven. Deze wisselt u na het inchecken bij een andere VAT-balie in, waarna het bedrag desgewenst in euro's kan worden uitbetaald.

Diplomatieke vertegenwoordigingen

Ambassade van de republiek Zuid-Afrika in Nederland:

Wassenaarseweg 40

2596 CJ Den Haag

tel. 070 392 45 01

www.zuidafrika.nl

Ambassade van de republiek Zuid-Afrika in België:

Montoyerstraat 17-19

1000 Brussel

tel. 02 285 44 00

www.southafrica.be

Ambassade van Nederland in de republiek Zuid-Afrika:

210 Queen Wilhelmina Avenue

0181 New Muckleneuk

Pretoria

tel. 27 12-425 45 00

zuidafrika.nlambassade.org

Ambassade van België in de republiek Zuid-Afrika:

625 Leyds Street

Muckleneuk

0002 Pretoria,

tel. 27 12 440 32 01

diplomatie.belgium.be

Feestdagen

1 januari: Nieuwjaar

21 maart: Human Rights Day

Goede Vrijdag: Good Friday

Tweede paasdag: Family Day

27 april: Freedom Day

1 mei: Worker's Day

16 juni: Youth Day

9 augustus: National Women's Day

24 september: Heritage Day

16 december: Day of Reconciliation

(Dag van de Verzoening, zie blz. 89)

25 december: Kerstmis

26 december: Day of Goodwill

Feesten en festivals

Coon Carnival (Cape Minstrel Carnival): Nieuwjaar, de Kaapstadse tegenhanger van het carnaval in Rio. Bijna 15.000 kleurlingen trekken in fraaie satijnen kostuums zingend door de straten van Kaapstad. Het feest begint op Tweede Nuwejaar, dat is 2 januari, en duurt ongeveer drie weken. Het evenement gaat terug tot de tijd van de slavernij – 1 januari was de enige dag waarop slaven niet hoefden te werken, maar tijd hadden om te zingen en te dansen. Sindsdien wordt op 2 januari Tweede Nuwejaar gevierd, met als hoogtepunt het carnaval.

Kirstenbosch Summer Sunset Concerts: van januari t/m maart, iedere zondagavond in de Kirstenbosch Botanical Gardens. Klassieke en popconcerten, onder het genot van een picknickdiner op het groene gazon. De voorstellingen beginnen om 17.30 uur. Informatie: tel. 021 799 88 99, www.sanbi.org.

Paarl Show: half februari in Paarl. Een plaatselijk feest met veel kraampjes. Verkoop van gerechten, dranken en kunstnijverheid.

Kavady Festival: februari t/m juli. Hindoeïstisch festival in Durban. Boetelingen steken vleeshaken door hun huid. Hieraan worden touwen vastgemaakt waarmee versierde wagens door de straten worden getrokken.

Beer and Bread Festival: begin maart in Caledon. Viering van de tarwe- en hopoogst.

Cape Argus Pick 'n' Pay: maart, 105 km lange en met meer dan 35.000 deelnemers grootste wielerwedstrijd ter wereld (www.cycletour.co.za). Een week ervoor vindt bij het Victoria & Alfred Waterfront in Kaapstad de fietsbeurs LifeCycle Week plaats.

Harvest Festival of the Sea: eind maart in Saldanha Bay. Volop zeevruchten van de westkust en een groot aantal watersportdemonstraties.

Klein Karoo Arts Festival: maart t/m april in Oudtshoorn. Behoort ondertussen tot de belangrijkste culturele evenementen van het land. Veel van de voorstellingen zijn in het Afrikaans, en daardoor extra interressant (www.kknk.co.za).

Cape Town International Jazz Festival: eind maart/begin april in het Convention Centre in Kaapstad. Het twee dagen durende festival combineert internationale jazz met Afrikaanse klanken. Voor dag- of weekendkaarten kunt u terecht bij Computicket (www.computicket.com). Raadpleeg voor het programma en nieuws www.capetownjazzfest.com.

Festival of Light: Goede Vrijdag in Pietermaritzburg. Bij de plaatselijke hindoetempels Sri Siva, Soobramoniar en Marriamen wordt vuurwerk afgestoken.

Fire Walking: met Pasen in de hindoeïstische Umbilotempel in Durban. Gelovige hindoes lopen hier, na een intensieve meditatie, op blote voeten over hete kolen.

Two Oceans Marathon: met Pasen bij Kaapstad. Prachtige marathon om het Kaapse Schiereiland langs een 56 of 21 km lange route (www.twooceansmarathon.org.za).

Picknickconcerten: mei t/m september op zondagen in de Kirstenbosch Botanical Gardens.

Knysna Oyster Festival: begin juli in Knysna. Een overvloed aan verse oesters (www.oysterfestival.co.za).

Standard Bank National Arts Festival: begin t/m half juli in Grahamstown (Eastern Cape Province). Het grootste en bekendste kunstfestival van Zuid-Afrika biedt toneel, film, dans, beeldende kunst en muziek (www.nafest.co.za).

Gunston 500: half juli in Durban. Een week durend surfkampioenschap. Een groot aantal toeschouwers en de beste surfers ter wereld.

Calitzdorp Port Festival: eind juli in Calitzdorp. Fantastisch feest in de kleine Karoostad (zie blz. 75) met portproeverijen, demonstraties en oldtimers.

Cars in the Park: augustus in Pretoria. Ongeveer tweeduizend oldtimers. Het grootste evenement op dit gebied in Zuid-Afrika (www.pomc.co.za).

Agricultural and Wildflower Show: eind augustus in Piketberg.

Wildflower Festival: eind september in Caledon.

Wildflower Show: september in Darling: presentatie van de unieke westkustvegetatie (www.darlingwildflowers.co.za).

Hermanus Whale Festival: september in Hermanus. Een van de mooiste festivals in de Kaapprovincie. Van stalletjes met kunstnijverheid tot toneelvoorstellingen en een veteranenontmoeting ('Whales and Wheels'). Natuurlijk wordt het evenement opgeluisterd door walvissen voor de kust. Tel. 028 313 09 28, www.whalefestival.co.za.

Jacaranda Festival: eind oktober staan in Pretoria (Tshwane) 70.000 jacaranda-bomen uitbundig paars te bloeien.

Carols by Candlelight: december in grote steden in het weekend voor Kerstmis.

Miss South Africa: december in Sun City. Verkiezing van de mooiste vrouw van het land.

Helderberg Festival of Lights: december t/m januari in Somerset-West. De hoofdstraat is dan een grote zee van licht.

Spier Summer Festival: december t/m maart op het Spierwijngoed bij Stellenbosch. Met opera, muziek, dans en toneel. Internationale en plaatselijke artiesten.

Goede informatie over evenementen en optredens vindt u in de Cape Times, vooral in de vrijdagbijlage Top of the Times. Raapleeg op internet www.capetowntoday.co.za.

Fooien

Er zijn maar weinig restaurants waar de service bij de rekening is inbegrepen. Het bedienend personeel leeft vrijwel uitsluitend van de fooien. Een extra bedrag is dus welbesteed. Tussen de 10 en 15% van de rekening is gebruikelijk, bij een bijzonder goede service geeft u uiteraard iets meer. U kunt de fooi contant op tafel achterlaten of op de daarvoor bestemde ruimte van de creditcardnota aangeven. Enkele restaurants op belangrijke toeristische plekken tellen sinds kort een servicetoeslag van 15% bij de rekening op. In dat geval is het voldoende om het bedrag eenvoudig naar boven af te ronden, net als in Nederland en België. Kofferdragers in een hotel verwachten 10 rand per koffer, parkeerwachten in de stad tussen de 2 en 5 rand – afhankelijk van de service. Benzinestations hebben over het algemeen geen zelfbediening. Keurig personeel vult de tank met benzine, controleert de olie, het water en de bandendruk, wast de voorruit en verheugt zich op een fooi van 3-5 rand.

Geld

Een rand (R) is gelijk aan 100 cent. De verschillend gekleurde bankbiljetten (R10, R20, R50, R100 en R200) hebben dezelfde grootte. Creditcards, vooral Mastercard (Eurocard), Visa en Diners, worden overal geaccepteerd. Bij sommige geldautomaten kunt u met een creditcard voorzien van een pincode geld opnemen. Hiervoor wordt wel een extra provisie gerekend. Let op: bij sommige benzinestations kunt u niet met een creditcard betalen.

€ 1 = 13,10 rand (stand juni 2015)

1 rand = € 0,08 (stand juni 2015)

Veiligheid en noodgevallen

De criminaliteit in Zuid-Afrika is relatief hoog, maar vindt voor het grootste deel plaats in de townships van de steden. Houd als toerist rekening met een paar belangrijke zaken: bezoek townships en afgelegen stadsdelen niet op eigen gelegenheid, maak in de binnensteden van Johannesburg, Tshwane en Durban alleen een wandeling met een georganiseerde groep, toon geen sieraden en/of camera's in het openbaar, ga niet midden op straat een stadskaart bekijken, kies liever een winkel of café om u daar te oriënteren.

In Kaapstad is de criminaliteit door de installatie van camera's in het centrum met 90% afgenomen. Absoluut veilig zijn de grote Shopping Malls in Johannesburg, Tshwane en Durban, maar ook die bij het Victoria & Alfred Waterfront in Kaapstad.

Neem in Zuid-Afrika geen lifters mee. Het risico op car hijacking is te groot. Laat geen waardevolle zaken in een geparkeerde auto achter en zet het lege dashboardkastje open!

Neem bij diefstal zo spoedig mogelijk contact op met het dichtstbijzijnde politiebureau (het nummer vindt u op de blauwe pagina's van de plaatselijke telefoongids; telefonische inlichtingen, tel. 1023).

Blokkeren creditcard: ABN AMRO: +31 10 282 07 24; ING: +31 58 212 60 00; Rabobank: +31 88 722 67 67; Visa: +31 20 660 06 11

Politie: tel. 1 01 11

Medische noodgevallen: tel. 1 01 77

Alarmnummer: tel. 107 vanaf een vaste telefoon, tel. 112 vanaf een mobiele telefoon

Gezondheid

Malaria vormt in de oostelijke delen van het land, vooral in het Kruger National Park, een ernstig risico voor de gezondheid. Aangezien enkele van de ziekteverwekkers resistent tegen geneesmiddelen zijn, worden vaak gecombineerde medicijnen met soms ernstige bijwerkingen toegediend. Natuurlijk is het in de eerste plaats belangrijk om te voorkomen dat u wordt gestoken. Draag zodra het donker begint te worden een lange broek en een overhemd met lange mouwen, liever met een lichte dan met een donkere kleur. Brand groene, stinkende muggenspiralen, maar alleen buiten. Binnenshuis wordt teatree- of lavendelolie in een verdamper/aromalampje aanbevolen. Ook een goed idee: een paar druppels op uw beddengoed en op de lampen in de kamer. Daar houden de 'mossies' even weinig van als van de geur van de huid na inname van een paar knoflookpillen. De bekroning van alle beschermende maatregelen is natuurlijk nog steeds de klassieke klamboe.

De medische zorg in de particuliere ziekenhuizen (medi clinics) van Zuid-Afrika ligt boven het Europese niveau en er worden aanzienlijk lagere prijzen gehanteerd. Dit heeft op het gebied van cosmetische chirurgie en ooglaserbehandelingen tot medisch toerisme geleid.

Informatie

Voor Nederland en België:

South African Tourism

Jozef Israëlskade 48 A

1072 SB Amsterdam

tel. 020 471 3181

www.southafrica.net

De gratis landkaarten, brochures en catalogi kunnen alleen via de website met een formulier worden besteld.

Zie ook:

www.zuid-afrika.nl

zuid-afrika.startpagina.nl

www.zuidafrika.com

www.zuidafrikaonline.nl

www.landenweb.net/zuid-afrika

Kinderen

Dieren en stranden

Zuid-Afrika heeft – vooral in het malariavrije westen en de Eastern Cape Province – zeer aantrekkelijke mogelijkheden voor jonge vakantiegangers van alle leeftijden. Ze kunnen hier dolfijnen, walvissen en andere dieren zien die verder alleen in natuurdocumentaires of in de dierentuin kunnen worden bekeken. De kilometerslange zandstranden aan de warme Indische Oceaan bij Durban, maar ook die van de duidelijk koelere Atlantische Oceaan in de Kaapprovincie, vormen een paradijs voor kinderen. In talrijke beschutte getijdepoelen kunnen ze hier op een veilige manier van het water genieten, en dat bij een aangename temperatuur.

Duurzaam reizen

De afgelopen jaren is Zuid-Afrika duidelijk veel groener geworden. Hotels en lodges gebruiken steeds meer zonne-energie, wat bij meer dan drieduizend uren zonneschijn per jaar zeker zinvol is. Water is een van de belangrijkste natuurlijke hulpbronnen van het land. Het spaarzaam toepassen en hergebruik van douchewater (grey water) is ondertussen wijdverbreid, net als het scheiden van afval. Voor toeristische projecten is het allereerst zaak om de plaatselijke gemeenschap bij de onderneming te betrekken en financieel te laten deelnemen. Raadpleeg de betreffende website: www.fairtourismsa.org.za.

Meer websites over duurzaam toerisme:

www.fairmundotravel.nl: Fair Mundo Travel organiseert uitsluitend duurzame en verantwoorde reizen. Reizen met respect voor de natuur, de lokale bevolking en haar culturele waarden. Reizen met een kleinschalig karakter waarbij u geen toerist bent, maar gast. U zult de oorspronkelijke bestemming ontdekken en genieten van het onbekende.

www.ecotoerisme.startpagina.nl

www.zuid-afrika.nl: duurzaam toerisme is niets anders dan een bewuste manier van reizen, waarbij u geniet van al het moois en tegelijkertijd de schoonheden van Zuid-Afrika beschermt voor de toekomst. Op deze website vindt u veel manieren waarop u op een gemakkelijke manier een steentje kunt bijdragen aan een duurzaam Zuid-Afrika.

Overnachten

Grotere hotels en kampeerterreinen met hutten en self catering zijn meestal uitstekend op kinderen ingesteld. Bij kleine, stijlvolle hotels op het platteland en guest houses doet u er echter goed aan om van tevoren te informeren of kinderen worden geaccepteerd.

Topattracties voor kinderen

World of Birds: Valley Rd., Hout Bay, tel. 021 790 27 30, www.worldofbirds.org.za, dag. 9-17 uur, toegang volwassenen/kinderen 85/40 rand. Zo'n drieduizend verschillende vogels in walk-in-volières en vierhonderd andere dieren, van stekelvarkens tot stokstaartjes. Dit is het grootste vogelpark van Afrika.

Gondwana Private Game Reserve: circa 25 minuten landinwaarts vanaf Mossel Bay, www.gondwanagr.co.za (ook op Facebook en Twitter), speciale tarieven voor kinderen tot 12 jaar, kinderen tot 4 jaar gratis. Er is een junior ranger-programma (vanaf 4 jaar), waar kinderen op een ontspannen manier kennismaken met natuur, fauna en flora. Dit particuliere natuurreservaat ligt op nog geen halfuur van de Indische Oceaan. Hier kunt u de Big Five – olifant, leeuw, luipaard (met veel geluk), neushoorn en buffel – in een prachtig Fynbos-berg- en heuvellandschap bekijken. Het bijzondere aan het malariavrije, 110 km² grote Gondwana Game Reserve is dat kinderen van elke leeftijd er met hun ouders welkom zijn. Ze kunnen in de Private Bush Villas overnachten. Stelletjes kunnen kiezen voor een rustiger alternatief: de Kwena Lodge of de Fynbos Villa.

Aantrekkelijk voor kinderen zijn verder Monkeyland, Birds of Eden & Elephant Sanctuary bij Plettenberg Bay (zie blz. 64) en uShaka Marine World in Durban (zie blz. 78).

Klimaat en reisseizoen

Zuid-Afrika is gelegen op het zuidelijk halfrond. De jaargetijden zijn dan ook precies tegengesteld aan die op het noordelijk halfrond. December en januari zijn de belangrijkse vakantiemaanden. De kustplaatsen worden dan behoorlijk druk bezocht. De mooiste dagen hebt u in de zuidelijke herfst (mei en juni), dan is het overdag warm en 's nachts koel. Wandelaars geven vaak de voorkeur aan deze periode en de zuidelijke lente (eind augustus tot eind september). Van begin juli tot eind september kan het in het hele land flink afkoelen. In de westelijke Kaapregio is dit het Green Season. Het regent dan regelmatig, tussendoor schijnt de zon, alles groeit en bloeit, en in de restaurants en guesthouses wordt glühwein bij de open haard geserveerd. Er heerst dan een gezellige sfeer. In de zuidelijke winter kan het zelfs sneeuwen. Als 'sneeuwzeker' gelden de Drakensbergen in KwaZulu/Natal en de Cederbergen in de Western Cape.

De kleding kunt u natuurlijk het best aanpassen aan de jaargetijden. Licht en goed ventilerend textiel, plus een pullover en stevige schoenen voor wandeltochten, in de winter een goretex-parka. Zuid-Afrkanen zijn vaak erg nonchalant gekleed. In goede restaurants is het echter ongepast om een korte broek, T-shirt en sportschoenen te dragen.

Openingstijden

De gebruikelijke openingstijden van winkels: ma.-vr. 8.30-17 uur, za. 8.30-13 uur. Enkele zaken en winkelcentra zijn langer geopend. De winkels van het V & A Waterfront in Kaapstad zijn zeven dagen in de week geopend, postkantoren op werkdagen van 8.30-16.30, za. van 8-12 uur. De openingstijden van bezienswaardigheden en attracties vindt u bij de betreffende beschrijvingen in het boek.

Reizen met een handicap

Zuid-Afrika kent voldoende faciliteiten voor reizigers met een handicap. Voor informatie kunt u terecht bij:

Disabled People of South Africa, tel. 011 333 45 05; SA National Council for the Blind, tel. 012 346 11 90; Independence Living Centre, tel. 011 752 56 48, of raadpleeg de website www.disabledtravel.co.za. Hier vindt u onder meer een overzicht van overnachtingsadressen en restaurants met voorzieningen voor mensen met een handicap.

Roken

In alle openbare gebouwen, met inbegrip van de luchthavens, heerst een absoluut rookverbod dat streng wordt gehandhaafd. De meeste restaurants en hotels kennen eveneens een rookverbod. Soms is er een speciale ruimte of kamer voor wie een sigaret wil opsteken.

Sport en activiteiten

Zuid-Afrikanen zijn echte sportliefhebbers, ongeacht hun huidskleur. De vroeger zuiver 'blanke' nationale sporten zijn rugby en cricket. Voetbal (soccer), ooit een 'zwarte' townshipsport, wordt steeds belangrijker – vooral sinds de Wereldkampioenschappen, die in 2010 voor de eerste maal in de FIFA-geschiedenis op het zwarte continent paatsvonden.

Tennistoernooien en Grand-Prix-races worden enthousiast van commentaar voorzien. Het is mogelijk dat Zuid-Afrika over een paar jaar weer een eigen Formule 1-wedstrijd gaat organiseren. Voor het eerst werd in Zuid-Afrika in 1962 een Grand Prix gehouden, voor het laatst in 1993 in Kyalami bij Johannesburg.

Raadpleeg voor een overzicht van de vele sporten in Zuid-Afrika www.southafrica.co.za/sport.

Wellness

Er zijn veel wellnesscentra in Zuid-Afrika. Zelfs in sommige kleine hotels kunnen gasten massages of gezichtsbehandelingen krijgen. Of ze hebben informatie over een wellnesscentrum in de buurt. In veel wellnesscentra kunt u ook alleen een dagkaart kopen.

Telefoon en internet

De landcode vanuit Nederland of België naar Zuid-Afrika is 0027, daarna volgt het kengetal zonder de nul, voor Kaapstad dus 0027 21…

Telefoneren met een blauwe munt- of groene kaarttelefoon is geen probleem (bij voorkeur met 1- of 2-randmunten). Telefoonkaarten zijn bij veel winkels te koop. Het best kunt u meteen bij aankomst op de luchthaven al een telefoonkaart aanschaffen. Ook internationale gesprekken zijn met de kaarten geen probleem.

Bij aankomst op de luchthaven hebt u de mogelijkheid om een simkaart voor uw eigen mobiele telefoon te huren. Dat kost bij de drie Zuid-Afrikaanse netbeheerders Vodacom, MTN en Cell C ongeveer 30 rand per dag en zo'n 10 rand per minuut. Het nadeel: een nieuw telefoonnummer. Er wordt afgerekend via uw creditcard. Nederlandse en Belgische netaanbieders hebben roaming-overeenkomsten met Zuid-Afrika. Hierdoor kunt u met de kaart in uw mobiele telefoon in Zuid-Afrika worden gebeld en zelf bellen. BlackBerry werkt ook in Zuid-Afrika.

Zuid-Afrikaanse nummers worden altijd, ook in stedelijke gebieden, door het betreffende kengetal voorafgegaan, dus een driecijferig kengetal plus een zevencijferig abonneenummer.

Voor een gesprek naar Nederland kiest u eerst 0031, gevolgd door het kengetal zonder de 0 en het abonneenummer. Het internationale toegangsnummer van België is 0032.

Zuid-Afrika kent een groot aantal internetcafés en internetgebruikers. Overnachtingsadressen en restaurants hebben vaak voldoende faciliteiten op dit gebied: ze beschikken meestal over een fraaie website en bieden gratis wifi. Zo kunt u op de website de accommodatie alvast bekijken en boeken. Bij restaurants kunt u een blik werpen op de menukaart en per e-mail een tafel reserveren, wat vooral in het hoogseizoen handig is.