Hamburg

Uitgeverij ANWB

Inhoud

Het belangrijkste eerst

Dit is Hamburg

Hamburg in cijfers

Wat is waar?

Kodakmoment

Chillen met uitzicht op de haven

Hamburgse waterwegen

Schanzenviertel

Het kompas van Hamburg
15 manieren om je onder te dompelen in de stad

Op vierduizend eikenhouten palen – Rathaus

Stijlvol winkelen – Jungfernstieg en passages

Verbazingwekkende architectuur – Kontorhausviertel

Hergebruikt cultureel erfgoed – de Speicherstadt

Eindelijk gereed – de Elbphilharmonie

Prachtig uitzicht – de Michel

Poort naar de grote wijde wereld – Landungsbrücken

Instappen en achteroverleunen – Havenrondvaart

Spektakel, rommel en bananen – Fischmarkt

Strangers in the Night – Reeperbahn

Vintage en design – het Karoviertel

Gay Pride – St. Georg

Alles even mooi – Eppendorf

Leven en laten leven – Ottensen

Schepen kijken – Övelgönne

Museumlandschap van Hamburg

Lokroep naar Amerika

Hamburg degelijk en dorps

Pauze, even rebooten

Overnachten

Eten en drinken

Winkelen

Uitgaan

Reisinformatie

Hoe zegt u?

Register

Fotoverantwoording

Colofon

Herinner je je deze nog?

Het belangrijkste eerst

Boven in plaats van beneden – de U 3

Naast de klassieke sightseeing tours biedt zich als voordelig alternatief een tochtje met de gele lijn 3 van de U-Bahn aan. De rit op het ringtraject verloopt merendeels bovengronds, zodat er heel wat te zien en te ontdekken valt, bijvoorbeeld het havenpanorama bij de Landungsbrücken met uitzicht op de Elbphilharmonie.

Een rondje om de Alster

Het joggingtraject rondom de Außenalster is ook een klassieker voor wandelaars. Hier presenteert de stad zich architectonisch van zijn stijlvolle en elegante kant. Wie de Alster eenmaal rond heeft gerend, heeft ruim 7,5 km afgelegd. In het weekend is het hier behoorlijk druk; dan is half Hamburg op de been.

Het oude Hamburg

In tal van huizen van de historische Deichstraße met de pakhuizen uit de 17e en 18e eeuw zijn restaurants en cafés gevestigd, die er mede toe bijdragen dat er hier weer leven in de brouwerij is (www.hamburg.de/deichstrasse-hamburg).

Boerenkool

Vers op tafel van Noord-Duitse grond. In de koude maanden naast labskaus dé culinaire specialiteit van Hamburg. Veel bedrijven organiseren aan het begin van het boerenkoolseizoen boerenkool-met-worst-excursies. De kool is heel gezond en smakelijk en wordt meestal met gebakken zoete aardappelen, casselerrib, buikspek en pinkelwurst opgediend.

Schietwetter (pokkenweer)

De mythe van het miezerige weer in Hamburg: het klimaat in de stad is, ondanks alle vooroordelen, lang niet zo beroerd. Hamburg telt per jaar gemiddeld 133 regendagen; dat zijn er evenveel als in München. Met ruim 970 liter per jaar en vierkante meter komt de hoofdstad van Beieren zelfs voor de hanzestad (770 liter).

De leeuw is los

Bij een bezoek aan Hamburg met of zonder kinderen hoort in ieder geval ook Hagenbecks Tierpark, de mooie dierentuin met zeer bezienswaardige attracties als Tropen-Aquarium en Orang-Utan-Haus. In 1907 werd ’s werelds eerste dierentuin zonder tralies hier in Stellingen geopend (www.hagenbeck.de). Het dierenpark is overigens het enige in Duitsland dat in particulier bezit door een familie wordt gerund.

Bezoek van de oude dame

De koningin der zeeën en Hamburg, dat is een bijzondere relatie. Meer dan 50 keer was de Queen Mary 2 te gast in de stad. In 2016 lag ze een maand voor verbouwingswerkzaamheden in het droogdok van Blohm + Voss. De dame is zeer geliefd; 250.000 mensen vierden in 2014 het tienjarig jubileum van haar eerste bezoek in de haven. Zorg dat er de volgende keer bij bent (www.hamburg.de/queen-mary-hamburg.de).

Germany zero points

Half mei vindt elk jaar op de Spielbudenplatz in St. Pauli Duitslands grootste party naar aanleiding van het Eurovision Song Contest plaats. Ondanks nul punten voor Germany (www.spielbudenplatz.eu).

Hamburger Dom

Het grootste volksfeest van Noord-Duitsland met circa 260 exploitanten vindt drie maal per jaar plaats op het Heiligengeistfeld. De geschiedenis van deze kermis gaat terug tot de 11e eeuw.

Meer dan 30 jaar woon ik in Hamburg-Eppendorf. Ik ben hier ooit vanuit Bremen terechtgekomen en heb besloten nooit meer weg te gaan. Het weer is beter dan zijn reputatie, de mensen zijn open en direct – voor mij is en blijft Hamburg de mooiste stad van het land.

Vragen? Ideeën?

Laat het me weten! Mijn adres bij de ANWB:

@ anwbmedia@anwb.nl

Dit is Hamburg

Hamburg leeft en kan bekoren. Dat valt alleen al af te lezen aan het toenemende aantal overnachtingen. Meer dan twaalf miljoen bezoekers per jaar maken de stad tot een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Duitsland, met een stijgende tendens. Hamburg is gewoonweg heel aantrekkelijk en biedt voldoende afwisseling; dat ondervindt iedere bezoeker ook aan den lijve.

De stad aan het water

De haven, per slot van rekening na Rotterdam de grootste containerhaven van Europa, geeft de inwoners en bezoekers ook een gevoel van verbondenheid met de grote wijde wereld. De reusachtige containerschepen uit alle windstreken, de wirwar van kleinere vaartuigen en Cruise Days in de zomer met de uittocht van de grote cruiseschepen – dat wakkert reislust aan en zin om de zee op te gaan. Wie de haven wil leren kennen, zou eigenlijk de jaarlijkse Hafengeburtstag, ’s werelds grootste meerdaagse havenfeest, niet mogen missen, maar kan ook gewoon een havenrondvaart maken. Ook wandelingen langs de St. Pauli-Landungsbrücken, in de Speicherstadt, in de HafenCity met de imposante Elbphilharmonie of over de Fischmarkt maken een bezoek aan de haven tot een onvergetelijke belevenis. Maar Hamburg heeft niet alleen de Elbe. Grachten en kanalen doorkruisen de Elbemetropool, die door bijna 2500 bruggen worden ovespannen. De van rivier tot meer opgestuwde Binnen- en Außenalster is een stedenbouwkundig kunstwerk. Al in de 13e eeuw werd een dam gebouwd, die de Alster voor de stad opstuwde. De Binnenalster wordt bevolkt door zo’n 120 alsterzwanen. Die zijn tegenwoordig levende symbolen van de stad, maar waren in het verleden indrukwekkend zinnebeeld voor de onafhankelijkheid van Hamburg.

Weelderig groen

Wie de stad in het voorjaar of in de zomer bezoekt, zal duidelijk merken dat Hamburg ongelooflijk groen is en talrijke lanen, parken en bossen bezit. Maar liefst 250.000 bomen langs de straten zorgen voor frisse lucht. De stadsdelen rondom de Alster en richting Blankenese doen eerder denken aan mediterrane landschappen dan aan een Noord-Duitse miljoenenmetropool. Ook het parklandschap van het Ohlsdorfer Friedhof maakt indruk op de bezoekers. Deze begraafplaats, die tot de grootste van de wereld behoort en waar veel beroemdheden begraven liggen, heeft een eigen stratenstelsel en is schitterend aangelegd.

Pfeffersäcke en typische hartelijkheid

Hamburgers zijn kooplui en dat bewijst ook een kijkje in de haven aan de andere kant van de kademuren. Naast alle moderne hightech leeft ook de traditie voort. Vaak worden zakelijke transacties per handslag bekrachtigd; afgesproken is afgesproken en daar houdt iedereen zich aan, want: iedere koopman verkoopt zijn grootmoeder, maar de Hamburger levert haar ook. Het geld dat in Hamburg wordt verdiend, moet natuurlijk onder de mensen worden gebracht. De stad kent verreweg het hoogste gemiddelde loonpeil van Duitsland. Dat komt goed uit, omdat geen enkele andere stad van het land een dermate gevarieerd en stijlvol aanbod aan winkels kent als Hamburg. Een hardnekkig vooroordeel is dat de Hamburgers zich nadrukkelijk van Brits understatement bedienen. Daarbij is het zaak, niet onaangenaam op te vallen, want de deftige manier van leven wordt hier met een zekere nonchalance gecultiveerd. Hamburgers zijn helemaal niet zo stug als algemeen wordt aangenomen. Integendeel, de schijnbaar koele, maar toch hartelijke Noord-Duitse natuur is overal voelbaar. Het is de veelzijdigheid van de stad en zijn bewoners, die de charme van Hamburg uitmaakt. Aan de ene kant elegantie en gulheid zonder daarmee te protsen en aan de andere kant een vriendelijke omgang met Jan en alleman op een plattdeutsche manier. Plattdeutsch is trouwens weer erg populair, met Ina Müller, een Duitse zangeres, cabaretière, schrijfster en talkshowhost, die overigens niet eens uit Hamburg komt, als een uitstekende ambassadeur.

Met pit door de nieuwe HafenCity.

Savoir-vivre op z’n Noord-Duits

Veel bezoekers van over de hele wereld prijzen het open klimaat van de stad. Het gevarieerde aanbod aan internationale restaurants wordt ook zeer gewaardeerd evenals de levendigheid in de multiculturele wijken. Natuurlijk zijn er ook wijken, waar het samenleven van verschillende culturen voor problemen zorgt. Maar Hamburg is voor Duitsland altijd nog de poort naar de rest van de wereld. Tolerantie is door de eeuwen heen bepalend geweest voor de geest van de stad en dat is nog steeds het geval: leven en laten leven was en is in Hamburg de regel. En vrijgevig is de stad ook nu jegens zijn bezoekers, want een vleugje Hamburgse levensstijl kan iedereen mee naar huis nemen.

Wat is waar?

De op een na grootste stad van Duitsland ligt aan drie rivieren: aan de Alster met zijn bronnen ten noorden van de stad, aan de Bille en natuurlijk aan de Elbe, die in de Noordzee uitmondt. De interessantste wijken voor bezoekers bevinden zich rondom de Alster en langs de Elbe. Een auto is hier overbodig, want vrijwel alle delen van Hamburg zijn gemakkelijk en comfortabel per bus, trein, metro, veerboten en Alsterboten bereikbaar.

City

De Rathausmarkt ( kaart 2, G 3) met het bezienswaardige Rathaus (stadhuis) in neorenaissancistische stijl is het middelpunt van Hamburg. Tussen het Hauptbahnhof (hoofdstation) ( kaart 2, J 3) en Gänsemarkt ( kaart 2, F 2) bevindt zich het historische centrum, waar de passages en winkels van internationale allure gevestigd zijn. Maar ook kunstminnaars kunnen hier hun hart ophalen: behalve het museumkwartier met de Kunsthalle, Galerie der Gegenwart en de Deichtorhallen zijn het Thalia Theater, Deut sches Schauspielhaus en de Oper zeker een bezoek waard.

Eppendorf

Eppendorf is mooi, maar ook duur. Hier vind je chique restaurants, exclusieve winkels en riante woningen van soms wel 300 m² in statige oude appartementsgebouwen. Deze wijk is daarom ook zeer in trek als woonadres bij iedereen die het zich financieel kan veroorloven. Eppendorf wordt natuurlijk ook geassocieerd met Onkel Pö, het legendarische jazzcafé uit het midden van de jaren 1970, waar talrijke (wereld)beroemde muzikanten hebben opgetreden.

Ottensen

Deze wijk, dicht tegen de Elbe, was ooit een industriegebied en woongebied voor de minder bemiddelden. Tegenwoordig is het stadsdeel zeer gewild. Oude fabrieken en loodsen hebben een andere bestemming gekregen, bijvoorbeeld als mediacentrum of als fotostudio. De gerestaureerde Zeise-Hallen ( C 6), een voormalige schroeven-fabriek, huisvesten nu een bioscoop en restaurants. Ottensen is een geslaagde mengeling van eigentijdse creativiteit en traditionele elementen. Hier vind je trendy bars naast traditionele cafés en ecologische markten naast Turkse groentewinkels.

St. Georg

Levendige wijk en middelpunt van de Hamburgse homo- en lesboscene. Het centraal, pal achter het Hauptbahnhof gelegen St. Georg is allesbehalve bekrompen. Hoogtepunt is de jaarlijkse parade voor Christopher Street Day. Tolerantie is een belangrijk kenmerk van St. Georg. In de Lange Reihe ( J 6) en de zijstraten is het culinaire aanbod van Turkse, Italiaanse en Duitse specialiteiten groot. Op het adres Lange Reihe 71 stond overigens de wieg van de beroemde acteur Hans Albers.

St. Pauli

Geen enkel ander stadsdeel wordt zo sterk met Hamburg geassocieerd als St. Pauli ( E 7). Iedereen denkt meteen aan de wereldberoemde Reeperbahn of aan de gelijknamige voetbalclub. Seksclubs zijn echter al lang niet meer het allesbepalende element van de rosse buurt. De Hamburgse jeugd heeft de wijk al lang ontdekt: tientallen cafés, dansgelegenheden en clubs; en er is een gevarieerd cultureel aanbod van theaters, musea en galeries ontstaan. Het uitgaanscentrum trekt in het weekend soms tienduizenden bezoekers. In het noorden van St. Pauli liggen de twee trendy wijken Schanzenviertel (Sternschanze) en Karolinen- of Karoviertel ( E 5).

Univiertel

Tussen station Dammtor, de Rothenbaum chaussee, Grindelhof en de Grindelallee bevindt zich de voormalige joodse wijk ( G 4/5). Het middelpunt vormen de tussen 1909 en 1911 opgetrokken universiteit en de Allendeplatz in het Grindelviertel. De universiteit telt 40.000 studenten. Ze drukken een belangrijk stempel op de omgeving. In de nabijheid van het universiteitsterrein bevinden zich de bekende bioscoop Abaton, een groot aantal goedkope cafés en restaurants en diverse boekwinkels.

Winterhude

Een veelzijdig stadsdeel ( H–K 1/2): het Stadtpark nodigt uit tot joggen en de grote kantoren getuigen van het geloof in vooruitgang in de jaren 1970. In het noorden en oosten staan huurkazernes en fabrieken uit de tijd van de voorlaatste eeuwwisseling, in het zuiden elegante villa’s en veel groen. Het Leinpfad behoort tot de toplocaties van de stad. In en rondom de straat Mühlenkamp en de Gertigstraße concentreren zich cafés, restaurants en interessante winkels.

Blankenese

Blankenese ligt in het westen van Hamburg ( kaart 3). Beroemd is het Treppenviertel met de oude kapiteinshuizen. Hier roept het voormalige vissersdorp met de schilderachtige omgeving een beeld op, dat heel sterk aan Zuid-Europese contreien doet denken. Vanaf het hoogste punt, de Süllberg, heb je een riant uitzicht op de Elbe. Blankenese is een favoriete woonplaats van veel kunstenaars, prominenten en andere welgestelde bevolkingsgroepen.

Op vierduizend eikenhouten palen – Rathaus

Het in 1897 in gebruik genomen Rathaus (stadhuis) telt maar liefst 647 vertrekken. De zetel van de Senat en de Bürgerschaft is de trots van de Hamburgers. Zeer bezienswaardig zijn de representatieve zalen op de eerste verdieping.

De Rathausmarkt heeft als prominent voorbeeld het San Marcoplein in Venetië. Met een beetje fantasie gaat een vergelijking met de lagunestad – vooral als de zon schijnt – inderdaad best op; de witte Alsterarkaden en de ligging vlak bij het water dragen daartoe bij. In 1982 werd het plein heringericht en kreeg de dichter Heinrich Heine er een standbeeld, een creatie van Waldemar Otto. Het plein is ook het toneel van evenementen, zoals het Stuttgarter Weinfest, de Weihnachtsmarkt of in de zomer een beachvolleybaltoernooi. In 1962 verzamelden zich meer dan 100.000 mensen op dit centrale plein om de slachtoffers van de stormvloed te herdenken en in 1983 protesteerden hier meer dan 400.000 mensen tegen kernwapens.

Een gewelf als in een kerk: en net zo heilig voor de Hamburgers is de zetel van hun Bürgerschaft (parlement).

Zwanen wachten in de Kleine Alster bij de Rathausmarkt om te worden gevoerd.

Imposant bouwwerk van zandsteen en graniet

Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag werd het Rathaus , het zesde stadhuis uit de geschiedenis van de stad, van binnen en van buiten grondig opgeknapt. Het werd in 1897, na een bouwtijd van elf jaar, in gebruik genomen en is sindsdien zetel van de Senat en de Bürgerschaft (respectievelijk regering en parlement van de deelstaat Hamburg).

INFO EN OPENINGSTIJDEN

Een stadhuisbezichtiging is mogelijk als er geen senaatsvergaderingen zijn. Rathausmarkt 1, www.hamburg.de/rathaus, rondleidingen elk half uur: ma.-vr. 11-16, za. 10-17, zo. 10-16 uur. Iets bijzonders zijn de rondleidingen in het Plattdeutsch (alleen op afspraak), volwassenen € 4, kinderen tot 14 jaar gratis.

Bucerius Kunst Forum : Rathausmarkt 2, www.buceriuskunstforum.de, dag. 11-19 uur, volwassenen € 8, gezinnen korting ma. € 5. Moderne kunst met wisselende tentoonstellingen, georganiseerd door der ZEIT-Stiftung.

ETEN EN DRINKEN

Direct onder het stadhuis zit het restaurant Parlament . Rathausmarkt 1, www.parlament-hamburg.de, ma.-za. 11.30-23 uur, hoofdgerecht ca. € 15, lunch tot 17 uur ca. € 10. traditionele kost. In de zomermaanden is het sfeervolle terras op de binnenplaats van het stadhuis geopend.

Uitneembare kaart G 6/7 | U-Bahn U 3 Rathaus

Om de bouwgrond geschikt te maken, werden vierduizend eikenhouten palen als fundament in de moerassige bodem geplaatst. Het stadhuis is ontworpen door een architectencollectief onder leiding van de bekende Hamburgse architect Martin Haller. Het resultaat is een imposant bouwwerk van zandsteen en graniet in Duitse en Italiaanse renaissancestijl, dat ook in de Tweede Wereldoorlog grotendeels gespaard is gebleven. Alleen het koperen dak van de 112 meter hoge toren brandde tot aan het ijzeren geraamte af en moest worden herbouwd. Om het stadhuis van binnen te leren kennen, zijn er diverse informatieve rondleidingen.

Het goede overwint het kwaad, niet alleen in Hollywood. Op de binnenplaats van het stadhuis herinnert de fontein Hygieia-Brunnen aan de cholera-epidemie van 1892, die meer dan achtduizend mensenlevens eiste. De gestileerde figuur stelt Hygieia voor, dochter van Asclepius en patrones van de apothekers, die triomferend op de draak staat die de cholera symboliseert.

Het interieur

De bezoeker krijgt er een goede indruk van hoe welvarend de stad is en was. Het gebouw telt 647 vertrekken. Behalve die voor de Senat en de Bürgerschaft zijn er op de bovenverdieping prachtig ingerichte kamers en de grote feestzaal met een reusachtige wandschildering die de geschiedenis van de stad uitbeeldt.

Het Matthiae-Mahl

Onder de wandschildering vindt naast officiële ontvangsten en feesten ook het jaarlijkse Matthiae-Mahl (24 feb.) plaats. Het maal bestaat in Hamburg sinds 1356 en is daarmee de oudste, ononderbroken gehouden feestmaaltijd ter wereld. De Matthiasdag gold in de middeleeuwen als begin van de lente, wanneer de burgemeester werd gekozen, weersvoorspellingen werden gedaan en orakelhandelingen uitgevoerd. Tegenwoordig worden voor het feestmaal altijd een buitenlandse en een Duitse eregast en verder nog zo’n vierhonderd ‘gewone’ gasten uitgenodigd. Meer dan een week lang wordt hiervoor het senaatszilver gepoetst en de feesttafels zijn ongeveer 132 meter lang.

Trots van de hanzeaten: stadhuis met de stadhuistoren.

OM DE HOEK

Slechts luttele minuten te voet vanaf het stadhuis ligt Frankrijk. Café Paris (Rathausstr. 4, www.cafeparis.net, ma.-zo. 9-23.30 uur, ontbijt vanaf € 8) biedt zijn klanten een perfecte Parijse gastronomische ambiance met bijbehorende brasseriekeuken. Vive la France!

Stijlvol winkelen – Jungfernstieg en passages

De Jungfernstieg is een van de populairste promenades van de stad. Geen wonder, want aan een kant pronken prachtige gebouwen uit het einde van de 19e eeuw en ertegenover ontvouwt zich het wijdse uitzicht op de Alster. Hier heb je ook de beste winkels en warenhuizen van het stadscentrum binnen handbereik. Sinds de jaren 1980 vertoont de Hamburgse binnenstad een vlechtwerk van overdekte winkelpassages. Ideaal, niet alleen bij slecht weer.

In de binnenstad laat het aanbod van de winkels eigenlijk geen wensen onvervuld, aangenomen dat je over een goed gevulde portemonnee beschikt. Het Alsterhaus in de Jungfernstieg is een warenhuis van topniveau. Verder zijn er nog talrijke winkels die door de eigenaars zelf worden gedreven en heel servicegericht zijn. Natuurlijk zijn ook hier de filialen van de bekende merken gevestigd, zoals dat in elke andere stad het geval is, maar in Hamburg kom je op nog heel wat plaatsen speciale winkels tegen.

Wie in de winkelstraten van Hamburg niets vindt, is daar zelf de schuld van!

ETEN EN DRINKEN

Alex im Alsterpavillon : Jungfernstieg 54, tel. 040 350 18 70, www.dein-alex.de, ma.-do. 8-1, vr., za. 8-2, zo. 9-1 uur, ontbijtbuffet vanaf € 9. De sfeer is discutabel, maar het uitzicht op de Alster maakt weer een heleboel goed.

Uitneembare kaart G 6 | U/S-Bahn Jungfernstieg, U2 Gänsemarkt

Een heel belangrijke bijdrage tot het commerciële succes en tot de ambiance van de Hamburgse binnenstad hebben de vele passages geleverd, die sinds de vroege jaren 1980 zijn ontstaan. Het idee van galerijen was voor de Hamburgers toen ook al niet vreemd, want in 1843 werd in de stad de eerste winkelpassage van Duitsland geopend, Sillem´s Bazar. Die bevond zich ongeveer daar waar nu de Hamburger Hof ist. Ook toentertijd was flaneren, kijken en bekeken worden onder het glazen dak al minstens even belangrijk als inkopen doen in de dertig winkels, of als koffie drinken.

Jungfernstieg en Gänsemarkt