Nico van Wijk

Zeep

•••

Uitgeverij L.J. Veen

Amsterdam/Antwerpen

© 2012 Nico van Wijk en uitgeverij L.J. Veen

•••

Omslagontwerp Roald Triebels

Omslagbeeld Ilina Simeonova

•••

ISBN 978 90 204 1267 3

D/2012/0108/707

NUR 301

•••

nicovanwijk.nl

ljveen.nl

aan de binnenkant van de kastdeur

hangt flossie, vastgespijkerd.

flossie is dood.

zijn buik is opengereten

en de ingewanden hangen eruit.

er is een lichtspot op hem gericht.

•••

Goudkust (script)

I

Cast & Crew

ONDERWEG NAAR GOUDEN TIJDEN

Productie: John de Wolf

Regie: Cees Veerman

Regieassistentie: Ella Vos

Opnameleiding: Mark de Punt en Joost van Kooten

Geluid: Rogier van Dieren, Jasper McDougal en

Jezus Christus van het Kerkhof

Licht: Leo Wellens en Ronald Braam

Beeldtechniek: Vincent van der Velden

Camera: Ray Slijngaard, Abdel Yacoubi en Hans Achterberg

Productie: Sofie de Recht

Styling: Donna van der Werf

Setdressing: Dennis Hoogland

Acteerwerk: Lieke de Meurtrière, Sasha Wertheim, Robert Veldwijk,Marco Braat, Tilly Huizinga en Willem Deusekom

1

De week begint. Daar gaan ze: van de koffie naar de studio, waar ze het woord van god ontvangen. ‘Verdomme,’ galmt de stem van regisseur Cees uit de luidsprekers in het plafond. ‘Steek dat kind dood. Iemand. Wie helpt ons?’

Geen van zijn collega’s in de studio geeft antwoord.

‘Wat de hel?’ vraagt de regisseur. ‘Dat meisje blijft maar janken. Waar is de moeder?’

‘Die staat hier nog steeds op de set,’ zegt opnameleider Mark de Punt. Hij spreekt vanuit de studio door zijn portofoon, door het microfoontje aan zijn hoofdtelefoon. Hij gaat voor een camera staan en verschijnt zo binnen het kader van een monitor in de regiekamer. ‘Ze doet haar best, volgens mij.’

En geluid.

In de regiekamer wordt een stoel omver geschopt. De mannen van de audio kijken even naar de ruimte naast hen, waar de luxaflex gesloten is. ‘Kinderen op de set,’ zegt hoofd geluid Rogier. ‘Altijd gezeik.’

‘Dit gaat wel even duren,’ fluistert een stagiair door zijn intercom. ‘De opnameleider – Mark, toch? – probeert het kind aan het lachen te maken.’

‘Mooi,’ zegt Jasper, zijn collega. ‘Ik ga even naar de studio.’

Hij stapt snel langs de regie, langs donkere Vincent in zijn hok voor de beeldtechniek. En de hoek om, door een zware deur, over kabels richting het kunstlicht aan het lage plafond in de studio. Naar het decor van de hotelbar, waar Mark gekke bekken trekt.

Enge bekken, eigenlijk. ‘Dag kleintje. Kijk eens hier.’

Mark in een spijkerbroek die zeker 300 euro kost, in zijn maathemd uit de gelimiteerde collectie van een jubelend gerecenseerde boetiek in New York, probeert het puntje van zijn neus te raken met zijn tong. Zijn opvallend smalle tong, en het kind blijft huilen.

Daar staat hij dan, in het kunstmatige licht van een verder schemerige studio in Aalsmeer. Het zou net zo goed in Hilversum of Amsterdam kunnen zijn. Of in het buitenland zelfs, want de studio’s zijn overal hetzelfde. Kabels en stof op de grond. Weinig zuurstof, want geen ramen.

De medewerkers gaan ook bijna allemaal hetzelfde gekleed. Ze dragen meestal zwarte kleding. Mochten ze tijdens spelshows in beeld komen, dan valt dat minder op. Ze mogen nooit in beeld komen. De technische ploeg, ze beweegt zich buiten het kader van een tv-scherm.

De opnameleider kijkt scheel en doet zelfs een aapje na, maar het kind blijft janken. De moeder van het kind brengt een flesje. Het kind blijft janken. Mark doet een gek dansje. Zijn collega’s lachen wel, maar het kind blijft janken.

‘Jezus Christus,’ roept de opnameleider met zijn goed gestreken hemd.

‘Ja,’ zegt Jezus, de stagiair.

‘Nee,’ roept Mark. ‘Geen grappen nu. Wie heet er trouwens Jezus, man? Ook dat nog.’

De jonge geluidshengelaar kijkt naar zijn collega Jasper, die lacht.

De baby krijst nog harder, ineens. Ogenschijnlijk zonder reden. De moeder pakt haar kind op. Ze kijkt naar Mark, geschrokken en boos, maakt sussende geluiden richting haar kind. Ze kijkt nog eens naar de opnameleider en loopt dan snel de studio uit.

En licht.

De stilte die volgt, zij voelt als een frisse nevel in de woestijn. Niemand wil deze rust verstoren. De zeepcollega’s kijken wat om zich heen. Ze horen een spot in het lichtplafond brommen.

Vanuit het niets klinkt de stem van god weer, boven hen. ‘Die moeder loopt hier vloekend weg met haar tyfuskind,’ zegt regisseur Cees. ‘Wat gebeurt hier allemaal?’

Terwijl de regisseur en zijn opnameleider ruziemaken, neemt Jasper de hengel van zijn onervaren collega over en gaat op zoek naar de brommende lamp. Hij beweegt de hengel door het decor, richt de microfoon een voor een op de spots en vindt de bron van het storende geluid. ‘Rogier, kan jij de kabouters van het licht even sturen. Ik heb de brom gevonden.’

‘Die staan toevallig naast me,’ klinkt de stem van zijn baas Rogier in de hoofdtelefoon. ‘Leo en Ronald. Ze komen allebei even kijken.’

Jasper schuifelt weg van het uitgelichte decor, geleidelijk het donker van de studio in. Maar als het niet zo komische duo van het licht daar is, moet hij de brommende spot aanwijzen en zichzelf aan de collega’s laten zien die hij tot nog toe vooral kent van hun gezeur over hun salaris.

De mannen zijn een waterhoofd kleiner dan Jasper. Ze praten overdreven asociaal, zoals ook rijke mensen hun bekakte accent kunnen aandikken.

‘Wie zal je helpen?’ vraagt Leo. ‘Kabouter Plop of David de Boskabouter.’

En camera.

Jasper glimlacht, met zijn ogen naar de grond. De gespierde Ronald slaat met een lichtstok tegen de spot. Leo kijkt naar Jasper. Ze staan net buiten de uitgelichte set. Er zijn geen beelden van het knijpincident, horen ze fluisteren. Aan de cameramensen is te zien dat ze dit jammer vinden.

‘Hé lichtvrienden,’ zegt Mark, ‘ik probeer te overleggen met onze baas, ja? Kan het rustiger? Dat kind is weg, dus exit. En we kunnen niet schuiven met scènes. Dat lijkt me belangrijker dan jullie geram, of niet?’

‘Wat je wil,’ zegt Leo.

Mark staat met zijn rug naar de medewerkers in de studio toe. Hij spreekt via het microfoontje met de regie: ‘Ik heb dat kind geknepen, ja. Het is gebeurd. Dat was niet goed, maar we moeten verder.’

Actie.

Regisseur Cees is bijna letterlijk te verstaan via de hoofdtelefoon van de opnameleider, want hij schreeuwt. ‘Je maakt een nieuw kind, verzin maar wat. Ik geef je een halfuur. Gijzel een baby. Het kan me niet schelen, je regelt dit maar.’

•••

Het is stil in de catacomben van het studiocomplex. Ergens, gangen verder, rijdt een decorwagentje. Het tl-licht zoemt. Verder horen ze enkel hun voetstappen op het beton. In de kelder van het studiocomplex staat de vaderlandse televisiegeschiedenis in het koude buislicht. Deze ruimte onder alle studio’s is ruim tien meter hoog, een labyrint vol decors, met gangen die overgaan in grote zalen waar bouwers en schilders werken aan de achtergrond voor nieuwe shows.

Daar lopen Jasper en Jezus met acteur Robert Veldwijk naar de hoek waar een zwerver ’s nachts ligt te slapen, denken ze.

‘Wat deed je hier dan?’ vraagt de acteur.

‘We hadden een liveshow gedaan,’ antwoordt Jasper. ‘Zaterdagavond.’

Met een glimlach zegt Robert: ‘En daarna de geest laten waaien?’

‘Een kleine vakantie van mijn gedachten, ja. Na de uitzending van Dancing with the bride, met die zure juryleden. Alleen drugs kan je helpen dat programma een plaats te geven. En ja, het was gezellig. Tot we dat volgeschreven papier vonden.’

‘En jij was vrij, JC?’

‘Die was druk met zijn buurman,’ lacht Jasper.

‘Hoezo?’

‘Nee, laat maar,’ zegt Jezus. Hij schudt zijn hoofd. ‘De samenvatting van een lang verhaal: de overbuurman is een exhibitionist.’

‘Vertel.’

‘De garagehouder tegenover zijn huis staat ’s avonds naakt voor het raam,’ zegt Jasper. ‘Een veertiger. Zonder hemd of broek. Met een spotje gericht op zijn dikke, witte buik en harige penis. Als Jezus voor het slapengaan de gordijnen sluit, ziet hij die buurman, schokkend met zijn heupen.’ Jasper lacht en wijst naar het einde van de gang. ‘Daar is de inham.’ Ze lopen langs het decor van Sesamstraat. ‘Hier.’

Hij wijst naar de gang aan het eind van de ruime hal vol decors van tv-shows. Decors die erbij staan alsof er ieder moment een show in kan worden opgenomen, als ze mooier belicht worden.

In de hoek van de gang ligt een stapel driftig beschreven papier. Vaak onleesbaar. Tussen pakjes drinkontbijt. Een donkere hoek naast het decor van de kinderserie, waar een doordringend muffe zwerverslucht hangt. Daar, naast grijze dekens, liggen scherven glas van ontplofte tl-buizen.

‘Ik ruik je angst. Ik lees het geheim in je ogen.’ Die zin, geschreven in blokletters. Robert raapt het papier op, leest voor: ‘De schaduw beweegt langs de vrijstaande woning, in het licht van een dievenlamp. Wind ruist om het huis, terwijl de weduwe slaapt op haar bank, kunstmatig opgewekt door kalmeringsmiddelen. Ze wordt niet wakker van het rommelen aan haar voordeur.’ De acteur legt het vel terug. ‘We moeten weer naar de studio, helaas.’

De mannen lopen terug. Naast de kamers voor de regie, het geluid en de beeldtechniek verspreidt de koffieketel in de loop van de werkdag een steeds zuurdere geur. Toch zijn er mensen die er de hele dag van drinken. Vooral de lichtmannen pakken vaak rond vijf uur ’s middags nog een plastic bekertje om te vullen met de koffie die al vanaf de vroege ochtend warm gehouden wordt. Daar staan de acteurs en technici in een cirkel. Ze praten kinderlijk. Het middelpunt is het kind van Ella, de regieassistente: haar spastische dochter Lotte Vos.

‘Zo Lotte,’ zegt haar moeder, ‘vind je het fijn om bekend te worden? Je komt op tv, schatje. Met het snoepje van de maand nog wel.’

Ray, een jonge en gespierde cameraman, lacht met een slok water in zijn mond. Hij slikt het net op tijd door.

‘Nee-hee,’ roept Ella, ‘niet jij Ray. Jij bent mijn snoepie, natuurlijk. Maar Lotte is helemaal gek op Sasha. Haar hele kamer hangt vol met posters en kussens met zijn hoofd erop.’

Het kind houdt haar hoofd schuin, in een kramp, en slaat met haar armpje in de lucht. Ze brengt een geluid voort dat tegelijk op lachen en een roep om hulp lijkt.

‘Oké.’ Mark wrijft in zijn handen. ‘Chop chop, naar de studio.’

Het kind van Ella slikt dagelijks medicijnen om minder om zich heen te slaan, en voor de scène een halfje extra. Kinderen voegen amper wat toe aan zeepseries, behalve wanneer ze worden ontvoerd. De wazige blik van Lotte is precies wat de serie nodig heeft. Ze huilt niet, ze beweegt niet als een spastisch meisje en trekt geen actrices aan hun zorgvuldig gestylde kapsel. Ze zit op een bank in de set met een fleurig jurkje aan.

‘Het is een engeltje,’ zegt Mark. ‘Topkind heb je, Ella.’

Maar dan komt Sasha de set op. De acteur. Ineens staat het snoepje van de week naast Lotte. De ster van de show, vindt hij en een meerderheid van de meestal vrouwelijke fans van de show. ‘En hallo dan,’ zegt de zeepacteur. ‘Wie ben jij?’

Het kind pakt Sasha bij zijn oren beet en laat ze niet meer los. Ze probeert hem te zoenen met lippen vol kwijl. Sasha roept: ‘Mijn oren. Die scheuren van mijn hoofd af.’

Mark snelt toe maar het kind blaast als een kat in zijn richting. ‘Stoppen,’ roept de acteur. ‘Ze trekt nog harder.’

Jasper houdt zijn hengel boven Lotte en Sasha. De kleine fan en de naar zijn eigen mening grote acteur. De cameramensen nemen het spektakel in beeld. Je weet het nooit, dit kan een mooi bloopertje opleveren voor de website van de serie.

‘Laat me los,’ roept Sasha met zijn opvallend rode oren. ‘Haal dat kind van me af!’

Mark komt weer in actie, maar Lotte – nog geen zeven jaar oud – is zwaar en niet te verplaatsen. Er zit geen beweging in dat kleine bastion van spieren.

Als ook het kind begint te gillen, laat Mark haar los. Lotte zit op slot en de oren van Sasha zitten vast tussen haar verkrampte vingertjes.

‘Geef haar een kusje,’ roept moeder Ella. ‘Kusje geven, Sasha!’

De regieassistente kent haar dochter. Dit kan zijn redding zijn, maar Sasha houdt zijn ogen dicht. Probeert de acteur nog een andere uitvlucht te bedenken?

‘Doe het,’ zegt Mark.

‘Zoenen,’ roept iemand.

Iedereen nu: ‘Zoe-nen, zoe-nen, zoe-nen.’

De hele ploeg moedigt hem aan. ‘Kom op, gun dat meisje ook een lolletje,’ zegt de een. ‘En wel op de mond, hè,’ roept de ander.

Het gezicht van Sasha heeft nu dezelfde kleur als zijn oren: bordeauxrood. De stem van Cees is te horen in de studio. ‘Voor mijn part gebruik je dat tongetje van je,’ zegt de regisseur. ‘We moeten verder, jongen.’

Sasha geeft Lotte een kus op haar mond en meteen daarna laat het kind zijn oren los. Sasha veegt eerst zijn mond af, wrijft daarna over zijn gloeiende oren. Lotte lacht dromerig.

‘Verdomme,’ roept de acteur. ‘Gore stinkzooi hier.’

De regieassistente loopt op haar kind toe, aait haar en begint ineens hardop te lachen: ‘Hé Sasha.’ Ze giert het uit.

De jonge acteur wordt bijgewerkt door styliste Donna. Zijn kleding, zijn haar, make-up. Hij kijkt bescheten naar Ella en haar spastische kind.

‘Ze hep het van de opwinding in haar broek gedaan,’ roept de moeder. ‘Broekie poep hè, Lotte.’

Het lukt niemand in dit interieur van een woonkamer om zijn lachen in te houden. Zelfs de regisseur proest het uit door de luidsprekers in het plafond, tot hij zijn microfoon met een plof dicht zet.

Snoepje Sasha kijkt om zich heen met hangende schouders. ‘Wat een lol. Maar ik heb mooi pijn.’

‘Je hebt er rode oortjes van gekregen?’ zegt Mark.

Vooral de technici van het licht staan nog steeds hard te lachen. De rest van het team maakt zich klaar voor de scène. Na de kus en een schone pamper heeft niemand last van Lotte. Ze speelt met een pop op de bank en reageert natuurlijk. Dat is het enige wat de rol van haar vraagt: zitten, niet in de camera kijken. Van spasmen is niets te merken.

Wat binnen het kader gebeurt, geeft de medewerkers goede hoop redelijk op tijd naar huis te rijden. De zinnen komen goed op de band. Er zijn geen schaduwen van geluidshengels te zien. Het acteerwerk is best geloofwaardig. De camera’s nemen het goed in beeld. Dus actie, en verder met de show.

•••

Tijdens de rit van Aalsmeer terug naar Hilversum vertelt Jasper met veel armgebaren over de film Soy Cuba uit 1964, in zijn ogen een propagandistisch meesterwerk, maar ook zeker een technisch hoogtepunt in de filmgeschiedenis.

Jezus luistert naar de uitleg van zijn vriend en collega, maar zijn gedachten dwalen af naar zijn overbuurman. Staat garagehouder Frank de Ridder vanavond weer met zijn pik voor het raam? Met zijn hand heen en weer boven dat gehaakte gordijntje.

‘De film is betaald door communisten, om de revolutie te prediken, maar de regisseur maakte er geen typische propaganda van. Alleen al het eerste shot van de film…’ Jasper zit voor in de auto, omgedraaid in zijn stoel.

‘De opening is een shot van bijna tien minuten. Eén shot... Het begint op een flatgebouw, midden in Havana. We zien een schoonheidswedstrijd. Jonge vrouwen lopen langs in bikini, de camera beweegt in een gelijkmatig tempo langs de vrouwen, een presentator met een microfoon en dan langs het gebouw naar beneden. Langs mensen op balkons, met een prachtig uitzicht over de stad en de zee op de achtergrond. Helemaal naar beneden. Naar een feestje rond een zwembad. De camera glijdt langs drinkende mensen op ligstoelen, langs obers met dienbladen en dan het zwembad in.’

‘Jij vindt het wel een aanrader, of niet?’ Rogier mindert vaart bij het zien van een file net buiten het centrum van de stad.

Ze moeten stapvoets de ring over en rijden bijna een halfuur later het Mediapark binnen, parkeren de bedrijfsauto en geven de sleutels af bij de stevig rokende medewerker van het depot. Ze lopen naar buiten. Rogier wenst de jongens een fijne avond en loopt naar het station.

‘Wat ga jij doen?’ vraagt Jasper. ‘Naar huis?’

‘Ja,’ zegt Jezus. ‘Naar huis.’

‘Heb je zin om die film te zien?’

‘Soy Cuba?’

‘Ja die, maar niet bij mij, want mijn vriendin houdt een meidenavond.’

‘Squirt-party?’

Jasper lacht: ‘Het vieze virus. Ook jij bent aangestoken, gozer. Dat wordt steeds erger. Maar goed, ik vind het toch belangrijk te melden dat slechts een klein percentage van de vrouwelijk populatie het in zich heeft om spuitend tot een orgasme te komen.’

Jasper haalt de film op, terwijl zijn collega bier en pizza’s koopt. Daarna rijdt Jezus naar het studentenhuis dat hij met kinderen van rijke ouders moet delen, omdat hier bijna geen woonruimte is te vinden. Behalve daar waar geen werk is te vinden, honderden kilometers naar het noorden of zuiden van het land.

Hij woont in dat huis met een jongen en een meisje die altijd polo’s dragen. De vonk sloeg over tijdens de introductieweek van hun universiteit. Het stelletje is niet thuis en door het open raam in de keuken ruikt Jezus de zomer als warme bloemen.

Het belletje van de oven klinkt vlak voor de deurbel.

‘Heet feestje bij mij thuis,’ roept Jasper terwijl hij naar boven komt. ‘Je kan daar niet zonder regenjas zitten.’

Ze werken hun pizza’s weg met bier, op het dakterras naast de keuken, met uitzicht op de moskee. Daarna lopen ze naar boven, naar het benauwde kamertje van Jezus, die meteen zijn ramen opent. Hij zet zijn schoenen en sokken in de krappe hal naast zijn kamertje en hij zet ook daar een raampje open.

‘Wil jij een whisky naast je biertje?’ Hij trekt schone sokken aan.

‘Goed idee,’ zegt Jasper.

Ze kijken naar de film op het bed van Jezus, met een paar grote kussens tussen de muur en hun rug. Het verhaal is meeslepend, zeker de scène waarin een doodskist door een straat vol mensen wordt gedragen en de camera als een helikopter boven de menigte zweeft. Ze praten amper tijdens het kijken, behalve over het feit dat Mark dat kleine meisje heeft geknepen.

Aan het eind van de film is het schemerig geworden. Jezus doet wat lampen aan, ziet dan zijn buurman van de bank opveren, alsof hij een schok krijgt.

Ineens staat de man rechtop voor het raam.

‘Wat?’ vraagt Jasper en hij komt erbij staan. ‘Aha, de buurman die het graag laat zien.’

‘Ja, lach maar.’

Jasper lacht. ‘Dat reclamebord. Is dat zijn naam: Frank de Ridder?’ Hij pakt zijn flesje bier erbij. ‘Een rugridder.’ Hij neemt een slok.

De Ridder houdt zijn kleren aan. Waarschijnlijk staat de reden voor deze preutsheid lachend naast Jezus, met een flesje bier in zijn hand. Met een glimlach op zijn lichtbruine gezicht. ‘Wacht eens,’ zegt Jasper. ‘Jij zegt toch dat je buurman naakt gaat? Dit valt me vies tegen. Hier. Nu loopt hij naar buiten, naar de garage. Het was best gezellig, maar wat een teleurstelling. Gaat-ie nog een potje werken of zo? Die film was een dekmantel. Ik kwam voor mannelijk naakt, dat begrijp je.’

Jasper neemt wat lege flesjes mee naar beneden en zet ze in de keuken op het aanrecht. ‘Ik zie je morgen weer,’ roept hij.

‘Tot morgen.’

Wanneer Jasper zijn fiets pakt, loopt de overbuurman net de hoek om. ‘Durf je niet, als ik er ben?’

‘Wat bedoel je?’ vraagt De Ridder.

‘Een showtje geven.’

‘Wat?’

‘Kom op zeg… Peepshow. In je huiskamer.’

‘Ik heb geen idee waar je het over hebt,’ zegt de garagehouder, terwijl hij over het hekje rond zijn voortuintje stapt. ‘Echt niet… En wat heb jij hiermee te maken?’ Hij opent de voordeur, kijkt nog even naar het zolderkamertje aan de overkant van de straat – ziet de gordijnen voor de ramen – en gaat naar binnen.

2

Eén dag later. Een sigaar in de anus van een vrouw op leeftijd. Aangestoken, met zijn achterkant in haar uitgang en haar droge lappen rosbief in de rook, op de foto. Op het computerscherm van de regieassistente.

De foto van Lotte Vos, de spastische dochter van Ella, is vervangen voor het onderstel van de oma. Iedereen lacht om de nieuwe afbeelding op het scherm, behalve Jezus. Dit is zijn eerste week op de set van Onderweg naar gouden tijden en de stagiair heeft nog veel te leren. Weinig over het werk met de hengel; veel over de omgangsvormen in de studio.

Het blijft onduidelijk wie de foto met de aangestoken sigaar als bureaublad heeft ingesteld. De stagiair kijkt om zich heen. Zijn collega’s wijzen naar het scherm en elkaar. Wie zal te horen krijgen dat hij te ver is gegaan, dat hij officieel gewaarschuwd is?

Het staat vol in de regiekamer met de wand vol monitoren en speakers. En de computer op de tafel ervoor. Ze hebben zich verzameld rond het scherm, staan met hun rug naar Mark toe.

De opnameleider stapt de kamer binnen. ‘Wat de neuk?’ Hij schudt zijn hoofd en kijkt naar het scherm, met zijn armen over elkaar, en laat een stilte vallen. ‘Wat een flamoes zeg. Dat is toch nergens voor nodig? Het is 2012, mensen. Dat soort lippen laat je toch wegbranden?’ Hij kijkt om zich heen. ‘Luister: als geen van ons met betere foto’s over de brug komt, spring ik van de rand met een touw om mijn nek.’

‘Een belabberde keuze,’ zegt Cees, de regisseur. ‘Als je er toch een einde aan maakt, zou ik niet kiezen voor de strop. Volgens mij heeft de stichting voor zelfdoding nog altijd het beste advies. Pillen slikken, whisky drinken, dan een vuilniszak over je hoofd en rond de nek dichtbinden. Het is toch wel het laatste wat je zal doen.’

Hij schudt zijn hoofd. ‘Dat moet dan goed verlopen; anders ben je een stumper voor de buren en de buitenwacht. Als dat niet lukt, word je met argwaan bekeken.’

‘Lunchen dan maar?’ vraagt Mark, terwijl hij gehaast langs het productieteam loopt. ‘Het is dat ik joods ben, anders at ik een varken op.’

Ze lopen hem achterna door een gang langs de grootste studio van het complex, waar gerepeteerd wordt voor een Duitse bingoshow. Daarna gaan ze de kantine binnen. Door hun leven in het donker en de airconditioning is het altijd even schrikken om te zien dat buiten de zon schijnt. Vanuit het donkere hol van de studio lijkt de kantine een hemel op aarde. Het is net of de zeepcollega’s verdwijnen in het licht door het glazen puntdak. Net als de anderen knijpt Jezus met zijn ogen. Langs zijn neus rolt een traan op een dienblad, dat hij doorgeeft aan Donna.

‘Dank je,’ zegt de styliste, die stilvalt en met een wazige blik van Jezus wegkijkt naar het puntdak. Naar het licht.

‘Jezus heet ik. Of zeg maar JC.’

Donna glimlacht, schept wat sla op haar bord en steekt een stukje komkommer tussen haar lippen. Een jong, blond meisje. Best mooi. Donna kauwt en slikt het stukje door. Vooral haar twinkelende ogen vallen hem op. ‘Zijn je ouders gelovig of zo?’ vraagt het meisje.

‘Grappenmakers, denk ik.’ Hij kijkt weer kort in haar ogen.

Ze glimlacht, kijkt naar de traan op het dienblad.

‘Hé Christus,’ roept Mark vanachter een schaal met kroketten. ‘Tegen ons zeg je niks. Nu sta je wel te geilen met Donna. Jij denkt alleen aan seks, of niet?’

‘Hij staat niet te geilen,’ zegt de styliste.

‘Ik zie hem toch: met die lustige blik in zijn ogen. Zou je het op hem kunnen, Donna?’

‘Hij is wat te jong voor mij. Misschien wat voor jou, Mark.’

‘Bedankt voor het aanbod, maar ik hoef geen roestige trombone. Ik ben helemaal klaar met poep. Ik heb er mijn buik vol van.’ Mark loopt naar zijn tafel, waar een fles wijn in de koeler staat.

De geluidshengelaar heeft intussen wat sneetjes brood op zijn bord gelegd. Zijn collega Jasper is een van de twee zeepcollega’s die hem tot nog toe JC noemen. Jasper McDougal met zijn lichtbruine huidskleur, waardoor weinig collega’s hem bij zijn voornaam noemen. Hij wordt als ‘de neger’ aangesproken.

Een neger in de kantine, lachen ze om de zoveel tijd weer. Naast Jasper heeft ook filmliefhebber en cameraman Abdel een lichtgetinte huidskleur. Toch wordt deze collega met zijn Marokkaanse afkomst niet aangesproken als neger. Dit omdat hij moslim is, volgens Jasper. ‘Dan durven ze niet,’ zegt hij tegen JC.

In de cirkelvormige ruimte zitten de vakgroepen bij elkaar, zoals gebruikelijk: ieder in zijn eigen hoek. De stagiair gaat met Jasper bij diens baas Rogier van Dieren zitten.

‘Eet smakelijk,’ zegt Rogier. ‘Jullie zullen de energie hard nodig hebben voor een betere prestatie dan ik tot nog toe heb gehoord deze ochtend. Die scène in het ziekenhuis staat er niet mooi op.’

Rogier zegt verder niets meer tijdens de lunch. Hij kijkt naar zijn bord en hij eet het leeg. De man in zijn onafscheidelijke blauwe overhemd kijkt alleen even op als Lieke de Meurtrière haar entree maakt. Dankzij buitenlicht achter haar engelengezicht krijgt het kapsel van de actrice een glanzende aureool.

‘Hallo allemaal.’

‘Hoi Lieke,’ zegt het mannenkoor.

Dan loopt Mark naar de jonge vrouw toe: ‘Dag toppertje.’

Even legt ze een hand op zijn schouder, maar ze geeft niet de zoenen die Mark verlangt. Of de fellatio. Coïtus. Latijnse woorden voor seksuele bezigheden. Jezus krijgt de meest smerige beelden voor ogen, maar dan wel met een deftige voice-over in zijn hoofd.

Zo wordt hij één met de vuiligheid, volgens Jasper. Onderweg naar gouden tijden lijkt een virus: het verzuurt de spieren die hij gebruikt om de microfoon in de lucht te houden. De constante reeks grappen en plaatjes en filmpjes op het internet. Het maakt zijn geest almaar weker en bevattelijk voor de meest onverwachte scènes in zijn hoofd, hoewel hij de vreemdste handelingen zelf nooit had kunnen verzinnen.

Zo werd de technicus geconfronteerd met horno, de kruising tussen horror en porno. Een niche – een kleine fabriek op het industrieterrein van de pornografie. Hij moest een bloedseksfeestje bekijken, op het computerscherm van de regieassistente: gierende Ella. Ruim vier minuten ellende vol gothics met bekraste borsten, die loensend in de camera kreunden om het kokende zaad van de slechte engel.

Nep en ver van zijn bed; toch kan dit soort amusement niet goed zijn voor zijn karma. In de studio staat geen camera op de zeepmedewerkers. Buiten beeld mag veel. Bijna alles. Binnen het kader van de wet mag iedereen zo vies zijn als hij maar wil. Buiten het spotlicht: de echte actie.

‘Zetten we stappen naar het werk van onze dromen, Jasper?’ vraagt de stagiair.

Zijn collega met het kortgeschoren kroeshaar zegt dat ze terug moeten lopen.

In de studio, voor het decor van een ziekenhuiskamer, komt de opnameploeg weer bij elkaar. Hoofdtelefoons worden opgezet, camera’s worden van hun slot gehaald. Mark pakt zijn portofoon en vraagt of de regie al klaar is.

‘Je leert wel veel over de technische kant van het werk,’ zegt Jasper. ‘Dat helpt natuurlijk voor ons latere werk als documentairemakers. We moeten geduld hebben. Later laten we mooie dingen zien. Dan maken we documentaires over de mensen die het verschil maken in deze wereld. In de tussentijd verdienen we natuurlijk ons geld hier.’

Op dat moment klinkt het kraaiengelach van de regieassistente door de luidsprekers in de studio, gevolgd door haar gespeelde manier van praten. ‘Oké, wie hep de kut van me ouwe moer als bureaublad ingesteld? Chic hoor, roke met je anus. Ik houd je in de gatuh Ray, lekkere cameraboy van me.’

‘In de gaten?’ zegt de jonge cameraman.

Hij kiest een positie voor de scène, terwijl de assistente nog kraait van het lachen. Maar verder lacht niemand, behalve Ray. Een beetje.

‘Klaar voor actie?’ vraagt de regisseur.

De comateuze jongen in het ziekenhuisbed is het snoepje van de maand Sasha Wertheim, op de grens tussen pony en paard. Nog jong en schattig, maar zijn lange manen en stoppelbaardje geven hem tegelijk een volwassen randje. Onschuldig en spannend. Een hele generatie meisjes denkt aan hem met de stralen uit douchekoppen op hun clitoris.

En hij weet dat, Wertheim. Zelfs in zijn gespeelde coma heeft hij nog dat arrogante mondhoekje omhoog.

‘Sta ik zo goed voor het licht?’ vraagt Lieke, naast het bed. ‘Ik dek niemand af?’

‘Jij staat helemaal goed,’ zegt Leo van het licht.

Zijn collega Ronald mompelt dat ze hem wel even mag afdekken en Leo staat te schuddebuiken, waarna ze op een drafje de studio verlaten.

Twee kleine mannen. Leo, klein en dik. Ronald, klein en gespierd.

‘Klaar voor opname,’ roept Mark. ‘Stefan in coma, scène drie, opname één. Ja? Actie!’

Lieke, die scholiere Rosa Donkersloot speelt, buigt zich over het zwaar gepoederde gezicht van Sasha, die zijn best doet stil te liggen.

‘Waarom? Comadrinken. Kom op zeg. Is er niet meer in het leven? Word toch wakker, Stefan.’

Als acteur is Sasha vooral te waarderen wanneer hij zijn mond houdt. Van zijn dunne, protserige stemmetje in de hoofdtelefoon wordt Jezus kriebelig, heeft hij gemerkt. De stem van Lieke bevalt hem beter: een beetje hees, beetje dommig. Alleen de actrice heeft tekst in deze scène en Jezus moet zich concentreren want ze loopt naar de andere kant van het bed.

De microfoon aan de hengel moet boven haar mee bewegen en geen schaduwen maken binnen het kader van zijn monitor. Langs de grote spot, niet over de kabels op de grond struikelen en toch weer op tijd boven haar mond hangen, zodat ieder woord van Rosa Donkersloot goed op de band komt.

Wat buiten het kader gebeurt, is niet van belang.

Het kost hem flink wat spierkracht en behendigheid, maar het gaat al beter dan aan het begin van de week. Na drie opnamen zegt Mark dat het team moet verkassen naar café De Kurk. ‘Naar De Kots mensen, we lopen al tien minuten achter op schema. Lopen dus.’ Hij kijkt naar actrice Lieke. ‘Kom je mee, topper?’

Het meisje staat naast Hans, een van de cameramensen. ‘Wat is er dan?’ vraagt ze, terwijl hij staat te snikken.

‘Laat maar, Lieke. Het gaat wel.’

‘Gaat het?’ vraagt Mark.

‘Het gaat wel,’ zegt Hans nogmaals.

‘Helemaal niet,’ zegt Lieke. ‘Zeg het maar, Hans. Waarom huil je?’

Mark zucht. ‘Jezus Christus.’

Aan de andere kant van de studio, bij het café, kijkt JC naar Mark en de acteurs. De opnameleider staat met gekruiste armen te schudden met zijn hoofd. Hans en Lieke staan gebogen tot elkaar. Ook Hans schudt zijn hoofd, terwijl de actrice juist knikt en haar lokken als fris gewassen vitrage over zijn kale hoofd drapeert.

Wat zegt Lieke? ‘Je moeder, ik snap het.’ Zoiets. De beginneling van het geluid kan het niet goed verstaan.

‘Hé pipo,’ hoort hij Leo zeggen, achter hem. ‘Mag ik die spot even draaien van jou?’ vraagt de lichtman. ‘Ja, aan de kant dan. Kan ik erbij ook.’

Ze lopen naar de set. Lieke posteert haar lichaam achter een rood, velours gordijn bij de ingang van het nepcafé. Hans gaat zuchtend achter zijn camera staan. Mark loopt de set in, geeft de barman een hand en neemt zijn positie in bij de monitor op een hoge kar. ‘Goed. Actie.’

•••

In de kantine hangt een foto van de volledige cast, genomen aan het eind van het vorige seizoen, met de zeepacteurs in galakleding. Van de ongeveer twintig acteurs zitten er maar twee aan het eind van de week te borrelen: Robert Veldwijk en Marco Braat. De éminence grise van de cast.

De vijftigers spelen al een jaar of tien mee in de serie. De mannen zijn ontvoerd en weer vrijgelaten, verslaafd geweest, getrouwd en gescheiden. Ze moeten alleen nog hun geheugen verliezen.

Het alter ego van Robert experimenteert met de herenliefde op parkeerplaatsen. Zo probeert hij te ontsnappen aan het feit dat Stefan, zijn enige zoon, in coma ligt. Soms is hij dagen op pad voor buitenopnames langs de snelwegen van het land.

Marco heeft een vrolijker rol te spelen. Hij gaat hertrouwen met Josefine en zijn café draait prima, maar het is dan ook de enige kroeg in het zeepuniversum. De acteurs en figuranten zitten of daar of in de hotelbar aan hun biertjes of wijntjes. De hotelbar is de enige concurrent van De Kurk.

In het echt zijn de ervaren acteurs grote liefhebbers van schuine grappen en sterke verhalen rond de bar, in een bruine hoek van de kantine. Ze luisteren dan ook met aandacht als relnicht annex setdresser Dennis vertelt over het mysterieuze liefdesleven van donkere Vincent, de man in het zwart. De beeldtechnicus die ook in het weekend zwart gekleed is. De weinig spraakzame collega met zijn zwart geverfde haar en wenkbrauwen. Vincent, die vaak alleen zit te eten.

‘Nee mop, wat denk je zelf?’ vraagt Dennis. ‘Donkere Vincent heeft geen vriendin uiteraard. En toch een kind.’ De magere setdresser knikt theatraal met zijn benige hoofd. ‘Ja-haa. Een kind.’

‘Meen je dat nou,’ zegt Robert. ‘Een kind van hemzelf.’

‘Hij heeft er zeker aan meegewerkt.’

‘Hoe bedoel je dat?’

‘Vooruit dan maar. Jij kan wel drammen zeg. Als je het echt zo graag wilt weten, oké dan, hij is naar een spermabank geweest. Lang geleden. Het kind heeft ontdekt wie zijn biologische vader is. Goed, ik heb het gezegd.’

De mannen aan de bar moeten lachen. De een slaat de ander op zijn schouder en ze bestellen nog een rondje.

Later, in de auto, heeft geluidsbaas Rogier experimentele muziek opgezet. Het lijkt de alfagolven in Jezus’ hersenen te stimuleren – een auditief hulpmiddel voor een gezonder balans tussen de rechter- en linkerhersenhelft.

Hij kijkt naar buiten. De weilanden en woonwijken lijken een wazig geschilderd decor om bij weg te dromen. Dankzij de hypnotiserende klanken in de warme auto valt de wereld even weg.

In de parkeergarage van het mediapark komt hij weer bij.

‘We gaan,’ zegt Rogier.

Zijn twee collega’s van het geluid lopen met Jezus naar de uitgang in de garage vol satellietauto’s, crewbusjes en techniekwagens. Bij de balie geeft Rogier de sleutel af bij een depotmedewerker die weigert zich te houden aan het rookverbod, die met zijn oranje nicotineduim en -vingers het leren buideltje sleutels aanpakt en hun met zijn rauwe stem een fijne avond wenst.

Het is al maanden benauwd. De afgelopen dagen dreigt constant onweer.

Buiten loopt Rogier weer naar het station om met de trein naar zijn vrouw en dochters in Amersfoort te gaan. Jasper en Jezus pakken de fiets naar het centrum van Hilversum. De zogeheten mediastad ligt er verlaten bij. Soms zeurt een opgevoerde brommer langs op weg naar een hangplek bij het station.

Daar zeggen de hengelaars elkaar gedag, bij het spoor.

Het stelletje staat in de keuken, maakt burrito’s uit een pakje.

‘Hallo,’ roept JC, terwijl hij doorloopt naar zijn krappe zolderkamer.

Vijf bij twee meter, met een schuin dak, helemaal voor hem voor een luttele 450 euro per maand. Maar dan heb je ook wat: het uitzicht op de exhibitionistische garagehouder en drugdealers met zwartleren jassen, een Opel Manta met een dubbele spoiler voor zijn huis, het lawaai van studentenfeestjes – op doordeweekse avonden, een meestal verstopte wasbak in de hoek en de seksgeluiden van het stelletje polodragers.

En Jezus heeft geen vriendin, nooit. Te verlegen, waarschijnlijk. Vooral erg druk met zijn droom: documentaires maken over mensen die het verschil maken. Over mensen die niet alleen maar werken en televisie kijken. De computer in de hoek zit vol met oefeningen: reportages over de mensen die Hilversum leefbaar maken.

Het kader is krap. Ook met de ramen open blijft het benauwd.

Met L.A. Woman van The Doors op de achtergrond eet hij twee mueslikoeken met honing ertussen. Daarna legt hij zijn benen op het bureaublad, een grote bel whisky in zijn hand. Nu maar wachten en hopen dat zijn huisgenoten straks naar een café of de bioscoop gaan.

Dan eten maken en douchen. Vroeg naar bed. Maar eerst noteert hij een idee in een boekje dat naast zijn computer ligt. Minderen voor kinderen is de werktitel van een reportage over het speelgoed dat gemaakt wordt in China. Door kinderen. Voor kinderen. Vooral van plastic, met knopjes en piepende geluidjes. ‘Undercover,’ schrijft hij in de kantlijn.

Het eerste shot zou van een stapel cadeaus zijn, dat wordt uitgepakt door Nederlandse kinderen. Het tweede shot zou de Chinese kinderen laten zien die het maken.

‘China zit in de lift,’ schrijft Jezus. ‘Nederland zit in recessie. Toch maken de mindere kinderen het speelgoed voor Hollandse feestdagen.’ Hij knikt en schrijft erbij dat ze dan ook moeten filmen in een vuurwerkfabriek.

•••

Morgenochtend zit hij weer in de auto, onderweg naar gouden tijden in de studio. Maar nu hoeft Jezus alleen maar te genieten van de smaak in zijn mond en de warmte in zijn maag.

Het stelletje blijft thuis om te knuffelen op hun bank, blijkt als hij eten maakt. Zoals gebruikelijk houden zij hun deur open. Hij ziet hun achterhoofden boven de bank. Dicht bij elkaar, want hun stille huisgenoot mag best zien hoe gelukkig die twee zijn met elkaar. Alleen als ze vrijen gaat die deur dicht, en het is te zien aan hun lichaamshouding: dat gaat vanavond weer gebeuren.

Sinds Jezus hier woont, is hij een kenner van het lokale woningaanbod, maar het is hem niet eens gelukt een huis te bezichtigen. Er is altijd wel een huurder met urgentie. Een gescheiden man die zijn kinderen slaat, een verslaafde, een moordenaar die zijn plaats in de samenleving moet hervinden.

Na het eten kijkt hij tv met een glas rode wijn in zijn hand. ‘Want dit is mijn bloed,’ mompelt hij na zijn eerste slok. ‘Nu komt de professor erbij met de AV,’ meldt de voice-over bij een natuurdocumentaire.

Het blijkt een artificiële vagina te zijn, met de bedoeling om daarmee wat koalasperma op te vangen, om zo de populatie op peil te houden. De professor heeft het dunne plastic buisje in zijn hand. Hij staat er klaar voor, maar de actie wordt onderbroken door een cliffhanger: een reclameblok voert de spanning op tot de bevruchting.

Coïtus artificiales interruptus.

Hij staat op van zijn bank annex bed en meteen daarna wordt het zwart voor zijn ogen. Een gloeiende pijn geeft hoop op de groei van een zoveelste bult op zijn door het schuine dak geteisterde schedel. En gelijk met de pijn komt het zweet op zijn voorhoofd.

Hij wankelt naar zijn linnenkast bij het bureau aan de raamkant. Hij trekt zijn broek en shirt uit. In zijn onderbroek, in het licht van zijn bureaulampje, kijkt hij de straat in. De vier ramen van zijn kamer staan open, een fris zomers windje streelt zijn huid. Door de bladeren van een boom voor het studentenhuis zwelt de wind aan.

‘Dat wordt onweer.’ Hij denkt hardop bij het zien van de eerste flits, maar het was geen elektrische ontlading van de hemel boven hem. Geen bliksem. Het neonuithangbord van de garage aan de overkant is doorgebrand. Het flitslicht kwam van de oprit naast het woonhuis van garagehouder Frank de Ridder.

Het bord aan de zijkant van het woonhuis, boven de oprit naar de garage. Boven de rode Ford Fiesta van de garagehouder zelf.

Dat licht van het bord. Die flits. Daarna ziet Jezus pas het licht van de tv, in de huiskamer van De Ridder. Het knippert blauw en simultaan met dat van zijn eigen tv-scherm. Met de beelden van die koaladocumentaire.

Is Frank de Ridder opgewonden door het buisje in de boomklever?

Daar staat Jezus, roerloos, met zijn ogen gericht op een silhouet in de kamer aan de overkant van de straat gericht. En daar staat De Ridder, met zijn penis al dente boven een gehaakt gordijntje, in het kader van het raam. Nog niet volledig opgewonden, lijkt het. De garagehouder kijkt naar Jezus in zijn onderbroek. Los van het opvallend witte en nu volledig stijve geslachtsdeel ziet Jezus de tanden van zijn overbuurman, voordat hij onder het bureau duikt.

Een grimas van de garagehouder. Dat zag hij nog. Horno. Op handen en knieën kruipt Jezus langs de tv naar zijn bed.

Juist op dat moment wordt het plastic buisje van de professor in een koalavagina geschoven, compleet met een minuscule camera aan het uiteinde. De professor volgt zijn handelingen op een monitor, niet zonder reden. Koalavrouwtjes hebben twee baarmoeders. De professor moet ze allebei insemineren.

‘Een vakman aan het werk,’ zegt de voice-over.

Het dubbele binnenste van de koala en die grijns van de overbuurman – het zijn de laatste beelden op zijn netvlies, die zorgen voor een klamme nacht vol onrustige dromen en zijn dierlijke behoefte aan vet en zout eten wanneer hij de volgende ochtend zijn tas pakt.

3

De opnameleider kijkt wazig voor zich uit op de provinciale weg naar zijn werk. Met waterige ogen, handen losjes aan het stuur. De claxon van de tegenligger waarschuwt Mark net op tijd dat hij op de verkeerde weghelft rijdt.

Na het dreigende geluid van de tegenligger, van een wagen die hem net niet raakt, knijpt hij in het stuur tot zijn knokkels wit zien. Mark houdt zijn adem in, knippert amper met zijn ogen. Zo rijdt hij naar de studio’s in Aalsmeer. Hij parkeert zijn auto op het dak van de garage, maar stapt niet meteen uit, ontspant zijn handen aan het stuur en begint te huilen. Niet hardop; het is een ingehouden snikken met weinig tranen.

Hij wrijft in zijn gezicht. ‘Kom op zeg,’ en hij stapt door een benauwende hitte naar de ingang. ‘Let’s go.’

De receptioniste kijkt ervan op als Mark de Punt, toch al meer dan vier jaar de opnameleider van Onderweg, haar voor het eerst gedag zegt. Hij stapt gehaast langs de grote studio, recht zijn rug net voordat hij de hoek om gaat naar de zeepstudio, zegt een paar van zijn collega’s gedag en pakt zijn portofoon in de geluidskamer.

‘Chop chop, collega’s. Naar de studio.’

Een deel van de opnameploeg heeft zich al verzameld rond de woonkamer van Jack Spijkers, een dubbel minschurk in de serie, wat ‘nooit aardig’ betekent. Ook niet een heel klein beetje.

De altijd slechte Spijkers wordt vertolkt door Willem Deusekom, vóór zijn avonturen in zeepland een gevierd toneelacteur, wat te merken is aan zijn galmende spel.

‘Wim, gozer. Kom je ook weer spelen?’ Mark geeft de acteur een slappe hand.

De schurk van de serie moet natuurlijk een geslepen kop hebben. Het is geen straatrover met een capuchon, afgezet met hondenbont, of een junk die zijn uitgemergelde vriendin slaat. Jack Spijkers: een witteboordencrimineel. Een zakenman die schimmige deals maakt achter gesloten deuren. Zijn haar: strak achterover. Zijn pak: zwart met een krijtstreep. Zijn das: rode zijde. De acteur loopt altijd wat sneller over de set dan over de gangen van de studio’s, met een rechtere rug ook.

Hij is klaar voor actie, maar dat geldt niet voor het licht: het is net of de spots op halve sterkte branden. Het blijft schemerig tijdens een dagopname.

‘Wat is dit voor gezeik?’ roept Mark.

Vanuit het donker komen de mannen van het licht tevoorschijn met hun stokken in de hand. Wie het kader nu betreedt, moet haast maken. Dan actie.

‘Lekker dan,’ zegt de opnameleider. ‘Koffie dan maar?’ En daarna, in de portofoon: ‘Slecht nieuws, regie. Het licht staat te kloten hier.’

Leo en Ronald halen tegelijk hun schouders op.

Mark schudt zijn hoofd. ‘Jij koffie, Wim? Een bakje troosteloos.’

‘Ik loop met je mee.’ De acteur houdt de met kabels bezaaide studiovloer in de gaten, totdat hij in het licht in de gang het gezicht van Mark ziet.

‘Gaat het wel goed met jou?’

‘Om eerlijk te zijn: helemaal niet.’ Mark schenkt koffie in. ‘Mijn lul is geamputeerd.’ Na het schenken van een tweede bekertje gaat hij verder: ‘Das echt kut, man… Vooral de fantoompijn. De horror. Tussen mijn benen zit he-le-maal niets, maar ik voel daar wel een brandende pijn, alsof je chloor pist. En dan heb ik niet eens over de fantoomerecties. Die zijn nog erger, enorm frustrerend. Want ik heb nog twee testikels… Die produceren hormonen en sperma, alsof er niets aan de hand is. Eens per maand krijg ik een stroomstok in mijn anus om het opgespaarde zaad uit dat gaatje boven mijn balzak te verlossen. Het is een hoeveelheid cellen waarmee je een klooster kan insemineren.’

De acteur neemt een slok van zijn koffie. ‘Dat lijkt me niet praktisch ook, zo’n leven zonder penis.’

‘Een kwelling,’ zegt Mark. ‘Ik plas uit datzelfde gaatje boven mijn zak, eroverheen natuurlijk. Daarom ben ik een smoothie. Helemaal glad is het makkelijker schoon te houden.’

‘Waarom was die amputatie noodzakelijk?’ vraagt Willem met een glimlach.