Parijs

Uitgeverij ANWB

Inhoud

Het belangrijkste eerst

Dit is Parijs

Parijs in cijfers

Wat is waar?

Kodakmoment

Multiculti metro

Eén met de rivier

Wereldstad als kunstwerk

Het kompas van Parijs

15 manieren om je onder te dompelen in de stad

Een verzameling sprookjesdieren – Notre-Dame

Van oudheid tot Oriënt – in het Quartier Latin

Verandering van perspectief – op pad met de Batobus

Kunst in het station – Musée d’Orsay

Een bezoek aan de ijzeren dame – de Eiffeltoren

Etalage van Frankrijk – de Champs-Élysées

Lisa’s glimlach – het Louvre

Met glas overdekte winkelstraat – Galerie Vivienne

Kunstfabriek – Centre Pompidou

Op zoek naar vervlogen tijden – Place des Vosges

Frisse lucht in plaats van de muffe metro – naar het oosten

Stenen labyrint voor de onsterfelijken – Cimetière du Père Lachaise

Nooit meer slapen – Rue Oberkampf

Alles even schilderachtig – Montmartre

Wetenschap in het slachthuis – La Villette

Museumlandschap van Parijs

Nog meer kunst ...

Van Parijs tot Groot Parijs

Koninklijk Parijs – Versailles

Pauze, even rebooten

Overnachten

Eten en drinken

Winkelen

Uitgaan

Reisinformatie

Hoe zegt u?

Register

Fotoverantwoording

Colofon

Herinner je je deze nog?

Het belangrijkste eerst

Vliegshow

De mooiste manier om een stad te leren kennen, is om er op neer te kijken ... Met de Ballon Generali in Parc André Citroën stijg je naar 150 meter hoogte en zie je Parijs vanuit een vogelvluchtperspectief. (zie ook).

In het atelier

Wil je een keer zien waar kunstenaars vroeger werkten?

Bezoek dan Musée Zadkine, bij Jardin Luxembourg (100, rue d’Assas, 6e arr.), Musée de la Vie Romantique (16, rue Chaptal, 9e arr.) of het huis van Balzac (47, rue Raynouard, 16e arr.). Alle drie de musea zijn geopend van di.-zo. 10-18 uur.

Rustpauze op het spoor

Goed dat de stad sinds enige tijd meer aandacht aan groen besteedt. In navolging van de Promenade Plantée (zie ook), wordt de idee van ‘groene wandelwegen over verlaten spoorlijnen’ verder uigebreid: stukje bij beetje wordt de Petite Ceinture, een voormalige spoorlijn om de stad, voor wandelaars geopend.

Voor Foodies

Wie er van houdt zich met Franse specialiteiten te omringen, verlaat de Grande Epicerie, de gourmetafdeling van het warenhuis Bon Marché, met volle tassen (zie ook). Is de zout- en kruidenafdeling al heel indrukwekend – het mineraalwaterassortiment doet je stijl achteroverslaan!

Griezelig Parijs

Wie geen zin heeft om bijna twee uur in de rij te wachten voor de ingang van de catacomben (zie ook), kan zich ook aanmelden bij het kleine particuliere Vampiermuseum (14, rue Jules-David, aanvragen: museedesvampires@sfr.fr).

Soepkeuken

Rond de Place d’Italie leven duizenden migranten uit Laos, Vietnam, Cambodja en andere Aziatische landen. Hoewel de Parijse Chinatown niet te vergelijken is met die van New York, worden hier in de snackbars en restaurants de lekkerste noedelsoepen geserveerd.

Oren gespitst

Les Trois Baudets is een van die mythische plekken van Parijs. Hier begonnen de carrières van grote chansonniers als Jacques Brel, Georges Brassens en Juliette Gréco. Na jaren dienst te hebben gedaan als een van de vele Pigalle-sexshows, werd het muziektheater gerestaureerd en in 2009 heropend. De concertzaal met 250 stoelen is een coole plek om de nieuwste Franse muziek in al zijn diversiteit en genres te leren kennen, van pop en rock tot elektro en rap.

Drankjes op het dakterras

‘Tout Paris’ heeft de aantrekkingskracht van rooftopbars ontdekt. Mama Shelter was hiervoor baanbrekend. Dus: bij een mooie zomeravond hup het dakterras op en genieten van een barbecue (zie ook).

Skywalk voor waaghalzen

Ontbreekt er nog een originele selfie uit Parijs? Liggend op de glazen vloer van het eerste platform van de Eiffeltoren, lijken de mensen 57 meter onder je op mieren zo klein.

Voor Parijs pak ik altijd een badpak en zwembrilletje in. Zoals groundhoppers zo veel mogelijk voetbalstadions bezoeken, wil ik in alle mooie openbare zwembaden, zoals Piscine Josephine-Baker, gezwommen hebben.

Vragen? Ideeën?

Laat het me weten! Mijn adres bij de ANWB:

@ anwbmedia@anwb.nl

Dit is Parijs

Lange tijd was Parijs een stad, die zijn rivier negeerde. Sinds een paar jaar erkent de Franse hoofdstad dat de kwaliteit van het leven zo veel beter kan zijn aan het water. Kleine geluksmomenten aan de oever van de Seine, alleen of met vrienden, om te picknicken, muziek te maken, te lezen of gewoon een beetje om je heen te kijken – hoe mooi kan een zwoele zomeravond zijn? Echt romantisch wordt het bij zonsondergang, wanneer het water glinstert in de avondzon en de Notre-Dame trouw over de eilanden van de Seine waakt, zoals zij al eeuwenlang doet. Langs de beide Seineoevers zijn wandelgebieden aangelegd, tussen Musée d’Orsay en Pont de l’Alma zijn er nu zelfs een drijvende tuin, een uitrustcontainer, fitnessparcours, klimmuur en speeltuinen (lesberges.paris.fr). Partyboten, foodtrucks en pop-upbarretjes direct aan de oever van de rivier transformeren de quais tijdens warme avonden in grote festivalterreinen.

Chic genieten

Parijs is de culinaire hoofdstad van de wereld – alleen in Tokyo schitteren evenveel sterren aan het gastronomische firmament. In 2016 achtte Michelin 10 restaurants waardig om in de driesterrenleague opgenomen te worden, 91 kregen één of twee sterren. Jonge getalenteerde koks kijken op tegen hun grote kookvoorbeelden en in een zo multiculturele stad als Parijs, zijn alle smaken ter wereld vertegenwoordigd, van Afghaans tot Vietnamees.

Tegelijkertijd is Parijs ook de modehoofdstad van de wereld – en Chanel, Dior, Vuitton en Hermès zijn legendarische, wereldberoemde merken met must-have-status in Japan en elders. Achter deze façade van glitter en glammour moet gezegd worden dat steeds minder modehuizen onafhankelijk zijn: vele maken onderdeel uit van Europa’s grootse luxe-imperium LVMH, met zijn ambitieuze directeur Bernard Arnault, die enkele jaren geleden zijn privémuseum in het Bois de Boulogne opende. Zijn rivaal, multimiljonair François Pinault, opent in 2018 in de Bourse de Commerce midden in het centrum van de stad overigens zijn eigen museum. Beiden zijn ondanks alle economische crises ervan overtuigd dat de luxe-industrie een groeimarkt is en namen sterarchitecten Frank Gehry en Tadao Ando in de arm.

Green City

De Franse hoofdstad combineert levenskunst, elegantie en flair met respect voor het oude en enthousiasme voor alles wat nieuw is: Parijs is niet alleen traditioneel maar ook hip, trendy en modern. Een groot aantal maatregelen moet de stad nu ook ecologisch voorbereiden op de toekomst, waardoor Parijs zelfs als ‘megacity’ nog leefbaar zal zijn.

Frankrijk heeft 66 miljoen inwoners, Groot Parijs ongeveer 12 miljoen: bijna een op de vijf Fransen woont in de hoofdstad. In de metropool komen niet alleen politiek en macht samen, de centralistische politiek zie je ook terug in haar economische kracht: ‘Grand Paris’ is het epicentrum van wetenschap, handel, diensten en hier wordt een derde van het totale bnp verdiend. Ook de circa 35 miljoen toeristen, drukken een stempel op de meestbezochte stad ter wereld. In de ranglijst van groenste steden – de milieubewuste metropolen van Europa – hangt Parijs nog ver onderaan, maar de stad is goed op weg op het gebied van sustainability en klimaatbescherming. Sinds 2007 staan twintigduizend fietsen in rekken klaar om verhuurd te worden, worden tramlijnen aan de stadsranden aangelegd en rijden de eerste fietstaxi’s over de straten. Vergelijkbare moeite getroost men zich om luchtverontreiniging tegen te gaan, plastic te scheiden en meer groen en recreatieplaatsen te creëren.

Egalité, Fraternité, Liberté – alleen maar woorden of, leeft men er ook naar?

Chinatown en Belleville

Meer dan de helft van de immigranten en buitenlanders in Frankrijk (met of zonder Frans staatsburgerschap) leeft op het Île de France en dat merk je ook in het centrum van Parijs. In Chinatown (13e arr.) geven immigranten uit Vietnam, Cambodja, Laos en vele andere Aziatische landen unieke flair aan de wijk.

In het multiculturele Belleville (20e arr.) wonen ongeveer zeventig nationaliteiten, van Ameniërs, Polen en Russen tot mensen uit het Caribisch gebied en moslims en joden uit Tunesië, Marokko en Algerije, meestal gebroederlijk samen. De Seinemetropool profiteert als multculturele wereldstad van marabuts, rabbijnen, moskeeën en synagogen, Arabische radiostations, Afrikaanse platenlabels, exotische restaurants en markten. Ook immigranten uit francofone landen wereldwijd, meestal voormalige koloniën, zorgen ervoor dat de hoofdstad in beweging blijft.

Zoals terroristische aanslagen en rellen in de buitenwijken aantonen, moet de stad ook dringend de uit armoede en mislukte integratie voortkomende conflicten beheersbaar maken.

Wat is waar?

Vaak wordt Parijs omschreven als de ’stad van de honderd dorpen’, waarmee bedoeld wordt dat iedere stadswijk (quartier) zijn eigen karakter heeft op. Bestuurlijk is Parijs ingedeeld in twintig stadsdelen, te beginnen met het 1e arrondissement rondom het Louvre. Vervolgens wordt van binnen naar buiten geteld, met de klok mee (in de gids staan de nummers vermeld). Elk arrondissement is weer ingedeeld in vier quartiers, de echte woonplaats van de Parijzenaar, zijn ’dorp’.

Rive Gauche en Rive Droite

De Seine deelt Parijs in een Rive Gauche en een Rive Droite, een linker- en rechteroever. De intellectuele linker stadshelft is trots op zijn Sorbonne, en andere universteiten, gerenommeerde gymnasia, ‘grandes ecoles’, de kunstacademie, uitgeverijen, boekwinkels, filmhuizen en literaire cafés. De rechter pocht met grootstedelijkheid, de beurs, boulevards, banken en haute couture. Aan de Rive Droite zijn de eerbiedwaardige Comédie Française en de oude opera gevestigd; hier vind je de chique winkelwijk bij Rue du Faubourg Saint-Honoré, Avenue Montaigne en Place Vendôme en ligt de mooiste avenue ter wereld: de Champs-Élysées. Ook ligt rechts het paleis van de president en het Louvre, het grootste museum van de wereld. Kortom: links wordt nagedacht en rechts het geld verdiend. Naast deze tweedeling heeft ieder stadsdeel zijn eigen karakter, stijl en aantrekkingskracht.

De linkeroever

Een studentikoze sfeer hangt er in het Quartier Latin ( H-K 6-8, 5e arr.), rond de Sorbonne. De naam van de wijk is niet afkomstig van de Romeinen, waarvan thermen en amfitheater nog behouden zijn gebleven, maar door het latijn dat aan de middeleeuwse universiteit de spreektaal was. De centrale as van de wijk is Boulevard Saint-Michel. Richting de moskee en de Jardin des Plantes wordt het steeds rustiger.

Met zijn boekhandels, antiekwinkels, galleries en bioscopen is Saint-Germain-des-Prés ( F/G 5-7, 6e arr.) perfect om een te winkelen en rond te struinen: bij warenhuis Bon Marché, de bouquinisten aan de kade van de Seine of de chique boetieks bij Place de Sèvres. Beroemdheid vergaarde de wijk ook vanwege zijn literaire cafés, in het bijzonder Les Deux Magots en Le Flore, waar onder meer Picasso graag en veelvuldig kwam.

In Faubourg Saint-Germain ( D-F 4-6, 7e arr.) streek in de 17e en 18e eeuw de Franse aristocratie neer en bouwde hier luxueuze stadspaleizen. Tegenwoordig worden deze bewoond door overwegend ministeries en ambassades – ook de Nederlandse ambassadeur resideert hier in het prachtige Hôtel d’Avaray. Hoogtepunten in dit rustige quartier zijn de Eiffeltoren, Musée Rodin en de musea aan Quai Branly en Quai d’Orsay.

De rechteroever

De Marais ( J/K 4-6, 3e en 4e arr.), een stadsdeel met veel charme en voorname stadspaleizen, is ideaal om rustig rond te struinen. Homobars, chique restaurants en designboetieks trekken veel toeristen en hoofdstedelingen zelf aan. In Rue des Rosiers liggen traditionele Joodse bakkers en falafelsnackbars zij aan zij in een straat.

Les Halles ( H/J 4/5, 1e arr.), de buurt rond Centre Pompidou, wordt grondig gerenoveerd. De nieuwbouw van het Forum des Halles is de eerste stap en geeft hoop voor de rest van de wijk. Rond het Forum bepalen vooral spijkerbroekenwinkels, souvernir- en ansichtkaartenshops het karakter van dit grotendeels autovrije deel van de wijk.

Aan Les Halles grenst quartier Montorgueil ( H/J 3/4, 2e arr.), dat rondom de gelijknamige marktstraat zich heeft ontwikkeld tot een levendige trendy wijk. Vooral de straten Saint-Sauveur, Bachaumont, Greneta, Mandar en de Passage du Grand Cerf zijn pleisterplaatsen geworden voor de alternatievere, welvarende stadsbewoner.

De fameuze Champs-Élysées ( B-E 2-4, 8e arr.) met zijn voorname zijstraten brengen je naar het Parijs van de 19e eeuw met de opera uit de belle époque (Opéra Garnier) en de brede boulevards (9e arr.) met grote en beroemde warenhuizen als Printemps en Galeries Lafayette.

Het noorden, zuiden en oosten

Montmartre ( kaart 4, 18e arr.), sinds lange tijd de rosse buurt van Parijs met louche seksshops en tourist traps, heeft ook hele charmante plekjes. Naast het unieke uitzicht over Parijs vanaf de trappen voor de Sacré-Cœur loont het de moeite om door de straten rondom Place des Abbesses te slenteren.

In Montparnasse ( D-F 7/8, 14e arr.) streken in de gouden jaren 20 van de 20e eeuw veel schilders en schrijvers neer. Tegenwoordig is de buurt rondom Gare Montparnasse en de wolkenkrabber Tour Montparnasse vooral goed om van het authentieke, ontoeristische leven te genieten en is met zijn vele bioscopen en brasseries een geliefde uitgaansbuurt.

De Bastillewijk ( L/M 5/6, 11e arr.) in het oosten, achter Place de la Bastille en het nieuwe operagebouw, is een geliefd uitgaansgebied. Vooral jongeren bevolken de bisto’s en bars in Rue de Lappe en Rue Oberkampf. Het nachtelijk vertier zet zich voort aan Canal Saint-Martin ( K/L 1-3, 10e arr.) en in Belleville ( KM 1-3, 20e arr.).

Een verzameling sprookjesdieren – Notre-Dame

De Notre-Dame heeft twee unieke eigenschappen: niet alleen is zij een van de indrukwekkendste gothische kathedralen van Frankrijk, het uitzicht vanaf de zuidtoren is adembenemend! Je moet wel bereid zijn vierhonderd treden over een smalle trap omhoog te klimmen.

De beroemde gothische kathdralen van Frankrijk, zoals die van Reims of Chartres, zijn een reis op zich waard. Hele boekwerken beschrijven de meesterlijke architectuur en hordes stadsgidsen kunnen hun grote schoonheid niet genoeg prijzen. En dan volgt de Notre-Dame: de ligging op het eiland in de Seine midden in Parijs maakt van de 850 jaar oude kerk een van de spectaculairste kathedralen ter wereld.

De Notre-Dame is een van de bestbezochte bezienswaardigeheden van Frankrijk – met ongeveer 13 miljoen bezoekers per jaar. Ook al zijn er minder gelovigen dan vroeger, hier hoeven geestelijken zich in elk geval geen zorgen te maken over teruglopende interesse voor de kerk.

Er zijn niet veel kerken in de wereld waar mensen voor in de rij staan. Voor de Notre-Dame op het Île de la Cité gebeurt het dagelijks. Want het in 1163 begonnen en pas in 1345 voltooide meesterwerk van Franse gothiek, imponeert ook de meest overtuigde leek vanwege de harmonische symmetrie en de met sculpturen rijkversierde westgevel.

De drie rosetten van de Notre-Dame hebben een doorsnede van 10 tot 13 meter. Bij een bezoek zul je al snel merken dat zij, ondanks hun enorme formaat, nauwelijks licht in de donkere kerk binnenlaten.

Parijs, Bamyan, Nimrud – blinde vernielzucht kent geen grenzen

Hoewel zijn opvolgers in Chartres en Reims slanker, ranker en eleganter zijn, bekoort de Parijse kathedraal door zijn combinatie van horizontale en verticale elementen: zowel de bogengaanderij vlak onder de torens als de Koningsgalerij boven de drie toegangspoorten benadrukken de horizontale lijnen.

In totaal telt de gevel 28 sculpturen. Oorspronkelijk stonden hier beelden van Bijbelse koningen; tijdens de Franse Revolutie werden ze als gehate symbolen van de monarchie verwoest (de beeldenstormers waren in de veronderstelling dat het beelden van Franse koningen waren). Pas in 1977 bracht een spectaculaire vondst een paar koppen aan het licht, die door een monarchist waren begraven; zij behoren nu tot de topstukken in het museum voor middeleeuwse kunst in het Hôtel de Cluny (zie ook).

De grote klok, boven in de zuidtoren, heet Emmanuel. En Emmanuel kan met recht een zwaargewicht worden genoemd: hij weegt 13 ton – alleen de klepel weegt al bijna 500 kg! De klokken in de zuidelijke toren worden alleen geluid op feestdagen, zoals Pasen, en niet meer door een potige klokkenluider maar al decennia met mechanische ondersteuning.

Meester van de middeleeuwen

De drie portalen, het Maria- en Annaportaal en het middenportaal met een uitbeelding van het Laatste Oordeel, getuigen van het vakmanschap van de middeleeuwse beeldhouwers. Nadere bestudering verdient ook het grote roosvenster, dat met een diameter van 13 m tot de grootste van Europa gerekend kan worden. Twee andere ramen van dit type, die zijn aangebracht in de zijschepen van de 130 m lange kerk, ontdek je pas wanneer het interieur van het imposante godshuis goed op je ingewerkt is.

Van maagd tot bloedbruiloft

Eeuwenlang vonden hier talloze plechtigheden van groot historisch belang plaats. In 1430, tijdens de Honderdjarige Oorlog, werd hier de negenjarige Hendrik VI, koning van Engeland, tot koning van Frankrijk gezalfd. Op verzoek van zijn moeder, rehabiliteerde Hendrik VII in 1455 Jeanne d’Arc in deze kerk. In 1572 vormde het huwelijk van de protestante Hendrik van Navarra met Margaretha van Valois de aanleiding tot de bloedige Bartholomeüsnacht. In 1804 kroonde Napoleon zich hier in aanwezigheid van paus Pius VII tot keizer. In de 20e eeuw vonden er de begrafenisplechtigheden plaats van generaal De Gaulle (1970) en François Mitterrand (1996).

Niet alleen de voorgevel van de Notre-Dame is de moeite waard, maar ook een wandeling rond het gotische bouwwerk en door de kleine tuin met uitzicht op de Seine. Hier zijn de gotische steunberen of schraagpijlers, die vermoedelijk tussen 1160-1180 werden uitgevonden, goed te zien. Dankzij deze constructie werd het mogelijk de hoog oprijzende gotische kathedralen met hun grote ramen te bouwen.

De 19e-eeuwse smeedijzeren voetgangersbrug, Pont au Double, verbindt het 4e met het 5e arrondissement. De naam is afgeleid van de hoogte van de tol: om te kunnen oversteken moest een dubbele denier worden betaald.

De toren op!

Wie de smalle vierhonderd traptreden van de zuidelijke toren beklimt, wordt beloond met een prachtig uitzicht. Het panorama van Parijs vanaf 70 m hoogte wordt vaak gefotografeerd met de demonische waterspugers (gargouilles) op de voorgrond. Deze Galerie des Chimères stamt niet uit de middeleeuwen, maar is een toevoeging door een van de beroemdste restauratoren van historische bouwwerken, Eugène Viollet-le-Duc, die in de 19e eeuw belast werd met de werkzaamheden aan de kerk. De laatste aanpassingen vonden in 2013 plaats: voor het 850-jarige jubileum werden negen nieuwe klokken in de noordtoren opgehangen.

Wil je de Notre-Dame bezoeken, maar niet uren in de rij staan? Zorg dan dat je iets voor 10 uur ‘s morgens aanwezig bent, dan is de kans groot dat je voor zowel het bezoeken van de kathedraal als het beklimmen van de toren meteen kunt doorlopen. In de zomermaanden (juli en augustus) is de kerk tot 23 uur open (laatste entree 45 minuten eerder) en zijn de late uurtjes vaak rustig.

De dodencel

Op het Île de la Cité is nog een prachtig voorbeeld van middeleeuwse kerkbouwkunst te zien: de Sainte-Chapelle . De 13e-eeuwse kapel, een gotisch juweeltje, was door Lodewijk de Heilige bestemd als onderkomen voor zijn waardevolste relikwie: de doornenkroon van Jezus. Beroemd zijn de in totaal 600 m² grote kleurige glasramen (bijna de helft is origineel) in de bovenste kapel, die aan de koning was voorbehouden.

Direct hiernaast ligt de Conciergerie . In de middeleeuwen – voor de bouw van het Louvre – was dit de koningsburcht, vanaf de 15e eeuw gevangenis. Te bezoeken zijn de Salle des Gens d’Armes, Salle des Gardes, de keukenruimten en de cellen van Marie-Antoinette en Robespierre, die tijdens de Franse Revolutie van hieruit naar de guillotine werden gevoerd. Een plaquette met namen van alle geguillotineerden herinnert aan de tijd van de Revolutie.

INFO EN OPENINGSTIJDEN

Notre-Dame : Pl. du Parvis Notre-Dame, 4e arr., www.notredamedeparis.fr, ma.-vr. 7.45-18.45, za., zo. 7.45-19.15 uur

Beklimming toren: toegang Rue du Cloître Notre-Dame, www.tours-notre-dame-de-paris.fr, okt.-mrt. dag. 10-17.30, apr.-sept. 10-18.30, juli, aug. vr., za. tot 23 uur, € 10/8, EU-burgers tot 25 jaar gratis

Sainte-Chapelle : in het Palais de Justice, 4, bd du Palais, 1e arr., www.sainte-chapelle.fr, apr.-sept. dag. 9-19, okt.-mrt. 9-17 uur, € 10/8, EU-burgers tot 25 jaar gratis

Conciergerie : Bd. du Palais, 1e arr., www.paris-conciergerie.fr, dag. 9.30-18 uur, € 9/7, Combikaartje met Sainte-Chapelle € 15, EU-burgers tot 25 jaar gratis

VIVE LA FRANCE CULINAIRE

Een prachtig uitzicht biedt Le Flore en l’Île (42, quai d’Orléans, 4e arr., www.lefloreenlile.fr, dag. 7-2 uur, formule € 17). Het kleine restaurant op het Île Saint-Louis serveert typisch Franse gerechten; vanaf het terras kijk je uit op het koor van de Notre-Dame en het Île de la Cité.

Wil je per se in de buurt van de Notre-Dame iets eten? Dan gaat het er vanzelfsprekend wat toeristischer aan toe. Maar voor de kleine trek, is deze bistro op het Île Saint-Louis een goede tip om snel een hapje te eten. In het gezellige Café Saint-Régis (6, rue Jean du Bellay, 4e arr., tel. 01 43 54 59 41, www.cafesaintregisparis.com, dag. 7-2 uur, ca. € 30) staan in een mum van tijd een goede clubsandwich, hamburger, ceasar salad of een croque monsieur op tafel.

EEN UITNODIGING TOT CREATIVITEIT

Papier Plus (9, rue du Pont-Louis-Philippe, 4e arr., www.papierplus.com, ma.-za. 12-19 uur) verkoopt bijzonder schrijftoebehoren, zoals papier en karton in alle kleuren, formaten en diktes, stiften, (vul)pennen, allerlei notitie-, adressen-, dagboekjes en agenda’s. Ertegenover zit Calligrane (nr. 6, www.calligrane.fr) met een vergelijkbaar assortiment.

Uitneembare kaart: H-K 5/6 | métro: Cité

Kippenvel! Romantischer kun je je een bezoek aan de Notre-Dame nauwelijks voorstellen: ondergaande zon met zwoele jazzklanken ...

Vergeven, niet vergeten

Het Mémorial des Martyrs de la Déportation , op de punt van het eiland, herdenkt de door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog gedeporteerde Fransen; een raam met traliewerk biedt uitzicht op de Seine. Op het gedenkteken staan de namen van de concentratiekampen waarnaar de mannen, vrouwen en kinderen zijn weggevoerd met de manende woorden: ‘Pardonne – n’oublie jamais’ (’Vergeef – maar vergeet nooit’).

De muren van het Mémorial des Martyrs de la Déportation bestaan uit 200 000 lichtgevende glasstaafjes – als symbool voor de talloze slachtoffers van deportatie naar concentratiekampen.

OM DE HOEK