IJsland

Reykjavík · Geysir · Mývatn

Uitgeverij ANWB

Inhoud

Het belangrijkste eerst

Dit is IJsland

IJsland in cijfers

Eten en drinken

Het kompas van IJsland
15 manieren om je onder te dompelen in het land

Reykjavík en omgeving

Reykjavík

Geschiedenis van een volk – de musea van Reykjavík

Louter hoogtepunten – de Gouden Cirkel

Groot-Reykjavík

Krýsivík

Keflavík

Grindavík

Wellness in IJsland – Bláa Lonið

Het westen

Ákranes

Borganes

Het land van Egils saga – Borgarnfjörður

Waar de literatuur begon – Snorri's Reykholt

Reykholt

Snæfellsnes

Vestfirðir

Tocht rond een vulkaan – Snæfellsjökull

Verlaten schoonheid – de Vestfirðir

Het noorden

Akureyri

Blönduós

Húsavík

De diamanten route - langs Ásbyrgi en Jökulsárgljúfur

Vogelparadijs in het noorden – Mývatn

Wandelen in een stoomketel – Mývatn, Krafla en Námaskarð

Tocht naar een vulkaan – Askja

De oost- en zuidkust

Egilsstaðir

Seyðisfjörður

Höfn

Jökulsárlón

Kirkjubæjarkloster

De groene oase van Vatnajökull – Skaftafell

Naar Landmannalaugar en Lakagígar – Kirkjubæjarklaustur

Vík i Mýrdal

Sellfoss

Rondom de Eyjafjallajökull – þórsmörk

Afgelegen eilanden – Vestmannaeyjar

Het hoogland – Hálendið

Uxahryggjavegur (52) en Kaldadalsvegur (F550)

Sprengisandsleið (F26)

Kjalvegur (35), Skagafjarðarleið (F752), Eyafjarðarleið (F821) en

Dragaleið (F881)

Austurleið (F910)

Snæfellsleið (F909)

Öskjuleið (F88)

Lakavegur (F206)

Fjallabaksleið nyrðri (F208)

Fjallabaksleið syðri (F210)

Reisinformatie

Hoe zegt u?

Register

Fotoverantwoording

Colofon

Herinner je je deze nog?

Het belangrijkste eerst

Wandeling door een haventje

Het echte IJslandgevoel krijg ik als ik door een willekeurige haven loop langs de IJslandse trawlers. Overal wordt hard gewerkt om de vis – waar het hele land van afhankelijk is – aan land te krijgen. Die stemming vind je ook in de boeken van Jón Kalman Stéfansson.

Walvisen kijken en jagen

Het contrast in de haven van Reykjavík is verbazingwekkend. Aan dezelfde pier liggen aan de ene kant de boten klaar waarmee toeristen een walvissafari gaan maken, terwijl aan de andere kant de walvisjagers worden opgekalefaterd voor de walvisvangst van het komende seizoen.

Reykjavík, kleine metropool

Als je door de hoofdstad loopt, verbaas je je weleens over de megalomane bouwprojecten die hier worden uitgevoerd. Is net het concertzalencomplex Harpa klaar, staan de bouwkranen er al weer om nieuwe gebouwen uit de grond te stampen rond de oude haven.

Op ontdekkingsreis

Verlaat de comfortabele Ringweg eens om een van de schiereilanden in het noorden te verkennen. De wegen zijn grotendeels onverhard. Je rijdt door lange tunnels, soms met eenrichtingsverkeer. Je komt op die manier op plekken waar maar weinig toeristen komen. Neem bijvoorbeeld eens weg 717 en 711 rondom Vatnsnes tussen Blönduós en Hvammstangi. Een fascinerende belevenis!

Reykjavík 101

Maak een stadswandeling door de ‘villawijk’ van Reykjavík, tussen de Skólavörðustígur en Tjörnin. Het is een oase van rust, met fraaie, niet al te grote villa’s, wat oudere, oorspronkelijke huizen, een prachtig hotel en een grote rijkdom aan muurschilderingen, niet te verwarren met graffiti. Hier woont van alles: kunstenaars, ambtenaren, studenten en toeristen.

Tussen touwen in de rij lopen

De grote toestroom van toeristen naar IJsland, van 600.000 in 2009 naar 2,1 miljoen in 2017, heeft een duidelijke impact. Waar je in het verleden zo goed als alleen rondliep, loop je nu vaak in de rij tussen touwen die zijn gespannen om erosie van de kwetsbare grond te voorkomen, bijvoorbeeld bij Dettifoss.

Bomen voor een groener IJsland

Als je voor het eerst naar IJsland gaat, zal het je niet zo opvallen, maar voor bezoekers die er al wat langer komen, is het des te opvallender. In verschillende streken worden grootschalige bossen aangelegd, die zorgen voor een heel andere aanblik. Ze zorgen voor een Scandinavisch gevoel van ‘eeuwig zingende bossen’. Uiteindelijk is het de bedoeling dat IJsland er weer uitziet zoals de Vikingen het land in de 9de eeuw aantroffen. Groen, met een rijker dierenleven en minder erosie. Opmerkelijk is dat de kleinste zangvogel van Europa – de goudhaan – de IJslandse bossen al heeft ontdekt.

De eenden van de Laxá

Vaste prik tijdens mijn IJslandreizen is een bezoek aan de rivier de Laxá bij Mývatn, waar je soorten als IJslandse brilduiker en harlekijneend in flinke aantallen kunt zien, in ieder geval in mei-juni.

De meeuwen van Hafnir

Meeuwenliefhebbers moeten beslist een bezoek brengen aan het haventje van Hafnir en dan in januari-februari. Hier zie je grote aantallen kleine burgemeesters en soms een zeldzame Kumliens meeuw.

In 1976 ging ik voor het eerst naar IJsland, op de motor. Sindsdien heb ik er rondgereisd met het openbaar vervoer, met mijn eigen auto en met huurauto's. En niet alleen in het hoogseizoen, maar ook in de winter. IJsland is altijd fascinerend.

Vragen? Ideeën?

Laat het me weten! Mijn adres bij de ANWB:

@ anwbmedia@anwb.nl

Dit is IJsland

De ongerepte natuur is voor veel toeristen de reden om naar dit eiland in de Atlantische Oceaan af te reizen. De Ringweg vormt de levensader, niet alleen voor IJslanders, maar ook voor bezoekers. Deze weg voert door verlaten lavavelden, langs donderende watervallen en hier en daar door een dorp of stadje. Van deze rondweg leiden zijwegen naar alle uithoeken, langs diepe fjorden vol met zeevogels en de oceaan vol walvissen. Andere wegen voeren door het ongerepte binnenland en zijn alleen geschikt voor terreinauro’s. Uiteindelijk brengt de Ringweg je bij de enkele steden.

Het hele jaar door interessant

De meeste reizigers bezoeken IJsland in het zomerseizoen, van juni tot september. Vooral vogelliefhebbers zullen het liefst in juni het eiland bezoeken, omdat het vogelleven dan het uitbundigst is. Bijzondere vogelsoorten zijn dan het best waar te nemen. Gewilde soorten zijn de harlekijneend en IJslandse brilduiker, waarvan de fraai gekleurde en getekende mannetjes dan nog in het broedgebied zijn. De vogelkolonies langs de kusten zijn eveneens het best te bezoeken in juni/juli, wanneer de ouders af en aan vliegen om hun jongen te voeren. Ook de flora is ’s zomers op haar mooist, met vaak verrassende kleurenpracht en bijzondere soorten, zoals orchideeën en gentianen. Voor- en najaar zijn echter ook aantrekkelijk, zeker door de grote rust die dan heerst op het eiland, en de prachtige natuur die zich ontwikkelt (in het voorjaar) of mooi verkleurt (in het najaar). ’s Winters biedt het eiland een geheel andere aanblik, wanneer sneeuw het landschap wit kleurt. Vooral de combinatie van vorst en vulkanische activiteiten blijft altijd boeien, zoals de hete geiser Strokkur, die tot uitbarsting komt in een met sneeuw en ijs bedekte omgeving onder het noorderlicht.

Nationale parken

Er zijn drie nationale parken ingericht in IJsland: Þingvellir, Snæfellsjökull en Vatnajökull. In deze gebieden bevinden zich enkele van de mooiste en indrukwekkendste natuurfenomenen beschermd voor de toekomst. Þingvellir is het gebied rondom het oude Alþingi, bestaande uit het grote meer Þingvallavatn en de rivieren die zorgen voor de aan- en afvoer van het water. Het is een prachtig gebied met een rijk vogelleven en een rijke geschiedenis. Het nationaal park Vatnajökull omvat niet alleen de gelijknamige gletsjer, maar alle gletsjertongen die zich vanaf de Vatnajökull in alle richtingen een weg banen. Skaftafell, de groene oase aan de voet van de gletsjer, het vulkanische gebied Lakagígar, de gebieden rond Askja en Herðubreið en Jökulsárgljúfur rondom de indrukwekkende kloof van de rivier Jökulsá á Fjöllum behoren ook tot het park. In dit laatste gebied vind je de Dettifoss, de grootste waterval van Europa, de rotsformaties Hljóðaklettar en Ásbyrgi, de hoefslag van Sleipnir, het paard van Óðin. Het park zal in de toekomst nog verder worden uitgebreid om de invloed van de gletsjer te kunnen volgen. Het nationale park Snæfellsjökull omvat de gelijknamige vulkaan en gletsjer en de onmiddellijke omgeving. Naast de nationale parken zijn er andere beschermde streken, zoals Hornstrandir in de Westfjorden, de eilanden in de Breiðafjörður en Mývatn.

De uitbarsting van de Bárðarbunga van 2014-2015 in het lavaveld Holuhraun: overal in IJsland zijn de sporen van vulkanisme te zien.

Korte geschiedenis

In de 9de eeuw kwamen Vikingen uit Noorwegen en Zweden soms op IJsland terecht, zoals Naddodur Ásvaldsson, die vanuit Noorwegen op weg was naar de Færøer, maar door een storm uit koers raakte. Later overkwam dat Garðar Svavarsson (uit Zweden), die overwinterde bij het huidige Húsavík. De volgende was Flóki Vilgerðarson. Hij wilde zich wel vestigen in de Westfjorden. Zijn poging mislukte en toen hij in het voorjaar ijsbergen op zee zag (waarschijnlijk afkomstig van Groenland) noemde hij het land Ísland, IJsland. Pas in 874 slaagde Ingólfur Arnarson erin zich er permanent te vestigen en raakte IJsland bevolkt. Denemarken werd uiteindelijk de baas in het land, maar in 1874 – duizend jaar na Ingólfur Arnarson – kreeg IJsland een eigen grondwet en werd de macht van het Alþingi uitgebreid. Op 17 juni 1944 werd de Republiek IJsland een zelfstandig land met Sveinn Björnsson als eerste president. Daarna ging het snel met de economische ontwikkeling van het land. De visserijzone werd uitgebreid van 4 mijl naar 12 mijl (1958), 50 mijl (1972) en zelfs naar 200 mijl (1975). Dit leidde tot een visserijoorlog met Groot-Brittannië. In 1980 werd Vigðis Finnbógadóttir het eerste gekozen vrouwelijke staatshoofd ter wereld. In de daaropvolgende jaren ontwikkelde IJsland zich tot een welvarend land. In 2008 bleek dat deze welvaart grotendeels gefinancierd was met geleend geld. Na de bankencrisis van dat jaar stortte de IJslandse economie volledig in, maar het land heeft zich in verrassend korte tijd uit dit diepe dal weten te worstelen.

Eten en drinken

De IJslandse keuken wordt van oudsher gedomineerd door vis en schapenvlees. Daarbij werd in het verleden hooguit wat brood gegeten en misschien wat zelfverbouwde groenten en graanproducten. Veel meer had het land niet te bieden. Inmiddels verschilt het aanbod van IJslandse winkels nauwelijks van dat van hun branchegenoten op het continent. Ook de kaart van het gemiddelde restaurant kan zich meten met die van restaurants in Europa.

Brood

Het IJslandse brood doet sterk denken aan Deens brood en dat is eigenlijk niet zo vreemd. Tot aan 1944 was IJsland immers een Deense kolonie en werd de cultuur en daarmee de eetcultuur gedomineerd door Deense invloeden. Ook het gebak kent duidelijke verwantschap met Deense varianten. Populair zijn snuður, een kaneelrol met een geglaceerde laag van gesmolten chocolade en skúffukaka, een platte chocoladetaart met een kokos toplaag. Ook zijn er allerlei gelaagde taarten met jam, fruit en glacé. Deze staan bekend als randalín, randabrauð of lagkaka.

Flatbrauð of laufabrauð zijn een soort pannenkoekjes die vaak rond Kerstmis worden gegeten, net als hverabrauð, roggebrood dat rond Mývatn in ondergrondse ovens wordt gebakken.

IJSLANDSE SPECIALITEITEN

Typische IJslandse gerechten zijn lamshutspot, mossoep en havermoutpap met rabarber, die door veel IJslanders in de eigen tuin wordt geteeld, evenals de veelgegeten aardappelen. ’s Zomers wordt rabarber gebruikt voor soepen en pappen (grautur). Rabarber wordt ook ingemaakt om ’s winters in allerlei gerechten te worden gebruikt. In de kassen rond Hveragerði worden veel fruit en groente verbouwd, zoals tomaten en komkommers (en zelfs bananen!). Veel gerechten maken nogal een primitieve indruk en, om Gerrit-Jan Zwier te citeren: ‘Schaapskop, ramskloten en verrotte haai, ze zijn er dol op. Maar het past natuurlijk wel geweldig bij de sfeer van het land.’

Wat betreft vis eten IJslanders vooral kabeljauw, schelvis, heilbot, schol, haring en garnalen, en die worden daarom ook veel in gerechten verwerkt. In IJsland worden ook kippen, eenden en kalkoenen gefokt.

De IJslandse kaas is met zo’n tachtig verschillende soorten zeer gevarieerd en ook andere zuivelproducten verdienen aanbeveling, zoals het zeer IJslandse skyr, een soort verse kaas met een kwarkachtige structuur en smaak. Het is in veel varianten te koop. Mysa, een ander zuivelproduct, is gemaakt van wei.

Þorramatur

Traditioneel zorgden IJslanders ervoor dat ze ’s winters over een flinke voorraad voedsel konden beschikken in de vorm van gedroogd vlees en allerlei ingemaakte levensmiddelen. Dit wordt Þorramatur genoemd en omvat onder meer gerookt en gezouten lamsvlees, gekookte schapenkop, gedroogde vis, gerookte en ingelegde zalm en gecureerde haai (hákarl). Erg algemeen zijn harðfiskur, in de wind gedroogde schelvis en kabeljauw. Die kun je ook eten als snack: je scheurt er een stukje af en daar kauw je lekker op. Soms wordt er eerst wat boter op gesmeerd.

Bijzondere gerechten

Een zeer bijzondere specialiteit is dus hákarl (gecureerde Groenlandse haai). Het vlees van deze vis kan alleen worden gegeten nadat het tot wel zes maanden begraven is geweest om de hoge gehaltes aan ureum en neurotoxines af te breken. De smaak wordt wel vergeleken met die van een zeer sterke kaas, maar de meeste mensen zullen het niet eens wíllen proeven als ze het eenmaal hebben geroken. Probeer eerst eens stukje gler hákarl, een iets milder smakende variant met een wat glazige structuur. Ook gekookte schapenkoppen (svið) en gerechten met allerlei slachtafval (slátur) die doen denken aan het Schotse haggis zijn in sommige kringen populair. Blóðmör (bloedpudding) en súrmatur (in wei ingelegde restjes) en vooral súrsaðir hrútspungar (ingelegde testikels van rammen) zullen de meeste toeristen te ver gaan.

De papegaaiduiker – lundi in het IJslands – staat in menig restaurant op de kaart. In heel het verspreidingsgebied van de soort aan beide zijden van de Atlantische Oceaan gaat het echter niet goed, omdat hij steeds meer moeite heeft om voedsel (zandspiering) voor zijn jongen te vinden. Dat geldt eveneens voor de IJslandse populatie, zodat het beter is om ze niet te eten, ook al beweert men dat ze in IJsland op duurzame wijze worden gevangen.

STEIKTUR FISKUR

IJsland is een land van vissers en ook al wordt de meeste vis geëxporteerd, ze eten de vis zelf op allerlei manieren, o.a. gebakken.

Ingrediënten voor 4 personen

6 visfilets (bijv. kabeljauw)

1 citroen

1 el boter, wat zout en peper

200 g kaas (bijv. Emmenthaler)

1 el mosterd

1 kopje room

1/2 kopje broodkruimels

Bereiding

Oven voorverwarmen op 180 °C, overschaal beboteren, vis toevoegen, op smaak brengen met zout en peper en versgeperst citroensap. Bedek de vis met geraspte kaas. Meng mosterd en room en bedek de vis, bestrooi met broodkruimels. Bak de filets in 35 minuten gaar.

Drank

De meeste alcoholische dranken worden ingevoerd, maar er is ook een aanzienlijke inheemse productie. Opmerkelijk is brennivín, een soort wodka op basis van aardappelen en op smaak gebracht met karwij of engelwortel. Het staat ook wel bekend als svarti dauði (zwarte dood). In IJsland is het drinken van bier pas sinds 1 maart 1989 legaal. Vandaar dat 1 maart nu jaarlijks wordt gevierd als bjórdagurinn (bierdag). Op die dag vloeit het bier rijkelijk en de toch al stevig drinkende IJslanders sparen zich bepaald niet.

Reykjavík C 6, stadsplattegrond, zie ook-zie ook

De noordelijkste hoofdstad ter wereld is die van IJsland. Reykjavík is in alle opzichten het culturele en economische centrum van het land. De stad presenteert zich wereldwijd als een metropool, waar je geweest móet zijn, en terecht. Reykjavík bruist van de culturele activiteiten: IJslanders zijn vooruitstrevend op vrijwel alle terreinen van muziek, theater, dans en mode.

Rondom de haven

De meeste bezienswaardigheden van (Groot-)Reykjavík liggen handzaam gerangschikt rond het oude centrum van Reykjavík zelf. Het centrum van de stad plooit zich weer rond de (oude) haven waar de winkels, cafés en restaurants zijn te vinden. Als het weer het toelaat, is het er heerlijk flaneren tussen de IJslanders en de vele toeristen uit alle delen van de wereld.

Safari's

Voeg daar de zeer interessante musea bij en de mogelijkheid om vanuit de stad allerlei walvis- en papegaaiduikersafari’s te maken en het is duidelijk dat Reykjavík voldoende te bieden heeft om daar enkele dagen te verblijven. Bovendien zijn enkele van de grootste bezienswaardigheden van het land met dagtochten vanuit de stad bereikbaar, zie ook-zie ook.

Weids uitzicht

De stad ligt prachtig aan de baai Faxaflói en bij goed weer kun je aan de overzijde de machtige vulkaan Snæfell zien, die majestueus het westelijke uiteinde van het schiereiland Snæfellsnes markeert. Aan de andere kant zie je de berg Esja, ook wel de stadsberg van Reykjavík genoemd. De haven wordt aangedaan door schepen uit de hele wereld, waaronder een verrassend groot aantal luxe cruiseschepen. Wat opvalt, is dat er eigenlijk weinig hoogbouw is in de stad zelf: de Hallgrímskirkja is het hoogste gebouw van de stad.

Mondain

De sfeer in de stad is mondain: je waant je in een veel grotere stad. Tot 2008 dachten IJslanders namelijk dat de mogelijkheden om financieel en economisch te groeien onbeperkt waren. En dat was in de stad te zien, vooral in de wereld van mode, design en financiën. In het weekeinde stonden de welgestelde, jonge inwoners van Reykjavík in dikke rijen te wachten voor de peperdure uitgaansgelegenheden in de binnenstad.

Reykjavík ontleent haar naam aan de stoom (‘rook’ ofwel ‘reykja’) van de hete bronnen in de buurt. Je kunt een leuke wandeling maken door Laugardalur, dat te vinden is langs de Suðurlandsbraut. Het warme water dient onder meer voor de verwarming van de huizen in de stad. Tot het begin van de 20ste eeuw deden de vrouwen daar de was, een standbeeld herinnert daar nog aan. In het nabijgelegen zwembad kun je in datzelfde warme water zwemmen.

Veerkracht

De rijkdom van de IJslanders was echter gebaseerd op geleend geld, vooral in andere valuta dan hun eigen, instabiele IJslandse kroon. Na de kredietcrisis, die zoals bekend een zware wissel heeft getrokken op de IJslandse veerkracht, moeten al deze leningen worden afbetaald met zeer sterk in waarde gedaalde kronen. De sfeer in de stad is na deze crisis echter nauwelijks veranderd. IJslanders geven niet gauw op, dat blijkt maar weer.

Op veel blinde muren zijn in het centrum van Reykjavík muurschilderingen aangebracht. Meestal anoniem en soms 'vervuild' met graffiti. De meeste zijn echter van een hoge artistieke kwaliteit. Deze in de Laugavegur is van Selur.

BEZIENSWAARDIGHEDEN

Musea en bezienswaardigheden

Reykjavik kent veel interessante musea waarvan er enkele eigenlijk niet mogen worden gemist tijdens een bezoek. Het gaat vooral om de volgende musea: de Þjóðminasafn Íslands (Historisch museum), het Safnahúsið (Cultuurhistorisch museum), Listasafn Íslands (Kunsthistorisch museum), de Listasafn Reykjavíkur (Kunstmuseum van Reykjavík) en Sjöminnasafn Víkin (Scheepvaartmuseum). Tot de andere bezienswaardigheden behoren de Hallgrímskirkja, de Dómkirkja, Höfði (bekend van de START-verdragen), het uitzichtpunt Perlan en het concertgebouw Harpa, zie ook.

ETEN, SHOPPEN, SLAPEN

Overnachten

Alle grote hotelketens hebben vestigingen in en rondom Reykjavík die voldoen aan de hoogste internationale standaards. Tegelijk zijn deze hotels vaak nogal onpersoonlijk, hoewel ze ook een belangrijke rol spelen in het avond- en nachtleven van de stad door hun uitstekende restaurants. En ze zijn duur. In het hoogseizoen is het verstandig hotelaccommodatie ruim van tevoren te reserveren, want dan krijg je de beste prijs.

STREET-ART

Een van de bekendste street-artkunstenaars is Örn Tönsberg, die werkt onder het pseudoniem Selur (zie foto). Ook al zien de schilderingen uit alsof ze gisteren zijn gemaakt en morgen weer zullen zijn verdwenen, houden ze het in werkelijkheid vaak jaren vol. In de winkelstraten zie je ook hele panden die in de street-artstijl zijn geschilderd, waardoor ze nogal opvallen tussen de ‘gewone’ winkels. Informatie: https://guidetoiceland.is

REYKJAVÍK

Bezienswaardig

Landnámssynigin

Safnahusið

Þjóðminasafn Íslands

Listasafn Íslands

Listasafn Reykjavíkur

Hallgrimskirkja

Dómkirkja

Höfði

Perlan

Árbæjarsafn

Saga museum

Sjöminnasafn Víkin

Whales of Iceland

Harpa

Overnachten

101 Hótel

Icelandair Hotel Reykjavik Natura

Hótel Reykjavík

Hotel Oðinsvé

Luna Apartments

Radisson Blu 1919

Adam Hotel

Hotel Garður

Gistiheimilið Sunna

Tjaldsvæði (camping)

Farfuglaheimilin

Eten en drinken

Fiskfélagið

Fljótt og Gott

Lækjarbrekka

Winkelen

66° North

Cintamani

Spaksmannsspjarir

IÐA

Handknit

Ullarhúsið

Kringlan

Uitgaan

Loft Hostel

Microbar

Kaffibarinn

KEX Bar

Prikið

Actief

Reykjavík Bike Tours

Luxueus

101 Hótel :

Een van de chicste hotels van IJsland, behorend tot de Design Hotels-keten. Het is een prachtig vormgegeven hotel midden in het centrum. 101 Hótel telt 38 kamers, voorzien van alle denkbare luxe. Het zal niet verbazen dat dit ook een van de duurste hotels van IJsland is.

Hverfisgata 10, tel. 580 01 01, www.101hotel.is.

Op het vliegveld

Icelandair Hotel Reykjavik Natura

Bij het vliegveld van Reykjavík gelegen hotel met 220 kamers. Het is zeker geen goedkoop hotel, maar in combinatie met een vliegreis heeft Icelandair vaak interessante aanbiedingen. Het is van het hotel 15-20 minuten wandelen naar het centrum, maar er gaat ook een gratis shuttlebus. Het warmwaterstrand van Nautholsvík en Perlan zijn ook dichtbij.

Reykjavík Airport, Hlidarfotur, tel. 444 45 00, www.icehotels.is.

Op loopafstand

Hótel Reykjavík