JOE DUNTHORNE

Submarien

Vertaald door Theo Scholten

Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

De vertaling van de liedtekst uit Songs of Praise is overgenomen van de Nederlandse website van Hour of Power.

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van de Stichting Fonds voor de Letteren.

© 2008 Joe Dunthorne

© 2008, 2011 Nederlandse vertaling Theo Scholten

Oorspronkelijke titel Submarine

Omslagontwerp Zeno

NUR 302

ISBN 978 90 204 1275 8

Deze digitale editie is gemaakt naar de 2e druk 2011 met ISBN 978 90 254 3662 9

www.uitgeverijcontact.nl

Voor mijn vader en moeder

– I –

Triskaidekafobie

Het is zondagochtend. Ik hoor het modem slechte jazz spelen terwijl mijn moeder verbinding maakt met het internet. Ik ben in de badkamer.

Ik ben er onlangs achter gekomen dat mijn moeder af en toe namen van vooralsnog niet-uitgevonden psychische aandoeningen in de zoekmachine van Yahoo intikt: ‘tiener waanideeën syndroom’, ‘hyperactieve verbeelding probleem’, ‘holistisch gedrag stabilisering’.

De eerste pagina die je te zien krijgt als je ‘tiener waanideeën syndroom’ in Yahoo intikt, heeft te maken met het syndroom van Cotard. Het syndroom van Cotard is een tak van autisme waarbij mensen geloven dat ze dood zijn. Op de website staan een paar sterke citaten van slachtoffers van die ziekte. Ik heb die uitspraken een tijdje gebruikt als het gesprek even doodviel onder het avondeten of als mijn moeder vroeg hoe het op school was geweest.

‘Mijn lichaam is vervangen door een schelp.’

‘Mijn innerlijke organen zijn van steen.’

‘Ik ben al jaren dood.’

Ik zeg die dingen nu niet meer. Hoe meer ik deed of ik een lijk was, hoe minder open ze werd over zaken op het gebied van geestelijke gezondheid.

Ik stelde vroeger vragenlijstjes op voor mijn ouders. Ik wilde ze beter leren kennen. Ik vroeg dingen als:

Wat voor erfelijke ziekten kan ik erven?

Wat voor geld en grond kan ik erven?

Als je kind geadopteerd was, op welke leeftijd zou je hem dan over zijn echte moeder vertellen?

a) 4–8

b) 9–14

c) 15–18

Ik ben bijna vijftien.

Ze bekeken die vragenlijstjes wel, maar ze gaven er nooit antwoord op.

Sindsdien neem ik mijn toevlucht tot heimelijk onderzoek om achter de geheimen van mijn ouders te komen.

Een van de dingen die ik heb ontdekt, is dat mijn vaders baard van een afstand weliswaar oranjerood lijkt, maar als je van dichtbij kijkt is hij in feite een subtiele mengeling van zwart, blond en rozerood.

Ik ben er ook achter gekomen dat mijn ouders al twee maanden geen seks hebben gehad. Ik hou hun intimiteit in de gaten via de dimmer in de slaapkamer. Ik weet wanneer ze het gedaan hebben, want dan staat de knop de volgende ochtend nog steeds op halverwege.

Ik heb ook ontdekt dat mijn vader aan aanvallen van depressie lijdt: ik heb een leeg potje tricyclische antidepressiva gevonden in de prullenmand onder zijn nachtkastje. Het potje staat nog steeds tussen mijn oude Transformers. Depressie komt in aanvallen. Net als malaria. Mijn vader kan van een mug een olifant maken.

Ik heb al mijn intuïtie nodig om te achterhalen wanneer een aanval van mijn vaders depressie begonnen is. Hier zijn twee tekenen: één, ik kan hem vanuit mijn zolderkamer de vaatwasser horen legen. Twee, als hij met de hand schrijft drukt hij zo hard met zijn pen op het papier dat het mogelijk is om, bij een bepaald licht, aantekeningen van twee of drie dagen in het oppervlak van ons gemakkelijk afneembare plastic tafelkleed te zien staan.

Ben naar yoga,

lamsvlees in de koelkast,

Ll

Ben naar Sainsbury’s,

Ll

Graag Channel 4 opnemen, 21.00 uur,

Lloyd

Mijn vader kijkt geen tv, hij neemt alleen maar dingen op.

Er zijn manieren om erachter te komen dat een aanval van depressie afgelopen is: als pap een ingewikkelde woordspeling maakt, of als hij een homo of een oosters persoon imiteert. Dat is allemaal een goed teken.

Om mijn toekomst goed te kunnen plannen, heb ik er baat bij om op zo jong mogelijke leeftijd op de hoogte te zijn van de psychische problemen van mijn ouders.

Ik heb nog niet het juiste woord gevonden voor de aandoening van mijn moeder. Ze heeft geluk, want haar psychische problemen kunnen worden aangezien voor karaktertrekken: behulpzaamheid, charme en evenwichtigheid.

Ik heb meer over de menselijke natuur opgestoken door naar de doordeweekse ochtendpraatprogramma’s van ITV te kijken dan zij in haar hele leven. Ik heb tegen haar gezegd: ‘Je bent niet bereid de leegte in je intermenselijke ervaringen aan te pakken,’ maar ze luistert niet.

Er zijn aanwijzingen dat de psychische toestand van mijn moeder aan haar baan te wijten is. Ze werkt bij de bestuursdienst van de gemeente. Ze heeft veel collega’s. Een van de regels bij haar op kantoor is dat je op je verjaardag geacht wordt je eigen gebak mee te nemen.

Wat me allemaal weer terugbrengt bij de medicijnkast.

Ik schuif de spiegeldeur opzij. Mijn gezicht gaat via een cross-fade over in zwart-witte doosjes met zalftubes, pillen in doordrukstrips en bruine flesjes dichtgestopt met watten. Ik zie Imodium, Canesten, Piriton, Benylin, Robitussin, plus een paar verdacht uitziende holistische middeltjes: arnica, echinacea, sint-janskruid en wat uitgedroogde aloë-verabladeren.

Ze denken dat ik emotionele problemen heb. Ik vermoed dat ze me daarom niet willen belasten met die van henzelf. Wat ze niet lijken te begrijpen is dat hun problemen mijn problemen al zijn. Misschien erf ik wel mijn moeders zwakke traanbuizen. Ze hoeft maar tegen een beetje wind in te lopen en de tranen komen al uit haar buitenste ooghoeken tevoorschijn en biggelen omlaag naar haar oorlelletjes.

De beste manier om mijn ouders wat meer over zichzelf te laten vertellen, zo heb ik besloten, is om ze de indruk te geven dat ik emotioneel stabiel ben. Ik zal tegen ze zeggen dat ik naar een therapeut ga en dat hij of zij zegt dat er niet zoveel met me aan de hand is behalve dat ik me afgesneden voel van mijn ouders, en dat ze wat scheutiger met hun anekdotes zouden moeten zijn.

Er is een kliniek niet ver van mijn huis die allerlei soorten therapeuten bevat: fysio-, psycho-, bezigheids-. Ik ga voor mezelf na welke therapeut de minste moeilijkheden zal opleveren. Mijn lichaam is zo ongeveer perfect, dus ik kies voor dr. Andrew Goddard B.Sc.M.Sc., een fysiotherapeut.

Wanneer ik opbel, neemt een mannelijke secretaresse op. Ik zeg tegen hem dat ik een vroege afspraak bij Andrew wil omdat ik ook nog naar school moet. Hij zegt dat ik op donderdagochtend terechtkan. Hij vraagt of ik wel eens eerder in de kliniek ben geweest. Ik zeg nee. Hij vraagt of ik weet waar het is en ik zeg ja, het is vlak bij de schommels.

Tot mijn verbazing kom ik erachter dat er ook detectivebureaus in de gouden gids staan. Echte detectivebureaus. Eentje heeft als slogan: ‘U kunt vluchten, maar u kunt zich niet verbergen.’ Ik vouw de hoek van de pagina om zodat ik hem makkelijk terug kan vinden.

Donderdagochtend. Meestal laat ik mijn moeder me wakker maken, maar vandaag heb ik de wekker op zeven uur gezet. Zelfs onder mijn dekbed kan ik hem aan de andere kant van de kamer horen tetteren. Ik heb hem gisteren in de plastic bak met kapotte joysticks verstopt zodat ik eerst mijn bed uit zou moeten komen, de kamer door zou moeten lopen en hem aan het snoer uit de bak omhoog zou moeten trekken voordat ik de snooze-knop in zou kunnen drukken. Dat was een tactische manoeuvre van mijn vorige ik. Hij kan heel wreed zijn.

Terwijl ik ernaar lig te luisteren, doet de wekker me denken aan het autoalarm dat afgaat zodra er een vrachtwagen voor zwaar transport voorbijrijdt. Dat alarm huilt als een robotbaby.

De auto is eigendom van de man op nummer zestien van de straat onder ons, Grovelands Terrace. Hij is panseksueel. Panseksuelen worden seksueel aangetrokken tot alles. Bezield of onbezield, dat maakt niet uit: handschoenen, knoflook, de Bijbel. Hij heeft twee auto’s: een Volkswagen Polo voor dagelijks gebruik en een gele Lotus Elise voor speciale gelegenheden. Hij parkeert de VW voor zijn huis en de Lotus aan de achterkant, in mijn straat. De Lotus is de enige gele auto bij mij in de straat. Hij is erg gevoelig.

Ik heb heel wat keren gezien hoe hij op een holletje door zijn achtertuin komt aangelopen, het hek openduwt en met zijn sleutels naar de weg wijst. Het huilen houdt op. Als het ’s avonds laat gebeurt, kijkt hij naar boven om te zien hoeveel lichten er aangegaan zijn achter de ramen van de huizen in mijn straat. Hij controleert de auto op krassen, en gaat met een grote hand teder over de motorkap en het dak.

Eén keer heeft hij met tussenpozen van middernacht tot vier uur in de ochtend staan janken. Ik had de volgende dag een wiskundeproefwerk bij Mrs. Griffiths en ik wilde hem laten weten dat dit gedrag in onze gemeenschap niet wordt geaccepteerd. Dus ging ik in de middagpauze naar huis – na het proefwerk slecht gemaakt te hebben – liep de straat in en zorgde ervoor dat ik moest overgeven op de motorkap van zijn Lotus. Het was vooral Pop-Tart bosbessenkoek. Het regende hard die middag, en tegen een uur of vier was het lesje weggespoeld.

Wanneer ik uiteindelijk beneden kom voor het ontbijt, vraagt mijn vader waarom ik zo vroeg op ben. ‘Ik ga om halfnegen bij een therapeut langs – dr. Godard BSc Hons.’ Ik zeg dit alsof het niet zoveel voorstelt, dit nieuw verworven verantwoordelijkheid nemen.

Hij houdt er op slag mee op een banaan in plakjes te snijden over zijn muesli. De opengevouwen bananenschil ligt in zijn handpalm om hem tegen de neerwaartse snijbeweging van zijn lepel te beschermen. Dit is een man die weet wat rijpheid is.

‘O, oké. Goed zo, Oliver,’ zegt hij, knikkend.

Pap zweert bij voorbereiding; hij laat zijn muesli de hele nacht in de koelkast staan, zodat de halfvolle melk volledig wordt geabsorbeerd.

‘Ja, ach, niks aan de hand, hoor. Ik dacht gewoon ik wil weleens een babbeltje maken over een paar dingen,’ zeg ik heel nonchalant.

‘Dat is heel goed, Oliver. Wil je wat geld?’

‘Ja.’

Hij haalt zijn portefeuille tevoorschijn en geeft me een twintigje en een tientje. Ik weet wanneer ik paps geld uitgeef, want hij vouwt de bovenkant van de twintigjes altijd om, als een beddenlaken, zodat ze zonder op te vallen in zijn portefeuille passen. Blinde mensen vouwen hun bankbiljetten ook.

‘Halfnegen,’ zegt hij, terwijl hij op zijn horloge kijkt. ‘Ik rij je er wel even heen.’

‘Het is vlakbij, op Walter’s Road. Ik loop wel.’

‘Het is geen probleem,’ zegt hij. ‘Ik wil het graag.’

In de auto behandelt mijn vader me teder.

‘Ik vind het heel knap van je’ – hij kijkt in zijn zijspiegel, doet de richtingaanwijzer aan en slaat rechts af Walter’s Road in – ‘dat je dit doet, Oliver.’

‘Het stelt niks voor.’

‘Maar weet je, als je ergens over wilt praten, je moeder en ik hebben aardig wat meegemaakt, misschien dat wij je ook kunnen helpen.’

‘Wat voor soort dingen?’ vraag ik.

‘Nou ja – we zijn niet zo onschuldig als je denkt,’ zegt hij, met een vlugge blik opzij die alleen maar seksfeestjes kan betekenen.

‘Ik zou best eens een keer willen praten, pap.’

‘O, hartstikke goed.’

Ik glimlach omdat ik wil dat hij denkt dat we een kameraadschappelijke verstandhouding hebben. Hij glimlacht omdat hij vindt dat hij een goede vader is.

Pap stopt voor de kliniek en kijkt me na terwijl ik het voorplein oversteek. Ik zwaai naar hem. Zijn gezicht staat gespannen in een mengeling van trots en bezorgdheid.

De praktijk ziet er helemaal niet uit als een ziekenhuis. Hij doet me denken aan het huis van oma: een en al trapleuningen en tapijt. Aan de muur hangt een poster van een ruggengraat die zich verheft als een adder, klaar om gif te spuiten. Ik volg de bordjes naar de wachtkamer.

Er zit niemand bij de receptie. Ik druk op een deurbel die aan de balie bevestigd is. Ernaast staan de woorden ‘Bel voor assistentie’.

Ik blijf op de bel drukken tot ik voetstappen van boven hoor komen.

Ik pak de Independent uit het krantenrek en ga op de stoel naast een Edensprings waterkoeler zitten. Hoewel ik geen dorst heb, schenk ik een bekertje in alleen maar om de doorzichtige kwal klokkend naar de oppervlakte te zien stijgen.

De stoelen zijn erop gemaakt om je houding te verbeteren. Ik recht mijn rug. Ik doe alsof ik de krant lees. Ik ben een forens.

Een stem zegt dat ik Mr. Tate moet zijn. Ik kijk op en hij staat voor me met een klembord in zijn hand. Hij heeft grote handen. Ik herken hem.

‘Als je dit formulier even zou willen invullen, dan kunnen we beginnen,’ zegt hij, terwijl hij me het klembord overhandigt. ‘Jij woont toch op nummer vijftien? Jij bent de zoon van Jill?’ vraagt hij.

Ik realiseer me dat hij de panseksueel is die op Grovelands Terrace woont. Het verbaast me dat panseksuelen als receptionist mogen werken.

Ik zie ervan af om een vals adres op te schrijven.

‘Oké. Prima. Loop maar mee.’

We gaan een kamer binnen waar een stretcherachtig bed in staat, met een skelet in de hoek. Er is niemand in de kamer behalve wij. De panseksueel gaat in de stoel van de dokter zitten.

‘Sorry, ik weet niet of ik me al voorgesteld heb. Ik ben dr. Goddard,’ – hij steekt me zijn hand toe – ‘maar zeg maar Andrew, alsjeblieft.’

Zijn handen zijn van dichtbij nog groter. Niet waar – gewoon een kwestie van schaal.

‘Zo,’ hij kijkt even naar mijn formulier, ‘Oliver. Zeg het maar.’

Ik vertel hem dat ik last van mijn rug heb. Dat hij pijn doet.

‘Oké, als je misschien even je kleren uit wilt trekken – alles behalve je onderbroek – dan kunnen we je bekijken.’ Met ‘we’ bedoelt hij ‘ik’.

Ik hou mezelf voor dat ik me niet seksueel bedreigd hoef te voelen. Hij is niet speciaal in mij geïnteresseerd; voor hetzelfde geld heeft hij het op de printer voorzien.

Ik trek mijn schoenen uit, en daarna mijn spijkerbroek, maar ik hou mijn sokken aan. Dan trek ik in één keer mijn trui en T-shirt uit, om tijd te sparen.

‘Rugklachten hebben vaak voor een deel te maken met je manier van leven.’ Hij drukt een paar toetsen in op zijn toetsenbord. ‘Breng je veel tijd zittend door?’

‘Ik zit op school,’ zeg ik. ‘En ik zit aan mijn bureau op mijn slaapkamer op zolder.’

Hij knikt en kijkt naar zijn computerscherm.

‘Ik kan in alle achtertuinen van jullie straat kijken,’ zeg ik tegen hem.

Hij leest iets, met half toegeknepen ogen.

‘Uh huh,’ zegt hij.

Hij blijft met de pijltjestoets naar beneden gaan.

Ik laat hem zijn kennis bijspijkeren. Hij stopt en wendt zich tot mij. Hij knikt, knippert met zijn ogen, en dan wijst hij naar mijn benen. ‘Oliver, je bent lang voor je leeftijd en je hebt lange dijbenen. Dat betekent dat de meeste stoelen niet geschikt voor je zijn.’

Ik leg mijn handen op mijn dijen.

‘Dan ga je te veel onderuitzakken of achteroverhangen.’

Ik ga rechtop in mijn stoel zitten.

‘Als je even op het bed wil neerploffen, dan zullen we eens kijken wat we kunnen doen.’

Met neerploffen bedoelt hij zitten. Ik ga op het bed zitten, mijn benen bungelend over de rand.

‘Weet jij wat een panseksueel is?’ vraag ik, op mijn hoede.

Hij blijft staan. ‘Nee, ik geloof het niet.’ Hij loopt om het bed heen zodat hij achter me komt te staan. ‘Iemand die iets met potten en pannen heeft?’

Dat is een grapje.

Zijn vingers gaan als een spin op en neer over mijn rug terwijl hij praat. ‘Waarom vraag je dat?’

‘Ken je die buurman naast je, die man van nummer vijftien?’ vraag ik.

‘Bedoel je Mr. Sheridan?’

‘Dat is een koudslachter. Een koudslachter is iemand die zieke paarden slacht.’

Hij zegt niets. Hij wrijft over mijn rug ongeveer ter hoogte van de zesde wervel.

‘Zou je even languit op je buik willen gaan liggen, Oliver? Je kunt je gezicht hierop leggen.’ Hij had ‘languit’ ook weg kunnen laten, dat had twee lettergrepen gescheeld.

Hij wijst naar een klein gat, een beetje als een wc-bril, aan het uiteinde van het bed.

‘Hier, Andrew?’ vraag ik.

Hij knikt. Ik ga op mijn buik liggen en steek mijn neus door het gat.

‘Ik ga het bed nu omlaag doen, Oliver.’ Het bed gaat omlaag, het raakt heel even bezield. Ik vraag me af of het gelogen was dat hij het woord panseksueel niet begreep.

Hij masseert het gebied rond de achtste wervel. ‘Ik ken Mr. Sheridan vrij goed, Oliver.’ Hij is nu omhooggegaan naar mijn nek.

‘Hij is schilder-behanger.’

Hij wrijft over mijn rug ongeveer ter hoogte van de negende wervel.

‘Andrew, hij heeft de ogen en de overalls van een slachter,’ zeg ik.

Mijn moeder zegt dat je, als je iemands naam wilt onthouden, moet zorgen dat je hem tijdens het kennismakingsgesprek minstens twee keer met zijn naam aanspreekt.

Ik kan alleen maar een klein stukje lichtblauw tapijt zien. Ik overweeg erop te spugen. Of om te proberen over te geven.

Hij oefent iets meer druk uit op mijn nek.

‘Dat gezin op nummer dertien is zoro…’ Ik kom adem tekort terwijl hij mijn rug kneedt. ‘Zoroastrisch. Zoroastrianisme is een pre-islamitische godsdienst uit het oude Perzië.’

Ik moet onwillekeurig kreunen. Ik hoop niet dat hij denkt dat ik lig te genieten.

‘Hmm, ik weet vrij zeker dat het moslims zijn, Oliver.’ Hij drukt harder op mijn nek. Als ik zou willen overgeven, zou ik het kunnen.

‘Oké,’ zegt hij. Er bliept een apparaat, als een televisie die uitgezet wordt. ‘Ik ga een echografie van je rug maken.’ Ik weet niet wat het woord echografie betekent. Normaal gesproken zou ik het woord op mijn hand schrijven, maar in dit geval moet ik noodgedwongen een stukje van de binnenkant van mijn wang af bijten als geheugensteuntje.

‘Dit is koud,’ zegt hij, en het voelt alsof hij eieren breekt op mijn rug. Het is niet onaangenaam.

Ik denk aan wat hij me verteld heeft over het gezin op nummer dertien en de man op nummer vijftien. Ik denk aan de manier waarop hij mijn rug aanraakt, en het skeletmodel, en dat hij zei dat ik lange dijbenen heb.

Ik zou makkelijk kunnen overgeven.

Hij smeert de gel over mijn ruggengraat en schouders met iets dat aanvoelt als een deodorantroller voor onder je armen. Ik hoef nog geen deodorant te gebruiken. Chips zegt dat een roller voor homo’s is.

‘Ik heb op je auto gekotst,’ zeg ik tegen hem. Hij houdt op met smeren.

‘Wat?’

Het is behoorlijk moeilijk om te praten; mijn wangen worden samengeknepen.

‘Op de motorkap. Maar het is niet blijven zitten door de regen.’

‘Je hebt op mijn auto gekotst?’ zegt hij. Dit is alsof je met een baby praat.

‘Ja, ik heb op je auto gekotst. Die gele. Je alarm was de hele nacht afgegaan en ik wilde je een lesje leren.’

Ik heb echt het gevoel alsof ik misselijk zou kunnen worden. Mijn gezicht begint gevoelloos te worden. Er klinkt nog een bliepend geluid. Ik denk dat hij iets uit heeft gezet. Ik hoor hem heen en weer lopen. Ik ben heel kwetsbaar. Af en toe vang ik een glimp op van een van zijn instappers. Dan blijft hij staan. Ik wacht tot hij iets zegt of doet.

‘Kom maar weer zitten, Oliver. We zijn klaar.’

Na afloop was de dokter heel aardig tegen me. Hij zei dat ik echt heel gezond ben en dat er helemaal niets aan de hand is met mijn rug. Hij gaf me een gratis lendensteun, een salamivormig kussen, omdat hij wil dat we van nu af aan vrienden zijn, zei hij.

Ik verstop de lendensteun onder mijn T-shirt en doe de voordeur open.

Mam zit binnen te wachten, op de op één na onderste traptrede.

‘Hoe ging het?’

‘Hartstikke goed – ik voel me echt ontspannen.’

Ze heeft haar haren half gedroogd. De punten zien er donkerder bruin uit dan de wortels.

‘Mooi. Ga je nog een keer?’

‘Nah, het blijkt dat ik alleen maar een klein beetje een jeugdtrauma had; dat hadden we vrij snel opgelost. Hij zegt dat een van mijn grootste problemen was dat ik me niet genoeg met mijn ouders verbonden voel. Ze delen niet genoeg met me.’

Ze kijkt naar me. Ze draagt een afschuwelijke paarse fleece.

‘Wat heb je onder je trui?’ vraagt ze.

Ik kijk omlaag naar mijn ronde borst.

‘Dat is een nieuw kussen.’

‘Wat?’

‘Zodat ik ’s nachts kan slapen. Ik slaap nogal slecht. Dat is voornamelijk jouw schuld.’

‘Mag ik het zien?’

‘Nee. Ik heb gelogen. Het zijn opgerolde pornobladen.’

Ze knijpt haar ogen half toe.

‘Ga je nog zeggen wat er onder je trui zit, Olly?’

Op dit soort momenten ben ik blij dat ik een tiener ben.

Ik maak gebruik van hoe mijn ouders momenteel tegenover vloeken staan – dat ik het zelf mag bepalen.

‘Godverdomme!’ schreeuw ik, en ik storm met drie treden tegelijk langs haar heen naar boven. God zij gedankt voor lange dijbenen.

Ik ren naar mijn kamer, ga aan mijn bureau zitten en begin een kort verhaal te schrijven:

Ons zonnestelsel telt negen planeten, waarvan Saturnus de grootste is. De levensvormen van Saturnus zijn stil. Ze hebben geen mond nodig omdat ze communiceren met behulp van gedachten, niet van spraak.

‘Ik wil op mijn kamer blijven,’ denkt een jonge Saturniër tegen zijn moeder.

Zijn moeder begrijpt het volkomen. Ze bevroedt zijn bedoeling op een manier die de gesproken monosyllaben op Aarde nooit zouden kunnen bewerkstelligen. Ze weet dat hij zin heeft om even alleen te zijn – het is niet nodig om te vragen of het goed gaat of om zich zorgen over hem te maken of brochures in huis rond te laten slingeren.

Ik ga met mijn tong over de kleine inkeping in de wand van mijn mond. Vervolgens zoek ik in de encyclopedie het woord echografie op.

Bij echografie wordt gebruikgemaakt van hoogfrequente geluidsgolven om moeilijk te bereiken delen van het lichaam te bestuderen. Echografie werd in eerste instantie in de Tweede Wereldoorlog ontwikkeld om objecten onder water te lokaliseren: dieptebommen, onderzeeërs, Atlantis en dergelijke.

Het eerste dat ik ooit gestolen heb, was drie pond en vijfenveertig pence van de schoorsteenmantel op het verjaardagsfeestje van Ian Grist. Ik heb er Copydex voor gekocht.

Het tweede dat ik ooit gestolen heb, was mijn vaders Oxford Encyclopaedia. Ik heb toen een kleine ruzie tussen mijn vader en moeder veroorzaakt. Hij zei: ‘Ik zet hem altijd op precies dezelfde plaats terug als ik hem gebruikt heb, en – kijk! – hij staat er niet.’

De volgende dag is hij twee gebonden exemplaren van de encyclopedie gaan kopen; eentje was zwart en eentje was marineblauw.

‘Oké,’ zei hij, ‘ik heb er nu voor jou ook een gekocht.’

Ik hoorde het boek met een doffe klap op haar bureau terechtkomen.

Een paar maanden later, toen mam naar een congres was, heb ik zijn oude encyclopedie voor de deur van mijn kamer op de overloop laten liggen. Ik wilde dat hij deze zou vinden. Hij lag open op bladzijde 112–113, met het lemma over cognitieve dissonantie.

Cognitieve dissonantie is een gesteldheid die in 1956 voor het eerst is geformuleerd door de psycholoog Leon Festinger met betrekking tot zijn hypothese over de cognitieve consistentie.

Cognitieve dissonantie is een toestand waarin sprake is van tegengestelde cognities.

Een cognitie is in feite een gedachte, idee of houding.

De theorie van de cognitieve dissonantie stelt dat tegenstrijdige cognities als een drijvende kracht fungeren die de menselijke geest dwingt nieuwe gedachten of ideeën aan te nemen of te bedenken, of bestaande ideeën aan te passen, teneinde de hoeveelheid dissonantie (conflict) tussen cognities te minimaliseren.

Pap las dit lemma en zette het boek vervolgens, zonder commentaar, rustig terug in mijn boekenkast.

Voor mijn laatste verjaardag heeft pap een Collins Dictionary op zakformaat voor me gekocht. Hij zou alleen in een zak passen die speciaal voor dat doel ontworpen was.

Zoals je van mijn vader kunt verwachten wanneer hij het gevoel heeft dat hij op een ader van makkelijke, welgevallige cadeautjes is gestuit, kreeg ik met Kerstmis een bloedrode Roget’s Thesaurus van hem, een rechthoekige uitstulping in mijn kous.

Ik heb mijn naslagwerken bij de hand wanneer ik door de ramen van de buren beneden ons op de heuvel naar binnen kijk.

Ik heb de zolderkamer in een huis dat deels eigendom van mijn ouders en deels eigendom van de bank is.

We wonen halverwege een steile heuvel in een ouderwets rijtjeshuis van drie verdiepingen. De wijk staat bekend als Mount Pleasant. De victorianen hebben de straten in een roosterpatroon aangelegd, zodat alle huizen dezelfde kant op gericht staan en uitkijken over de baai. Volgens mijn ouders heb ik een fantastisch uitzicht, maar ik geloof niet in natuurschoon.

Swansea is gebouwd als een amfitheater. Het stadhuis is iemand op de voorste rij die een onelegante klokkentorenhoed draagt.

Vanuit hun slaapkamer op de eerste verdieping mag pap graag naar de veerboot naar Cork kijken, zoals die vanachter de vuurtoren van Mumbles tevoorschijn komt en dan langzaam verder de baai in schuifelt.

‘Hier is Corky,’ zegt hij dan, alsof hij de presentator van een spelprogramma aankondigt.

Ik mag graag door de ramen en in de achtertuinen van de huizen op Grovelands Terrace kijken. Ik beschouw mezelf als een uitstekend mensenkenner.

Het gezin op nummer dertien is nog steeds zoroastrisch.

De lelijke oude vrouw op nummer veertien lijdt aan triskaidekafobie. Ze is bang voor nummer dertien.

De man op nummer vijftien is nog steeds een koudslachter.

En dan heb je Andrew Goddard op nummer zestien – zowel een uitstekende panseksuele dokter als een dwangmatige leugenaar.

Zondag. Pap en ik zijn op de vuilstort, wat niets anders is dan een parkeerterrein vol met afvalcontainers, pletmachines en enorme vrachtcontainers. De lucht is betongrijs. Ik ruik verschaald bier, azijn en aarde.

Ik duw wijnflessen op hoofdhoogte door stijve borstels. Het lijkt wel wat op een massagraf en alle groene flessen zijn joden. Er zijn ook bruine en kleurloze flessen, maar lang niet zo veel. Ik pak nog een groene fles uit het krat, met gestapische efficiëntie.

Alle lijken worden vermalen, gerecycled en gebruikt voor de aanleg van snelwegen.

‘Oliver, we moeten je iets vertellen,’ zegt pap, terwijl hij een kartonnen doos vol met tuinafval in een padgroene versnipperaar gooit.

Anders dan de dokter bedoelt pap ook ‘we’ als hij ‘we’ zegt, want mam is alomtegenwoordig.

‘Wie is er dood?’ vraag ik, terwijl ik kogelstotend een fles Richebourg wegwerk.

‘Er is niemand dood.’

‘Gaan jullie scheiden?’

‘Oliver.’

‘Is mam zwanger?’

‘Nee, we –’

‘Ik ben geadopteerd.’

‘Oliver! Hou alsjeblieft je pan!’

Ik kan niet geloven dat hij dat gezegd heeft. Ik stik van het lachen. Opgewonden en rood aangelopen staat hij daar met een stapel zondagsbijlagen in zijn armen. Ik blijf lachen, ook al is het allang niet meer grappig.

Maar wat pap daarna zegt, maakt meteen een eind aan mijn gegnuif. Ik sta perplex:

‘Je moeder en ik zijn tot de conclusie gekomen dat we aan vakantie toe zijn. We hebben voor ons drieën geboekt, met Pasen. We gaan naar Italië,’ zegt hij.

Infaam

Tijdens de plenaire bijeenkomst verklaarde Mr. Checker dat dit de beste jaren van ons leven zijn. Hij zei dat de meeste herinneringen die we met ons mee zullen dragen in onze schooltijd worden gevormd.

Aan het eind van de bijeenkomst hield Mr. Checker een artikel uit de Evening Post omhoog. Hij verduidelijkte:

‘De beagle van de moeder van Zoe Preece heeft achtduizend andere honden verslagen en is winnaar geworden op de Crufts’hondenshow.’

Mr. Checker liet Zoe opstaan terwijl wij applaudisseerden, juichten en lachten.

Zoe is niet het dikste meisje bij ons op school; Martina Freeman is veel dikker. Als je Martina dik noemt, duwt ze je tegen een muur en grijpt je bij je ballen. Om die reden is Zoe benoemd tot dikste meisje. Wanneer zij dik wordt genoemd, holt ze weg en schrijft erover in haar dagboek. Ze heeft kort, donker haar en een voortreffelijke huid, met de kleur van volle melk. Haar lippen zijn altijd nat.

Het beste soort pesten gebeurt thematisch. Mijn vriend Chips is een thematische pestkop.

Het is algemeen bekend dat er op de laatste schooldag voor een vakantie, zelfs een korte vakantie, absoluut geen regels gelden.

Het pad naar de schoolvijver loopt door een plantsoen met zieke bomen, brandnetels en lekke voetballen.

Chips doet het aanstellerige drafje van de hondentrainer op Crufts na terwijl hij Zoe voorgaat over het pad en met tussenpozen dingen uit haar etui op de grond laat vallen alsof het hondenkoekjes zijn.

‘Brave meid,’ zegt Chips, en hij gooit Zoe’s markeerstift over zijn hoofd.

Chips heeft gemillimeterd haar; je kunt precies de contouren van zijn schedel zien, bollend en bultig.

Jordana, Abby en ik vormen de achterhoede. We kijken naar Zoe’s kont wanneer ze zich bukt om haar schrijfwaren te pakken. Ze draagt een broek.

‘Kom maar, meid,’ moedigt Chips haar aan, en hij laat een Niceday-gummetje vallen, dat uit Zoe’s hand stuitert.

Zoe roept: ‘Hou op!’ en bukt zich. Slachtoffers zijn niet creatief.

Er klettert een gradenboog op het plaveisel. Ik zie Zoe’s melkkleurige huid waar haar T-shirt doorschijnend is geworden van het zweet.

‘Goed zo, Dik, we zijn er bijna.’ Chips laat een palet aan kleurpotloden uit het etui vallen.

We komen bij de kleine schoolvijver met stilstaand water aan. Hij is bedekt met groene algen. Een gezonken tennisbal, mossig maar fluorescerend, licht op onder het oppervlak als een bolletje slijm. De vijver is omzoomd met plaveisel; grote bramenstruiken rukken aan alle kanten op en laten amper genoeg ruimte over om langs de rand te lopen. Chips staat aan de overkant, met zijn mond een beetje open, zijn tong helderrood. Ik kan het kleine, donkere litteken op zijn bovenlip zien, als een schram die bijna is genezen. Met haar linkerhand houdt Zoe de opgeraapte schrijfwaren tegen haar borst. Haar rechterhand gaat naar voren terwijl Chips haar etui boven het water laat bungelen.

‘Geef terug!’ roept ze.

‘Brave meid. Nu omrollen.’

Pesten is een kwestie van solidariteit.

Ik weet niet wie van ons als eerste een hand op Zoe’s rug heeft gelegd – we zijn er alle drie toe in staat – maar zodra één persoon iets doet, moet de rest volgen: een basisregel van het pesten.

Ik voel de ribbel van Zoe’s behabandje en de warmte die van haar huid af komt terwijl mijn hand – onze handen – duwen. Ze valt, niet op de traditionele manier, plat op haar buik, maar met één voet naar voren, alsof de algen haar misschien zouden kunnen dragen. De Reebok aan haar rechtervoet vindt de bodem van de vijver, die maar twintig centimeter diep is. Heel even stel ik me voor dat ze daar blijft balanceren, dikke ballerina op één been, maar haar voet glijdt onder haar vandaan en ze valt op haar gat in de ondiepe smurrie. Haar liniaal, gum, pennen en potloden drijven op de dichte algen.

We voelen ons allemaal trots; wanneer Zoe met groen bespat T-shirt begint te snikken, terwijl haar schrijfwaren langzaam naar beneden zakken, weten we dat dit een van die levendige jeugdherinneringen zal worden waar Mr. Checker het over had tijdens de bijeenkomst vanmorgen.

Autarkie

Mijn moeder staat bij het hek tegen een bestuurdersraam te praten dat half omlaag gedraaid is. Ze maakt in het Italiaans duidelijk dat ze niet veel Italiaans spreekt. Glimlachend zegt ze tegen het raam dat ze uit ‘Galles’ komt. Mijn moeder vindt het heerlijk als iemand haar de weg vraagt.

‘Ze dachten zeker dat ik hier woon,’ zegt ze, terwijl ze weer aan de stenen tafel gaat zitten. Haar lichtbruine kleur staat goed bij de eenvoudige rimpeltjes rond haar ogen en mond. Mijn ouders en ik zijn op vakantie bij Barga, in Toscane, waar we een villa hebben gehuurd. We zitten buiten op de kleikleurige patio en kijken uit op een klein riviertje en een uitgedroogde wijngaard in het dal beneden. Het is warm hier, maar niet extreem. Mijn ouders gaan graag ‘buiten het seizoen’ naar vakantiebestemmingen. Het geeft ze een gevoel van individualiteit.

In de auto op weg naar Heathrow hadden mijn ouders een discussie over geld. Mijn ouders maken geen ruzie – ze discussiëren alleen maar. Ik vind dat iets om gek van te worden.

Ze hadden het over hoeveel geld ze in travellercheques zouden omzetten. Travellercheques zijn een manier om de buitenwereld te laten weten dat je ervan uitgaat dat je beroofd zult worden. Het is het equivalent van aan de andere kant van de straat gaan lopen als je ziet dat er een paar oudere jongens bij de kiosk staan te roken.

Ze verschilden van mening over hoe duur Toscane zou zijn: pap dacht behoorlijk, mam dacht niet zo erg. De discussie laaide vandaag opnieuw op bij de slager, toen ik erop stond dat we lamsvlees zouden kopen. Pap zei dat het lamsvlees nogal aan de prijs was; mam zei dat het best meeviel. Hoe dan ook, ik vier morgen mijn vijftiende verjaardag, dus we eten dingen die ik lekker vind: bietjes met yoghurt, aardappelpuree met kaas en lamskoteletjes van onbepaalde waarde. Het lamsvlees bloedt.

Ik hoor ze over hun vrienden en collega’s praten. Ik probeer ze te laten merken dat ze saai zijn door mijn hoofd heel nadrukkelijk van de een naar de ander te draaien terwijl ze praten, alsof we op de tennisbaan zitten. Ze hebben bijnamen voor de meeste collega’s: Pixie, Queen Ann en Porko. Porko is de baas van mijn moeder.

‘Porko gaat trouwen.’

‘Ik dacht dat er al een mevrouw Porko was.’

‘Nee, hij heeft verschillende dames gehad…’

‘Porkettes.’

‘Porkettes. Precies. Maar deze is het helemaal.’

‘Hoe weet je dat zo zeker?’

‘Nou, hij heeft het zelf aangekondigd, na afloop van de vergadering van de examencommissie.’

‘Geen eendagsvlieg, dus?’

‘Kennelijk niet.’

‘Een welovervlogen beslissing.’

‘Alsjeblieft, Lloyd.’

Ik word niet zo gemakkelijk boos. Het is iets wat ik moet aanmoedigen, als een hazewindhond die in tweede positie loopt. Mijn vader trekt een stukje lamsvet tussen zijn twee voortanden vandaan. Hij worstelt ermee, probeert het tussen duim en wijsvinger vast te pakken, duwt er met zijn tong tegen. Zijn gele tanden volstaan – ik kom jankend uit het starthokje:

‘Laten we het eens over mij hebben.’

Mijn vader bet de randen van zijn mond met zijn zakdoek. Zakdoeken zitten ergens tussen de tissue en het washandje in. Mijn vader heeft er acht.

‘Jullie hebben het altijd alleen maar over het werk. Maar hoe zit het eigenlijk met mij? Ben ik soms niet interessant?’ zeg ik.

‘Oké, Oliver, vertel ons maar eens iets.’

Ik schuif de plakjes biet over mijn bord en kleur de klodder yoghurt roze. Ik vind het leuk dat je plas rozeachtig rood wordt van bietjes; ik mag graag doen alsof ik interne bloedingen heb.

‘Zo makkelijk gaat dat niet – jullie kunnen me niet zomaar vragen om iets te vertellen en dan net doen alsof jullie belang in me stellen. Dit is niet een of andere bestuursvergadering waar ik het zoveelste bullet point ben.’

Ik klink gepassioneerd. Mijn vader doet alsof hij iets op zijn zakdoek schrijft.

‘Mijn zoon is geen bullet point,’ zegt hij, waarna hij een overdreven punt zet en naar mij kijkt om mijn reactie te zien. Hij hoopt de situatie met humor op te lossen. Mijn hazewindhond lacht, raakt achter.

‘Om je de waarheid te zeggen, Oliver, ik zie je meer als een permacultuurboerderij,’ zegt hij, gebruikmakend van een woord dat ik niet begrijp. Hij ziet dat ik me ongemakkelijk voel. ‘Permacultuur is een vorm van kleinschalige, zelfvoorzienende landbouw die zeer nauw luistert. Er worden bepaalde gewassen naast andere gewassen geplant zodat voedingsstoffen die door de ene plant aan de bodem worden onttrokken er door de andere weer in teruggestopt worden. Net als met die vogels die voedsel uit de tanden van een nijlpaard pikken, heb je een zorgvuldig evenwicht nodig tussen stimulus –’

Ik kijk naar mijn moeder. Ze beziet mijn vader met een vertrouwde uitdrukking op haar gezicht – een mengeling van afkeer en genegenheid – die ze ook heeft wanneer ze ziet hoe ik mijn eigen oorsmeer als lipgloss gebruik. Ik geloof in recyclen.

Ik wend me weer tot pap.

‘Ik luister niet nauw,’ zeg ik. ‘En jullie tweeën zijn al helemaal geen stimuli!’ Mijn correcte gebruik van een moeilijke meervoudsvorm is een aansporing voor me.

‘We hebben dus niet aan een bepaalde behoefte kunnen voldoen,’ zegt mijn vader, tussen het kauwen door. Hij kijkt me aan. Hij heeft een kloddertje yoghurt in zijn baard.

‘Nee. Het kan jullie gewoon niet schelen.’

Ik sla met mijn vuist op de tafel, zonder enig effect. Hij is van steen.

Ik laat de rest van mijn eten staan en loop de steile helling af, het dal in. De verstrengelde wijnstokken zijn stijf als spinnenpoten geplet in een notitieboekje. Ik zoek mijn weg door de brandnetels naar de oever van de rivier. Gisteren ben ik begonnen een dam te bouwen naar de overkant.

Het irriteert me dat ik mijn vakantieouders niet op stang kan jagen.

Ik moet denken aan een tentoonstelling waar mijn ouders me mee naartoe hebben genomen in de Nationale Botanische Tuin van Wales, waar de kunstwerken in en rond de diverse vijvers, stroompjes en waterwerken waren opgesteld. De tentoonstelling heette Show, wat, zo heb ik ontdekt, ook het Engelse woord is voor de prop van baarmoederhalsslijm die wordt uitgedreven aan het begin van de bevalling.

Ik stel mezelf voor als moderne kunst: ik zit in de baarmoeder. De vliezen breken, het water plonst tegen de glibberige keien. De zon op mijn oogleden licht vruchtvliesroze op. Ik ben een voetligging en kom naar buiten met mijn voeten eerst, alsof mijn moeder een waterglijbaan is. Een verlostang hapt naar mijn tenen. Het water wordt troebel, mijn voeten verbergen zich onder pluimen van slik. Ik word geacht te huilen; ik denk aan droevige dingen: stel je voor dat je ouders dood zijn.

Met geschiedenis kregen we een foto van Belsen te zien. Er lagen lijken onder de bomen, ze lagen verspreid door het bos als gevallen fruit. Hun gezichten en bovenlichamen waren bedekt met dekens, zodat ze iedereen zouden kunnen zijn. Ik knipper met mijn ogen, maar ze blijven droog.

De oudste foto die mijn ouders van zichzelf als stel hebben, is zwart-wit. Hij is niet zwart-wit omdat er geen kleurenfoto’s waren – het was iets waar ze specifiek voor gekozen hebben. De hoeken zijn afgerond als bij een speelkaart. Op de foto is te zien hoe ze onder een paar bomen zitten te picknicken, eind jaren zeventig. Ik stel me voor dat ze de zelfontspanner instellen, daarna op hun rug gaan liggen en de picknickdeken over hun hoofd trekken. Niet duttend maar dood.

Mijn favoriete foto is echter in kleur. Het is mijn zevende verjaardag en we zijn in de achtertuin. Er is op te zien hoe mijn vader, de grappenmaker, doet alsof hij een kom aardbeiengelei met stukjes fruit erin boven mijn moeders hoofd wil leeggieten. Mam zit op een kampeerstoel; pap staat achter haar en houdt de kom boven haar hoofd, iets gekanteld. Onze au pair Hilde, ikzelf en vier vriendjes zitten om hen heen op het gras. We zitten allemaal grijnzend naar pap te kijken en te hopen dat zijn hand uitschiet.

Pap ziet eruit alsof hij zogenaamd zijn hart vasthoudt – getuite lippen die oh-ooh zeggen – terwijl mams gezicht echte ontzetting vertoont: het is haar oorlogsgezicht. Ze ziet er zo lelijk uit. Haar handen en armen zijn een beetje wazig, aangezien ze een schrikbeweging maakt om haar prachtige haar te beschermen. Het is alsof ze net tot het besef gekomen is dat haar man, na jaren en jaren, een hekel aan haar heeft en – het allerergste nog – gewacht heeft tot haar zoon jarig was om het iedereen te laten weten.

Verderop verandert de oever van de rivier in vlakke stukken glimmende, ongerepte modder, glad als walvishuid. Ik loop stroomafwaarts en zink met iedere stap dieper weg. Mijn voeten slurpen en laten scheten; de modder heeft nu de consistentie van gelei met stukjes fruit. Ik laat mezelf wegzakken. Ik denk aan dingen die bijten of steken.

Eerder op de ochtend zat er een schorpioen in een van mijn vaders instappers. Pap schoot snel zijn schoenen aan en gaf het beest totaal geen kans. Hij heeft hem eruit geschud op de tegelvloer; hij landde met de goede kant naar boven, zijn staart en stekel intact, de klauwen slap en open. We keken ernaar en wachtten tot hij weer in actie zou komen. Ik duwde ertegen met een dun takje, maar niets. Mijn vakantievader hield de schorpioen bij zijn oorlelletje als een oorbel. Hij Betty Boopte, en schonk mij een koket kushandje.

Mijn knieën glijden weg in de smurrie. Waar de modderhuid kapot is, zie ik kleine wormpjes, maden bijna, rondzwiepen. Terwijl ik probeer mijn rechtervoet te verplaatsen, zakt mijn linkervoet dieper weg – tot aan mijn papierwitte dij. Ik hou me roerloos, als een beeld, en haal diep adem. Ik sta in het midden van een grote nijlpaardenrug van modder. Ik zoek in mijn zakken: een Engels pond en, tot mijn verbazing, een tennisbal. Ik leg ze allebei naast me op de modder. Geen van beide voorwerpen zinkt.

…Amerikaanse soaps doen dit.

In dramatische situaties doe ik heel langzaam mijn ogen dicht en dan doe ik ze weer open. Ik blijf op dezelfde plaats, in dezelfde situatie, maar er verandert wel iets. Waar geen uitweg is, materialiseert zich een plan. Wanneer ik om woorden verlegen zit, vind ik ze…

Het is belangrijk voor mijn ouders dat ik mezelf af en toe in gevaar breng. Het geeft ze het gevoel dat ze leven, dat ze van geluk mogen spreken. Vakantiepap is altijd een goed figuur om te roepen.

De villa staat halverwege de helling. Ik probeer te klinken alsof ik hem iets wil laten zien waar ik opgetogen over ben: ‘Pap!’

‘Vader!’

‘Lloyd!’ imiteer ik mijn moeders stem.

‘Pa! Paps!’ jammer ik – hierdoor zink ik nog wat dieper weg. De modder glipt mijn korte broek binnen.

‘Help me!’

Ik hoor iemand – mijn vader – de heuvel af komen. Als hij rent brengt hij klanken voort alsof iemand zijn keel schraapt. Ik hoor de geluiden luider worden. Mijn vader heeft last van zijn rug. Ooit zal ik ook kreunen bij lichamelijke inspanning.

Mijn vaders naakte romp verschijnt boven de bramen en brandnetels. In plaats van een omweg eromheen te maken, dendert hij er dwars doorheen en doet alsof ze geen pijn doen. Hij is naakt op zijn korte ribfluwelen broek en bruine leren sandalen na. Hij heeft minstens tien donkere haren rond elke tepel.

Mijn vader kijkt geschrokken. Hij houdt van me. Hij kan er niets aan doen.

Hij zegt niets, negeert de tennisbal en de pondmunt, maakt zelfs geen oogcontact met me. Zijn enige zorg: mijn leven verlengen. Na een tak te hebben gezocht maar niet gevonden – helden tonen altijd initiatief – komt hij naar de rand van de modderbank, en blijft staan waar deze doorboord wordt door speren van gras. Hij buigt zich naar voren; de modder wijkt als hondenstront onder zijn voeten.

‘Nnngh,’ kreunt hij terwijl hij zich in evenwicht houdt. Dit is geen moment voor klinkers.

Ik stel me de instrumentale gitaarmuziek voor die ze laten horen bij het cliffhanger-einde van de vrijdagsaflevering van Neighbours. Zal ik mijn vijftiende verjaardag halen?

Door zijn knieën buigend strekt pap één hand naar me uit. Zijn armen zijn licht gebruind als crème brûlée. Dit is niet het moment om te vermelden dat de modder in mijn korte broek warm en seksueel aanvoelt. Ik steek hem beide armen toe, maar zak alleen maar iets meer naar beneden, iets verder weg.

Mijn vader werpt een blik naar links, naar rechts en omhoog.

Ik ben de enige die ik ken met een besluiteloze navel, aarzelend tussen naar binnen en naar buiten – hij verdwijnt onder een zwangerschap van modder.

Er verschijnen strepen van oranje klei, als verfsporen, waar de modder is omgewoeld.

Mijn vader trekt zich terug in de richting van een van de pijnbomen. Hij zet één voet in een holte waar de stam zich in twee hoofdtakken splitst. Hij klimt een van de armen van de boom in, waarbij hij een ruwe, uitstekende knoest als voetensteun gebruikt. Ik ben onder de indruk van de manier waarop hij omhooggaat. Terwijl hij klimt, zie ik dat hij weinig okselhaar heeft, bijna geen.

Ik stel me voor dat hij een tak omlaag zal duwen, zodat ik erbij kan en vervolgens, met het geluid van een eerste salvo pijlen dat afgevuurd wordt, hoog boven het dal de lucht in zal worden gezwiept. Een veiligheidsnet op de patio, dat mijn moeder in elkaar heeft geflanst met behulp van de waslijn en schone lakens, zal me opvangen en in mijn stoel aan tafel doen belanden.

De modder onderstreept mijn ribbenkast.

Wat er daarna gebeurt is heel teleurstellend. Mijn vader klimt verder de boom in tot hij er helemaal in schuilgaat. Ik hoor het flapperen van zijn sandalen die op het hout neerkomen. Ik vraag me af of mijn moeder de hulpdiensten heeft gebeld; het komt niet elke dag voor dat ze de kans krijgt om het Italiaans voor ‘reddingshelikopter’ te gebruiken. Uiteindelijk valt er met een slap klinkend gekraak en een luid gesteun van mijn vader een lange, dikke tak uit het gebladerte.

Het redden van mijn leven kost minder tijd dan ik had gehoopt. Ik pak het ene uiteinde van de lichtelijk verrotte tak beet, mijn vader houdt het andere uiteinde vast. We worstelen wat, en dan klinkt het geluid van een rookworst die uit de stamppot wordt getrokken terwijl mijn vader me met een ruk bevrijdt. Ik glibber op mijn buik naar de kant. Mijn benen zijn bedekt met donkerder modder – de kleur van kaneelbeschuit. Ik ruik als een koelkast.

‘Ik heb honger,’ zeg ik.

‘Je eten is nog warm.’

Hij haalt een van zijn acht zakdoeken uit zijn zak en dept er mijn ooghoek mee.

We lopen tussen de verdroogde takken van de wijngaard door terug naar de villa. De zon staat nog hoog; ik voel dat mijn benen stijf beginnen te worden. Mijn vader zegt niet tegen me dat ik voortaan voorzichtiger moet zijn. Hij zal wel dankbaar zijn.

Mijn ouders drinken hun koffie en kijken toe hoe ik eet. Morgen word ik vijftien. De modder barst en valt in stukjes van me af. Het ziet eruit alsof iemand een kostbare vaas heeft laten vallen.

Voodoo

Chips is een traditionele pestkop; hij neemt ons mee achter de fietsenstalling. Alleen ziet het er meer uit als een stel bushokjes dan als een fietsenstalling. Er staat één fiets op slot waarvan het voorwiel gestolen is en het achterwiel is ingetrapt.

Chips, Jordana, Abby en ik staan in een kring, of misschien een vierkant. Chips laat Zoe’s dagboek op de grond vallen en trapt erop met zijn hak. Het slot houdt stand.

Chips heeft het dagboek gestolen tijdens het dubbeluur muziek. Mr. Oundle, onze leraar, is vroeger een succesvol operazanger geweest, een bas. Hij heeft een absoluut gehoor. Pap heeft zelfs een cd met zijn volledige naam op het hoesje: Ian Oundle. Pap betreurt het verloop van Ian’s carrière.

Mr. Oundle was in de voorraadkast en Zoe had haar koptelefoon op toen Chips, met zijn mouw opgerold, haar tas doorzocht.

Het dagboek is bekleed met paars vilt en heeft een goudkleurig slot alsof het naar pestkoppen wil uitschreeuwen: dit boek lezen is wat me het meest pijn zal doen.

Chips trapt nog een keer op het slot. Dit keer gaat het kapot.

Hij raapt het dagboek op en bladert het door, op zoek naar zijn eigen naam. Tijdens het bladeren scheurt hij de bladzijden er een voor een uit. Er begint zich een hoopje te vormen aan onze voeten.

Ik pluk een pagina tijdens zijn val uit de lucht:

Zondag: 8+

Ik heb mam de bobbeltjes in mijn oksel laten zien. Ze zegt dat er klieren in je oksel zitten, al ben ik te jong om klierkoorts te krijgen. Dat is de ziekte van Pfeiffer, wat mijn neef Lewis heeft gehad toen hij een maand in bed moest blijven en niet naar school hoefde. Ik moet iedere dag mijn oksels controleren.

Ik heb een e-mail van D gehad. Hij zegt dat hij haast niet kan wachten om me weer in West Glam te zien deze zomer. Hij vindt dat ik moet proberen de rol van Esmeralda te krijgen. Ik heb tegen hem gezegd dat ze me die rol toch niet zullen geven omdat ik niet mager ben.

Ik denk dat pap er deze keer een beetje genoeg van had om me te laten winnen met badminton. Na afloop zijn we naar Joe’s Ice Cream gegaan en ik heb chocolade-ijs genomen.

We zijn bij oma op bezoek geweest. Ze ziet er gek uit zonder haar, maar ze wil niet de baret dragen die mam voor haar gekocht heeft.

We lezen allemaal afzonderlijke bladzijden, en laten luidkeels de belangrijkste stukjes horen, als bij een luistertoets.

‘Ik wou dat ik dood was,’ citeert Abby. Je kunt de afscheiding in Abby’s hals zien tussen haar make-up en haar echte huid.

‘Ik haat mijn leven,’ zegt Jordana.

Ik grijp nog een pagina in zijn val:

Dinsdag: 7-

School was waardeloos vandaag, behalve dat ik op weg naar huis een briefje van vijf heb gevonden. We hebben bij dramatische vorming een vertrouwensoefening gedaan, waarbij vier mensen in een kring om je heen gaan staan en dan moet je je ogen dichtdoen en je achterover laten vallen. Gareth maakte kotsgeluiden en Gemma schreeuwde van onderen toen ik mezelf liet gaan. Maar ze hebben me niet laten vallen. Ik had gedacht dat ze dat wel zouden doen.

Ik had het op een na hoogste cijfer voor wiskunde bij Mrs. Griffiths. Ze gaf de proefwerken zo terug dat de mensen die het beste waren hun blaadje het eerst kregen. Tatiana Rapatzikou had het hoogste cijfer. Eliot het laagste. Het schijnt dat Eliots vader ervandoor is gegaan met een van de vriendinnen van zijn oudere zus. Dat meisje is pas achttien. Mam vindt het verschrikkelijk.

Ik heb vandaag een brief van D gekregen. Hij had er een legofiguurtje met vier verwisselbare hoofden bij gedaan en zei dat ik die als voodoopoppetje voor iedereen kon gebruiken.

‘Aha,’ zegt Chips, wanneer hij op een bladzijde stuit die zich leent voor een korte typering. Hij zet een klaaglijke stem op die een slechte imitatie is van Zoe: ‘Gene die het ontbijt doet begrijpt het. Ze zegt dat ik heel volwassen ben voor mijn leeftijd. Ze zegt dat ze haar hele leven al een schommelende taille heeft en dat zij er nooit slechter van geworden is. Ze zegt dat kinderen wreed kunnen zijn. Ik heb haar verteld dat ik bijna moest huilen bij aardrijkskunde toen Chips zei: “Als jullie thuis vis eten, krijg jij zeker een aardschol.”’

Chips kijkt op.

‘Ik was alweer vergeten dat ik dat gezegd heb.’

Hij houdt het dagboek bij de kaft vast en laat de bladzijden open neerhangen.

‘Dit lijkt mij een zaak voor inspecteur Zippo,’ zegt hij, maar Jordana is al op hetzelfde idee gekomen – de geur van benzine, dan vuur. Chips wacht tot het dagboek vlam vat voordat hij het op de grond laat vallen. Jordana heeft jeuk aan haar onderarm en krabt hem rood.

Ik vermoed dat Zoe dacht dat het louterend zou zijn om de wrede dingen die wij zeggen op te schrijven. Een herinnering aan geleden schaamte: zoals wanneer je niet de moeite neemt om de pus van de spiegel af te vegen.

We kijken toe hoe het dagboek brandt.

‘Voel je maar niet schuldig,’ zegt Chips. ‘Het is beter dat Zoe er niet aan terugdenkt.’

Behalve Jordana en ik verlaat iedereen de plaats delict.

We kijken naar de crematie; de vlammen hebben een groene gloed wanneer het vilt verbrandt. Jordana krijgt rook in haar ogen; ze kijkt omhoog en knippert. Alles aan Jordana doet me aan vuur denken. De huid van haar hals is vuurrood, en als symbool van onafhankelijkheid heeft ze het uiteinde van haar koningsblauwe stropdas geschroeid.

Ik zie dat ook het slot van het dagboek brandt. Het moet van plastic zijn, niet van goud.

Nepent

Ik heb besloten een pamflet voor Zoe uit te typen waarin ik haar uitleg hoe ze erbij kan horen. Ik voel een zekere compunctie.

Ze krijgt van haar ouders duidelijk niet de leiding die ze nodig heeft. Mijn ouders hebben vorig jaar met Kerstmis een boek voor me gekocht dat als titel heeft: Zeven dingen die iedere succesvolle tiener hoort te weten.

Ik heb daarvan opgestoken dat het belangrijkste van zelfhulpboeken is dat je bijna alles moet gebruiken wat je tekstverwerker te bieden heeft: plaatjes, tekstkaders, diagrammen en heel veel subkopjes.

Om een succesvolle tiener te zijn, moet je bovendien allereerst het juiste lettertype kiezen. Ik gebruik Centaur. Centaur komt uit de Griekse mythologie; het zijn wezens met het hoofd, de romp en de armen van een mens, maar met het lichaam en de benen van een paard.

Zoe, als er iets naars met je gebeurt, negeer het. Probeer het niet uit te praten.

Chips is heel scherpzinnig. Hij weet dat je zwak bent omdat je in de middagpauze met kantinejuffrouwen praat. Hij heeft je ook in je dagboek zien schrijven, en net zoals hij de röntgenfoto’s zou willen zien als hij je neus zou breken, wil hij zijn naam vereeuwigd zien.

Het heeft allemaal met je houding te maken. Hier zijn een paar tips voor hoe je kunt profiteren van je latente pestkop:

Leer geen schrik, pijn of schaamte te tonen.

Hier zijn twee voorbeelden:
I. Weet je nog die keer dat Rhydian Bird op de speelplaats zijn broek naar beneden deed om een scheet te laten? Toen hij nog verder ging, en een ongezond ogende drol op het asfalt draaide, zag hij er niet uit alsof hij zich schaamde – integendeel zelfs, hij gilde van het lachen en begon te wijzen. Niemand kan hem ermee pesten omdat hij zo trots is.
II. Bij wiskunde heb ik, zoals iedereen weet, Paul Gottlieb een aantal keren in zijn rug gestoken met mijn passer. Hij zei niets en toonde geen enkel ongemak terwijl de bloedpapavers in zijn shirt opbloeiden. Zijn stoïcisme deed me denken aan de dappere mannen die zijn omgekomen in de Eerste Wereldoorlog. Elk jaar neem ik op die dag ter ere van hem een minuut stilte in acht.

Oefening I: Hoe je prikkeldraad kunt maken

Oefen op keukenpapier: hoeveel velletjes Bounty extra absorberend kun je al draaiend doormidden scheuren? Eén velletje is slap, vijf is ondraaglijk.

Maria, de schoolpsychologe, is de kip. Emotionele problemen zijn het ei. Wat was er het eerst?