Toscane

Uitgeverij ANWB

Inhoud

Het belangrijkste eerst

Dit is Toscane

Toscane in cijfers

Eten en drinken

Het kompas van Toscane
15 manieren om je onder te dompelen in de streek

Florence en het noorden vanToscane

Florence

Cultuurmetropool – het Florence van de renaissance

Florence van de Florentijnen – Mercato Centrale en Oltrarno

Fiesole

Prato

Pistoia

Lucca

Genieten van de etalages – shoppen in Lucca

Pisa

Italiaanse strandzomer – Marina di Pisa

Viareggio

Livorno

In de Apuaanse Alpen – de marmergroeven van Carrara

Het hart rond de Chiantistreek

Greve in Chianti

Van wijngoed naar wijngoed – roadtrip door de Chianti

San Gimignano

Middeleeuwse wolkenkrabbers – de torens van San Gimignano

Volterra

Het varken uit de buurt – kilometro zero

Siena

Het plein van de Palio – Piazza del Campo

Arezzo

Cortona

Het zuiden van Toscane

Montepulciano

Pienza

Dromen van de ideale stad – Pienza

Warmwaterbronnen – thermaalbaden tegen de Monte Amiata

Montalcino

Pure natuur – wandelen in het zuiden van Toscane

San Vincenzo

Massa Marittima

Castiglione della Pescaia

Grosseto

Ongerepte kust – het natuurpark van de Maremma

Saturnia

Sovana

Betoverende plekken – de necropolen van Sovana

Pitigliano

Niki’s kleurige sculpturen – de Giardino dei Tarocchi

Reisinformatie

Hoe zegt u?

Register

Fotoverantwoording

Colofon

Herinner je je deze nog?

Het belangrijkste eerst

Het mooiste Italiaans …

… wordt gesproken in Toscane, daarover is men het in Italië eens. Dat is niet zomaar zo: de eerste grote schrijvers die in de 14e eeuw schreven in de volkstaal kwamen hiervandaan. Dante, Boccaccio en Petrarca hebben het Toscaanse dialect verheven tot een blauwdruk voor het algemeen beschaafd Italiaans.

Salute! De Toscaanse wijnen

Al meer dan 2500 jaar wordt in Toscane aan wijnbouw gedaan. Klink mee en proef de beroemde wijnen uit de regio – in de Chianti of in Zuid-Toscane kun je op de wijngoederen de ter plekke geproduceerde wijnen proeven en tegelijkertijd genieten van prachtige landschappen.

Die kleine met die lange neus

De beroemdste Toscaner? Pinokkio, wie anders! Carlo Lorenzini uit Florence had de geboorteplaats van zijn moeder, Collodi, voor ogen toen hij het verhaal schreef. Hij noemde zich zelfs naar het bergdorpje: Carlo Collodi. Tegenwoordig is daar een heus Pinokkiopark voor de kleintjes.

Strandgenoegens

Toscane is geen geijkte bestemming voor een strandvakantie, maar waarom eigenlijk niet? De regio heeft bijna 400 km kustlijn en veel brede zandstranden. Hier kun je lekker loom de Italiaanse zomer ondergaan, zonnebaden, ontspannen met een drankje of een ijsje in een van de vele bars, of in de lente genieten van het felle licht boven de zee en van een wandeling over een verlaten strand.

Kunst in de openlucht

Niki de Saint Phalle en Daniel Spoerri zijn slechts de bekendste – want heel veel kunstenaars hebben zich laten inspireren door het Toscaanse landschap en er aparte installaties in de openlucht gecreëerd. Onze favoriet: het filosofenbosje Bosco della Ragnaia, het levenswerk van Sheppard Craige (zie ook).

Michelangelo, Da Vinci en co

Kunstenaars, architecten en wetenschappers hebben Toscane voor eeuwig een plek in de wereldgeschiedenis bezorgd. Aan de oude universiteiten studeerden knappe koppen als Galileo Galilei, de musea puilen uit van de schatten uit de middeleeuwen en renaissance, en de oude stadscentra zijn vaak nog zo goed als intact. Neem eens een duik in een glansrijk verleden!

Respectloos – tegenover de machtigen

Toscaners zijn eigenzinnig en tegendraads en Toscaanse humor is derhalve nogal respectloos. Roberto Benigni liet dat al zien in zijn met Oscars bekroonde film La vita è bella, en het satirische magazine Il Vernacoliere uit Livorno doet dat maandelijks. Daar werd bijvoorbeeld het achterwerk van de knappe maar door schandalen geplaagde minister Maria Elena Boschi tot UNESCO Werelderfgoed uitgeroepen om in ieder geval dat te redden.

Agriturismo

Vakantie op de boerderij is vooral in het landelijke zuiden van Toscane een belevenis. De sfeer is er meestal uiterst gemoedelijk en aangezien de Toscaanse agriturismi vaak ook wijn produceren, is er altijd iets lekkers te drinken.

Meditatief oord

Bijna niemand kent Chiusure. Maar wij hebben in dit nietige oord op het hoogste punt van het cretelandschap magische momenten beleefd: de blik zweeft over weidse heuvelketens in de avondzon. Links de Monte Amiata, rechts de torens van Siena.

Gesa Pölert houdt van het zuiden en Toscane is in maart altijd haar redding voor de lange Noord-Europese winter. Tobias Garst woonde lang in Florence en Pisa. ‘Met vrienden en familie gaan we graag de rode wijnen uit de regio proeven, dus wie weet komen we elkaar wel tegen op een wijngoed …’

Vragen? Ideeën?

Laat het me weten! Ons adres bij de ANWB:

@ anwbmedia@anwb.nl

Dit is Toscane

Heuvels, cipressen, bochtige weggetjes en eenzaam gelegen landgoederen – we rijden door de Chianti en het ziet er precies zo uit als in ontelbare fotoboeken. Dit Toscane bestaat echt en is in vele eeuwen nauwelijks veranderd. De tuinarchitecten uit de renaissance zorgden er al voor dat er overal schilderachtige cipressen in het landschap verschenen. Sindsdien heeft niemand er nog veel aan veranderd. Toscane is door en door een cultuurlandschap, tussen wereldberoemde kunst en boerentradities.

Traditie, historisch en duurzaam

Traditie werd in Toscane altijd met een hoofdletter geschreven – intussen sluit de regio daarmee aan op de heersende trend. Biologische wijnboeren, ambachtslieden, producenten van culinaire specialiteiten of aanbieders van agrarisch toerisme kunnen terugvallen op eeuwenoude, duurzame methoden, die nu in een eigentijds jasje worden gestoken. De Slow Foodbeweging, die zich sterk maakt voor duurzaam genieten, bestond hier al in de jaren 70 (officieel werd Slow Food in 1989 opgericht in Piemonte). De bescherming van milieu en landschap is voor de bevolking traditioneel een belangrijk item, dat wordt ondersteund door strenge wetgeving. Ook dat levert tot op heden winst op: in het zuiden van Toscane ligt het grote natuurpark van de Maremma en in veel landelijke gebieden is het landschapsbeeld nagenoeg onaangetast. En ook de uitstekende staat waarin veel historische binnensteden zijn bewaard, is te danken aan het zich al eeuwenlang bewust zijn van traditie en sinds de 19e eeuw ook aan de voorbeeldige Italiaanse monumentenzorg.

Kosmopolitische chauvinisten en heerlijke gastvrijheid

Waar je ook komt, iedere plaats heeft hier zijn eigen rijke geschiedenis en zijn eigen unieke karakter. Dat is karakteristiek voor Toscane! Er is hier geen echte historische hoofdstad. De regio bestond in de middeleeuwen uit elkaar beconcurrerende stadstaten, die elk een universum op zich waren. Dat is eigenlijk nog steeds zo. De mensen zullen je met open armen ontvangen en altijd volop te vertellen hebben – maar dan wel over hún plaats, waar ze geboren zijn en al hun hele leven wonen. Laat je door deze kosmopolitische chauvinisten aansteken: door hun uitgesproken gevoel voor humor en voor de mooie dingen des levens. Daartoe behoren uitgebreide maaltijden met familie en vrienden, lange zomerdagen aan zee, uitstapjes in de heuvels en flaneren in de steden. En altijd is er tijd voor een caffè in de bar of een praatje op de hoek van de straat!

Op de vlucht voor de winter

Persoonlijk bekorten wij in Toscane graag de Noord-Europese winter. De lente barst hier los in maart en is (met een beetje geluk) licht en vol groen en bloemen. Hét moment om uitgebreid te genieten van een cappuccino in het zonnetje, strandwandelingen en ontspannen bezoeken aan oude stadscentra en musea. Steden en stranden zijn nog relatief leeg, terwijl vanaf mei de toeristische hotspots dreigen te bezwijken onder de stroom bezoekers. Dan verplaatsen we ons liever naar zee of naar een kleine, landelijke agriturismo – tot na een lange zomer in oktober de rust weerkeert en de temperaturen weer aangenaam worden.

Voor bezoekers schilderachtig, voor bewoners gewoon: wasgoed in Volterra.

Een luxeprobleem – waarnaartoe in Toscane?

Waar het het mooist is? Moeilijk te zeggen! Florence, dat in deze gids als eerste wordt beschreven, is niet alleen de hoofdstad van Toscane, maar ook de kunsthoofdstad van de wereld. Schoonheid en geschiedenis liggen hier op iedere straathoek voor het oprapen! Meer naar het westen bevinden zich historische steden als Pisa en Lucca en de marmergroeven van Carrara. Tussen Florence en Siena strekt zich het droomlandschap van de Chianti uit – wijnheuvels, cipressen, oude stadjes en landgoederen. Een uitstapje naar Siena in het zuiden van Toscane voert door grandioze heuvellandschappen en langs prachtige oude plaatsen. Hier strekt zich langs de kust de landelijke Maremma uit. En steeds weer lokken strand en zee: Toscane heeft bijna 400 km afwisselende kustlijn te bieden!

Van start zonder stress

Nu weet je waarschijnlijk helemaal niet meer waar je als eerste naartoe moet. Geen probleem: gun jezelf eerst ergens zo’n heerlijk espresso met een dolce en ga dan je neus achterna – in Toscane is eigenlijk overal wel iets te ontdekken, al was het alleen maar het volgende heerlijke terras!

Eten en drinken

Zelden hebben we Italianen zo fanatiek horen ruziën als over de juiste grootte van spekblokjes of de ingrediënten voor de perfecte risotto. Zelden hebben we echter ook zo lekker gegeten als hier, of het nu in een restaurant was of bij vrienden thuis! Eten staat centraal in het Italiaanse dagelijks leven, het liefst in gezelschap. Lekker eten en goede wijn vind je daarom overal, ook in de eenvoudigste trattoria’s.

CASTAGNACCIO

Deze taart van kastanjemeel is een smakelijke herinnering aan de Toscaanse bergen; een familierecept.

Ingrediënten voor zes personen

300 g gezeefd kastanjemeel

circa 350 ml water

2 eetlepels olijfolie

een handvol geweekte en uitgelekte rozijnen

een handje pijnboompitten

een takje rozemarijn

Bereiding

Meel, water, olie en rozijnen mengen tot een smeuïg deeg en in een lage, ingevette bakvorm doen. Garneren met pijnboompitten en rozemarijn. Ongeveer een halfuur in de oven op 200°C. Warm serveren. Castagnaccio smaakt het lekkerst met ricotta.

Zwarte ochtend

Ontbijten betekent in Toscane vooral: caffè, het liefst zwart en sterk. Voor erbij misschien nog een zoet broodje, en dat was het dan. Zoek voor je espresso of cappuccino ’s ochtends bij voorkeur een kleine bar op, daar smaakt hij vaak het lekkerst – en je komt er ook een hoop mensen tegen.

Primo, secondo, dessert, caffè: lunch en diner voor genieters

In Italië is het gebruikelijk ’s middags en ’s avonds warm te eten. Als de tijd het toelaat met primo en secondo, dus eerste en tweede gang. Als primo is er meestal de keus tussen pasta of risotto. De secondo bestaat uit vlees of vis. Wie veel trek heeft kan ook nog een voorgerecht (antipasto) of een dessert (dolce) bestellen. Populair en gebruikelijk zijn de combinaties antipasto-primo of secondo-dolce. Een espresso, hier gewoon caffè genaamd, sluit de maaltijd waardig af.

Waarom is het Toscaanse brood traditioneel zoutloos? Omdat de vroeger zeehandeldrijvende Pisanen er schandalige prijzen voor vroegen, zeggen de niet-Pisanen. Omdat het brood zijn smaak ontleent aan kruidige soepen, sauzen en beleg, zo luidt de gastronomische verklaring.

TOSCAANS GENIETEN

Zuppa

Dat is niet zomaar een soep, maar in gekookte groente geweekt brood,op smaak gebracht met olijfolie en kruiden. Zuppa is een van der authentiekste Toscaanse gerechten. Er bestaan ontelbare recepten voor, zoals ribollita (met groente) of pappa al pomodoro (met tomaten).

Pecorino

De Toscaanse heuvels zijn prima geschikt voor het houden van schapen. Daarom is de kruidige schapenkaas pecorino hier alomtegenwoordig. Jong (fresco) of oud (stagionato), verfijnd met peper, walnoot of truffel: pecorino is een lekkernij, vooral met goede olijfolie of honing.

Vinsanto

De ziel van het Toscaanse plattelandsleven: deze beroemde dessertwijn bevat 16 % alcohol. De naam vinsanto ontleent zijn heilige klank aan het feit dat priesters hem graag als miswijn gebruiken. Vinsanto wordt gemaakt van gedroogde witte druiven.

Fantastisch vlees

Oude inheemse veerassen staan garant voor vlees van een bijzondere kwaliteit: proef maar eens het vlees van de varkensrassen cinta senese uit de provincie Siena en macchiaiolo maremmano uit de provincie Grosseto, van het witte Chianinarund, het Maremmarund en de zwarte Pisaanse koe (mucco pisano). Ook de Toscaanse ham- en worstspecialiteiten zijn niet te versmaden.

Wijn en olijfolie

Naast Piemonte is Toscane de belangrijkste Italiaanse wijnregio. Net als vroeger is de eenvoudige wijn van alledag een landbouwproduct, vaak een bijna 100 % sangiovese die om het alcoholpercentage wat op te krikken soms wordt gemengd met andere rode of zelfs witte druivensoorten. Daarnaast worden er in Toscane ook klassewijnen geproduceerd, zoals de Chianti Classico, de Vino Nobile di Montepulciano en de Brunello di Montalcino. Andere topwijnen zijn de Morellino di Scansano en de Sassicaia. Van de Toscaanse olijven wordt een fantastische extra vergine olijfolie geperst.

Een oude traditie nieuw leven ingeblazen: de aperitivo

Een typisch Toscaanse avond: voor de aperitivo ontmoeten de Italianen zo tussen 19 en 21 uur graag hun familie en vrienden. Veel bars serveren dan bij de Aperol of Campari een uitgebreid, bij de prijs inbegrepen snackbuffet. Deze mooie, oude mediterrane traditie is in de Toscaanse steden sinds een paar jaar weer helemaal in de mode. Bij de aperitivo kun je de halve stad tegenkomen – probeer het maar eens!

Florence E 4/5 en kaart 2

Wat een geschiedenis! De stad aan de Arno werd gesticht door Julius Caesar, beschreven door Dante en Boccaccio en verfraaid door kunstenaars als Brunelleschi en Michelangelo. Vanaf de 13e eeuw groeide Florence uit tot een van de toonaangevende handels- en financiële centra van Europa, en gelijktijdig tot de wereldhoofdstad van de kunsten en wetenschappen. Tegenwoordig wonen er 370.000 mensen. De handel is nog steeds van belang, evenals mode, design en kunstnijverheid. Schijnbaar moeiteloos gaan daarbij elegantie en met beide benen op de grond staan hand in hand: ook de in Gucci geklede graficus eet rond lunchtijd staand een broodje speenvarken, een panino alla porchetta.

BEZIENSWAARDIGHEDEN

Historische pracht beleven

De Piazza della Signoria is stenen geschiedenis, een energieveld van politieke macht. Het plein wordt gedomineerd door het stadhuis, het Palazzo Vecchio (www.museicivicifiorentini.comune.fi.it/palazzovecchio, okt.-mrt. vr.-wo. 9-19, do. 9-14, apr.-sept. vr.-wo. 9-24, do. 9-14 uur, € 10, € 14 inclusief toren). Het majestueuze gebouw verrees rond 1300. Ervoor kijken monumentale sculpturen als getuigen van voorbije tijden uit over het plein. De beroemdste daarvan belichaamt de laatste fase van de stadsrepubliek: Michelangelo’s David , links van de ingang (het origineel uit 1504 staat in de Galleria dell’Accademia). Verder naar links zie je de op zijn bronzen paard gezeten Cosimo de' Medici , die zich in de 16e eeuw als hertog meester maakte van de stad en van het Palazzo Vecchio zijn residentie maakte. De prachtige binnenruimtes van het paleis zijn een groot eerbetoon aan de Medicifamilie.

Naast het Palazzo Vecchio liet Cosimo de Uffizi (zie ook) bouwen als kantoren (Italiaans uffici) voor het stadsbestuur en behuizing voor zijn kunstverzameling. Hofarchitect Giorgio Vasari creëerde een geniale verbinding met de Arno, waarbij de façade aan de rivieroever de vorm heeft van een triomfboog. Het uitzicht vanhier over de rivier behoort tot de mooiste van de stad: rechts zie je de Ponte Vecchio , de brug met winkeltjes uit de 14e eeuw. Overeenkomstig een wens van de hertog zijn die winkeltjes al meer dan vierhonderd jaar alleen voorbehouden aan juweliers. Een lust voor het oog – en kijken kost nog steeds niets.

Caffè Le Giubbe Rosse (Piazza della Repubblica 13/14r, www.giubberosse.it, zo.-do. 8-24, vr.-za. 8-2 uur) is al sinds zijn opening in 1897 door de Duitse biermagnaat Johann Peter Reininghaus een populaire ontmoetingsplek voor kunstenaars. Daarvan getuigen schilderijen, portretten en foto’s aan de wanden.

Flaneren langs haute couture

Op de plek waar in de oudheid het Romeinse forum lag, klopt nu het hart van het elegante Florence: op de Piazza della Repubblica. Zijn huidige uiterlijk kreeg het plein vanaf 1865, toen Florence korte tijd de hoofdstad van Italië was. Al aan het einde van de 19e eeuw werden de nieuwe gebouwen in gebruik genomen door warenhuizen en cafés; en ze zijn daar niet meer weggegaan. Drink een caffè met uitzicht in bar La Terrazza (www.rinascente.it, ma.-za. 9-21, zo. 10.30-20.30 uur) op het dakterras van het warenhuis La Rinascente. Straatmuzikanten zorgen beneden op het plein voor sfeer.

Het Palazzo Strozzi (Piazza degli Strozzi, www.palazzostrozzi.org, vr.-wo. 10-20, do. 10-23 uur, € 12) is een monument voor geldingsdrang. Niet verwonderlijk, want de bouwheer was de bankier en Medicirivaal Filippo Strozzi, die in 1466 na jarenlange verbanning terugkeerde in zijn geboortestad. Tegenwoordig is het paleis de locatie voor ambitieuze en bijzondere exposities, vaak van moderne kunst.

Een paar meter verderop is het haute couture die de klok slaat! Vooral de Via de' Tornabuoni zwelgt in elegantie: hier rijgen de boetieks van de beroemde modelabels zich aaneen. De afsluiting wordt aan de Arno-oever gevormd door het neogotische Palazzo Spini Ferroni (Piazza Santa Trinita 5r, www.ferragamo.com/museo, museum dag. 10-19.30 uur, € 6), dat in de jaren 30 werd aangekocht door de schoenenkoning Salvatore Ferragamo. Het erin ondergebrachte museum is gewijd aan zijn leven en werk.

Ook Adam voetbalt, in het kostuum van het Calcio Storico. Street-Artkunstenaar Blub parodieerde Michelangelo op een schutting aan de Piazza Santa Croce.

Grote geesten ontmoeten

In de 14e-eeuwse franciscanenkerk Santa Croce (Piazza Santa Croce, www.santacroce.firenze.it, ma.-za. 9.30-17.30, zo. 14-17.30 uur, € 6) liggen veel beroemdheden begraven. Michelangelo kreeg hier in 1578 een eerste monumentaal grafmonument; recht ertegenover werd later de wetenschapper Galileo Galilei bijgezet – in die tijd een belediging voor het Vaticaan! Verder naar achteren worden de politiek en de muziek vertegenwoordigd door Niccolò Machiavelli en Gioachino Rossini. Achter de kerk voert een binnenplaats naar de beroemde leerbewerkersschool Scuola del Cuoio (Via San Giuseppe 5r, ma.-za. 9.30-18, apr.-okt. ook zo. 10-18 uur), waar hoogwaardige lederwaren worden gemaakt en te koop aangeboden. De school werd na de Tweede Wereldoorlog gesticht door de franciscanen en de leerbewerkersfamilie Gori om oorlogswezen een toekomst te bieden.

Wist je dat het voetbal in Florence is uitgevonden? – ook al leek het toentertijd meer op rugby. Sinds de 15e eeuw wordt melding gemaakt van wedstrijden op de Piazza Santa Croce als sport voor adellijke jongemannen en vermaak voor het volk. Ieder jaar in juni wordt dit historische voetbal, het Calcio Storico, weer gespeeld door teams uit de vier wijken van de oude stad.

Florence (Firenze)

Bezienswaardig

Palazzo Vecchio

Beeld van David

Ruiterstandbeeld van Cosimo de’ Medici

Gallerie degli Uffizi

Ponte Vecchio

Palazzo Strozzi

Palazzo Spini Ferroni/Ferragamo

Santa Croce

Giardino Bardini

Villa (gebouwd door Cosimo de' Medici)/Forte de Belvedere

Giardino delle Rose

Piazzale Michelangelo

San Miniato al Monte

Cattedrale Santa Maria del Fiore

Baptisterium

Museo dell’Opera del Duomo

San Lorenzo

Cappelle Medicee

Palazzo Medici-Riccardi

Galleria dell’Accademia

Santa Maria Novella

Bargello

Palazzo Pitti

Giardino di Boboli

Capella Brancacci/Santa Maria del Carmine

Overnachten

Foresteria Valdese

Soggiorno Pezzati

Locanda de’ Ciompi

Axial

Loggiato dei Serviti

Eten en drinken

Il Cernacchino

Trattoria dall’Oste

La Terrazza/La Rinascente

Caffè Le Giubbe Rosse

Libreria Brac

La Divina Enoteca

Focaccine Bondi

Vestri

Salsamenteria de’ Ciompi

Osteria Pastella

Piazza della Passera

Trattoria 4 Leoni

Ditta Artigianale Oltrarno

Caffè Ricchi

Il Santo Bevitore

Winkelen

Scuola del Cuoio

Mercato di Sant’ Ambrogio

Mercantino delle Pulci (antiek- en vlooienmarkt)

Eataly

Alta Rosa

Mercato Centrale

Il Cantuccio di San Lorenzo

Officina Profumo-Farmaceutica di Santa Maria Novella

Calligraphy & Design Studio

Société Anonyme Deux

Gioielli di Camilla

Twisted Jazz Shop

Mercato delle Cascine

Uitgaan

Space Club

Easy Living

Il Vinaio di San Frediano

Libreria La Cité

Tenax

Sport en activiteiten

Florence by Bike

Segway Firenze

Uitzicht vanaf groene heuvels

De mooiste wandelingen in Florence maak je aan de overkant van de Arno. Neem hier het schilderachtige straatje Costa San Giorgio, dat omhoogklimt naar een spectaculaire stadstuin. Deze Giardino Bardini (ingang Costa San Giorgio 2 en Via dei Bardi 1 rosso, www.bardinipeyron.it, nov.-mrt. 8.15-16.30, apr.-okt. 8.15-18.30 uur, eerste en laatste ma. van de maand gesl., € 10, entree geldt ook voor de de Bobolituinen, zie ook) met zijn barokke trappen ligt hoog boven de Arno.

Iets hoger liet hertog Cosimo de' Medici in de 16e eeuw een villa bouwen om met argusogen over zijn stad te kunnen waken. Zijn zoon Ferdinando voegde er het Forte di Belvedere (Via San Leonardo 1, museicivicifiorentini.comune.fi.it/fortebelvedere, beide juni-sept. di.-zo. 10.30-19.30 uur, entree varieert) aan toe. Dit fort wordt in de zomermaanden gebruikt voor exposities van moderne kunst. Als je hier rondwandelt in het groen en de kunstwerken bekijkt, kun je bovendien genieten van het mooiste uitzicht op de oude stad – en misschien ook van een snack in Il Bar del Forte.

Voorbij de Porta San Miniato leidt een door cipressen geflankeerde kruisweg naar nog een panorama: de rustige Via di San Salvatore al Monte voert langs de romantische Giardino delle Rose (Viale Giuseppe Poggi 2, dag. 9 uur tot zonsondergang, toegang gratis), waar vierhonderd soorten rozen bloeien, naar het uitzichtterras Piazzale Michelangelo . Hoger ligt de betoverende benedictijnenkerk San Miniato al Monte (Piazza San Miniato al Monte, www.sanminiatoalmonte.it, ’s zomers ma.-za. 9.30-13, 15-20, zo. 15-20, in de winter ma.-za. 9.30-13, 15-19, zo. 15-19 uur, toegang gratis). Een kijkje binnen is alleen al om de mooie romaanse preekstoel de moeite waard!

MUSEA

Het reserveren van tickets voor de nationale musea kan telefonisch of op internet (tel. 055 29 48 83, Italiaans/Engels, www.firenzemusei.it). De reserveringskosten bedragen € 3-4, maar reserveren wordt van april tot oktober voor de belangrijke musea dringend aangeraden. In de nationale musea hebben EU-ingezeten tot 18 jaar gratis toegang. De kassa’s van de musea gaan 30 à 45 minuten voor sluitingstijd dicht.

Museum van machtige mecenassen

Gallerie degli Uffizi : blz. 22

Hemelkoepel en Paradijspoort

Cattedrale di Santa Maria del Fiore , Battistero , Museo dell’ Opera del Duomo : blz. 22

Hemelse orde, aardse heersers

San Lorenzo en Cappelle Medicee

De idee van geometrie als goddelijke perfectie was bepalend voor deze door Filippo Brunelleschi ontworpen kerk (rond 1440). Bij de San Lorenzo greep hij terug op de vormentaal uit de oudheid. In de aangrenzende Cappelle Medicee richtten de Medici een monument op voor zichzelf: met de graftombes voor Lorenzo de Prachtlievende en zijn opvolgers schiep Michelangelo een meesterwerk.