Oslo

Uitgeverij ANWB

Inhoud

Het belangrijkste eerst

Dit is Oslo

Oslo in cijfers

Wat is waar?

Kodakmoment

Kunst van Pøbel

Vrouwenpower op de berg

Het goede oude Noorwegen

Het kompas van Oslo

15 manieren om je onder te dompelen in de stad

Een koninklijke voetgangersstraat – Karl Johans gate

Van jazz tot heavy metal – Oslo's centrum bij nacht

Noorse schilderkunst – Nasjonalgalleriet

Wereldvrede – Nobels Fredssenter

Van oud naar nieuw – Aker Brygge en Tjuvholmen

Op de bastions – Akershus Festning

Cultuurcentrum van het noorden – Opera

Het heroïsche Noorse verleden – Frammuseet en Kon-Tiki Museet

Musea en stranden – schiereiland Bygdøy

Monumentale beelden – Vigelandspark

Natuur in de stad – langs de oevers van de Akerselva

Vintage-shopping en koffiecultuur – Grünerløkka

Verstorende visioenen – Munch Museet

Het groene dak van de stad – Holmenkollen

Sprookjesachtige houten huizen – Drøbak

Museumlandschap van Oslo

Oslo oud en nieuw – duizend jaar stadsgeschiedenis

Pauze, even rebooten

Overnachten

Eten en drinken

Winkelen

Uitgaan

Reisinformatie

Hoe zegt u?

Register

Fotoverantwoording

Colofon

Herinner je je deze nog?

Het belangrijkste eerst

In het groene hart

De Osloërs houden van de natuur: ’s avonds op hoge hakken en in chique shirts in mondaine etablissementen van cocktails nippen, de volgende dag met wandelschoenen door de uitgestrekte bossen van de Marka lopen of een plekje zoeken op de stranden van de eilanden of Bygdøy.

Over de vlooienmarkten slenteren

In het weekend lokt een bezoek aan een loppemarked. Toont het weer zich van zijn barmhartige kant, loont een bezoek aan de Birkelunden bric-a-brac market. In Blå kun je zelfs bij waardeloos weer op de zondagsmarkt handwerk, designobjecten en allerlei andere dingen kopen.

Zwemmen met zicht op de skyline

In 2015 is het stadsstrand en openluchtzwembad Sørenga Sjøbad voltooid en sindsdien één van populairste badplaatsen van de stad. Het is zelfs zo populair dat mensen in de rij staan voor een plekje – in een stad aan een fjord met veel stranden en eilanden een bijna ongelooflijk fenomeen.

Verse garnalen zijn het lekkerst

De meest verse en lekkerste garnalen zijn in Oslo direct aan de haven te vinden (achter het stadhuis). Vanaf 7 uur ’s ochtends zijn ze er te koop. Nog op de boot koken de vissers de vers gevangen zeevruchten. De garnalen worden verorberd met wat citroen of – typisch Noors – met mayonaise op vers brood. Wie het pellen onder de knie heeft, zou zich zelfs helemaal vol kunnen eten.

Politiek café in het Blitzhuset

In het ooit gekraakte Blitzhuset ontmoet links Oslo elkaar. Hier zijn onder meer een politieke boekhandel en een café met vegetarische en veganistische gerechten. Onder het genot van Fairtrade-koffie of waarschijnlijk het goedkoopste diner van de stad, mag men er dan graag discussiëren over de wereldrevolutie.

Een zoektocht naar een echte Noorse wollen trui …

… kan je gemakkelijk aan de bedelstaf brengen, vooral als je verliefd wordt op een met de hand gebreid exemplaar. Slimme reizigers kunnen hun geluk beproeven in een van de vele tweedehandswinkels. De twee UFF-winkels in het centrum hebben een grote selectie, waar iedereen zijn favoriete trui of roesjesblouse of wat dan ook kan vinden …

Schreeuwen

Bijna iedereen kent het – het beroemdste werk van Edvard Munch: De Schreeuw. Het heeft al lang geleden de overstap gemaakt van de musea naar de populaire cultuur en was het voorbeeld voor de pose van Kevin in Home Alone, het Scream-masker en één van de populairste emoji’s van smartphone-gebruikers. In Oslo zijn drie van de vier originele versies van de afbeelding te zien (Nasjonalgalleriet eenmaal, Munch Museet tweemaal) – ten minste een daarvan zou je moeten hebben gezien.

Livemuziek

Jazz, metal, klassiek, rock en electro – Oslo zit vol muziek. Blå, Mono, Kulturhuset, Mir, Revolver en Herr Nilsen zijn enkele van de beste zalen. Het grootste evenement van Oslo is het Øya Festival met meer dan 60.000 muziekliefhebbers! Beter kan niet!

Thuis indrinken

Exorbitante bierprijzen: doe gewoon zoals de Noren. Ze treffen elkaar voordat ze uitgaan voor een ‘vorspiel’ (dat heet echt zo!) – wat de tegenhanger is van ons ‘indrinken’. Dit is communicatief, gezellig en goed voor de portemonnee.

Oslo is sinds mijn kindertijd het begin en einde van elke reis naar Noorwegen. Dan cruise ik met vrienden op de fiets langs de fjord, eet garnalen bij de haven en beloon mezelf ’s avonds met een craft-bier. Skål!

Vragen? Ideeën?

Laat het me weten! Mijn adres bij de ANWB:

@ anwbmedia@anwb.nl

Dit is Oslo

Je kunt niet anders dan de indrukwekkende ontwikkeling van deze kleine hoofdstad bewonderen. Oslo had het echt niet gemakkelijk. Steeds weer brandde het af. In het midden van de 14e eeuw woedde de pest, waaraan bijna de helft van de bevolking bezweek. Daarna werd het verzwakte land geregeerd door de Denen en was het economisch, militair en cultureel afhankelijk. De volgende unie met Zweden garandeerde de Noren weliswaar meer zelfbeschikking, maar de echte onafhankelijkheid volgde pas in 1905. Op dat moment was Oslo volledig verarmd en in veel opzichten onbeduidend. De eerste toeristen reisden meestal meteen verder naar het noorden, aangetrokken door de spectaculaire fjorden en rijke zalmrivieren. In Oslo was nauwelijks iemand geïnteresseerd. Toen gebeurde het wonder: in 1969 werden er olievelden gevonden voor de kust van Noorwegen en sindsdien zwemt het land bij wijze van spreke in het geld. De ontwikkeling van het arme land van boeren en vissers naar een rijke, maar toch zuinige, vredelievende industriële natie riep en roept bewondering op. In Oslo wordt de Nobelprijs voor de Vrede toegekend, het land is politiek actief in verschillende vredesprocessen en zeer betrokken bij ontwikkelingshulp. Het is geëmancipeerd, egalitair, rijk en sociaal. Het is dus niet verwonderlijk dat Noorwegen sinds jaar en dag in de hoogste regionen voorkomt van de geluksrapporten van de VN. Mensen in Oslo lijken ontspannen en gelukkig. Dit kan te wijten zijn aan de vele natuur, want in het geografische centrum ruisen de bossen, voor het stadhuis opent zich de fjord – Oslo valt als groenste hoofdstad van Europa buiten alle kaders.

Outdoorparadijs Oslo

De Osloërs zijn buitenmensen, in de haven hangen vissers met succes hun dobber in de fjord en uit de rivier Akerselva wordt een overvloed aan forellen uit het kristalheldere water gehengeld. Met de eerste zonnestralen stromen de bewoners massaal naar buiten, en plotseling staan op de trottoirs overal stoelen en tafels. De eerste utepils, het in de buitenlucht genoten biertje, wordt als een verloren gewaande vriend verwelkomd – het maakt niet uit hoe duur – en regelmatig in een apart artikel in de krant gevierd. Het juiste weer hoort in Oslo bij het goede leven. Met een jaarlijks gemiddelde van 1691 zonuren en 763 mm neerslag is het er aanzienlijk zonniger en droger dan men zou verwachten bij zijn noordelijke ligging. In De Bilt gaat het ter vergelijking om 1602 uur zon bij 887 mm neerslag. Maar zomerse dagen waarbij het ook ’s nachts licht is, kun je alleen hier genieten. Echt donker wordt het in juni en juli namelijk niet in Oslo, want dan staat de zon twintig uur aan de hemel. Zou je nu de indruk hebben dat Oslo wat landelijk, of zelfs agrarisch is, dan klopt dat, maar tegelijkertijd ook helemaal niet.

Ambitieuze architectuur

Deze tegenstrijdigheid komt misschien nergens beter naar voren dan op Tjuvholmen en Aker Brygge, waar de voormalige scheepswerf is omgebouwd tot een uniek eigentijds gebied van glas- en staalarchitectuur en met het Barcode Project een indrukwekkend esthetische skyline heeft gecreëerd – ergens moet immers ook al dat geld uit de olie- en gasindustrie blijven. Zo ontwikkelde zich vanuit een tot dan toe enigszins muffe en slechts matig interessante stad plotseling een metropool met internationale allure: juist in de afgelopen jaren werden er in de hoofdstad geen middelen geschuwd om het stadsfront langs de Oslofjord architectonisch geheel te herstructureren. Zo heeft Oslo zich een geheel nieuwe look als een topklasse en moderne culturele metropool aangemeten, waarin de Noorse hoofdstad door middel van de architectuur de ontwikkeling van het land van agrarische naar high-technatie en van de Assepoester van Europa tot een van de rijkste landen ter wereld verbeeldt.

Summertime: in het warme seizoen trekken de Osloërs naar buiten.

Coole city blues

Voorbij zijn de tijden dat hier tegen tien uur ’s avonds de trottoirs leeg waren en bleven. Voor 23 uur is hier op veel plaatsen nog steeds niet veel te doen. Maar later en tot vroeg in de ochtend des te meer, en met een bijna overdreven devotie wordt hier, met het grootste aantal pubs van Scandinavië, de hele nacht doorgefeest. Je vindt er enkele van de meest iconische bars en trendy clubs van heel Scandinavië. De stedelijke muziekscene is in de afgelopen jaren geëxplodeerd. De jazz-scene van Oslo heeft bijvoorbeeld de reputatie een van de meest innovatieve van Europa te zijn, en het aantal black metal bands per inwoner wordt vrijwel nergens ter wereld overtroffen. Het is deze unieke combinatie die Oslo zo populair en leefbaar maakt. Het lijkt alsof deze stad alles wil zijn: recreatiegebied, natuurparadijs, wereldmetropool, toonaangevend in de muziek- en designscene, traditioneel en hip tegelijk. Verrassend genoeg lukt dat ‘oesjloe’, zoals de inwoners van Oslo hun stad noemen, op een bijna terloopse, ontspannen manier.

Wat is waar?

In het algemeen kan men zeggen dat Oslo verdeeld is in het meer welvarende westelijke deel ‘Vestkanten’ met de wijken Majorstua, Frogner en St. Hanshaugen en de voormalige arbeiderswijken in het oosten, ‘Østkanten’, met de wijken Grünerløkka, Grønland en Tøyen.

De officiële stadsdelen

Sinds 2004 Oslo heeft niet langer 27 stadswijken, maar slechts 17 bydeler (stadsdelen). Op de uitneembare kaart van dit boek worden de relevante officiële wijken allemaal vermeld, maar ook de officieuze namen worden (in een kleiner lettertype) vermeld, omdat deze soms bekender zijn. Voor de bezoeker zijn eigenlijk slechts Sentrum (met Aker Brygge), Frogner (met Bygdøy), Grünerløkka en Marka interessant.

Oslo’s stadscentrum

Het huidige Sentrum ( kaart 2) is gelegen aan de Oslofjord en strekt zich grosso modo uit in de driehoek tussen het Centraal Station, Slottet en Akershus Vesting. In dit deel van de stad en de onmiddellijke omgeving vindt je niet alleen de meeste bezienswaardigheden, maar ook uitstekende hotels, restaurants, winkels en uitgaansgelegenheden. De afstanden zijn niet groot en het is dan ook geen enkel probleem om alles te voet te doen.

Karl Johans gate

De belangrijkste straat van het centrum en tevens het kloppend hart van de stad is de schitterende, autovrije Karl Johans gate ( kaart 2, G-J 4), die in het begin van de 19e eeuw als prestigeproject werd aangelegd en in een kaarsrechte, bijna 2 km lange lijn van het Centraal Station naar het Slott loopt. Aan deze boulevard staan enkele van de meest prestigieuze gebouwen van de stad, waaronder de Domkirke (dom), het Storting (parlementsgebouw) en het Grand Hotel, en ook zijn er tal van chique winkels, luxehotels en toprestaurants gevestigd.

De ligging aan de Oslofjord

Na de Karl Johans gate zou je je naar het ‘nieuwe’ Oslo moeten keren, het front langs de Oslofjord. Het gebied aan de fjord, die als Pipervika ( G-K 5/6) bekendstaat, wordt gedomineerd door markante architectuur: in het oosten de nieuwe Opera ( J/K 5) die een futuristische architectuuropvatting verraadt, in het westen het breed gespannen glazen zeil van het Astrup Fearnley Museet ( G 5) voor moderne kunst dat de aandacht trekt. Daartussen ligt de acht eeuwen oude Akershus Festning ( kaart 2, H 5), vanwaar ook het stadhuis en het ertegenover gelegen, wereldwijd bekende Nobels Vredescentrum (Nobels Fredssenter) ( kaart 2, G 4) te bezoeken zijn.

Westelijke wijken Frogner, Majorstua en het museumeiland Bygdøy

Frogner ( D-F 1-3) en Majorstua ( E/F 1) worden gedomineerd door villa’s en het zijn de wijken met de hoogste huren van het land. Het stadsdeel Frogner is beroemd vanwege het Vigelandsparken ( D/E 1/2), dat door zijn spreekwoordelijke monumentaliteit in de hele wereld zijn gelijke niet kent. Vanaf Pipervika is het slechts ongeveer 2 km naar het landschappelijk mooie, door stranden omgeven schiereiland Bygdøy ( A-D 3-8). Hier kun je enkele van de belangrijkste musea van Noorwegen bezoeken – met de veerboot of de bus ben je in enkele minuten aan de overkant.

In het oosten: Grünerløkka, Grønland en Tøyen

De voormalige arbeiderswijk Grünerløkka ( K/L 1-2) is de trendy wijk van de stad. De gentrificatie is er in een vergevorderd stadium, toch kun je hier nog genoeg studenten en alternatieven, hipsters en trendsetters vinden in coole cafés en pubs. Ook als het gaat om winkelen presenteert de wijk van kunstenaars zich met zijn tweedehands- en designwinkels als misschien wel de meest interessante van de stad. Daarnaast zijn er de vele parken die Grünerløkka een losse sfeer geven en je uitnodigen om te wandelen en te ontspannen. Een wandeling langs de stadsrivier Akerselva leidt langs charmante oude steenfabrieken met meer dan levensgrote graffiti tot buiten in het rijk van de natuur, waardoor Oslo aan alle kanten is omgeven. Een absoluut hoogtepunt van de stad is het in Tøyen ( K-M 3/4) gelegen Munch Museet, dat waarschijnlijk nog tot 2019 hier is gevestigd. De verhuizing van het beroemde museum van een van de armere gebieden naar het opkomende stadsfront aan de Oslofjord is omstreden geweest in het land, maar is inmiddels een uitgemaakte zaak. Ten zuiden van Grünerløkka ligt de wijk Grønland ( L/M 5), de thuisbasis van veel immigranten en het multiculturele hart van de stad. Bij veel Osloërs heeft de wijk een min of meer slechte naam, maar ze biedt veel groente- en fruitkraampjes, kleurrijke sieraden- en textielwinkels, kleine restaurants en een indrukwekkend mooie moskee.

Het bosgebied Nordmarka

Hier ‘zingen de bossen nog eeuwig’ en nodigen niet minder dan 343 meren je uit om te komen zwemmen. Wandelpaden en langlaufloipes ontsluiten de kortaf Marka ( kaart 4) genoemde ‘wijk’ Nordmarka, die een hoogte bereikt van 600 m boven zeeniveau en bekroond wordt door Holmenkollen ( kaart 5), de modernste en beroemdste springschans ter wereld. Met de metro ben je binnen 32 minuten in de Marka, het ‘dak van de stad.’ Vergeet ’s zomers niet om je zwemspullen mee te nemen!

Een koninklijke voetgangersstraat – Karl Johans gate

De Karl Johans gate, de winkel- en flaneerboulevard van de Noorse hoofdstad, was een prestigeproject van de Zweedse regent en latere koning Karl III Johan en werd in 1814 op diens bevel aangelegd. De autovrije boulevard met een lengte van bijna 2 km loopt van het centraal station naar het koninklijk paleis en vormt het kloppende hart van Oslo, met chique winkels, luxehotels en toprestaurants.

Volgens de Noren is Oslo de schoonste en opgeruimdste stad van Europa. Waarom ze dat vinden is duidelijk te zien op het door verkeer omgeven stationsplein, Jernbanetorget . Dit plein, met in het midden het Ruters kundesenter en het bureau voor toeristeninformatie, is keurig netjes. Alle gebouwen zijn met veel glas strak vormgegeven en met kunst verfraaid. De straat ziet eruit of hij elk uur wordt geveegd en nergens is rommel te bekennen. De bebouwing rond het plein, gedomineerd door de gelikt ogende winkelparadijzen Oslo City en Byporten, doet echter een beetje kil aan.

De Karl Johans gate is de majestueuze levensader van Oslo.

Hoe down to earth de koninklijke familie van Noorwegen is, is ook te zien aan het 22 hectare grote Slottsparken, het slotpark, dat openbaar is en een populaire bestemming voor picknicks, eendjes voeren en ontspanning. Dit is echter het enige park waar het niet is toegestaan om zonder bovenstukje te zonnen. Waarschijnlijk zou dat een beetje te populistisch zijn.

Naar de Domkirke

Een groot contrast met het stationsplein vormen de in 1841 gebouwde halfronde neoromaanse Basarhallene , met in de arcadegangen restaurants en winkels van ambachtslieden.

Vlakbij staat de Oslo Domkirke , die in 1697 werd ingewijd en in de loop van de geschiedenis verschillende keren (het laatst tussen 2006 en 2010) is gerestaureerd. Vooral indrukwekkend in deze bisschoppelijke kerk in barokstijl is een 1500 m² grote, monumentale plafondschildering in tempera. De barokke kansel en het eveneens barokke altaar zijn met een acanthusmotief versierd – ze gelden als de oudste voorbeelden van deze ornamentiek in Noorwegen. Ook de koningszetel is bijzonder, en hoog in de centrale toren van baksteen tikt een klok uit 1718, de oudste nog werkende torenklok van Noorwegen.

Nationale symbolen

Langs de Karl Johans gate, die licht omhoogloopt naar een plein, het Egertorget, bevinden zich veel chique boetieks. Vlak voor het plein is recht voor je het koninklijk paleis te zien – een prachtig gezicht. Hier staan ook het fraaie Grand Hotel met het Grand Café en ertegenover het uit 1866 stammende bakstenen parlementsgebouw, het Storting . Weliswaar ziet de parlementszetel er vanbuiten niet erg indrukwekkend uit, maar binnen zijn bijzonder veel kunstwerken te zien. Er worden rondleidingen in het gebouw verzorgd. Onder andere zeer de moeite waard is een schilderij van de grondwetgevende vergadering, dat vervaardigd is door Oscar Wergeland.

De vijver in het park Studenterlunden doet ’s winters dienst als schaatsbaan. Van alle kunstijsbanen in de stad is deze baan, de Spikersuppa kunstisbane (dec.-mrt. dag. 11-21 uur) de populairste. De toegang is gratis en er zijn ook schaatsen te huur (NOK 100).

Die historische gebeurtenis herinnert aan de plaats Eidsvoll, waar in 1814 de Noorse grondwet werd opgesteld.Voor het Storting strekt zich het Eidsvollpark uit, waar het ’s zomers steevast druk is doordat veel inwoners van Oslo er van de zon komen genieten.

Het Eidsvollspark gaat over in het park Studenterlunden . ’s Winters wordt er geschaatst op de vijver, de Spikersuppa. Via dit park kom je bij het in 1895 gebouwde Nationaltheatret . Op de fries van dit theatergebouw zijn de namen vereeuwigd van de drie grote toneelschrijvers van Noorwegen: Bjørnstjerne Bjørnson, Ludvig Holberg en Henrik Ibsen.

Uitneembare kaart G 3–J 4/5 | Metro Jernbanetorget

INFO EN OPENINGSTIJDEN

Oslo Domkirke (Dom) : www.oslodomkirke.no, za.-do. 10-16, vr. 16-za. 6 uur (’s nachts open), toegang gratis.

Storting (parlement) : www.stortinget.no, rondleidingen, ook in het Engels, begin apr.-begin mei en half/eind mei-half juni za. 10 en 11.30 uur, toegang gratis.

Nationaltheatret : Johanne Dybwadsplass 1, www.nationaltheatret.no.

Universitet : alleen geopend bij bepaalde manifestaties.

Kongelige slott : www.kongehuset.no, aflossing van de wacht dag. 13.30 uur, rondleidingen eind juni-half aug. in het Engels dag. 12, 14, 14.20 en 16 uur, duur: 55 min. Bij het paleis zelf zijn slechts weinig tickets te koop; vanaf 1 mrt. zijn ze ook verkrijgbaar in de voorverkoop (volwassenen NOK 95, kinderen NOK 85) bij postkantoren of op www.billettservice.no, tel. 81 53 31 33.

ETEN EN DRINKEN

Een bezienswaardigheid op zichzelf is het Theatercaféen (zie ook). Het wat tussen Dom en de Basarhallene verborgen op een rustig door kastanjes omzoomd plein liggende Baltazar (Dronningens gate 27, tel. 23 35 70 60, in de zomer dag. vanaf 11.30 uur, hoofdgerechten vanaf NOK 265, pizza’s vanaf NOK 155) is voor velen het mooiste restaurant in het centrum van Oslo.

Het Grand Café (Karl Johans gate 31, www.grand.no) is ingericht in een prachtige La Bohèmestijl en is in kringen van kunstenaars en intellectuelen een van de populairste gelegenheden voor de lunch. Bekende personen als Ibsen, Munch, Krogh en tal van anderen kwamen hier al vaak eten en koffiedrinken.

WINKELEN

Norway Designs : Stortingsgt. 28, www.norwaydesigns.no, ma.-vr. 10-18, do. tot 19, za. 10-16 uur.

Paléet Shopping Galleri : Karl Johans gt. 37-43, www.paleet.no, ma.-vr. 10-20, za. 10-18 uur.

David-Andersen : Karl Johans gate 20, www.david-andersen.no, ma.-vr. 10-18, za. 10-17 uur.

Aan de overkant staat het prachtige Hotel Continental met het bekende Theatercaféen , en aan de andere kant van de Karl Johans gate verrijst de indrukwekkende, in classicistische stijl met zuilen gebouwde Universitet . In de universiteitsaula zijn wandschilderingen van Edvard Munch te zien. Vroeger werd hier de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt.

Moderne kunst op de Karl Johans gate – vloeibaar of of niet?

Het koninklijk paleis