EEN KIKKER IN MIJN BUIK

Valerie Strategier

Een kikker in mijn buik

Het verhaal van een kind met kanker

Uitgeverij L.J. Veen
Amsterdam /Antwerpen

De schrijfster schenkt de opbrengsten van haar boek aan Stichting KiKa en Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker

© 2010 Valerie Strategier en uitgeverij L.J. Veen
© 2010 voorwoord Jeroen Terlingen
Omslagontwerp Marry van Baar
Omslagbeeld © Alexandra Sophie
Foto auteur © Ilja Meefout
Foto’s en illustraties binnenwerk privéarchief auteur

ISBN 978 90 204 2498 0
D/2010/0108/732
NUR 402

eenkikkerinmijnbuik.nl
valeriestrategier.nl
ljveen.nl

Voor dokter Voûte,

Lieve kikkerdokter, mijn held die onverwachts net zo sterfelijk
bleek als alle kinderen die hij het leven schonk, dit boek is voor
jou. Je had het graag willen lezen en ik had het je graag laten
lezen. Het mocht niet zo zijn. Dank voor het leven dat je me gaf.
Rust zacht, lieve kikkerdokter.

Proloog
1988

‘Mama, mama, mag ik helpen?’ vraag ik. Ik hoor mama de trap op komen. Ze heeft poedermelk gehaald in de kelder.

‘Ja hoor!’ zegt ze.

‘Jippie!’ roep ik, en ik spring op en neer.

Een van onze schaapjes, het zwarte, is verstoten. Het moederschaap heeft al twee andere lammetjes en papa zegt dat ze daarom niet genoeg melk heeft voor een derde. Ik mag haar de fles geven, dus eigenlijk is ze een beetje mijn Lemmy – al onze schapen heten Lemmy, van ‘Lämmchen’ in het Luxemburgs.

Mama schept een paar flinke lepels poeder in een grote pan met water.

‘Wil jij goed roeren, Valerie?’

Ik knik gretig. Ik ben al vier, dit kan ik goed. Mama pakt een krukje en zet dat voor het fornuis. Ik klim erop.

‘Voorzichtig hè, de pan is heel heet.’

Ik roer met de lange houten lepel in de pan, net zolang tot alle klodders verdwenen zijn en het water wit is. Samen gieten we de melk door een trechter in een fles en dan moeten we de glibberige, plastic speen heel strak om de flessenhals trekken. Terwijl mama de fles vasthoudt, trek ik de speen over de opening. Hij floept er meteen weer af. Ik bijt op mijn lip en probeer het nog eens. De tweede keer blijft hij wel zitten.

Met de warme fles dicht tegen me aan ren ik de tuin in. We brullen altijd heel hard ‘Lemmy!’ en schudden met zakken vol oud brood om de schapen te roepen. Zodra ze deze geluiden horen, komen ze met zijn allen de heuvel tegenover ons huis af gerend. We moeten altijd lachen als we ze in de verte naar beneden zien hollen –‘Mèèhh’. Ze proberen allemaal als eerste het brood te pakken en soms zijn ze zo brutaal dat ze de boterhammen uit je hand rukken of gewoon hun kop in de broodzak steken.

Maar kleine Lemmy staat al bij het hek tussen de tuin en de wei in op me te wachten. Ik hoef haar niet eens te roepen. Ze stond al te kijken waar ik bleef. Toen ik nog binnen was, hoorde ik haar al blaten. Ik steek de fles door het hek. Lemmy bijt meteen op de speen en begint gulzig te drinken. Ik moet de fles goed vasthouden, anders trekt ze hem zo uit mijn handen. De melk spettert alle kanten op en algauw zit haar zwarte snuitje onder de witte melkvlekken.

Als de fles leeg is, stap ik de wei in. Lemmy hobbelt achter me aan. Ze hoopt dat ik nog meer melk bij me heb. Misschien denkt ze dat ik haar moeder ben. In de beek aan de rand van de wei ligt de dam die ik gisteren met grote stenen heb gemaakt. Razendsnel til ik een van de stenen op, en ja! Een salamander. Hij is donkerblauw met een feloranje buik. Ik vang hem en hou hem heel even vast om zijn gladde, natte huid te aaien. Dan laat ik hem weer los en leg de steen terug. Op andere dagen vang ik kleine kreeftjes die ik voer aan de stekelbaarsjes in de vijver.

Ik klauter de heuvel op. Ik probeer zonder te stoppen in één keer via het steilste gedeelte omhoog te komen. Als het gesneeuwd heeft, sleeën alle kinderen uit de buurt hier de berg af. Eén keer roetsjte ik zo hard naar beneden dat ik midden in de beek terechtkwam. Drijfnat was ik. Lemmy trippelt nog steeds volgzaam achter me aan en snuffelt in het gras. Ze graast nog niet, dat kunnen jonge lammetjes niet, maar toch aapt ze de andere schapen na.

Lemmy de fles geven

Halverwege de heuvel kom ik langs grote bomen met kronkelige, brede takken waarop je goed kunt klimmen. Hier moet mijn eigen boomhut komen.

Weer in de tuin maak ik een radslag. Grassprietjes plakken aan mijn handen. Papa heeft vanochtend gemaaid.

‘Huppa!’ roep ik. Ik maak de radslag op het gras. De tuin loopt schuin af, dus ik moet oppassen dat ik niet val. Gelukt. Nog een keer. Met mijn armen en benen zwaai ik in de lucht, alsof ik vlieg.

Na drie radslagen sta ik even stil. De tuin en de heuvel draaien voor mijn ogen. Ik kijk waar de vijver is. Straks val ik in het water. Gelukkig is de vijver nog ver weg. Papa heeft hem zelf met grote, grijze stenen gebouwd. Hij is zo groot dat ik erin kan zwemmen. Het water stroomt vanaf de beek door een slang onder de grond naar de vijver. En van daaruit gaat het door een buis terug naar de beek. Zo blijft het water altijd vers. Er zwemmen heel veel beesten in, goudvissen, kikkers en zelfs kreeften. Maar die zie je alleen als je heel goed zoekt of als we de vijver helemaal schoonmaken, wat we één keer per jaar doen.

Ik hoor gelach op het terras. Daar zitten papa en mama.

‘Mama! Papa!’ roep ik. ‘Kijk dan! Kijk wat ik kan!’en snel maak ik weer drie radslagen achter elkaar. Na de derde radslag voel ik ineens een steek in mijn enkel.

Deel I

1992-2001

1

Vanuit mijn zelfgemaakte boomhut kan ik alles zien: onze tuin, ons huis, de straat, het dorp, de heuvels en het omringende bos. Onze straat loopt tussen twee heuvels naar boven. In het midden van de straat staat ons huis, met daarachter een grote tuin. In de verte liggen nog veel meer beboste heuvels en dorpjes. Alles is bedekt met een dun laagje sneeuw. De schapen staan beneden in de wei. Ze vallen haast weg tegen de sneeuw. Lemmy is er niet meer bij. Een jong schaapje springt hoog in de lucht.

Ik zing mijn lievelingsliedje, het is van Herman van Veen. Warum bin ich so fröhlich, so fröhlich so fröhlich, bin ausgesprochen fröhlich, so fröhlich war ich nie. Ich war schon öfter fröhlich, ganz fröhlich ganz fröhlich, doch so verblüffend fröhlich, war ich bis heut noch nie.

Het liefst ben ik in de wei bij de schapen, met Millie in het bos, of bij de vijver met de vissen, kikkers en salamanders. De beesten zeggen tenminste geen stomme dingen, zoals de kinderen in mijn klas en de leraren, over hoe mooi mijn haar wel niet is, terwijl het nog steeds verschrikkelijk kort is, en dat ze blij zijn dat het zo goed met me gaat.

Met de twee zakken brood ren ik de berg af, richting de schapen. Als ik beneden ben, schud ik met de zakken. Sommige schapenkoppen kijken al nieuwsgierig op.

‘Kom, Lemmy! Kom! Lemmy!’

Nu waggelen alle schapen uit de kudde naar me toe. Ik strooi het brood om me heen. De schapen schrokken tevreden het brood naar binnen.

Weer binnen teken ik een kerstkaart voor meester Harm en alle andere mensen in het ziekenhuis.

Ik lig te woelen in bed. Het is midden in de nacht. Alles gebeurt opnieuw in mijn hoofd, keer op keer. Net als een film.

Ik durf het tegen niemand te zeggen. Ze zullen me ondankbaar vinden. Ik ben beter, dus ik mag niet zeuren. Ik moet juist gelukkig zijn, gelukkiger dan de rest. Want ik heb het overleefd. Ik ben mijn kamer aan het opruimen. Al het speelgoed dat ik niet meer leuk vind, moet weg. Achter in mijn klerenkast staat een doos. Ik trek hem naar voren en til de deksel op. Meteen herken ik de spullen uit het ziekenhuis. Het ademhalingsapparaatje, een zuurstofkapje, een kotsbakje, de petjes. De petjes zijn geel aan de randen en sommige gerafeld. Eentje heeft een gat in de klep.

Kerstkaart voor meester Harm

Ik zie ook een grote map, die ik niet ken. Op de voorkant staat ‘Praatboek’ en een tekening van een kind dat in bed ligt. Het kind is bijna kaal, heeft alleen nog een paar slierten haar, en om het bed heen hangen kaarten. Op een van de kaarten staat ‘Van harte beterschap’ en onder aan de tekening ‘Van: ...’ waar je kan invullen van wie het boek is. Het invulvakje is leeg.

Ik blader door het praatboek. Er staan plaatjes in die te maken hebben met het ziekenhuis, plaatjes van de chemokuur, de bestraling, de ziekenhuisschool en ook van de operatie. Bij deze plaatjes kun je zelf van alles schrijven, zoals hoe vaak je de bestraling moet krijgen en wat je aan de dokter wilt vragen.

Ik kan me niet herinneren van wie ik dit praatboek heb gekregen. Zo te zien heb ik het nooit gebruikt. Ik heb nergens iets geschreven. Ik stop snel alle spullen terug in de doos en schuif hem zo ver mogelijk achter in de kast.

Eindelijk weer een brief van meester Harm. Het is al maanden geleden dat ik hem voor het laatst een brief schreef, op mijn kerstkaartje na dan. Ik was al bang dat ik nooit meer iets van hem zou horen.

Amsterdam, 14 maart 1993

Lieve Valerie,

Blij dat het zo goed met je gaat. Wat een lange brief had je me geschreven, en wat een mooie foto’s! Sinterklaas is nu natuurlijk al lang voorbij, maar het was daar bij jullie groot feest, dat kon ik zo wel zien. Is de juf al getrouwd? Was dat een leuk feest? En welk cadeau hadden jullie haar gegeven? Gaat het goed met Millie? Moet je hem uitlaten aan een riem, of loopt hij gewoon los rond in jullie tuin? Heb je nu ook nog schapen? En als die jongen je weer op je hoofd slaat, dan pak je een grotere liniaal en geef je hem een nog hardere tik op zíjn hoofd! Zeg maar dat je het van mij moest. Goed?

Wil je me ook nog eens schrijven of je nog wel eens praat over het ziekenhuis? En met wie je daarover praat? En heb je het dan alleen over de vervelende dingen: de prikken, en de pijn en dat het allemaal zo vreemd en angstig was. Of ook over de leuke dingen, over de speelzaal en school misschien? Ken je nog kinderen die toen bij je op zaal lagen? Denk je nog wel eens aan ze? Daar ben ik allemaal heel benieuwd naar. Probeer het me eens te schrijven. Alleen als je het wilt, hoor!

Met mij gaat het goed. Ik vind het nog steeds leuk om met de kinderen op de afdeling te werken. Soms zijn er heel veel en dan weer weinig. Het gekke is dat de kinderen, als ik al lang vrienden met ze ben geworden, altijd ook weer weggaan. Soms gaan ze dood, en dan ben ik heel verdrietig. Vaak worden ze beter en dan ben ik blij. Maar dan gaan ze ook weg, terug naar hun eigen huis en school. En dan zie ik ze alleen nog maar bij een controle in het AMC. Zoals jij. Dat is trouwens heel leuk, hoor, om je dan weer even te zien. Dan kan ik met mijn eigen ogen zien hoe het met je gaat. Dag, lieve Valerie, tot de volgende brief.

Liefs van Harm

‘Dat ziet er niet zo goed uit, Valerie. De chemokuren hebben je tanden flink aangetast.’ De tandarts kijkt serieus. ‘Door de wondjes was het poetsen zeker niet makkelijk, hè?’

‘Nee, het doet heel veel pijn.’

‘De komende maanden gaan we de gaatjes een voor een dichtmaken. Ik maak me het meeste zorgen over die ene kies rechtsachter, ik weet niet hoelang die het volhoudt.’

Stom dat ik zoveel gaatjes heb, maar eigenlijk kan het me niet zoveel schelen. Zolang ik niet meer naar het ziekenhuis hoef, vind ik alles best.

Marleen, Myrna en ik staan te wachten in de gang. Mama zei dat papa een verrassing voor ons heeft als hij thuiskomt. Dus toen we de auto de oprit op hoorden rijden, renden we snel naar de voordeur.

Het praatboek

‘We gaan op vakantie naar Australië!’ roept papa als hij binnenkomt.

Mijn zussen gillen en beginnen te dansen in de gang.

‘Om te vieren dat je alweer een jaar beter bent,’ zegt papa tegen me. Hij huilt.

Morgen ga ik mijn communie doen. Mama heeft een witte jurk voor me gekocht. Maar het kan me niet schelen wat ik aanheb, bij mijn korte haar staat toch niks.

Met papa ben ik een paar keer naar de kerk gegaan, op zondag, omdat ik dat graag wilde. Ik weet zeker dat er méér is, anders was ik vast niet beter geworden. We zijn bij verschillende kerken geweest, om te kijken bij welke ik me het prettigst voelde. Maar nadat ik er veel over had nagedacht, gingen we niet meer. Er kan geen God bestaan. Die zou nooit toestaan dat kinderen zo ziek kunnen worden.

‘Wil je niet met een vriendinnetje afspreken?’ vraagt papa als hij de tuin in komt lopen.

Ik zit op de rand van de vijver, met mijn voeten in het water. De lentezon maakt me lekker sloom en het liefst lig ik de hele dag in het gras. Op mijn schoot ligt het boek De geheime tuin.

‘Neuh, geen zin.’

‘Bel Marie-José, die heeft vast wel zin om iets leuks met je te doen. Mama en ik willen je heus wel brengen en halen.’

‘Waarom? Als ik er geen zin in heb, hoeft het toch niet?’ Ik gooi een steentje in het water en verdwijn weer in mijn boek. Ik wil helemaal niet met andere kinderen afspreken. Vervelend dat papa er steeds op blijft hameren. Het zal wel beter zijn vrienden te maken en dingen samen te doen. Maar ik voel me vaak ongemakkelijk bij andere mensen, ben gewoon liever alleen. Genoeg boeken die ik wil lezen. Ook tekenen en schilderen vind ik fijn. Als ik met mijn kwasten in mooie vormen op papier schilder, kan ik alles om me heen vergeten. Ik word er rustig van en het maakt mijn hoofd leeg.

We zijn op controle bij dokter Voûte. We moeten ervoor naar Nederland en gaan dan ook bij familie op bezoek. Vanmiddag gaan we winkelen. Tussendoor doen we eventjes het ziekenhuis. De controles lijken zo bijna een uitstapje.

De dokter vraagt of ik op de weegschaal wil gaan staan. De huisarts in Luxemburg had me laatst ingepeperd dat ik behoorlijk mollig ben. Ook dokter Voûte begint er nu over.

‘Dat is gewoon puppyvet. Dat hoort erbij op deze leeftijd en het gaat vanzelf wel weer weg.’ Hij glimlacht bemoedigend.

Beschaamd kleed ik me weer aan en ga naast mama zitten.

‘Alles is, zoals verwacht, nog altijd in orde,’ zegt de dokter. ‘En er is nu een duidelijke puberteitsvorming.’

Dokter Voûte vraagt naar school, naar papa, Marleen en Myrna en naar de schapen. Maar ik heb geen zin om te praten en wil gewoon zo snel mogelijk weer naar huis.

‘Hoe was het op school?’ vraagt mama als ik thuiskom.

‘Gewoon, zoals altijd.’ Ik ga met een zak chips op de bank zitten. Ik wil vanmiddag alleen maar televisiekijken.

De hele wereld is stom. Ik ben vegetarisch geworden, het is dierenmishandeling om vlees te eten. Maar papa, mama, Myrna en Marleen doen niet mee en dan heeft het natuurlijk helemaal geen zin. Ik vind ook dat papa en mama voortaan met de bus naar school moeten in plaats van met de auto, net als Marleen, Myrna en ik. Dat is veel beter voor het milieu.

Mijn kamer heb ik vol met antirookposters gehangen. Ik vind het vreselijk dat papa rookt, het stinkt ontzettend en ik krijg er hoofdpijn van. En hij weet toch hoe verschrikkelijk kanker is?