IN DE TOUR

Van Nando Boers verschenen eerder

Cristi

Nachtmerrie in Indianapolis

Het is koers!

Bernie’s Avenue (samen met Ronald van Dam)

Nando Boers

In de Tour

Fotografie Timm Kölln

Uitgeverij L.J. Veen
Amsterdam/Antwerpen

© 2010 Nando Boers en Uitgeverij L.J. Veen
© 2010 Fotografie Timm Kölln
Omslagontwerp Pankra
Foto’s achterzijde omslag: Nando Boers met Koen de Kort en met
Kenny van Hummel
Kaart Pankra

ISBN 978 90 204 1164 5
D/2010/0108/719
NUR 480/680

ljveen.nl

1
Op weg

3 juli 2009

Dit is een prima plein, gelegen midden in het dorp. Er staat een oorlogsmonument op. Het is met bloemperkjes omzoomd, het gemeentehuis is in de buurt, een bar-tabac onder handbereik, verder een paar cafeetjes. Voor de cafeetjes langs denderen vrachtwagens en bestelbusjes, ze naderen de rotonde, slingeren eroverheen en nemen een afslag. De man met stokbrood onder de arm schuifelt op de stoep, de plaatselijke alcoholist die naast me op een plastic stoel zit, heeft het glas rode wijn al een keer aan de lippen gezet.

We zijn halverwege Monaco, de camper staat naast het terras en Thijs belt met Thomas Dekker, de gevallen engel van het Nederlandse wielrennen die gisteren te horen kreeg dat de wielerautoriteiten hem hadden betrapt op het gebruik van epo. Dekker mag niet meedoen aan de Tour de France. Het had zijn revanche moeten worden. Vorig jaar werd hij afgedankt door Rabobank, tot gisteren was hij in dienst van Silence-Lotto, een Belgische ploeg. Dekker was de aangewezen meesterknecht van de Australische kopman Cadel Evans.

Nu zit hij terneergeslagen in Lucca.

Op het terras lees ik mijn eerste aantekeningen terug, van afgelopen maandag, de dag dat de Nederlandes wielerploeg Skil-Shimano de pers had uitgenodigd om ‘informeel’ bij te praten in het Omnium van Apeldoorn. Skil-Shimano debuteert dit jaar in de Tour de France. Ik lees: Piet Hoekstra aan de bar (Hoekstra is de ploegleider die niet mee zal gaan naar de Tour). Net terug uit Frankrijk (Hij had het Frans kampioenschap bijgewoond). Schuin oog. Hij mag het natuurlijk niet zeggen (doet hij toch), maar hij houdt zijn hart vast. Hoeveel renners van zijn ploeg zullen Parijs halen? Twee, drie? Hij hoopt het.

Vanavond arriveren Thijs en ik in Monaco, met twee racefietsen achter in de camper. Ze staan tussen de twee bankjes in geklemd. Die camper was een ideetje van Thijs, een collega van dagblad De Pers met wie ik af en toe door Frankrijk zal reizen. Thijs en ik kennen elkaar nog niet zo lang. We zaten een paar dagen samen op de perstribune tijdens het wk schaatsen in het Noorse Hamar en daarna reden we een aantal ritten op de fiets, en dronken dan een cappuccino in Bloemendaal. Belangrijkste: het klikt. Hij belt trouwens nog steeds met Dekker. Hij leunt tegen een gebouw opgetrokken uit geel zandsteen.

Ik heb geen auto in Frankrijk. Ik rijd de komende weken ook mee met Bastian, een journalist die door Shimano is ingehuurd om internetfilmpjes te maken. Ik heb straks twee rugzakken, met identieke inhoud, van toilettas, onderbroeken, spijkerbroeken en t-shirts.

Dit is wat ik wil. De Tour de France, bijna vier weken onderweg, kriskras door Frankrijk, geen deadlines, geen vastomlijnde protocollen, geen rituelen of ingesleten gewoontes. Meegevoerd worden in de bloedvaten van het wielrennen tijdens de belangrijkste etappewedstrijd ter wereld, dat is de bedoeling. Om het wielrennen, een ogenschijnlijk eenvoudige sport, te begrijpen.

Als Thijs is uitgebeld, we de koffie achterover hebben geslagen, het plein achter ons laten en we weer onderweg zijn, ontsnappen een paar vloeken uit zijn mond. Thijs is boos op Dekker. Thijs is voormalig profrenner. Later zal hij zijn bange vermoedens uitspreken. Hij hoopt maar dat Dekker zichzelf niets aandoet. Fietsen is Dekkers leven en nu dreigt een uitsluiting van twee jaar.

Dat is ook de Tour, denk ik. Gevallen sterren, geknakte talenten, renners die nog voor ze tot hun bloei komen verdord zijn. Terwijl we rijden schrijf ik het volgende op: Wat is de Tour? Is het een frontale aanval op het leven, van renners die alles geven – verslaving aan slaappillen en de verleiding van doping – voor een zege? Een biotoop van mensen die een ascetisch leven versnijden met elementen van rock-’n-roll?

Ik sluit mijn aantekeningenboek. Thijs geeft nog eens gas. We zeggen later tegen elkaar, als we de route nationale te pakken hebben die ons naar de Route du Soleil zal brengen: ‘Dit is nou een typische Tourweg.’

We rijden over een strook grijs asfalt met een witte stippellijn in het midden en platanen die achter de vangrails staan. Links stroomt de rivier. Rechts af en toe een huis, een restaurant met een rommelig terras of een fabriek waar vrachtwagentjes en bestelbusjes geparkeerd staan. Erachter begroeide heuvels, met wijnranken. Over dit soort wegen zullen we de komende maand vaker rijden. Achter de renners aan, voor de renners uit.

Telefoon. Ik zet de muziek uit. Het is Bennie. ‘Je kunt mee met Rudie in de ploegleidersauto als Piet Rooijakkers zijn tijdrit rijdt,’ zegt de onlangs aangetrokken perschef van Skil-Shimano. ‘Tenzij er een belangrijk iemand toegevoegd wordt aan de lijst met genodigden.’

Wat een ‘belangrijk iemand’ precies is, weet ik niet. Wat ik nu wel weet is dat er mensen zijn die me uit de wagen kunnen houden. Ik baal daar van, maar heb niets anders te doen dan me te schikken in het lot.

Toen eind 2008 de kans rees dat de ploeg in 2009 uitgenodigd zou kunnen worden door de organisatie van de Tour de France, heb ik ze mijn plan voorgelegd: ‘Als jullie naar de Tour gaan wil ik graag mee.’ Als antwoord kreeg ik: ‘Als we naar de Tour gaan en we nemen iemand mee, dan ben jij het.’

Mijn deelname was nog niet een-twee-drie geregeld toen de organisatie de ploeg half maart liet weten dat ze een wildcard toebedeeld kregen. Kemna zat er niet op te wachten, daar was hij eerlijk in. Het was extra gedoe, extra ballast.

Ik luisterde naar Kemna en Iwan Spekenbrink, de directeur van de ploeg, tijdens een bespreking over mijn aanwezigheid in de Tour. Ik vond ze nerveus. De Tour de France, dat was grootser, belangrijker en onbekender dan ze ooit hadden meegemaakt. Ze waren er nog nooit geweest en hoe minder afleiding hoe beter.

Ik snapte dat wel. Toch, het was een eenmalige kans. Je debuteert maar één keer. Het moest dit jaar.

We maakten uiteindelijk afspraken op kantoor. Spekenbrink, die Kemna had overtuigd van het belang van een boek over de Tour waarin ze een belangrijke rol zouden vervullen, had een velletje papier van de printer gepakt en schreef:

Minimum.

– meeting: x (dat betekende: daar mag je niet bij zijn)

– auto rudie: 2x

– auto merijn: 2x

– motorhome: 2x

– eten: x (niet bij zijn)

– verzorging: 2x

– mechaniekers: 2x

Dat was wat ze me konden bieden, op voorhand. Geen ploegbesprekingen, niet aanzitten bij het avondeten. Dat was allemaal veel te intiem en het zou een inbreuk kunnen zijn op het groepsproces, het anker van de ploeg.

Het aanbod was niet ongelimiteerd, maar ik was ook niet ontevreden. Het was niet all the way, maar ik vertrouwde erop dat er meer zou komen, gedurende de maand. Ik zou me meer richten op de renners, ik had met Piet Rooijakkers een afspraak gemaakt, met Koen de Kort en met Thierry Hupond. Ook had ik contact met High Road, Team Columbia, met de baas Bob Stapleton, de miljardair. Ik vond het een mooi contrast: de kleinste ploeg tegenover de succesvolste ploeg, de vluchters contra de jagers.

En ik zou Lance Armstrong niet vergeten, natuurlijk. Armstrong, de terugkeer.

Kemna had de Tour – net als ik – nog nooit van dichtbij meegemaakt. Hij was dan wel nationaal kampioen op de weg van 2003, maar als renner was hij er nooit geweest en op eigen gelegenheid op een ‘Nederlandse berg’ gaan staan? Nou, nee, zo zei hij tijdens een fietstocht door Twente, een maand voor de start van de Tour, toen ik met hem een verhaal voor Sportweek maakte. Hij host niet mee met de mas-sa. ‘Ik ga het wel heel mooi vinden, hoor,’ zei hij, staand op de pedalen. ‘En ik wil het meemaken, prachtig. Het is ook een bevestiging van ons goede werk. En het blijft een heel grote koers waar je aan mee wil doen. Maar het gaat wat ver te denken dat het mijn leven zou vervolmaken.’

Kemna zou dus ook niet op de promenade in Monaco als de grote circusdirecteur naast zijn auto staan, trots als een pauw even gaan staan declameren hoe goed zijn ploeg wel niet was. Maar ik moest dat vooral niet verwarren met bescheidenheid. Bombarie, dat zou achterwege blijven, nee, het ging om hard werken om je doel te bereiken. En het doel was: fris en enthousiast wielrennen laten zien. Durf tonen. ‘Best moeilijk,’ zei Kemna. ‘Want je moet je lef durven gebruiken. En om je lef te kunnen gebruiken, moet je vorm hebben.’

Dat was vooraf, en hij wist dat het lastig zou worden om het ook daadwerkelijk in praktijk te brengen. ‘Het moeilijkste,’ zei hij, ‘is straks het geloof vast kunnen blijven houden dat we iets kunnen doen terwijl we er misschien in de eerste tien dagen af zijn gereden. Dat we niet weten hoe we weg kunnen raken uit het peloton omdat het tempo gewoon net iets te hoog ligt voor ons.’

Hij had vertrouwen, zonder zijn ogen te sluiten voor de realiteit. Kemna was niet bang voor een afgang. Hij had wel voor hetere vuren gestaan, zei hij. ‘En de Tour kan een groot vuur zijn, misschien wel een heel groot vuur. Maar we gaan ’t doven hoor. Dat weet ik zeker.’

Als we een paar honderd kilometer later links van ons de Mont Ventoux zien, zegt Thijs: ‘De kale kolerelijer.’ Over drie weken, schiet er door mijn hoofd, staan we boven op die kale gigant. Dan is de Tour op een haar na gevild.

Voordat ik de Franse krant l’Équipe wegleg, lees ik nog iets over Lance Armstrong. Op de voorpagina staat een aankondiging van een artikel in de krant van morgen, op de dag van de start, door de Fransen Le Grand Départ genoemd: ‘Hoe Lance Armstrong zijn imago controleert.’

2
Piet in Monaco

Monaco, 4 juli 2009

Piet Rooijakkers uit Gerwen staat in zijn hotelkamer. Hij opent de deur en begeeft zich naar de lobby van het luxueuze hotel. De renner pakt zijn fiets. Hij kijkt, hij luistert, er klopt iets niet. Als de Tourdebutant een paar uur voor de start van zijn eerste Tour zijn fiets pakt, hoort hij lucht uit zijn band sissen. Lekker, juist nu een afloper. Een paar dagen eerder was hij ook voor de entree van het hotel voorovergekukeld, toen zijn voorwiel in een ontluchtingsrooster was gezakt. Gelukkig had hij alleen wat oppervlakkige schaafwonden aan de kolderieke val overgehouden. Nu even een nieuwe band en gewoon op weg naar de start.

Als Rooijakkers, een afgestudeerde bedrijfseconoom, komt aanrijden op de plek waar Skil-Shimano kwartier heeft gemaakt langs de haven – helemaal achteraan – en zijn fiets vervolgens parkeert tegen de camper, wijst hij naar de nieuwe touringcar van zijn ploeg. ‘Ja,’ zegt hij onderkoeld. ‘En dan staat er hier ook nog zo’n grote bus pal voor onze camper.’

Het is inderdaad even wennen: Skil-Shimano, de kleinste formatie in de Tour, met een jaarbudget van iets onder de vier miljoen euro, heeft nu ook een touringcar, een tweedehands bus met 50000 kilometer op de teller die maar net op tijd klaar was. Het was wat geweest, de Tour in de camper. Alle teams een luxe bus en de renners van Skil in een rijdende caravan, opgepropt. Van en naar de koers. Voor romantische geesten lijkt dat leuk, maar als je drie weken moet presteren, dan kan die camper de boom in van je. Het was grappig geweest, maar oncomfortabel. Nu hebben ze ook een bus en dus de ruimte. Ze tellen vanaf nu mee. In elk geval als het op touringcars aankomt.

‘Het gaat goed met me,’ zegt Rooijakkers als hij zijn fiets in het rek heeft gehangen waarna de mecaniens zich erover ontfermen. ‘We zijn in elk geval hier.’

Rooijakkers pakt zijn normale fiets van het dak van de auto van ploegleider Rudie Kemna en zet hem verderop tegen een paar stevige struiken. Hij gaat op zoek naar een waterpas en als hij die in de servicetruck heeft gevonden, kijkt hij of zijn zadel wel recht staat. Rooijakkers is al bezig met de dag van morgen. Hij rijdt vervolgens even op en neer over de kade langs het water. Dan stapt hij af, zakt door zijn knieen en knijpt één oog dicht. Recht?

Zo is Rooijakkers, begrijp ik. Secuur, serieus en gedreven. Soms is hij daardoor snel aangebrand, weet hij van zichzelf. Geïrriteerd omdat er publiek in de weg staat als hij naar de wc moet. Volgens zijn coaches is Rooijakkers een wachter. Iemand die het heel prettig vindt om vastigheid te hebben. Merijn Zeeman coacht hem heel erg ‘op de taak’. Zeeman: ‘Dus: vandaag die en die etappe, dat betekent dat we dat en dat kunnen verwachten en na afloop evalueren op de taakacceptatie. Het was jouw taak, heb je hem uitgevoerd? Niet van tevoren zeggen dat het een dag voor aanvallers is en dan na twintig kilometer koers meedelen: “We gaan het toch anders doen.”’ Zeeman denkt dat Rooijakkers het deze eerste dagen nog lastig kan gaan krijgen, juist door wat hij in de Tour gaat meemaken, hij zal zich er door laten grijpen. ‘Het is een grote taak van ons om Piet snel in zijn routine te krijgen.’

Hoe gaat het, vraag ik aan Rooijakkers. ‘Zenuwachtig.’

Ik besluit Rooijakkers maar even alleen te laten en loop naar Iwan Spekenbrink, de directeur van de wielerploeg. Zijn ogen zijn wijd opengesperd. Hij grijnst. ‘Mag ik niet een klein beetje trots zijn?’ zegt hij. ‘Het is toch ook een bijzondere dag? Verdikkie.’

Hij licht toe dat ze het hier allemaal voor hebben gedaan en dat niemand twee jaar geleden had gedacht dat ze hier nu zouden staan. Hij kijkt om zich heen, naar de bergen achter Monaco, naar de haven en naar de teambus van Katusha, die naast de bus van Skil-Shimano staat.

Die Russische bus is al direct een verhaal bij de volgers. Russen in de sport, het is een bron van vermaak. De dames die gisteren op het terrasje op het dak stonden, droegen zeker weten geen ondergoed. Binnen in de bus neemt een cocktail-bar de helft van de ruimte in. Bij Skil-Shimano hebben ze natuurlijk geen cocktailbar.

Als Zeeman zich even later bij Spekenbrink voegt, vraag ik hem hoe het met de renners is. De tweede ploegleider zegt dat ze zonder uitzondering allemaal nerveus zijn. ‘Echt nerveus.’

Vlak daarna komt Kemna de hoek om. Het is de eerste keer dat we elkaar zien sinds de fietstocht. Hij draagt een felrode broek, niet lang, niet kort, er ergens tussenin. Ter hoogte van zijn buik een buideltasje, met ongetwijfeld daarin alle belangrijke papieren. Zijn zonnebril heeft hij op zijn hoofd staan. ‘Dit is echt hectiek, joh,’ roept hij. ‘Iedereen is hier. Ja, dit is echt hectiek.’

Ik vraag hoe laat ik bij zijn auto moet zijn. ‘Vier uur.’ Op het einde van de dag spreekt Kemna van ‘een indrukwekkende dag’.

Rooijakkers komt terug – zijn fiets heeft hij aangepast – en vraagt aan de mecaniciens of hij ‘een 42’ op zijn tijdritfiets mag. Het lijkt op zenuwen, de mecaniciens gaan vliegensvlug aan de gang en als de fiets terug is van een korte testrit, zegt de hoofdmecanicien dat ze er niet mee akkoord kunnen gaan. Het schakelmechanisme met tandwiel 42 functioneert niet optimaal. ‘Ik ging op dat kleine stukje bijna op mijn bek,’ zegt de andere mecanicien. De ander bepaalt wat te doen. ‘We houden de 39 erop. Dat doe jij, ik vertel het Piet wel.’

Voor de bus rijden de renners zich op hun fiets warm, onder een luifel. Af en toe komen er eens journalisten informeren, ze blijven keurig achter het gespannen lint staan. Braaf geven de renners antwoord als ze van hun fiets zijn gekropen.

Het blijkt dat Kemna veel te vroeg is vertrokken, iets na vier uur. Het stikt nog van de ploegleiderswagens langs de kade die in de proloog achter de eerste renner van hun ploeg aan zullen rijden. Onze auto is de eerste van de tweede serie. En er passen op dit stukje van de kade nauwelijks twee wagens naast elkaar. Gelukkig heeft een man van de organisatie een fluitje in de mond. Hij heeft ook een forse stem. Ik kijk naar rechts, naar de jachten in de haven. Het zijn er toch een stuk minder dan ik gewend ben van de dagen dat ik hier was voor de Grand Prix van Monaco. Formule 1 trekt buitensporiger publiek dan wielrennen. We staan voor bar-restaurant La Rascasse en ik denk terug aan die avond dat er een blondine stond te dansen op het dak van een dure sportwagen.

De sfeer is nu net zo koortsachtig als een paar minuten voor de start van de kwalificatie van een F1-race, een toe-stand die versterkt wordt door het benauwde weer. ‘Vive le Tour!’ roept Kemna door het open portierraam naar Jonathan Hivert, zijn Franse renner die zich langs de auto’s wurmt. Hivert knikt als hij voorbijschuift. Hij oogt stoïcijns. Op het televisieschermpje op het dashboard zien we dat er hagen mensen langs het parkoers staan.

‘Daar komt-ie aan hoor,’ zegt Kemna, die op het tv’tje kijkt. ‘Dat zou hem moeten zijn.’ Inderdaad, twee bodyguards, mensen achter hem aan. Het is Lance Armstrong, terug in de Tour, de comeback van een beest. Zeven keer de Tour gewonnen. ‘O, hij krijgt gewoon security mee, die twee mannen in het zwart.’ Ze passeren ons. Ik zie alleen de rug van Armstrong. Imposante rug. Niet eerder zag ik hem in het echt.

Kemna zegt ineens: ‘Die Fransen vinden hem een grote klootzak, en vervolgens gaan ze vól mee.’

Als Rooijakkers even verderop zijn fiets pakt, zijn been over het zadel gooit en zijn schoenen vastklikt voordat hij zich langs de haven tussen de fans wurmt op weg naar het startpodium, voelt dat goed. Het goede koersen van de voorbije jaren wordt beloond.

Rooijakkers beseft ook dat het afzien wordt en dat de ploeg er weinig om geeft of hij Parijs gaat halen of niet. Ze hebben liever dat hij vijftien keer koerst zoals de ploeg dat wil, dan dat hij na 21 dagen als 145e geklasseerd wordt en niet zichtbaar is geweest. Hij moet aanvallen, ‘mee zijn’, en dan hoopt hij vooral er niet ‘afgereden’ te worden voor de finale begint. Hij gaat in elk geval niet denken: o, ik spring niet mee, of ik laat me uitzakken, want ik wil Parijs halen. Het hoofddoel blijft die ontsnapping, een keer meerijden tot de streep, voor de overwinning rijden. Een zege, daar droomt Rooijakkers van. Hij heeft de samenstelling van de ploegen de voorbije dagen eens nader bekeken, en er zijn niet veel ploegen die alleen op de sprint inzetten. Hij hoopt maar dat de controle er af en toe ook níét is. Maar goed, is het dan ook direct een geslaagde Tour? Nee, voor hetzelfde geld valt er iemand in de ploeg, breekt een bot en moet gedwongen achtergelaten worden, dan zal die renner niet snel zeggen: ‘De Tour is geslaagd.’

Rooijakkers wil vaak de aanval kiezen. Die pogingen zijn ook wel eens nutteloos en dus worden de andere teams soms gek van die vroege aanvalsdrift van Skil-Shimano. Rooijakkers hoort ze af en toe klagen en zelfs vragen of ze niet eens willen kappen met die demarrages. Nee dus, het is hun tactiek, koersen zoals je vroeger ook deed, toen je begon met fietsen. Rooijakkers: ‘Koersen, gewoon.’

Een paar dingen staan voor Rooijakkers als een paal boven water. Dat vertelde hij vorige week in Apeldoorn.

Een Prijs is belangrijker dan Párijs.

Ik zit wel een leveltje lager dan Jens Voigt.

Het is mogelijk een keer met een groepje naar de streep te rijden.

Als we slechte renners waren geweest, dan hadden we hier niet gestaan.

Slim zijn is iets anders dan niet-dom doen. Slim proberen te zijn, dat levert waarschijnlijk niet veel op tussen al die goede renners.

In tegenstelling tot Kenny van Hummel, startnummer 199 en de eerste renner die van start zal moeten en dus lang op het podium moet staan, wachtend tot de televisie-uitzending begint, hoeft Rooijakkers niet lang te wachten, want hij is de tweede renner van Skil-Shimano die vertrekt. ‘Er is geen weg meer terug,’ riep Kenny van Hummel net nog. Als hij had mogen kiezen was hij nooit als eerste vertrokken, bekende hij, maar nu het eenmaal zo is, vindt hij het toch ook wel weer mooi. Dat is Van Hummel, zo ken ik hem ook. Van Hummel geniet. Kemna: ‘Kenny vindt dit prachtig.’

Een halfuur later is de sprinter, winnaar van onder meer de Batavus Pro Race in Friesland, minutenlang in beeld, naast prins Albert. En Van Hummel weet dat als er één renner bij Skil-Shimano is die kan omgaan met deze situatie, met die buitensporige aandacht, dat hij dat is. Albert Timmer, zijn kamergenoot deze weken? Is er de man niet naar. Van Hummel geeft wel toe zich ‘een klein menneke’ te voelen. Hij zat eerder deze week in de zaal van het congrescentrum, aan zee, waar de organisatie aan alle renners meedeelde wat wel en niet mag (geen doping gebruiken, geen papiertjes op de straat gooien). Van Hummel keek om zich heen, in dat theater, op dat stoeltje. Hij dacht: ja, dit is het.

Van Hummel had liever dat rondje over het F1-circuit gereden, als proloog, nu is het een echte tijdrit, met een forse klim in het parkoers. Hij weet dat hij acht kilometer gaat afzien. ‘Echt afschuwelijk.’

Als Van Hummel op het startpodium staat, ziet hij de klok niet eens door al het volk dat om hem heen krioelt; de organisatie, de cameramensen, de fotografen en hoogwaardigheidsbekleders. Hij is een beetje bang voor wat komen gaat, want hij weet dat hij pijn gaat lijden, niet omdat hij de strijd aan wil gaan met kanshebber Cancellara, maar omdat hij wil voorkomen dat hij niet als eerste over de streep komt. Omdat hij Peter Wrolich van Milram, die direct na hem start, niet voorbij wil zien stuiven.

Dat gevoel een klein kereltje te zijn, komt voort uit de manier hoe hij hier terecht is gekomen. Zeven jaar geleden, toen hij als negentienjarige renner bij de ploeg van Van Hemert reed en net was vertrokken bij Rabobank, schreef hij op aanraden van een mental coach eens op wat zijn levensdoelen waren. Hij noteerde: samenwonen, een huis kopen, ooit een camper kunnen aanschaffen voor zijn ouders, dat soort dingen. ‘Waarom staat de Tour de France er niet op?’ vroeg de coach hem. ‘Dat is toch de grootste wielerwedstrijd van het jaar?’ Van Hummel krabbelde hem er snel bij, op zijn ‘doelenlijst’. Pas vanaf het moment dat hij beroepsrenner werd, begon Van Hummel te geloven dat het misschien wel een keer haalbaar zou zijn. Van Hummel: ‘Doelstellingen maken en die gaan halen, dat is toch het leven? Ik denk dat je daar echt een drive door krijgt.’

Die camper kopen, dat staat voor volgend jaar op de planning. Hij wil dat doen omdat zijn ouders hem het hele land hebben door gereden, vanaf zijn achtste jaar totdat Rabobank hem onder de hoede nam. Zjn ouders reden hem van Gelderland naar Groningen, voor ‘twee fucking kilometers’, want zo lang duurde die koersjes. En zij maar knokken voor de centjes, zo beseft Van Hummel al die jaren later pas. Zijn vader als voorman van een fabriek in gassystemen, zijn moeder achter de kassa bij de Hema.

Maar nooit stond Van Hummel als ‘een schooier’ aan de start van de wedstrijdjes. Als hij was gevallen, vroeg zijn moeder: ‘Hoe is het met je kleren?’ Zijn vader had de fiets in de hand: ‘Hoe is het met de fiets?’ Zijn knie die openlag en bloedde, die knie was de minste zorg. De laatste vraag aan hun zoon was altijd: ‘En, hoe is het met jou?’ Dat hij hard kan zijn voor zichzelf komt vast door die opvoeding, denkt Van Hummel.

Zeeman rijdt achter Van Hummel aan en hij hoort bij het vertrek een orkaan van geluid. Helikopters, fans, spreekstalmeesters. Zeeman denkt: nu ben ik écht in de Tour.

Ik wacht op datzelfde moment in de auto naast Kemna. We schuiven langzaam op in de rij. Boven ons bromt die helikopter, via ons tv’tje horen we op de achtergrond de Franse tv-commentatoren opgewonden praten.

We houden Van Hummel in de gaten op televisie. ‘Kijk,’ zegt Kemna tegen een journalist. ‘Daar heb je hem. Hij is in elk geval goed in beeld.’

Kemna pakt zijn microfoon. ‘Piet hoor je mij, Piet hoor je mij?’ Geen reactie.

‘Het gaat beginnen,’ zegt Kemna met iets van een zucht in zijn stem. Iets opgewekter: ‘Het féést gaat beginnen... Leuk hè?’

Na een kleine stilte: ‘Het is gewoon een koers, maar het is geen gewone koers. Geen gewóne koers.’

Kemna glimlacht. Kijk, Rooijakkers staat vlak bij Armstrong, mooi, vol in beeld, en Van Hummel ook. Kemna denkt dat de winnende eindtijd rond de 21 minuten zal liggen. ‘Wel lastig.’ Hij rekent voor. Als je gemiddeld 34 kilometer per uur bergop rijdt en naar beneden ongeveer 55 haalt, dan heb je een gemiddelde van dik 40. De koersradio meldt zich: ‘Eerste tijdmeting, Kenny van Hummel, 13 minuten en 43 seconden.’ Even horen we de tussentijd van Brice Feillu, na Van Hummel en Wrolich gestart, precies een minuut sneller dan Van Hummel.

De teamdirecteur komt langszij en Kemna vraagt aan Spekenbrink of hij naar Rooijakkers wil lopen en wil vragen of hij hem hoort. Het blijkt van niet. ‘Daar gaat hij,’ zegt Kemna als Armstrong voor ons op de pedalen ramt, op weg naar de bocht die op het F1-circuit Saint-Devote heet. Een man van de organisatie pakt ondertussen een naambord met zuignappen en plaatst die op onze auto: rooijakkers.

Spekenbrink komt naar het portier met de mededeling dat Rooijakkers niets hoort. ‘Hij heeft nog een minuut toch...?’ Kemna kijkt mij vervolgens aan en zegt: ‘Wat een volk loopt hier, joh.’ Dan rijdt Rooijakkers het gele podium op. Kemna verheft zijn stem. Hij schreeuwt naar hem door het open raam aan mijn kant. ‘Piet! Je hoort me niet?’ Rooijakkers schudt zijn hoofd. ‘Succes hè!’ schreeuwt Kemna dan maar.

Vijftien seconden nog. Kemna telt mee, met de klok, vijf, vier, drie, twee, een. Ik weet dat Rooijakkers hoopt op een plaats bij de eerste vijftig.

We trekken op, achter de renner aan die uit het zadel is. Op snelheid komen en zitten, zo aërodynamisch mogelijk, zo weinig mogelijk luchtweerstand. Snel rechtsaf voor het witte kerkje van Saint-Devote, omhoog richting het casino. De renner ontwijkt een putdeksel, gaat op de pedalen staan, schakelt bij. Meteen een stevige helling, langs winkels met dure spullen. Publiek langs de kant klapt, maar niet overdreven hard. Rechts beneden zie ik de haven liggen. We passeren het casino.

Kemna pakt zijn mobiele telefoon en hij gaat klokken met zijn stopwatch, drie, twee, een, tàk, zegt hij. Twee minuten, dertig seconden bij dát bordje. De weg loopt af, de snelheid is hoog, de fiets stuitert onder zijn billen. We rijden onder balkons door, langs de kant een vrouw met grote zilveren oorbellen. Ik zie dat het rechterbeen van de renner een beetje naar binnen staat, goed voor de aërodynamica, zo heb je de minste luchtweerstand. Kemna: ‘Ach, dit is een lastig bochtje. En die klim straks, dat is gewoon een klim, 7,5 kilometer lang.’

Ik weet het. Gisteren heb ik met Thijs het parkoers gereden. Zwaar. Geen proloog, een tijdrit. Nadien zegt Rooijakkers: ‘Dit parkoers liegt niet.’

Stilte. Kemna: ‘Hij gaat gewoon goed hè?’

Rooijakkers heeft moeite om te schakelen, van het kleine naar het grote verzet. Hij voelt dat hij ook de bochten wat te ruim neemt. Zwaar, denkt hij, die wind die vanuit zee komt waaien. Ben ik wel goed genoeg voor de Tour? Dat denkt hij ook, bekent hij later. Het is een moment van twijfel. Hij peinst, hij duwt en hij trekt.

De koersradio meldt de tussentijd van Armstrong: 11,39. De snelste split tot nu toe. Kemna denkt dat Rooijakkers in de buurt kan komen maar ja, nu al 11,43, dan gaat de renner toch een minuut inleveren. Nee joh, hij gaat bij de split dertien minuten hebben, roept Kemna met verbazing in de stem.

Tussentijd Rooijakkers: 12,50. Kemna: ‘Valt niet mee.’

Het loopt niet lekker, die gedachte schiet door Rooijakkers’ hoofd. Hij twijfelt over zijn snelheid. Rooijakkers denkt dat het niet hard genoeg gaat. In de afdaling naar Menton wijst onze meter 85 kilometer per uur aan. We razen naar beneden. Straks die lastige haarspeldbocht naar rechts, met dat gladde asfalt.

Het gaat goed. De renner heeft vertrouwen in de afdaling, hij weet dat hij goed kan afdalen op een tijdritfiets met een smal stuur. De renner rijdt nu op de grote versnelling. Zijn kont hupt regelmatig met zijn billen omhoog, van voren, hup, naar achteren op het zadel. Hup, trap, trap, trap, trap, hup, trap, trap, trap, trap, hup. Binnenbocht, binnenbocht, mompelt Kemna. Ik vraag of dat vermoeidheid is, dat het niet optimaal gaat. ‘Weet ik niet. Nog vier kilometer. 16,34.’

‘Binnen de twintig minuten rijden dus? Dan rijd je toch door, hoor.’

‘Ja, dit is ook goed, hè?’

De koersradio ratelt eindtijden van voorgangers. ‘Âllo âllo!’

‘Bord 2 kilometer al gezien? Moet hier ergens zijn.’

‘19,13.’

‘Âllo âllo!’

‘Heeft-ie toch wat tijd teruggepakt, of niet? Hij rijdt 60 kilometer per uur nu. Komt zijn tijd in de buurt van Laurens ten Dam. Ah, hij rijdt 55 kilometer per uur. Piet gaat een dikke minuut toegeven op Armstrong, die is er over een minuut.’

We rijden de tunnel in, onder het hotel door.

‘Piet haalt bijna iemand in.’

‘Geen slechte tijd, veel goedgemaakt, beneden. Goede bochten.’

Finish.

21,34.

‘Hebben ze aankomst nog in beeld gehad?’

Nee.

Normaal gesproken, vertelt Rooijakkers nadat hij op adem is gekomen bij de touringcar, denk je na zo’n proloog: wat een kutdag. Maar hij weet, je kunt het toch niet overdoen. ‘Die vlieger gaat niet op vandaag,’ zegt Rooijakkers. Hij heeft ‘niets’ laten liggen op het parkoers. Dit was wat hij kon op deze dag, de eerste van zijn eerste Tour. ‘Maar ik weet pas vanavond of ik tevreden ben. In deze sport kun je niet tevreden zijn met je eigen gevoel.’

Dan verdwijnt hij. Morgen de etappe naar Brignoles. Dan gaat het echt beginnen voor de renners van de kleine ploeg. Meezitten in een ontsnapping, dat is het doel.

De kop is er af, het besef is doorgedrongen bij de meeste renners. Albert Timmer bijvoorbeeld. ‘Wat er verder ook gebeurt,’ zei hij, ‘ik heb in elk geval een keer meegedaan aan de Tour de France.’ Verder moest ik grinniken om zijn opmerking over het verloop van zijn race tegen de klok. Toen Timmer het bordje 8 kilometer zag, had hij al het gevoel een halfuur te fietsen. Thierry Hupond moet natuurlijk weer eens een grap maken. ‘Ik hoorde wel een paar mensen roepen: ‘‘Allez Thierry!’’ maar ik hoop dat ik beroemder ben als ik straks in Parijs over de streep ga. Trouwens, ik weet vanuit Monaco wel een kortere weg naar Parijs, hoor.’

Ik schiet Zeeman aan. Even bijpraten, misschien vang ik nog een leuk detail op. Raak. Hij is pissig op Fumiyuki Beppu, hun Japanse renner. Honderden journalisten, overdrijft Zeeman een klein beetje, de hele dag om Beppu heen. Beppu is klein in het door Europa gedomineerde wielrennen, maar hij is een superster in eigen land. Wat was er aan de hand? Zijn hoofd zat overal. Niet vlak boven zijn fiets. Ze hadden het parkoers dan wel verkend, maar dat was niet af te zien aan Beppu’s slordige manier van fietsen. Zeeman: ‘Hij pakte die rotonde gewoon linksom! Die moet dus nog wel effe gaan beseffen dat hij wielrenner is.’

Als de laatste renner over de streep is, pak ik mijn eigen fiets en rijd naar het perscentrum, aan de andere kant van de haven, richting Menton. Ik plaats mijn fiets tegen een muurtje. Ik zie een man staan, hij heeft een flesje cola in de hand. ‘Bonjour,’ zeg ik en ik haal mijn rugzak van mijn schouders. ‘Verrek,’ zeg ik. ‘Ik ken u.’

Het is Teun van Vliet, ooit een paar dagen drager van de gele trui, momenteel betrokken bij de organisatie van de Tourstart in Rotterdam, precies over een jaar wordt de proloog in Nederland verreden. Welk jaar hij het geel droeg, dat weet ik niet uit mijn hoofd. We kletsen wat. Vriendelijke man, denk ik. Rustig aan doen hoor, in de Tour, zegt hij. Pas goed op jezelf. Vroeg naar bed, niet te veel alcohol. ‘Het is lang joh, drie weken.’

Ik knik, schud hem de hand, spreek de hoop uit hem nog een keer ergens te treffen en beloof hem dat ik op mezelf zal letten.

3
De streep

Brignoles, 5 juli 2009

De eenvoud is niet kaler te krijgen dan dit. In een dorp is een streep op de weg geschilderd en wie daar als eerste aankomt, heeft gewonnen. Vanochtend zijn de renners om elf uur vertrokken vanwaar ze gisteren zijn gefinisht en arriveren 187 kilometer verder op de avenue Foch in Brignoles.

Ik sta achter die streep, in Brignoles, terwijl de renners op volle snelheid naderen. Waar ze zich precies bevinden weet ik niet, ik zie niets, het zicht op de televisieschermen is geblokkeerd. Ik hoor de omroeper, maar ik versta hem nauwelijks. Het wordt steeds drukker om me heen. Journalisten komen aan hollen vanuit het perscentrum dat nabij het zwembad is ingericht in een gymzaal met een zinken dak.