OF HOE WAAROM

Deze special edition van OF HOE WAAROM bevat de volgende extra's:

- Making Of Hoe Waarom

- Voorstudies OF Hoe Waarom

- Deleted scenes

- Flora Vos interviewt zichzelf

Hanna Bervoets

OF HOE WAAROM

Roman

Uitgeverij L.J. Veen
Amsterdam/Antwerpen

© 2009 Hanna Bervoets en Uitgeverij L.J. Veen
Omslagontwerp Roald Triebels
Omslagbeeld Caitlin Worthington
Foto auteur Ilja Meefout

ISBN 9789020410273
D/2009/0108/731
NUR 301

ofhoewaarom.nl
hannabervoets.nl
ljveen.nl

Voor Britney, Lindsay, Amy en Mary-Kate

‘I don’t like Mondays’
– Brenda Ann Spencer, 1979

‘Tell me why
I don’t like Mondays’
– Boomtown Rats, 1979

Ken je dat filmpje van die baby en die slagroomtaart?

Nee?

Het gaat zo:

Een baby zit in een kinderstoel en lacht naar de camera. Voor hem staat een taart met een kaars. De baby prikt met z’n middelvinger in de slagroomlaag: z’n romper vat vlam.

De camera schokt maar het beeld blijft scherp en het kind wappert met z’n vlammende arm.

Linksboven in beeld verschijnt nu een man, hij heeft een plastic beker bruine vloeistof in z’n hand. IJsthee, misschien is het cola. De man leegt de beker over de arm van de baby. Het vuur dooft, de baby kraait, graait in de taart, kijkt opnieuw in de camera.

En smeert twee handen slagroom in z’n ogen.

Hier gaat het beeld op zwart.

Tenminste, in de versie die nu op internet staat. Die duurt precies één minuut, het oorspronkelijke filmpje is langer: slagroom loopt zeven seconden lang over de slapen van de baby omlaag. Maar hij huilt niet, hij kijkt alleen maar.

Recht in de camera.

In 1985 was het filmpje voor het eerst op de Nederlandse televisie, tijdens Jouw leukste thuisvideo. Het was volgens de jury het beste fragment uit de hele aflevering, dus de moeder die het instuurde kreeg een Betacam-recorder cadeau. Een paar jaar later verscheen het filmpje in een Amerikaanse show. Er stonden nu stemmetjes onder. Hi deedledeedee, hoor je de baby in een mannenstem denken: ‘Hi deedledeedee it’s my birthday so you bet I’m gonna eat this cake!’

‘Watch out Junior,’ roept een vrouw buiten beeld als de baby z’n vinger in het deeg steekt. En na het legen van de beker zegt de baby: ‘O no, I think I’m wet mommy.’

De Amerikaanse show werd verkocht aan TvTokio en TvTokio heeft het filmpje vertaald. ‘Karuchi!’ doet de baby daar. En: ‘Daisi ko ko koiya. Ya ya, yayaya!’ Bij het vlam vatten hoor je mensen lachen en bij het smeren van de slagroom ook. De man met de beker vonden de Japanse lachers minder grappig: bij het blussen blijft het stil. Sindsdien is het filmpje van één minuut en zeven seconden in zestien landen uitgezonden.

Daar heeft die baby nooit geld voor gekregen. Ik kan het weten.

Want ik, Florence Vos, vijfentwintig, was die baby.

Wist je dat?

Waarschijnlijk niet. Ik heb het in ieder geval in nog geen enkel tijdschrift gelezen. En als je mijn naam intypt bij een zoekmachine, verschijnen er heel andere dingen. Zelfs journalisten hebben er nooit naar gevraagd.

Ik had er net nog een op bezoek. Een journalist, hier; in mijn kamer. Hij droeg een trui van kunststof zo dun dat zijn schouderbladen er haast doorheen staken.

‘Mooie trui,’ zei ik.

‘Dank u,’ deed de journalist.

Ik gaf hem een mok thee en een roze koek, of eigenlijk: glacé. Ik ben dol op glacés maar de journalist heeft zijn koek niet opgegeten. ‘Hoe is het allemaal begonnen?’ vroeg hij al tijdens de thee. Ik kon het hem niet vertellen. Daarom zei ik: ‘Wil je niet iets anders weten? Wat ik leuke programma’s vind op tv? Wat voor dagcrème ik gebruik of welke lippenstift?’

De journalist schudde zijn hoofd.

Toch zei ik: ‘Premier Rouge van Chanel, de gelimiteerde editie uit 2003. Qua lipstick dan, hè? Als dagcrème gebruik ik nu Q10 Oxide. Ken je dat? Het bevat een bestanddeel dat ze pas een paar jaar geleden ontdekt hebben, een heel speciale vitamine; het stimuleert revitaliserende peptides en de aanmaak van antioxiderende pesticiden. Chelaterende stoffen als lactobionzuur en gluconolacton absorberen het ijzer uit de opperhuid, en dat veroorzaakt veroudering. Q10 helpt het lactobionzuur te neutraliseren, wil je het potje zien?’

Mijn moeder zei altijd: ‘Op schoonheid moet je nooit beknibbelen.’ Maar zelf deed ze dat wel. Zo smeerde ze alleen haar gezicht met dagcrème in, nooit haar decolleté. Terwijl de verpakking toch echt adviseerde: ‘Gezicht, hals en decolleté dagelijks goed insmeren.’

Een truc, zei mijn moeder. Een truc om haar nog meer dagcrème te laten aanschaffen; ze zou er niet intrappen.

De laatste keer dat ik mijn moeder zag zaten haar hals en decolleté vol groeven en levervlekken. Maar haar gezicht was gaaf.

Op de blauwe plekken na.

De journalist bewoog een pen over zijn kladblok maar ik zag dat hij niets opschreef.

Ik vroeg: ‘Wil je nog een koek?’

Hij zei: ‘Nee dank u, ik heb nog.’

‘Maar houd je wel van glacés? Ik heb ook nog pennywafels hoor. En kokosmakronen. Wil je misschien een kokosmakroon?’

Ik weet zeker dat de journalist toen twijfelde.

‘Zal ik de trommel even halen? Dan kun je zelf iets uitzoeken. Al moet ik je toch echt de kokosmakronen aanraden.’

‘Nee,’ zei de journalist, ‘maar wel heel aardig.’

Ik keek naar een krokodilletje op z’n borst.

‘Ik moest maar eens gaan, denk ik,’ zei de journalist.

Hij pakte z’n jack van mijn kapstok en vertrok. Naar huis, of nog even naar de redactie om te werken aan een artikel over de Krisis, want aan het interview met mij had hij natuurlijk niets.

Ik weet wel wat die journalist wilde weten. Dat wat iedereen wil weten. Drie dingen maar:

Of.

Hoe.

Waarom.

Maar ik mocht het hem niet zeggen: ik heb een contract ondertekend. Zonder kleine lettertjes maar met exclusieve rechten. En de belofte het hele verhaal te vertellen.

Alleen aan jou.

Als je nu doorleest, kom je alles te weten. Of, hoe en waarom. In die volgorde, want zo heb ik het beloofd. En waarom zou ik die belofte breken?

OF

Ons Geheim. Ken je dat blad? Het heeft een oplage van 70 000 maar veel meer lezers dan dat want het ligt bij alle kappers en het zit in de leesmap. In Ons Geheim staan verhalen van vreemdgaande vrouwen, verslaafde moeders en overspelige vaders. Ach, je kent het vast.

Volgens Dirk is Ons Geheim op kwalitatief gebied geen goed blad. De redactie vertaalt verhalen uit het Duits en neemt interviews telefonisch af. Als ze al interviews afnemen, want ze hebben bij Ons Geheim ook een kaartenbak. In de ene la zitten kaartjes met thema’s: botkanker, zelfmutilatie, overdreven genegenheid voor tropische amfibieën of paarden. De andere la zit vol archetypes. Marlies de nagelstylist met kind van drie. Reza de Utrechtse studente Nederlands. Doortje het plattelandsmeisje. Officieel dienen de thema’s en archetypes ter inspiratie.

Maar wij weten wel beter. Eén keer per week, tijdens de redactievergadering, trekt de hoofdredacteur van Ons Geheim uit elke la één kaartje. Dan zegt hij: ‘Wie gaat hier het mooiste verhaal van maken? Handen graag, ik wil alleen maar handen zien.’ De maker van het mooiste verhaal krijgt aan het eind van de week een Bijenkorfbon of parkeercoupon.

Ook wanneer hij het mooiste verhaal verzon.

Dat zegt Dirk tenminste. En Dirk kan het weten, want Dirk heeft er gewerkt.

Ik niet.

Ik werkte tot een maand geleden bij Haar Verhaal. In vergelijking met Ons Geheim was onze oplage lager, maar wij werkten duurzamer. Deden we een interview, gingen we altijd bij de mensen langs. We namen de tijd: eerst een koekje – mariakaakje, stroopwafel, bokkenpoot, kokosmakroon – dan pas het verhaal.

Over de uitwerking dachten we vervolgens lang na. Dirk hield niet van mooischrijverij. Een goede openingszin vond hij daarentegen erg belangrijk.

In Ons Geheim begint ieder artikel met het begon met. Het begon met een knobbeltje op m’n dij. Het begon met een wijntje na het eten. Het begon met een tintelende sensatie in m’n zij. Dirk vond ‘Het begon met’ een onorigineel begin. Dus deden wij het anders. In Haar Verhaal startten stukken altijd midden in de actie: ‘Ik was aan het winkelen en viel flauw.’ Of: ‘Stond ik aardappels te koken, werd alles opeens zwart voor m’n ogen.’ Dat werkt veel beter; we merkten het aan de reacties van lezers die schreven: ‘Dank jullie wel voor dit artikel; dit artikel heeft mijn leven verbeterd.’

En met ‘dit artikel’ bedoelden ze dan: ‘Manoesja heeft geen baarmoeder meer’, of: ‘Mila heeft een minnaar’ of: ‘Maaike is een pathologische leugenaar’. Soms deden lezers suggesties. Mevrouw A. Vervoort uit Emmeloord schreef ooit: ‘Haar Verhaal is mijn favoriete tijdschrift. Ik lees het iedere week na de boodschappen. Maar waarom staan er nooit Marokkanen in?’ Lily wilde terugschrijven dat Marokkanen Haar Verhaal niet lezen, maar Dirk zei: ‘Ik ben getriggerd. Hier moet iets mee.’ Twee weken later hadden we een verhaal met Marokkanen. Het heette: ‘Fatiha is Marokkaans’.

Een eigen kantoor hadden we niet; we werkten in het gebouw van De Uitgever en deelden de zevende verdieping met vijftien mensen van Vissen & Jagen.

Zelf waren we maar met z’n vieren: Dirk, Lily, Marjan en ik. Dirk was de hoofdredacteur. Hij had geen eigen kamer, maar om zijn bureau stond een muurtje van plexiglas. Dat had hij speciaal laten maken door een timmerman uit Amsterdam-Noord die op zijn website schreef dat hij een ware specialist was op het gebied van muurtjes van plexiglas. Als Dirk koffie wilde, moest hij zijn hoofd over het muurtje steken en zeggen: ‘Gaat er toevallig iemand koffie halen?’

Lunchen deden we samen, in de grote kantine van het gebouw van De Uitgever. De mensen van Vissen & Jagen zaten meestal in het midden, aan de grote ronde tafel, de jongens van het Financieel Blad hadden de neiging zich te verspreiden. Maar wij van Haar Verhaal zaten altijd op dezelfde plek. Rechtsachter, bij de plastic varen. Soms zei Dirk een van de jongens van het Financieel Blad gedag. Dan riep hij: ‘Hé da’s Chris, daar gaat Chris, dag Chris!’ en dan zwaaide hij naar de overkant van de zaal, vanachter onze varen. Ik heb geen van de jongens van het Financieel Blad ooit terug zien zwaaien.

Lily was vrijgezel en dat zei ze graag en vaak. Vroeg iemand onder het eten ‘hoe gaat het?’, zei Lily: ‘Ach ja, nog steeds single, hè?’ Lily las boeken over singles, luisterde liedjes over singles en keek televisieseries waar singles de hoofdrol in speelden. Maar soms even niet. Dan zei Lily: ‘Ik ben aan het daten’ en: ‘Dit is de man van m’n leven.’ Drie lunches later zei Lily dan meestal: ‘We matchen toch niet helemaal, de man van m’n leven en ik.’ Dan was er geen vonk of geen klik of had haar date de serveerster geen fooi gegeven. ‘En als ie nu al geen fooi geeft,’ zei Lily eens, ‘wat kan ik dan in de toekomst verwachten?’

Ik heb toen geknikt.

Dirk was altijd als eerste klaar met eten. Dan schoof hij zijn bord voor zich uit en zei: ‘Nou, ik ben uitgegeten.’ Daarna stond hij op en ging hij terug naar de zevende. Had hij die dag een appel of kuipje yoghurt met apart zakje havervlokken gekocht, dan nam hij die mee naar boven. We hebben het nooit zo afgesproken, maar Lily, Marjan en ik wachtten met opstaan tot we alle drie klaar waren. Eén keer hebben Lily en ik zestien minuten zwijgend naar Marjan en haar halve croissant hüttenkäse gekeken. Alleen toen er een brokje hüttenkäse aan Marjans kin kleefde, zei Lily: ‘Marjan, je hebt een stukje hüttenkäse aan je kin kleven.’

Maar met haar werk was Marjan vaak vroeg klaar. Soms startte ze een uur eerder zodat ze haar kinderen op tijd van school kon halen. We kenden ze van de foto op haar bureau: een meisje en twee jongens met fluorescerende bermuda’s en een scheiding in het haar.

Slechts één keer vertrok Marjan als laatste. Lily en ik dachten: ze is al weg. Maar ik kwam haar daarna tegen in het damestoilet, met uitgelopen mascara: ze had de deur niet goed op slot gedaan. ‘Laat maar,’ zei ze toen ze me zag staan, ‘laat maar.’

Toen zijn Lily en ik naar huis gegaan.

Eén keer per week verdeelden we de verhalen. We hadden ieder ons eigen specialisme. Ik deed ziektes, al dan niet chronisch, Lily psychische aandoeningen. Marjan deed relaties, verslaving en gezinsdrama’s.

En dan was er nog borstkanker. Borstkanker was een categorie apart; de enige aandoening die we omstebeurt beschreven. Want terwijl de meeste onderwerpen één keer per jaar langskwamen, behandelden we borstkanker om de vier weken. In de week dat ik werd aangenomen, zei Dirk: ‘Een op de drie vrouwen krijgt borstkanker, dus dat betekent: een op de drie lezers. En waar willen lezers met borstkanker over lezen? Precies: over borstkanker. Heeft een vrouw eenmaal borstkanker, wil ze alleen nog over andere vrouwen met borstkanker lezen. Vrouwen met borstkanker moet je niet met verhalen over de ziekte van Hodgkin vervelen, vrouwen met borstkanker moet je borstkanker geven. Begrepen?’

Het kwam zelden voor, maar soms waren we het niet meteen eens over de verdeling. Dit gebeurde bij ‘Marjorie heeft een permanente piep in haar oor’. Lily zei: ‘Da’s psychisch.’ Dirk vond dat niet. ‘Nee,’ zei die, ‘een permanente piep is iets fysieks.’ ‘Ja,’ zei Marjan, ‘een permanente piep is fysiek.’ Dus Dirk vroeg: ‘Flora, wat vind jij ervan?’

Een paar dagen later zat ik bij Marjorie op de bank.

Ze bood me een pindarotsje aan: ‘Ik heb ze speciaal in huis gehaald.’ Ik beet in het rotsje. Het kruimelde een beetje. Marjorie zei: ‘Je kunt zo’n rotsje het best in één keer opeten.’

‘Wanneer is het piepen ontstaan?’ vroeg ik.

‘Nou,’ zei Marjorie, ‘het begon met een zachte piep.’

Er stond een radio op haar bank: hij ruiste. ‘Dat moet,’ zei Marjorie, ‘dan hoor ik die piep tenminste niet.’ Ze vertelde dat ze zonder ruis niet kon slapen of lezen en ook niet ontspannen een pastaschotel kon eten. Op sommige dagen wisselde ze wel zes keer van frequentie. ‘Zuivere ruis is zeldzaam,’ vertelde Marjorie. ‘Er zit altijd wel iets doorheen. Een stem, een lied, gekraak of gepiep. Soms uit het niets; is de ruis al twee uur steady, hoor je opeens iemand het nieuws voorlezen. Alleen vierentachtig punt twee en zesenzeventig punt negen zijn redelijk betrouwbaar. Maar je weet het natuurlijk nooit zeker.’

Ik schudde mijn hoofd: ‘Nee, dat weet je nooit.’

Mijn vingers waren bruin van het pindarotsje en ik had niets om ze aan af te vegen. ‘Zie je wel,’ zei Marjorie. ‘Je moet rotsjes eigenlijk altijd meteen in je mond stoppen.’

Soms werd ze ’s nachts wakker, zei ze. Van Franse chansons:

Madame promène son cul sur les remparts de Varsovie.

Madame promène son coeur sur les ringards de sa folie.

Dan stond ze op, son ombre sur les grand-places de l’Italie, draaide ze aan de knop, je trouve que Madame vit sa vie, en wisselde ze van frequentie.

Het is nu bijna een maand geleden dat ik voor het laatst op de redactie was. Marjan heb ik sindsdien niet meer gezien. Wel heb ik kerstkaarten gemaakt. Kerstkaarten met glitters, origami en mijn handtekening. Ook heb ik jurken gekocht: twee blauwe, drie groene, zes zwarte, twee met pofmouwen, een onderjurk, drie bruine en twee met polkadots.

En één rode.

Een heel mooie rode.

Maar laat ik niet afdwalen. Laat ik beginnen met de eerste vraag in dit verhaal: Of.

Waar begint Of? Of begint daar waar alles altijd maar begint. Op maandag.

MAANDAG

Maandag begon met mijn tijdelijke terugkeer naar de redactie. Ik had na het gebeuren een paar dagen vrij genomen, in totaal was ik er een week niet geweest. Iemand had mijn bureau opgeruimd, de post-its van m’n computer afgetrokken en er een stapeltje van gemaakt. De velletjes kleefden aan elkaar, m’n memo’s waren onleesbaar.

‘Flora,’ riep Marjan toen ze binnenkwam. Ze zei: ‘Je bent er weer. Hoe is het nu. Ben je al wel een beetje bijgekomen.’ Ik zei: ‘Ja,’ Dirk vroeg: ‘Koffie?’

Toen is Dirk zelf koffie gaan halen: zwart voor mij, verkeerd voor Marjan, thee voor zichzelf en voor Lily wienermelange. ‘Mooie nieuwe schoenen,’ zei die. Ze wees naar mijn pumps van Givenchy. Ik had ze al een paar keer eerder gedragen. ‘Ja,’ zei Marjan en ook Dirk vond: ‘Dat zijn heel mooie schoenen, Flora.’

Bij Vissen & Jagen was iemand jarig. We hoorden ze zingen, in de ruimte naast ons:

Er is er een jarig. Hoera, hoera.

Dirk wachtte tot de mensen van Vissen & Jagen uitgezongen waren en zei toen: ‘Zo Flora. Klaar om weer aan de slag te gaan?’

Nog diezelfde middag begon ik aan een nieuwe opdracht. Ik moest naar Almere want daar woonde Mimi.

Mimi was een primordiale dwerg van negentig centimeter lang. En mensen van negentig centimeter lang, daar zijn er over de hele wereld maar een paar van. ‘Nu nog honderddrie,’ zei Mimi. Want een Chinees meisje met primordiale dwerggroei was onlangs overreden.

Door een riksja.

Veel patiënten wonen nu in Japan, Dubai en Amerika, maar de meeste landen hebben geen inwoners met primordiale dwerggroei: die moeten het met de primordiale dwergen uit andere landen doen. Mimi was de enige patiënt in Europa en had iedere maand een andere cameraploeg op bezoek. De Zweden in juli, de Polen in augustus, de Tsjechen waren net weg. Mimi had al twee keer eerder Tsjechische documentairemakers ontvangen. Ze zei: ‘In Tsjechië is primordiale dwerggroei echt een ding’, en vertelde dat ons interview daarom was uitgesteld. ‘Heeft Dirk dat niet verteld?’

‘Nee,’ zei ik, ‘maar ik ben een weekje weggeweest.’

De Tsjechische cameraploeg wilde niet filmen op de dag dat Mimi mij een interview gaf; dat vonden ze niet authentiek. Wel wilden ze mee naar het ziekenhuis en erbij zijn wanneer Mimi in de supermarkt sperzieboontjes woog. Ze was op een omgekeerd winkelmandje gaan staan, alleen zo kon ze bij de weegschaal. Meestal stond Mimi niet op omgekeerde mandjes. Meestal trok Mimi een roerbakzak van de onderste plank in het koelvak. Maar dat vertelde ze de buitenlandse documentairemakers niet. ‘Aan omgekeerde mandjes hebben ze meer,’ zei Mimi.

Mimi gaf me een Bastognekoek en zei: ‘Sorry, ik ben misschien wat traag vandaag. Ik ben een beetje moe. Het put ook uit, hè? Zo’n cameraploeg op bezoek.’ Ze zuchtte en zei: ‘Je weet hoe dat gaat.’ Ik knikte maar ik wist het niet.

Ik heb niets tegen camera’s.

Vroeger was ik vaak televisiepubliek. Honderdnegentien keer zat ik op de tribune van quizzen, serviceprogramma’s en spelshows. Ik heb het allemaal op video. Vaak zat ik vooraan, vooral bij talkshows voor een ouder publiek. ‘Hè hè,’ zei de floor-manager dan, ‘eindelijk eens een jong iemand.’ Sindsdien weet ik: ouderen zien zichzelf liever niet.

Het kwam niet vaak voor, maar soms had ik geen zin. Niet in de rit, niet in de zit, maar mijn moeder zei dan: ‘Ga toch maar, Flora. Dan hebben ze je weer even gezien.’

‘Wil je m’n huis zien?’ vroeg Mimi. ‘Dan kun je aantekeningen maken over alle aanpassingen.’ Ik zou Mimi in het interview volledig quoten, dus had geen aantekeningen over aanpassingen nodig. Maar Mimi liep al naar de keuken. Ze wees: ‘Verstelbaar aanrecht, lage laatjes, speciaal ontworpen tafel.’

Er hingen lampjes voor haar ramen. Kerstlampjes die ze bij de Blokker als Multicolour verkopen. De lampjes knipperden met lange tussenpozen. ‘Maar ze kunnen ook sneller, hoor,’ zei Mimi. ‘In verschillende standen. Kijk, nu ik hier op druk knipperen ze stroboscopisch.’

‘Mooi,’ zei ik, ‘alleen: oktober is wel vroeg voor kerstlampjes.’

‘Ja,’ zei Mimi, ‘maar ja, ik vier geen Sinterklaas.’

Onder de slinger lampjes stonden ganzen, glanzend en aflopend in grootte.

We gingen weer zitten op de bank in de woonkamer en namen allebei nog een Bastognekoek. Ik zette m’n DAT-recorder aan en Mimi vertelde haar verhaal: ‘Het begon in de baarmoeder.’

Primordiale dwerggroei ontstaat vlak na de bevruchting, vandaar de term primordiaal. Er gaat iets mis met de eerste celdeling, daardoor stagneert de ontwikkeling.

Ik bekeek Mimi’s hoofd. Haar tanden waren groot. Groter dan de mijne: Mimi’s gebit besloeg haar halve gezicht.

Ze ging vroeger gewoon naar school, vertelde ze. Na ieder lesuur bleef ze in het klaslokaal achter. Pas als alle leerlingen van lokaal gewisseld waren, en de gang weer leeg was, maakte Mimi de oversteek: ‘Dan was het safe.’

In die tijd had ze altijd een begeleider bij zich. Een vrouw van in de vijftig, betaald door de verzekering. De vrouw heette Ank en had geen man. Of Ank kinderen had was Mimi vergeten.

Ging Mimi vroeger naar de bioscoop of naar een café, moest Ank mee. Dan ging ze aan het eind van de bar zitten en dronk ze cola. ‘Ga weg,’ had Mimi vaak gezegd. ‘Ik wil dat je weggaat, Ank.’ Maar Ank ging niet. Ze zei: ‘Ik mag niet weg van de verzekering.’ Ank had Mimi vier jaar gevolgd, tot de dag van haar diploma-uitreiking. Daarna hadden ze elkaar nooit meer gezien.

Onder het interview ging ik één keer naar het toilet om te plassen. Aan de wc-deur hing een verjaardagskalender met foto’s van baby’s.

Baby’s in bloempotten en baby’s met een pompoen op het hoofd.

Ik keek in de spiegel en zag mezelf lachen. M’n lippen stiftte ik Rio Red Rood. Max Factor, de vorige dag gekocht bij Etos. Juicy Rouge, Lovely Red en Dark Papaya had ik ook geprobeerd, maar uiteindelijk teruggezet in het testrek. Net als vele Etosbezoekers vóór mij.

Ik stopte de lippenstift terug in m’n zak. Mimi’s kalender hing nog op september. Ik sloeg het blad om: een baby in rupsenpak. Vragen of ze kinderen wil, dacht ik.

Nee, zei Mimi toen ik weer op de bank zat. Kinderen wilde ze niet. Te veel gedoe; het baren zou haar bekken beschadigen. Maar ze was wel getrouwd geweest.

‘Vertel.’

Haar man heette Henri.

Henri was één meter zestig en volgens de medische richtlijn ‘klein’. Maar een dwerg was Henri niet, zei Mimi. ‘Dwergen mogen niet langer dan één meter vijfenvijftig zijn.’ Met zijn één meter zestig was Henri geen dwerg en daarom kreeg hij geen subsidie.

Ze hadden elkaar ontmoet op een bijeenkomst van de Nederlandse Lilliputter Vereniging. Mimi was geen lilliputter, en Henri ook niet, maar beiden waren toegelaten.

De bijeenkomst was in KidzCity, een overdekt pretpark met springkastelen, een ballenbak en de enige feestzaal met genoeg laag meubilair: stoelen en tafels in felle kleuren. Daar aten de leden van de Nederlandse Lilliputter Vereniging gefrituurde visfiguurtjes met friet want iets anders hadden ze in KidzCity niet.

Zij en Henri trokken meteen naar elkaar toe, vertelde Mimi. ‘Want je weet hoe dat gaat: komt het eropaan, klitten lilliputters toch vaak bij elkaar.’ En zo aten Mimi en Henri de hele avond samen visfiguurtjes en friet aan een lage paarse tafel. Ze bleken goed bij elkaar te passen, want ze hielden allebei van film en toneel en hadden een positieve kijk op het leven. Mimi vroeg: ‘En hoe vaak kom je nou zo’n soulmate tegen?’

Vanaf de avond in KidzCity hadden Mimi en Henri elkaar elke dag e-mails geschreven. Over dagelijkse dingen.

‘Wat dan?’ vroeg ik. Details. Details moest ik weten. Dirk zei altijd: ‘Lezers willen over het leven lezen.’ En het leven is niets anders dan een reeks details.

‘We schreven over de tuin,’ zei Mimi. ‘Over de rododendronstruiken en hoe de acacia’s het deden. En over films, toneel, dingen die we hadden gezien op televisie. Henri hield van M.A.S.H. En van The A-Team.’

Na een paar weken werden de mailtjes intiemer. Henri had Mimi z’n probleemjeugd beschreven.

Ik vroeg: ‘Waarom was de jeugd van Henri een probleem?’

‘Nee,’ zei Mimi, ‘nee, dat is privé.’

Op een dag schreef Henri: ik ben verliefd.

Toen twijfelde Mimi. Ze vroeg zich af of ze ook verliefd was. ‘Weet je hoe ik daar achter kwam?’ vroeg ze.

‘Nee.’

‘Dankzij de Allerhande. Op een dag las ik een recept voor stoofperen in prosecco en dacht ik: die ga ik maken voor Henri. Zomaar. Uit het niets. Stoofperen, prosecco: ga ik maken voor Henri. Hoezo Henri?’

‘Nou?’

‘Ik was verliefd. Op Henri. Ik wist het zeker, want bij het lezen van dat recept was hij de eerste aan wie ik dacht.’

Ze waren gaan samenwonen, in het huis van Mimi. Kwamen er documentairemakers, dan moest ook Henri interviews geven. Ze besloten de inkomsten te delen en gingen ervan op vakantie. Naar Italië, Frankrijk, Rome. Maar toen begonnen de problemen; in Rome, op de Campo de’ Fiori. Daar zaten meisjes achter schildersezels. Ze maakten portretten dus Mimi had zichzelf en Henri laten tekenen. Henri had heel grote oren op het plaatje. En Mimi zat in een kinderwagen. ‘Ik trek dit niet,’ zei Henri.

De dagen daarna bezocht Mimi het Forum, de Trevifontein en de Sixtijnse Kapel. Henri bleef achter in het hotel. Hij lag op het bed en sliep of liep naar de minibar voor flesjes gin of pinda’s in een zilveren zak.

Na die vakantie woonde Henri nog een jaar bij Mimi. Maar naar buiten wilde hij niet meer: weken achter elkaar zat hij op de grote stoel voor de televisie. Hij keek dvd’s van The A-Team en M.A.S.H. en op een dag was hij weg: toen Mimi die avond thuiskwam, zat in de grote stoel voor de televisie een kuil en geen Henri.

Henri was meegenomen. Door de politie. Want op zijn laptop stonden foto’s.

Foto’s van kinderen in verschillende poses.

Mimi en Henri hadden elkaar daarna nooit meer gezien.

‘Jeetje,’ zei ik.

‘Jaja,’ zei Mimi. ‘Ik was er stuk van weet je. Helemaal stuk.’

Ik keek van het rode lampje op m’n DAT-recorder naar de lege stoel voor de televisie naar de knipperende kerstlampjes terug naar Mimi’s uitpuilende voortanden.

‘Maar je moet door hè,’ zei Mimi, ‘je moet maar gewoon door.’

Ik knikte: ‘Bedankt voor dit interview.’

Ik ging terug met de trein. Op het station van Almere kocht ik koffie bij een keten die Swizzle heette. Achter het glazen raam zat een vrouw, volgens haar naambordje ‘Rudy’.

‘Wilt u een Swizzledukaat?’ vroeg Rudy.

‘Waarvoor zijn die?’ vroeg ik.

‘Daarmee kunt u sparen voor een gratis kopje koffie.’

‘Hoeveel dukaten heb ik daarvoor nodig?’

‘Vijftig. Wilt u een dukaat?’

‘Doe maar.’

‘Maar doen dan?’

‘Ja, maar doen.’

‘Doen we één dukaat voor u mevrouw. Alstublieft.’

Rudy gaf me de koffie en een Swizzledukaat; een fiche met een konijn, muis of ander klein knaagdier met grote voortanden en een pluizige staart.

Ik nam een stick zoetstof uit het rekje voor de verkoopruit en strooide de inhoud over m’n koffie uit.

M’n dukaat stuiterde op de grond.

De fiche rolde over het perron en bleef steken in de laag kiezelstenen tussen de rails.

Ik keek naar de klok. De trein was te laat.

Die middag hoefde ik niet meer naar de redactie. Ik ben naar huis gegaan en heb gegeten en televisie gekeken. Een documentaire over hoe je model wordt in New York en daarna het journaal over de Krisis. De modellen woonden samen in een huis en sliepen met z’n twaalven op één kamer. Toen Mandy Samantha vertelde dat Joany de mueslirepen van Kim had gestolen, praatte Samantha met Kim en Kim met Joany en Joany met Samantha en daarna ook met Mandy en kregen Mandy en Samantha ruzie. ‘Deze Krisis is heel serieus,’ zei de nieuwslezer. Achter zijn hoofd hing een foto van een koopgoot vol benen: ‘De meest serieuze Krisis tot nu toe.’

MIMI MUNCHEN:

JA

Vanochtend at ik honderd gram muesli en bekeek ik de man in mijn tuin.

Mijn honderd gram muesli weeg ik iedere dag af. Ik vul het bakje van de weegschaal tot het pijltje bij honderd staat. Vervolgens verwijder ik de losse flodders bananenchips: die zitten vol suiker dus veroorzaken een glucosepiek en dat wil ik niet. Na het weggooien van de schilfers banaan vul ik het bakje opnieuw tot honderd gram aan. Bij het eten van mijn muesli lees ik een krant over de Krisis of een tijdschrift.

Vandaag hoorde ik halverwege m’n bakje geklik. Ik liep naar het raam.

Buiten dook een man achter een boom met blauwe besjes waar ik de naam niet van ken, maar ik zag hem nog steeds want de zon scheen in z’n lens. Bovendien stond zijn tas met apparatuur bij de buren op het gazon. Het was een bruine Pro case, van Louis Vuitton. Mijn fotograaf heeft stijl, besloot ik. Ik ging weer zitten, at de rest van m’n muesli en las in de krant: ‘Krisis houdt nog zeker een jaar stand.’

Inmiddels zit ik in mijn groene jurk in de schrijfkamer zonder ramen.

I’m…

Er staat muziek op tegen het klikken van de camera’s.

dreaming…

Het werkt: ik hoor alleen mijn getik en Bing Crosby: … of a white, tjak tjak, Christmas, tjaktjak tjaktjak, just like the ones I used to know, tjak tjak, tjaktjak tjaktjak, may your days be merry and bright…