Irritant

Van Maartje Fleur verscheen eerder bij L.J. Veen

Floor Faber

Maartje Fleur

Irritant

Al je dagelijkse ergernissen

Uitgeverij L.J. Veen
Amsterdam/Antwerpen

© 2011 Maartje Fleur en uitgeverij L.J. Veen

Omslagontwerp Roald Triebels

Foto auteur Ilja Meefout

ISBN 978 90 204 1192 8

D/2011/0108/710

NUR 400

ljveen.nl

Het statiegeldbonnetje

‘Dat is dan 48,75,’ zegt de caissière. Je wijst op het pinapparaat, want je hebt een briefje tussen je lippen geklemd waardoor je niet kunt antwoorden. Je betaalt, pakt de boodschappen in, en rijdt met kar richting Nissan Micra. Gelukkig is er weer ruimte in de achterbak nu je de statiegeldflessen hebt weggebracht. Als je achter het stuur zit en probeert te lachen naar de langslopende leukste vader van school besef je dat je nog steeds een briefje in je mond hebt. Het is het statiegeldbonnetje. Weer vergeten in te leveren. Weer de laatste horde in het legeflessentraject niet weten te nemen.

Voordat een statiegeldbonnetje de caissière bereikt, is er heel wat gebeurd. De bijna lege fles heeft eerst een week of twee als kijkproduct in de koelkast gestaan. (Lees ook: Kijkproducten.) Wanneer de koelkast overvol dreigt te raken, wordt die ontruimd en belandt de statiegeldfles in de keuken naast de afvalemmer. De fles blijft op deze locatie staan tot er zoveel flessen staan dat het onmogelijk is om het afvalemmerpedaal te bedienen. Dan wordt de fles verplaatst (door jou, geliefde is vanaf dit punt de flessenroute volledig bijster) naar de gele hardplastic tas in de gang: het verzamelpunt voor oude kranten, plastic en glas. De gele hardplastic tas leeg je om de twee, drie dagen in glasbak, papierbak en plastic bak en dan breng je in één loopje de lege flessen naar de achterbak van de Nissan Micra. Dit is wel afhankelijk van het punt waar de Nissan Micra is geparkeerd, want staat die een straat verderop dan maken de lege flessen nog een rondje gele hardplastic tas.

Vervolgens rijd je weken rond met een achterbak lege flessen, tot je een keer of vijf bent geconfronteerd met volle boodschappentassen die niet in de propvolle achterbak passen. Dat is het moment om door te pakken. Op het parkeerterrein van de supermarkt hevel je alle achterbakstatiegeldflessen over in plastic tassen die je thuis zorgvuldig hebt uitgezocht. Dit zijn tasjes van b-kwaliteit die je speciaal voor dit doel spaart, want lege flessen blijken nooit helemaal leeg te zijn waardoor ze met hun gelek en geplak plastic tassen voorgoed verzieken. Je hebt er altijd te weinig bij je. Toch weet je het statiegeldflesseninzamelpunt in één keer te bereiken door een fles onder allebei je oksels te klemmen en één onder je kin. Bij de machine duw je de flessen in een gat, waarop de machine digitaal commentaar geeft. Is de fles ingedeukt dan verschijnt op het scherm: ‘verwijderen, onbekend product’ en blijft de fles als maagzuur terugkomen. Deze weesflessen laat je achter. Als de laatste fles in het gat is verdwenen krijg je een bonnetje.

Het statiegeldbonnetje is zo irritant omdat het het moeilijkst inleverbare bonnetje in het Moderne Huishouden is.

Strategie 1: Houd het bonnetje gedurende het hele winkeltraject stijf in de hand geklemd. Extra aandacht is vereist bij het afwegen van bananen, het wasmiddelenvergelijkingsonderzoek of gebabbel met de Meest Actieve Moeder. (Lees ook: Converseren als je er geen zin in hebt.) Het verdient daarom aanbeveling om deze strategie alleen toe te passen bij maximaal vijf makkelijk te verwezenlijken boodschappen.

Strategie 2: Vouw het bonnetje rond je betaalkaart en stop die terug in je portemonnee. Een haalbare optie, mits de caissière je boodschappen niet te snel scant, want dat levert zoveel inpakstress op dat het een wonder is dat je je pincode nog weet. Laat staan dat je dat hinderlijke papiertje herkent als het statiegeldbonnetje.

Strategie 3: Zodra de bon is uitgespuugd door de flesseninzamelmachine, stop je de bon in de mond. Voordeel is dat je je handen vrij hebt om ingewikkelde handelingen uit te voeren zoals appels in een zak doen of het handschrift van je geliefde ontcijferen op de boodschappenlijst. Probleem is dat je went aan de bon in je mond, en die dus niet meer ervaart als een in te leveren attribuut. In dat geval ben je totaal overgeleverd aan de beleefdheid van de caissière. Kijkt ze je aan als ze het bedrag noemt? Is ze vervolgens zo vriendelijk om een opmerking over het statiegeldbonnetje te maken?

Strategie 4: Lege flessen lever je niet meer in bij de supermarkt, maar neem je mee naar het gescheidenafvalinzamelpunt voor plastic. Dit lijkt een kostbare optie, maar wees eerlijk: hoe vaak is het je gelukt om een statiegeldbonnetje in te leveren?

De lachende achterbuurman in het theater

Dit wordt een leuke avond, je weet het zeker. De cabaretvoorstelling kreeg aardige recensies, geliefde is goedgehumeurd en het voortraject – op tijd eten, hond uitlaten, kinderen in pyjama’s helpen, zelf iets feestelijks aantrekken, tanden poetsen, opmaken, kinderen verbieden om op bed te springen, voor de 31e keer Kikker en zijn vriendje voorlezen, oppas instrueren, parkeerplaats vinden, jassen aan garderobejuffrouw geven, te hete koffie naar binnen gieten, stoelen zoeken – is vlot verlopen. Je hebt er zelfs aan gedacht je bril mee te nemen waardoor het mogelijk is het gezicht van de kleinkunstenaar te zien.

Hij komt op en doet een paar aardige oneliners. Geen grappen om de sluitspier extra voor aan te spannen, maar leukigheid goed voor een gniffel. Daar denkt de achterbuurman anders over. De cabaretier hoeft zijn mond maar open te doen of hij schatert het uit. Je eerste gedachte is: wat fijn voor die man dat hij zo’n geslaagde avond heeft, want je zit in je positieve flow.

De cabaretier wil diepte in zijn programma brengen, en heeft daarom als rode draad een oude postbode genomen die zijn laatste brieven in vaste dienst bezorgt. Dat is een opstapje naar digitalisering, individualisering en verwilderisering. Maatschappijkritische dieptriestigheid, maar dat ziet de achterbuurman niet. Alles wat uit de mond van de cabaretier rolt, vindt hij hilarisch, en hij lacht en lacht en lacht.

Met elk geschater raak je iets meer uit je aangename geestelijke toestand. Verward kijken geliefde en jij elkaar aan. Missen jullie iets? Schiet jullie gevoel voor humor tekort? Je richt je aandacht op de rest van de zaal: die lijken het programma ook eerder tragikomisch dan een dijenkletser te vinden, dus het ligt aan achterbuurman. Je kijkt om om te zien wie dit lachebekje is. Het blijkt een veertiger met naast zich een vrouw die vast zijn vrouw niet is want anders had ze hem allang tussen zijn ribben ge-elleboogd. Waarschijnlijk kennen ze elkaar van internet en is dit hun tweede of derde date. En meteen de laatste, want niemand wil zitten naast een burlend hert. Ervoor zitten is trouwens ook behoorlijk irritant.

Wat te doen?

Het vervelende is dat je tijdens een cabaretvoorstelling iemand niet kunt aanspreken op zijn gelach. Dat leidt alleen maar tot een venijnige woordenwisseling, gemor in de zaal, en in het ergste geval tot zoveel aandacht dat de cabaretier vraagt of de spotlight even op jou kan worden gericht. Dan maakt hij vast een paar nare grappen over je nieuwe bril. (Je bent erg gevoelig op dit punt sinds geliefde de slappe lach kreeg toen je ’m voor het eerst ophad.) Om die reden moet je deze irritatie vanuit een heel andere invalshoek benaderen. Spiritueler, zeg maar zenachtig mindfull.

Sluit je ogen en probeer je in te leven in deze brulaap. Waarom maakt hij zoveel lawaai?

Juist ja, hij moet verschrikkelijk onzeker zijn dat hij zijn gevoel voor humor zo etaleert. Eigenlijk is hij Heel Erg Zielig. Houd die gedachte vast. Bij elk nieuw onzinnig gebulder vloedgolft er nu geen irritatie meer door je heen, maar een stroompje menselijk mededogen.

Lukt dit niet, of kun je dit gevoel niet vasthouden, dan is het aan te raden om een andere plaats te zoeken. Is de zaal uitverkocht? Zodra het donker is, valt het de ouvreuses niet meer op als je op de trap plaatsneemt. Heb je een erg mooie jurk aan, ga dan op je tas zitten of op het jasje dan wel de trui van partner. Maar daar komen jullie wel uit.

De spelotheek

Sommige dingen zijn op papier fantastisch maar blijken in het echte leven mateloos irritant. Neem de spelotheek, een instituut waar je speelgoed kunt lenen. De voordelen zijn duidelijk: je kinderen hoeven zich nooit meer te vervelen, want dan lenen jullie nieuw speelgoed. En jullie schaffen al die spullen niet aan, wat geld scheelt en de kans verkleint dat jullie uit het huis barsten.

Spelotheek Tuf-tuf is gehuisvest in een houten gebouwtje dat ruikt naar schimmelig vakantiehuisje en waar speelgoed tot het plafond staat opgetast. Opgewonden lopen je kinderen langs de rekken. Je dochter wil een Littlest Pet Shopziekenhuis mee, en je zoon een Playmobilkasteel.

De vriendelijke vrijwilligster zal een en ander administreren. Dat duurt even, want de spelotheek werkt niet met een computer, maar met een kaartenbaksysteem dat de oprichtster in 1971 heeft aangelegd. Je gaat zitten en wacht een halfuurtje terwijl zij allerlei kaartjes bekrabbelt, maar dan mogen de dozen mee. Je zet ze op de bijrijderstoel omdat de achterbak van de Nissan Micra vol is (Lees ook: Het statiegeldbonnetje) en in opgewonden stemming rijden jullie naar huis. Daar spelen je kinderen urenlang met de nieuwe aanwinsten. Je roept nog: ‘Moeten jullie geen tv kijken?’ Maar nee hoor, ze zijn veel te druk met kokende olie over ridders gieten en plastic stinkdierenkels verbinden.

Een paar weken later word je op een woensdagmiddag gebeld door de vriendelijke vrijwilligster van de spelotheek. Ze klinkt bepaald koeltjes. ‘De uitleentermijn is twee weken verstreken. Ik ga ervan uit dat u het speelgoed zaterdagochtend weer inlevert.’

Verbouwereerd zeg je: ‘Ja natuurlijk.’

‘We zijn open van kwart over tien tot kwart voor elf.’

Nu rijd je op zaterdag van voetbalveld naar paardrijles, en van kinderfeestje naar supermarkt, maar direct ná de uitwedstrijd en vóór de paardjes moet je kans zien om bij Tuf-tuf langs te gaan. Alleen nog even alle spulletjes verzamelen.

Op de doos van het kasteel prijkt een etiket waarop in pinnig handschrift staat geschreven wat de inhoud is: ‘8 ridders (2x rood, 2x blauw, 2x bruin, 1x grijs, 1x zwart), 8x helm (3 met hoge klep, 3 zonder klep, 1 met veer, 1 met spijltjes), 1 toren, 1 torendak, 1 ophaalbrug, 12 verbindingsstukken, 24 palletjes, 1 katrol, 1 oliepot, 2 lepels (1 brons, 1 met messingbeslag), 1 put, 12 zwaarden (6x zilver, 4x goud met handvat, 2x goud zonder handvat), 3 stoeltjes, 2 tronen, 1 emmer, 1 eekhoorn, 4 kasteelmuren (2x groot, 2x klein), 1 gebraden kip, 1 varken aan het spit, 1 appeltje, 2 muizen, 1 touw.’

Je keert de doos om en er valt een muis uit die zo groot is dat je er je bril voor moet opzetten. Nu de andere 84 onderdelen nog. Je zoontje heeft op zijn kamer gespeeld, en daar vind je het kasteel met toren en ophaalbrug. Op een gevaarlijk kruispunt van speelgoedauto’s tref je twee ridders met zwaard en helm, onder zijn matras vind je nog twee ridders (zonder helm). In de kamer van je dochter ontdek je het varken aan het spit op de operatietafel van het Pet Shop Dierenziekenhuis. Twee ridders liggen in bed omringd door Pet Shoppoezen.

Er zijn nog ongeveer 55 onderdelen kwijt, dus je loopt de acht speelgoedkisten na, de twaalf duizenddingenbakjes, de stofzuigerzak, de richel in de wasmachinedeur (waar je wel 70 cent aantreft: elk nadeel heeft zijn voordeel), zes kinderbroeken, vier jaszakken en de hondenbench. Ook verplaats je meubilair en kijk je onder het tapijt.

Uiteindelijk mis je nog een Playmobilmuis, het appeltje van het speenvarken, twee zwaarden, en een Littlest Pet Shopoctopus. Hopelijk ziet de vriendelijke vrijwilligster deze onderdelen door de vingers. Je oksels plakken een beetje van de spanning als je de dozen terugbrengt. Gelukkig neemt ze het speelgoed in zonder alles na te tellen.

Een week later zit je in vergadering met een potentiële opdrachtgever over een groot project waar veel geld en prestige mee zijn gemoeid. Om een capabele indruk te maken, heb je zelfs een colbertje aangetrokken en je bril opgezet. Je telefoon gaat. Normaal zet je bij dit soort bijeenkomsten het apparaat uit, maar vanochtend ging je zoontje weliswaar koortsvrij maar met vlekken naar school, dus wie weet is hij inmiddels ingestort. ‘Met Spelotheek Tuf-tuf,’ zegt de stem van de vrijwilligster. ‘Klopt het dat u onlangs een Playmobilkasteel en een Littlest Pet Shopziekenhuis bij ons heeft geleend?’

‘Dat is correct,’ zeg je met een alles-onder-controlegrijns naar de man in pak tegenover je.

‘Daar ontbreekt het een en ander aan. U bent op de hoogte van ons reglement?’

‘Jazeker. Is het mogelijk dat ik u hier later over terugbel?’

‘Ik wil dit nu afronden. Bij controle is gebleken dat u nog een muis, twee zwaarden, een appeltje en een Littlest Pet Shopweekdier thuis heeft.’

‘Dat is een octopus,’ zeg je. ‘Een weekdier is geen octopus.’

De man tegenover je schudt nee: ‘Volgens mij valt een octopus ook onder de familie van weekdieren, net als de slakken en de tweekleppigen.’

‘Wat is nu weer een tweekleppige?’ zegt de ander. ‘Heb je die wel eens in het echt gezien?’

Je concentreert je op de vrijwilligster die zegt: ‘In het reglement staat dat wij bij vermissing 5 euro per onderdeel in rekening brengen. Dat betekent dat u Tuf-tuf 35 euro schuldig bent.’

Je snakt naar adem: ‘Vindt u dat niet wat overdreven voor een paar plastic zwaardjes en een ieniemienie appeltje?’

De mannen in pak trekken de wenkbrauwen hoog op.

‘Als iedereen zo slordig met spullen zou omgaan, zou Tuftuf allang opgeheven zijn,’ snibt ze. ‘Ik verwacht u aanstaande zaterdag op het bureau. We zijn open van kwart over tien tot kwart voor elf.’

Je drukt haar weg. Om eventuele vragen van de potentiële opdrachtgevers te voorkomen, zeg je: ‘Dat was de notaris. Over een erfenis.’ En je maakt een wegwuifgebaar.

Maar dan heb je nog steeds een Tuf-tuf-probleem.

De spelotheektest

Niet iedereen is geschikt om spullen te lenen van de spelotheek. Doe daarom onderstaande test om erachter te komen of jij ervoor in aanmerking komt. Onderstreep het antwoord dat op jou van toepassing is.

Je hebt thuis niet meer dan één duizenddingenbakje

ja/nee

Speelgoed bewaar je gesorteerd, in de originele

verpakking in een speciaal daarvoor bestemde

ruimte

ja/nee

Je kinderen ruimen altijd het speelgoed op voordat

ze aan een nieuw speelproject beginnen

ja/nee

Jij, je partner en de huishoudelijke hulp hebben

uitstekende ogen

ja/nee

Je beschikt over de vaardigheden om vermist

speelgoed eventueel zelf na te maken door

bijvoorbeeld een zwaardje te snijden uit een

luciferhoutje of en een Littlest Pet Shop te kleien

uit Play-Doh

ja/nee

Vijf keer ja: Gefeliciteerd! Elke spelotheek zal je met open armen ontvangen.

Minder dan vijf keer ja: Doe het niet! Dat bespaart je ongelooflijk veel ergernis.

Met de kinderen naar het bos

Iedere verantwoorde ouder weet dat frisse lucht belangrijk is voor opgroeiende kinderen. Daarom kondig jij een boswandeling aan op hangerige zondagen als de kinderen dreigen zichzelf in een tv-coma te kijken. Wanneer ze weinig enthousiast reageren, probeer je ze te paaien met pannenkoeken in een bosrestaurantje. ‘Daar komen we toch nooit,’ schampert je dochter van acht. ‘Want jij raakt altijd de weg kwijt.’

Nu was je afgelopen keer inderdaad zo van het pad geraakt dat je zoon van zes er nog weken nachtmerries van heeft gehad. Om herhaling te voorkomen heb je een kaart aangeschaft met wandelroutes. Je wappert ermee en zegt ferm: ‘We gaan de blauwe route volgen. Het is maar twee kilometer, dat houden we makkelijk vol.’

Je zoontje ligt nu op zijn rug op de bank met zijn voeten over de leuning en zingt: ‘Ik wil niet. Ik wil niet. Ik wil niet. Ik wil niet. Ik wil niet. Ik wil niet.’

Je ademt diep in en uit om niet aan een zwengelend beentje te trekken en met overslaande stem te gillen dat hij mee móét. In plaats daarvan zeg je beheerst: ‘Wie niet mee gaat wandelen, mag de hele week geen tv meer kijken.’

Ze sloffen naar de gang om hun jas aan te trekken. Het is koud en daarom moeten ze ook wantjes, een muts, een sjaal, dikke sokken en de winterlaarzen aan. Een minuut of twintig ben je erg druk met die spullen zoeken en de kinderen helpen met aankleden terwijl zo’n vijf centimeter van je oor de hond opgewonden blaft. Alles kan weer uit omdat je zoon moet plassen, en je dochter wil het ook even proberen. Maar dan zitten jullie eindelijk in de Nissan Micra, na wat geharrewar over wie er heen met de hond op schoot voorin mag (je zoon) en wie terug (je dochter). Je zet een leuk cd’tje op, wijst op interessante wolkpartijen en rijdt naar het startpunt dat vlak bij een manege ligt.

Iedereen uit de auto! Kaart in je hand en de wandeling kan van start gaan. Aan het begin van het pad staat een blauwe stip. Opgelucht denk je: de paden op, de lanen in, dit kan niet meer misgaan.

Maar dat kan wel. Na een poosje stevig doorstappen zijn jullie nog steeds geen tweede blauwe stip tegengekomen, maar alleen rode en oranje pijlen. Geeft de boswachterij met rode of oranje pijlen de blauwe wandeling aan of hebben jullie stippen gemist? Zenuwachtig tuur je op je kaart. ‘Ben je weer verdwaald?’ vraagt je dochter.

‘Nee hoor, het gaat prima.’ De rode en oranje pijlen zijn op de kaart in een heel ander gebied geplaatst dan waar jij je nu bevindt. Van de kriebelige lijntjes zonder straatnaam word je trouwens niet veel wijzer. In het bos kom je ook maar zelden een straatnaambordje tegen. Geliefde (die om een of andere reden nooit zin heeft in een boswandeling) bellen zodat hij jullie kan redden, heeft daarom ook geen zin. Je probeert de kaart weer in te vouwen. Dat lukt niet. Uiteindelijk stop je een kaart die twee keer zo dik is in je jaszak.

‘Ik wil naar huis,’ zegt je zoontje. ‘Ik wil nú naar huis. Ik heb pijn in mijn benen. Ik wil niet meer lopen.’ Hij emmert maar door. Gelukkig heb je snoepjes meegenomen, want als hij kauwt heeft hij in elk geval zijn mond dicht. Het begint te regenen en zelfs de hond ziet er mistroostig uit.

‘Je bent wél verdwaald,’ zegt je dochter. ‘Ik wist het wel, ik ga nooit meer met je mee.’ Bokkig sjokt ze zo dertig meter achter je aan. Zelf voel je je ook niet meer zo monter. En dan zie je in de verte een regenjas opdoemen. Je moet je beheersen om er niet naartoe te rennen. Als de regenjas dichtbij genoeg is, zeg je: ‘Mag ik u wat vragen? De manege?’

‘Pad aflopen en dan kom je op de provinciale weg. Die moet je een kilometer of drie volgen.’

Jullie vinden de weg. Er is geen voetpad, wel een fietspad waar met regelmaat groepjes 50-plus-wielrenners in een noodgang voorbijscheuren. Op zo’n moment schreeuw je boven het geblaf van de hond uit naar de kinderen: ‘Kijk uit! kijk uit! verdomme, wat zeg ik nou: kijk uit!’

Net als het regenwater door je jas heen de huid heeft bereikt, zie je de auto. Het chauffeursportier staat wagenwijd open. Je rent naar de auto toe om te zien of er iets uit je Nissan Micra is ontvreemd, bijvoorbeeld je lievelings-Glee-cd, maar dat valt mee. Waarschijnlijk gaat het hier niet om inbraak, maar om onachtzaamheid. Je kijkt je zoontje aan en zegt: ‘Wie heeft hier het portier niet dichtgeslagen?’ (Lees ook: Mensen die het zogenaamd niet tegen jou hebben.)

‘Sorry, mama,’ zegt hij. ‘Ik was achter de hond uit de auto geklommen en toen was ik het vergeten. Ik zal het nooit meer doen.’

‘Oké, oké,’ zeg je, want je wilt helemaal geen geïrriteerde boze moeder zijn. Je gaat zitten, klikt de gordel vast en voelt natte billen. De bestuurderstoel is veranderd in een spons. Als op dat moment de kinderen om een snoepje vragen, krijs je dat niemand never nooit meer lekkers krijgt. Je scheurt de straat op en weet nog net een aanrijding met een wielrenner te voorkomen.

Praktisch advies

Een boswandeling met kinderen is een aaneenschakeling van irritaties waarvan je de rest van de dag moet bijkomen. Het verdient aanbeveling om dit soort uitstapjes niet meer te ondernemen. Een frisse neus krijgen kinderen ook door ze even op een balkon of in de tuin te plaatsen.

Etentje bij een ruziënd stel

Jullie zijn uitgenodigd voor een etentje bij een bevriend setje. Nou ja, jullie zijn bíjna bevriend, het contact bestaat tot nu toe uit gebabbel op het schoolplein, gecarpool richting balletles, en een verkennend borreltje met gezamenlijke kinderen bij jullie thuis. Nu moet deze verhouding zich verdiepen door een etentje zonder kinderen. Geliefde heeft een fles wijn onder zijn arm, jij hebt een bos bloemen mee en je rode lippenstift opgedaan, dus jullie zijn er helemaal klaar voor. De vrouw van het bevriende setje iets minder, want die doet de voordeur open met allergische ogen. Jij hebt zelf ook van aanvang maart tot diep in oktober last van hooikoorts en daarom geef je haar na de hartelijke kussen een tip over pilletjes van het Kruidvat: ‘Net zo effectief, alleen stukken goedkoper. Als je wilt, geef ik je er een paar want ik heb ze altijd bij me.’

‘Ik heb al het een en ander geslikt,’ zegt ze, en ze dirigeert jullie naar de woonkamer waar jullie plaatsnemen op de bank. Zij verdwijnt naar de keuken en haar man is nergens te bekennen waardoor geliefde en jij zomaar in een wachtkamerachtige situatie zitten. Jullie bespreken de nieuwe oppas (een zeventienjarige gymnasiaste met enorme borsten en billen) als de potentiële vriend binnenkomt. Hij schenkt wijn in, en gaat met geliefde een gadget-gesprek aan. Hij heeft een heel handig apparaat zus, en een honderden euro’s kostend toestel zo. Heeft jouw geliefde die nieuwste apps al gezien? Die haalt onmiddellijk ook zijn trots uit zijn broekzak, zodat ze die met elkaar kunnen vergelijken. Jij raakt daar zo geërgerd door dat je nu al toe bent aan een tweede glas wijn. Waar is die potentiële vriendin toch?