Sara Coster

De wens en de vaders

Dagboek van een vrouw die haar kinderwens op geheel eigen wijze vervult

Uitgeverij L.J. Veen
Amsterdam/Antwerpen

© 2012 Sara Coster en Uitgeverij L.J. Veen

Omslag Ingrid Bockting

NUR 402

ISBN 978 90 204 1283 3

Deze digitale editie is gemaakt naar de 1e druk 2012 met ISBN 978 90 204 1175 1

ljveen.nl

Het is waar dat ik lijstjes maak, kan inparkeren als een man, vaak beter dan de grensrechter weet wat buitenspel is en co-ouder met een homoseksueel stel, maar je moet niet alles geloven wat je leest.

Alleen de dingen die te absurd zijn om waar te zijn, zijn echt gebeurd.

Veel leesplezier,

Saar

I

Waterkoker

September 2000

Er zijn veel mensen en zoals gebruikelijk veel te veel hapjes. Een groepje West-Friezen staat bij de ene koelkast, een plukje Brabanders bij de andere. Geheel overbodig heb ik wat flesopeners klaargelegd, want de meesten hebben er zelf een aan hun sleutelbos hangen. De dropsleutels, salmiaklolly’s en zelfgemaakte truffels zijn uiteraard al voor middernacht op. Ook deze verjaardag zal eindigen om een uur of zes. En ook dit jaar zullen de buren rond één uur gaan roepen dat we het balkon moeten ontruimen omdat ze willen slapen. Ik ga echt proberen om dat te laten lukken, zodat de politie niet weer om halftwee hoeft aan te bellen. Ook ga ik proberen te voorkomen dat er liedjes van Wim de Bie gezongen worden om vijf uur. Zijn hit ‘Billeritsie Boterspritsie bij de thee’ moet maar verplaatst worden naar een zangavondje in het Vondelpark.

Voor iedereen is het weer ‘zo’n leuk feest van Sara’, zoals elke eerste zaterdag van september. Maar voor mij zelf voelt het anders. Ik ben 35. Verstandelijk weet ik heel goed: er is niets veranderd ten opzichte van gisteren. Maar gevoelsmatig is er een grens overschreden.

De volgende ochtend probeer ik – samen met de logés die ik her en der aantref – het huis in de oorspronkelijke staat terug te brengen. We werken er een enorme afwas doorheen, zetten lege flesjes in kratten en vullen de ene vuilniszak na de andere met lege chipszakken, etensresten en verfrommelde cadeaupapiertjes.

Om twee uur verlaten de laatste gasten mijn huis en sleep ik een eettafelstoel naar het balkon. De hangmat is op dit moment verboden terrein, want daarin val ik onmiddellijk in slaap.

Ik moet nadenken.

Als mensen mij vroegen: ‘Wil je kinderen?’ was mijn antwoord altijd: ‘Later, als ik groot ben.’ Ik had bedacht dat ik erover moest gaan nadenken als ik een jaar of 32 zou zijn, en dan zou het eerste kind vast wel geboren worden als ik een jaar of 34 was. Het was meer een verwachting dan een gevoel of een wens. Verder dacht ik er niet over na. Maar vandaag ben ik geen 34 meer en heb ik nog geen kind, sterker nog: ik heb niet eens een partner!

Vroeger was jarig-zijn hapjes maken, een feest geven, cadeautjes krijgen en het middelpunt zijn. Vanaf nu is het een jaar ouder worden.

Gewoonlijk ben ik uiterst bekwaam in het ontlopen van de dingen die er echt toe doen, maar nu dwing ik mezelf tot nadenken over mijn kinderwens. Goed, ik ben 35 en het is anders gelopen dan waar ik op vertrouwde; ik ben niet vanzelf moeder geworden. Dat had ik blijkbaar diep in mijn hart wel verwacht, anders zou ik nu niet zo teleurgesteld zijn.

Wacht, ik ga eerst even thee zetten. In de keuken pak ik de waterkoker en zie dat er wat aanslag in zit. Dit lijkt me een geweldig moment om hem te ontkalken. Ik doe een halve liter azijn in het apparaat en zet het aan. Dit doet me denken aan mijn studententijd. Als er een tentamen aankwam, greep ik alles aan om het studeren uit te stellen. Ik deelde mijn huis met twee medestudenten die meestal tegelijk met mij tentamens hadden. In het doorgaans nogal aangekoekte huis werd dan ineens flink gepoetst. Het was dringen bij de anders nogal eenzame afwasteil, de trap werd drie keer per dag gedweild en van de badkamervloer kon je eten.

Dat moet nu anders. Een tentamen heeft weliswaar een deadline, maar er is altijd nog een herkansing. Aan een kinderwens zit ook een uiterste datum, maar je weet niet waar die voor jou zal liggen. Herkansingen na het verstrijken van die deadline worden niet geboden.

Ik ga achter mijn bureau zitten en sluit mijn laptop weer aan, die in verband met de invasie van dorstige vrienden naar een lade was verbannen. Het tekstverwerkingsprogramma start op met een mooi, nieuw, leeg document. Ik typ de datum van vandaag, kies ‘bestand, opslaan als’ en noem het Wil ik kinderen.doc.

Het schiet lekker op met mijn document: na een halfuur staat nog steeds alleen de datum op mijn scherm. De entertoets helpt de cursor naar de volgende regel waar ik een 3 en een 5 weet te typen. Vervolgens vermeld ik dat veertig jaar min mijn huidige leeftijd gelijk is aan vijf. Uitgaande van twaalf eitjes per jaar zijn dat er zestig in die vijf jaar. Om daar twee kinderen uit te fabriceren moet ik er 3,3 procent van benutten. Zo is mijn wiskundestudie toch nog ergens goed voor.

Na dit huzarenstukje kruip ik toch maar in de hangmat en overdenk mijn situatie. Ik ben alweer een paar jaar vrijgezel. Mijn leven is druk en leuk, ik werk minimaal vijftig uur per week, reis veel voor de zaak en heb veel vrienden.

Als ik in de spiegel kijk zie ik een kleine vrouw met een grote wens. Een ‘later als ik groot ben’-wens. Maar wanneer ben ik groot genoeg en ook weer niet te groot? Want op een dag treedt onverbiddelijk en onherroepelijk het ‘te laat’-concept in werking. Als ik doorga met mijn huidige manier van leven zal die grootste wens vanzelf irreëel worden en vervolgens omslaan in een gemis.

Ik moet een keuze maken, en daar ben ik erg slecht in. Vooral als het zaken betreft die blijvend zijn, of in ieder geval lang bij me zullen blijven, zoals boekenkasten, gordijnen of partners. Een twijfelachtig hoogtepunt van mijn keuze-uitstelneurose vond plaats toen ik – na een vergelijkend warenonderzoek bij vier fietsenwinkels, zeven proefritten en lang twijfelen – eindelijk een nieuwe fiets had gekocht. Ik wilde hem ‘lelijk schilderen’, zodat hij minder snel gestolen zou worden. Voordat hij afzichtelijk genoeg was durfde ik hem niet buiten te zetten. De fiets belandde daarom tijdelijk midden in de huiskamer. Drie maanden lang struikelde ik erover, omdat ik maar niet kon beslissen in wélke afzichtelijke kleuren ik hem wilde gaan verven.

Starend naar de franje van de hangmat peins ik verder: als ik dit werk blijf doen kan ik flink doorgroeien en een prachtige carrière opbouwen. Maar hoe zal ik dan terugkijken op mijn leven? Zal ik denken: Hé, ik ben ergens iets vergeten, iets wat ik heel graag wilde, wat nu niet meer kan. Zal ik dan de rest van mijn leven spijt hebben?

Ik sluit mijn ogen en visualiseer mezelf als bejaarde vrouw die terugkijkt op haar leven. Ik kijk naar een Sara die alles overkwam, die geen bewuste keuzes heeft gemaakt. Ze zit op een hoge stoel aan een tafel waar een Perzisch kleedje op ligt, doet een zoetje in haar koffie en roert eindeloos. Op haar rollator – die zoals gewoonlijk naast haar staat – ligt een pak koekjes (en er zullen vast al maandenlang een paar potten verf in verschillende kleuren klaarstaan om de rollator lelijk te schilderen).

De deurbel gaat nooit onverwacht. Er komt geen kleinkind binnenstormen om bij een kopje thee met een Scholiertje te vertellen hoe het op school was. De vrouw heeft een mooie carrière gehad, veel gereisd en had veel leuke en interessante vrienden. Sommigen spreekt ze nog wel eens, anderen zijn helaas al overleden. Misschien heeft de vrouw een partner, of misschien heeft ze ook hem al overleefd. Maar ze heeft niet mogen ervaren hoe het is om moeder te zijn. Ze heeft het stokje niet doorgegeven.

Ik open mijn ogen, draai me om in de hangmat, sluit mijn ogen weer en probeer mezelf nu voor te stellen als een bejaarde vrouw die op haar 35e het roer heeft omgegooid.

Ik zie een warme, tevreden, rustige Sara die moeder en oma is, die mee heeft mogen maken hoe heerlijk het is om zoveel van haar kinderen te houden. Ze heeft haar carrière nooit meer op kunnen pakken, omdat dat lastig te combineren was met het moederschap, maar dat vindt ze niet erg. De deurbel kan elk moment gaan, maar ook als het vandaag stil blijft in huis is het goed, want er komt vanzelf weer een moment dat er wel een kind of een kleinkind langskomt. De Scholiertjes krijgen nooit de kans om oudbakken te worden.

Met die twee beelden voor ogen weet ik zeker: hoe ik het ga doen weet ik nog niet, maar moeder zal ik worden! Als ik later moet terugkijken op een leven zonder kinderen zal me dat veel pijn doen. Pijn over de tijd dat ik niet zwanger ben, pijn dat ze niet geboren worden. Pijn over het missen van de dag dat ze voor het eerst naar school gaan of hun zwemdiploma halen. Ik zal jaloers zijn op vriendinnen wier kinderen leren lezen, eindexamen doen, hun rijbewijs halen en vervolgens zelf kinderen krijgen.

Als ik moeder wil worden, moet ik stappen gaan zetten. Met een ruk kom ik overeind: vanaf nu ga ik mijn kinderwens serieus nemen, die mag niet meer worden weggestopt!

Lijstje is mijn middle name, dus ik zet ‘Iets doen met mijn kinderwens’ onder aan mijn actielijst. Bovenaan staan de dingen die er al zo lang staan, dat ze toch niet gaan gebeuren. Ik lees mijn lijstjes dan ook altijd van onder naar boven. Er mogen geen trappen meer worden gedweild of waterkokers ontkalkt. Er is een gevaarlijke deadline op komst, dus elke vorm van vluchtgedrag moet vermeden worden. Het bestand Wil ik kinderen.doc kan een uur na zijn geboorte al verplaatst worden naar de map Niet meer nodig.

Ik pak mijn agenda en blader er wat in. De komende weken heb ik het nog ontzettend druk met verjaardagen en feestjes en in oktober zal ik veel weg zijn voor mijn werk. In de herfst zijn er altijd veel congressen en dit keer heb ik er drie achter elkaar. Normaal doe ik er twee met een week pauze ertussen, maar nu ben ik gevraagd om tussen Athene en Barcelona in een weekje naar Houston te komen, om daar de Amerikanen te ondersteunen bij hun jaarlijkse congres. Een grote eer, goed voor mijn KLM-grachtenhuisjes-verzameling en mijn Frequent Flyer Miles.

Ik leg mijn agenda weg en blader in de KLM-timetable om uit te zoeken hoe ik het beste van Athene naar Houston kan vliegen. Ik kan er geen chocola van maken en mail de secretaresse of zij de vraag bij het reisbureau wil neerleggen. Intussen lokt een penetrante lucht me naar de keuken. Nadat ik de waterkoker driemaal goed heb omgespoeld, ontruim ik de besteklade, sop hem helemaal uit en poets mijn drie zilveren theelepeltjes – die ik nooit gebruik – tot ze weer prachtig glimmen.

31 december 2000

Mensen beginnen al wat onrustig te worden, er wordt gerommeld met flessen en glazen. Ik sta in de rij voor de wc. Het is vol op de niet al te grote woonboot aan de Prinsengracht. Ik zie er niet uit in mijn seventies-kleding, vonden we dit echt mooi indertijd? Gelukkig heeft iedereen iets met het thema gedaan; er zijn mensen die er beslist nog beroerder uitzien dan ik. Het is tien voor twaalf, er zijn nog maar twee wachtenden voor me, dus het gaat zeker goed komen: ik kan met een lege blaas het nieuwe jaar in.

De televisie wordt aangezet voor de laatste seconden en precies op het juiste moment knallen de kurken van de appelcider. Ik vind het altijd heerlijk om de jaarwisseling te vieren in gezelschap van goede vrienden, zodat je elkaar ook écht, welgemeend een gelukkig nieuwjaar kan toewensen. Als iedereen een beetje uitgezoend is, zien we dat twee vrijgezellen uit de vriendengroep dat nog lang niet zijn. De prijsuitreiking voor de beste outfit missen ze, maar dat zullen ze op de koop toe nemen. Ik krijg zowaar de derde prijs, dat verzacht mijn gevoel van ‘wat zie ik eruit zeg’ enigszins. Zolang ik met mijn bronzen medaille om mijn nek tussen mijn seventies-maatjes op de boot blijf, is er niets aan de hand.

Ik spring flink mee op de muziek van Madness, de boot schommelt. Het nummer is afgelopen en iemand roept dat hij Blondie wil horen, vijf anderen melden luid dat ze dat juist niet willen. Ineens voel ik een huilbui opkomen vanaf een vreemde plaats. Uit het niets bouwt zich een druk op achter mijn borstbeen, die er via mijn ogen uit wil. Stiekem naar buiten glippen om even alleen te zijn is uitgesloten vanwege de combinatie van de buitentemperatuur en het feit dat mijn jas ergens in een ongeorganiseerde berg van veertig jassen op het bed ligt, dus ga ik op een omgekeerde emmer in de douche zitten. Ik probeer te ontdekken wat mijn stemming deed omslaan, want aan het feit dat Blondie niet is opgezet zal het waarschijnlijk niet liggen. Ik ga mijn gedachten van de afgelopen minuut na. Ik dacht aan de vieze appelcider, aan de vette oliebollen, aan het kersverse stelletje en aan een vrouw die geen alcohol drinkt vanavond omdat ze zwanger is.

Hebbes.

2001 komt als een donkere wolk op me af. Ik ga 36 worden dit jaar en de actie ‘Iets doen met mijn kinderwens’ staat allang niet meer onder aan mijn lijstje. Er zijn talloze actietjes en ideetjes onder geplaatst, erg belangrijke dingen zoals mijn kruiden op alfabet zetten en de hangmappenkast uitmesten.

Heb ik al iets gedaan met de uitkomst van mijn hangmat-sessie? En ga ik daar iets mee doen als ik zo doorga? Stelletjes ontstaan, vriendinnen worden zwanger en ik ga gewoon door met mijn leven zoals het was. Ik kijk naar de fles shampoo tegen futloos haar en bedenk dat het haar van de gastvrouw inderdaad wat slap oogt. De les van deze avond is dat je je shampoo moet verstoppen als je een feestje geeft. Helemaal blij met deze nieuwe levenswijsheid trek ik mezelf overeind, stoot mijn hoofd tegen de kraan en stort me weer in het feestgedruis.

Wakker worden op 1 januari is nooit mijn favoriete bezigheid geweest, maar zo beroerd als dit jaar is nieuw voor me. Het is kwart over zeven, ik ben klaarwakker en doodmoe tegelijk. Een gevoel van haast stroomt door mijn aderen en er heerst onrust in mijn borstkas. Als ik nog kinderen wil zal ik toch snel een man moeten vinden.

Ik klauter mijn bed uit en probeer iets te zien. Dat lukt niet meteen, want mijn hart kan dan wel klaarwakker zijn, mijn ogen denken daar duidelijk anders over. Een kopje thee later vind ik mezelf terug achter mijn laptop en ben ik een profiel aan het maken op een datingsite. Hopelijk hoef ik niet al te veel keuzes à la Lelijke-Fiets-Kleuren te maken en lukt dit me wel binnen drie maanden.

Geslacht: dat is een makkelijke vraag, hier hoeft zelfs een Sara Coster niet lang over na te denken. Zo lust ik er nog wel tien. Leeftijd: 35. Gewicht: twee kilo minder lijkt me kansrijker. Bijzonderheden: kan inparkeren als een man, heeft bootje, kent alle voetbaluitslagen van het WK ’78 uit haar hoofd. Goed in: lijstjes maken, rijsttafels koken. Slecht in: keuzes maken. Kinderwens: mijn eerlijke antwoord is ‘ja’, maar daar versier ik geen man mee. Ik klik op ‘nee’.

Tevreden kruip ik terug in bed. Ik heb iets gedaan met mijn kinderwens en kan nu mijn ogen weer sluiten. Binnen een minuut open ik ze weer. Om bij kinderwens ‘nee’ aan te klikken is niet handig, want dan krijg je mannen die geen kinderen willen en dat kost te veel tijd en dus eitjes. Stel dat mijn droomprins ook vroeg wakker is vandaag, dan maak ik meteen een verkeerde indruk. Ik verlaat mijn warme bed voor de tweede keer dit jaar, maak van de ‘nee’ een ‘weet nog niet’ en ga voor de derde keer dit jaar naar bed.

Nog geen minuut later verander ik de ‘35’ in ‘32’, want een vrouw van 35 die niet weet of ze kinderen wil is een beetje apart.

Februari 2001

Op mijn werk krijg ik veel complimenten en de ene na de andere reis verschijnt in mijn agenda. De avonden die ik in Nederland ben verdeel ik tussen uit eten gaan met vrienden, een cursus kinderpsychologie, theaterbezoeken en het liefst één keer per week een echt ‘SarAvondje’. Dat betekent lekker alleen zijn, wat rommelen in huis, op de bank hangen en ER kijken. Maar tegenwoordig heb ik er een tijdrovende activiteit bij: het internet-daten blijkt intensief en nogal verslavend te zijn. Als ik ’s avonds laat thuiskom zijn er altijd wel nieuwe berichtjes of contactverzoeken. Blijkbaar is er grote behoefte aan 32-jarige vrouwen van 58 kilo die twijfelen of ze kinderen willen en die weten dat Ernie Brandts tweemaal scoorde tegen Italië op het WK in 1978, waarvan eenmaal in eigen doel.

In het afstand doen van spullen, restjes eten en papiertjes ben ik nooit goed geweest en deze lijn trek ik moeiteloos door op de datingsite, want het aantal mannen met wie ik mail wordt dagelijks groter. Nadat ik de zeiler veel plezier had gewenst bij zijn wielerronde en de wielrenner heel attent had gevraagd of zijn roer al gerepareerd was, heb ik een systeem gemaakt om een beetje overzicht te krijgen en te houden in de warboel van alle namen, schuilnamen, hobby’s en foto’s van de diverse kandidaten. Er is een map op mijn laptop verschenen die Date-foto’s heet. Op mijn bureau ligt een mapje met een print van Date-overzicht.doc geheimzinnig ondersteboven. Van elke man staan zijn schuilnaam, zijn echte naam, wat wetenswaardigheden en wie aan de beurt is om te mailen vermeld. Desondanks is het ondoenlijk om met twintig mannen tegelijk te communiceren en ik besluit om me tot vier te beperken. Pas als ik er eentje afgewezen heb, mag ik er een nieuwe bij nemen. Dat betekent wel dat ik er van zestien afscheid zal moeten nemen. Voor iemand die niet kan kiezen is dat een onmogelijke opgave. Na twee avonden wikken en wegen heb ik er nog zeven over en ben ik al erg trots op mezelf.

Ik kom er niet aan toe om zelf op zoek te gaan tussen de advertenties, ik ben alleen maar aan het schiften in de vele reacties die ik krijg. Ik stuur daarom vanaf nu iedereen die op mijn profiel reageert een nette afwijzing en wens ze veel succes bij hun verdere zoektocht. Ik gebruik niet de standaard afwijs-knop, maar schrijf elke man een persoonlijk mailtje. Van de meesten krijg ik vervolgens een berichtje waarin ze me bedanken voor het afmelden: ik blijk een van de weinige vrouwen te zijn die zo beleefd is om dat te doen. Verspil ik tijd? Ik wil mezelf blijven en handhaaf mijn tijdrovende afwijzingssysteem.

Vervolgens ga ik zelf op zoek in het woud van mannen die graag onder het genot van een glas rode wijn een goed gesprek op de bank voeren. Dan kennen ze mijn bruine, gescheurde corduroy bank nog niet. Mijn nieuwe methode zet meer zoden aan de dijk, ik maak zelfs zo nu en dan een afspraakje met een van de gegadigden, al blijft het altijd bij één keer. Al dat e-mailen is leuk, maar blijkbaar kan ik verliefd worden op iemands mailtjes om er bij de eerste ontmoeting meteen achter te komen dat dit wat mij betreft niets zal worden. Er blijven echter altijd nog potjes op het vuur en nachtenlang mail ik met deze of gene.

Twee van de mannen met wie ik een afspraakje had maakten een opmerking over de ring die ik draag: ‘Als ik niet zou weten dat je single was en ik je gewoon ergens tegen was gekomen, zou ik niet op je afgestapt zijn. Weet je zeker dat je niet getrouwd bent?’ Ik heb de gouden ring met drie mooie steentjes erin inderdaad ooit van een partner gekregen, samen met een schattig gouden kettinkje. Toen het net uit was met de bewuste vriend vroeg iemand mij: ‘En, moeten er nog sieraden worden verkocht?’ Ik zei: ‘Nee hoor, ik vind ze mooi, dus ik hou ze lekker om.’ Maar ik was me er niet van bewust dat de ring er als bewijs van beloofde eeuwige trouw uitzag.

Het kettinkje mag blijven, maar ik ga – in ieder geval voorlopig – afscheid nemen van de ring. Op zolder, onder een krat vol programmaboekjes van Ajax, vind ik de doos die ik zoek. Er zit een grote sticker op geplakt waar ‘sentiment’ op staat geschreven. Tussen een Chinese kalender van 1983 met de bedrijfsnaam van mijn ouders erop, een kitscherige wekker en een zelfgemaakt mahjongspel vind ik wat ik zoek: de Matroesjka-poppetjes die ik ooit van mijn vader kreeg toen hij een tussenlanding had gemaakt in Tasjkent.

Een voor een open ik de poppetjes. De ene Matroesjka is nog zwangerder dan de andere. Ik laat het kleinste, massieve poppetje even rusten in mijn handpalm. Daarna stop ik het in een washandje. De ring doe ik in het kleinste holle poppetje, en zet de rest er weer omheen: moeder, grootmoeder, overgrootmoeder en betovergrootmoeder. De zwangere Matroesjka-familie belandt ook in het washandje, dat ik vervolgens netjes in een hoekje van de sentimentdoos stop.

De weg is nu helemaal open voor het vinden van een partner. Ik vind dat ik goed bezig ben met de actie ‘Iets doen met mijn kinderwens’.

Maart 2001

Op dat heel grote internet heb ik nu dan een echt leuke man gevonden! Hij heeft in zijn profiel niet gezet dat zijn hobby’s lezen en hardlopen zijn, maar dat hij graag midden in de nacht heel hard door de stad fietst en daarbij niet af mag stappen van zichzelf. In plaats van het cliché glas rode wijn bij de open haard houdt hij van samen afwassen. Hij meldt – in tegenstelling tot de meeste van zijn concurrenten – gelukkig niet wat een vrouw allemaal wel en niet moet kunnen en zijn, maar hij heeft beschreven wat hem blij maakt, wat hem boeit en wat hij moeilijk vindt. Bijkomend voordeel is dat hij in Amsterdam woont. Zijn foto is ook erg leuk. Hij heeft een informele, gezellige trui aan en kijkt je met een lieve glimlach aan. Ik heb meteen op zijn oproep gereageerd, maar heb nog steeds geen antwoord. Althans, de laatste 23 keer dat ik keek was er geen bericht van hem, en het is toch al zeker tien uur geleden dat ik mijn reactie verstuurde.

De volgende ochtend zet ik nog voor ik ga douchen mijn laptop aan. Mijn mailbox meldt dat er drie nieuwe berichten zijn. Twee daarvan zijn van mijn moeder en het derde meldt dat er een reactie van Michiel voor me is op de datingsite. Mijn adem stokt, zal het een bericht zijn of heeft hij bruut op de ‘geen interesse’-knop geklikt? Ik durf nog niet te kijken, maar ga eerst douchen.

Een kwartier later keer ik fris en gewapend met een kop thee terug bij mijn laptop en klik op de link naar de datingsite. Ik zie dat het een lange tekst is, dus geen afwijzing vermoed ik, tenzij hij een nog tijdrovender afwijzingssysteem heeft dan ik.

Het is een leuk bericht, vol dingen die ik herken en waarop ik wil reageren. Verder blijkt uit zijn bericht dat hij ergens vlak bij mij woont. Hij geeft meteen zijn hotmail-adres, zodat we de datingsite kunnen verlaten.

Dagelijks gaan er steeds langere berichten heen en weer. Algauw geeft hij me zijn echte mailadres. Het is een xs4all-adres, net als het mijne. Dat zegt iets: xs4all’er ben je niet zomaar. Er komen meer en meer overeenkomsten boven water. Hij heeft ook een bootje, skate ook vaak in het Vondelpark en heeft bij dezelfde club gevoetbald als ik een paar jaar vóór hem.

De volgende stap is dat we elkaar Word-documenten sturen. Met de optie ‘wijzigingen bijhouden’ zetten we een complete digitale dialoog op. Ik begin te dromen van ontbijtjes, vakanties, boottochtjes en stiekem ook van schoolpleinen en sinterklaasfeesten. Maar misschien is het verstandig om elkaar eerst eens te ontmoeten. Hij wil bellen, maar dat durf ik niet. Stel je voor dat ik afknap op zijn stem of dat hij een vreselijk accent heeft, terwijl ik dat misschien geen probleem vind als ik hem zie. We mailen elkaar een voorstel om in een café af te spreken. De mailtjes kruisen elkaar, maar dat is geen probleem, want we stellen allebei dezelfde locatie voor, en dat in een stad met 3800 horecagelegenheden.

Gisteren heb ik mijn haar al gewassen, want de tweede dag zit het altijd het mooist. De Opium doe ik drie uur van tevoren op, dan ruik je het nog wel, maar veel subtieler dan als het er net op zit. Tanden poetsen doe ik één uur van tevoren. De Parodontax laat ik even voor wat het is, voor deze date kies ik Elmex.

Goed beschouwd ben ik al twee dagen onderweg naar café ’t Hoekje en ik weet het toch te presteren om te laat te komen. Het voordeel daarvan is dat Michiel er al zit en ik niet zenuwachtig naar de deur hoef te kijken, iedere man die binnenkomt onderzoekend aankijkend of het hem is. Het nadeel is dat ik me onder zijn toeziend oog uit mijn jas moet zien te worstelen zonder stoelen of biertjes om te gooien.

Het lukt allemaal zonder kleerscheuren en we raken meteen geanimeerd in gesprek. We stellen elkaar vragen als: ‘Wat zou je doen als je een dag onzichtbaar was?’ En: ‘Wat is je grootste blunder, waar ben je trots op en waar ben je bang voor?’ We hebben nauwelijks tijd om een volgend drankje te bestellen.

Mijn handen weten niet zo goed wat ze moeten doen. Nadat ik een bierviltje vakkundig in duizend kleine stukjes heb gescheurd, leg ik mijn handen op mijn schoot. Veilig onder tafel, daar kan ik niets kapotmaken. De vingers van mijn rechterhand draaien rondjes om mijn lege linkerringvinger. Tegen middernacht stappen we op. Niet omdat we uitgepraat zijn, maar omdat we morgen allebei vroeg op moeten.

Na deze date is ons mailverkeer helaas genormaliseerd tot datgene waarvoor e-mail bedoeld is: korte berichtjes om iets te vertellen, te vragen of afspraakjes te maken.

April 2001

We bezoeken samen een tentoonstelling in het Gemeentearchief en een wedstrijd van Ajax, ik kook een uitgebreide rijsttafel voor hem en hij is uren bezig om een Surinaams kippetje voor mij klaar te maken. We gaan samen naar een rommelmarkt, waar ik een kitscherige lamp en een lichtblauwe elektrische klok uit de jaren vijftig koop. Het verbaast me niet dat Michiel ook van dat soort spulletjes houdt.

’s Avonds open ik De ideale man.doc, waarin ik in de loop der jaren eigenschappen heb verzameld waaraan ik mijn droomprins zou kunnen toetsen. Er staan de meest uiteenlopende dingen in. Uiteraard moet hij mooie ogen hebben, communicatief, empathisch, intelligent en lief zijn, maar ook zou het fijn zijn als hij liedjes van Boudewijn de Groot op zijn gitaar kan spelen, een trui met een capuchon draagt, van varen houdt en niet De Telegraaf leest. Er staan 52 eigenschappen op deze enigszins dubieuze lijst. Michiel scoort 41 punten, dat is extreem veel.

Gek genoeg worden we geen van beiden verliefd. Als we elkaar op een andere manier hadden ontmoet, waren we vast goede vrienden geworden, zoals dat gebeurt met een studiegenoot, een collega of iemand van hetzelfde geslacht. Maar als je elkaar via freedating.nl kent lijken er maar twee mogelijkheden te zijn: het wordt een relatie of het loopt dood. Na een avondje smartlappen gezongen te hebben in een restaurant op de Zeedijk besluiten we het contact te verbreken. Als ik thuiskom zie ik tot mijn grote verbazing dat de lichtblauwe klok achteruit loopt.

Ik ben vier maanden, honderden mailtjes en vele dates verder, mijn eierteller is teruggelopen tot 52, maar ik ben geen stap dichter bij het moederschap gekomen.

Mei 2001

De zon schijnt, ik leg een lekker kussen in de hangmat en daarna mezelf. Ontsnappen mag niet meer, ik heb mezelf weer veel te veel vluchtpogingen toegestaan. Het daten was erg leuk, maar het had wel een destructief neveneffect: mij afleiden van datgene waar het voor mij in deze fase echt om gaat. Dat mijn werk een waterkoker is wist ik wel, en ook dat sociale contacten een emmertje sop met een dweil kunnen zijn, maar de datingsite is een wolf in schaapskleren. Ik dacht dat ik goed bezig was, maar is het snel zoeken van een man wel slim? Mijn vriendin Petra heeft ooit gezegd dat ze heel blij was dat ze haar vriend al acht jaar kende voordat ze kinderen met hem kreeg. Daarentegen was Clara al zwanger toen ze haar man nog maar drie maanden kende. Ze gingen echter uit elkaar toen hun tweede kind vijf maanden was en sindsdien hebben ze bijna dagelijks contact, waarbij ‘contact’ een mooi woord is voor ruzie, touwtrekken en het voeren van telefoongesprekken die steevast eindigen doordat een van beiden de (inmiddels spreekwoordelijke) hoorn op de haak gooit.

Soms zeggen mensen iets wat maar blijft echoën in je hoofd, en die opmerking van Petra doet dat bij mij. Acht jaar, acht jaar, acht jaar. Gemakshalve halveer ik het. De wiskundige in mij houdt van rekenen. Voor de zekerheid trek ik er nog een jaartje van af. Drie jaar kan ook genoeg zijn, toch? Vierenhalf min drie is anderhalf jaar. Dat is op zijn zachtst gezegd niet echt veel, zeker niet als je twee kinderen wilt. Bovendien heeft mijn langste relatie maar drie jaar geduurd. Wat als ik nu voor iemand ga en het na drie jaar toch weer niet blijkt te werken? En wat als we dan een kind hebben? Ik wil geen gescheiden moeder zijn die haar kind om de week op vrijdagavond aan het begin van een straat afzet en zegt: ‘Bel maar aan op nummer twaalf, ik loop niet mee, want ik wil die man nooit meer zien.’

Is het te laat om met een partner kinderen te krijgen? Is het risico op lege handen of een scheiding te groot als ik met mijn 35-plus-kinderhaast en mijn met-grote-slagen-slaande-biologische-klok aan een relatie begin? Door de angst ooit bevestigend op die vraag te moeten antwoorden, word ik ineens ongekend besluitvaardig: het roer moet om: ik ga het zonder partner doen!

Ik ben erg trots op mijn nieuwe inzicht. Ik hoef alleen nog maar een lijstje te maken en dan komt alles goed. Ik ga achter mijn laptop zitten en maak een nieuw document. Ik heb alleen even geen idee wat ik erin zal gaan zetten, noch wat voor naam ik het bestand zal geven, laat staan dat ik de te bewandelen weg voor me zie. Mijn handen hangen boven het toetsenbord.

Is het niet realistischer om in te zien dat ik – ondanks deze verhelderende hangmatsessie – weer nieuwe afleidingsmanoeuvres zal vinden? Mijn werk zal altijd leuk en tijdrovend zijn, mijn vrienden zullen initiatiefrijk blijven en in de stad zullen altijd leuke cursussen, theatervoorstellingen en restaurants te vinden zijn.

Als ik zo doorga als nu ben ik straks vijftig, manager van een grote internationale ICT-afdeling, heb ik genoeg Frequent Flyer Miles om vier keer de wereld rond te vliegen, maar ben ik wel iets vergeten wat voor mij essentieel is. Ineens ben ik heel kordaat en ga over tot actie!

Luid ‘Laat mij maar alleen’ van Klein Orkest zingend verban ik mijn dating-registratiesysteem naar een mapje in de hangmappenkast, haal mijn profiel van de site af, typ in het lege document in rap tempo een aantal regels en noem het Ontslagbrief.doc. Deze brief staat de rest van het weekend te pruttelen, maar maandagochtend vroeg print ik hem en fiets in een recordtijd naar kantoor.

Er is ook een document in wording dat Doen tijdens halve sabbatical.doc heet, want mijn plan is om zes maanden geen vaste baan te hebben. Onder aan deze lijst der lijsten, op poleposition, zet ik mijn kinderwens, daarboven zet ik dingen als ‘Hal schilderen’, ‘Bank kopen’ en ‘Uitvinden of ik het leuk vind om van kookhobby beroep te maken’.

Uiteraard is mijn kinderwens niet de enige reden om mijn baan op te zeggen, maar het was wel de aanleiding om erover te gaan nadenken. Toen ik de mogelijkheid om op te zeggen in overweging nam, voelde ik dat de hele wereld ineens aan mijn voeten lag, maar dit keer zonder Frequent Flyer Miles. Mijn beslissing was toen snel genomen. En dat voor iemand die niet kan kiezen welke kleurencombinatie de lelijkste is voor een fiets.

Het nieuws slaat in als een bom. Er komen mailtjes uit binnen- en buitenland en er volgt een gesprek bij het bestuur. Ik laat me bijna overhalen om toch te blijven, ik mag kiezen op welk kantoor en bij welke afdeling ik wil gaan werken. Er komen ook aanbiedingen uit het buitenland. Het is een warm bad van aandacht en complimenten, maar ik zwicht niet.

Juni 2001

De klanten zijn geïnformeerd dat onze afdeling vandaag twee uur eerder sluit, collega’s fluisteren in de gang en zwijgen plotseling als ik aan kom lopen. Om drie uur moet ik achter mijn leeggeruimde bureau gaan zitten en wachten tot ik zal worden opgehaald. De minuten kruipen voorbij, maar uiteindelijk word ik meegetroond naar de grote vergaderzaal. De deur zwaait open en meer dan vijftig collega’s zingen me toe.

Mijn baas houdt een toespraak van drie A4’tjes. Hij meldt bij het onhandig omslaan van de bladzijden dat dit komt omdat hij van mij geleerd heeft om dubbelzijdig te printen. Het huilen staat me nader dan het lachen. Eigenlijk is het eerlijker om te zeggen dat de tranen over mijn wangen lopen. Gelukkig heb ik mijn eigen toespraak woord voor woord uitgeschreven, anders zou ik nu niets weten te zeggen. Ben ik niet ongelooflijk stom geweest om deze baan op te zeggen? Ik voel me hier als een vis in het water.

Maar als ik tussen het feesten door even alleen op de wc zit, kan ik me ook andere dingen voor de geest halen, ik ben een beetje uitgezwommen in deze zee. Ik wil de helikopter in om vanaf grote hoogte naar mijn eigen leven te kijken en ik wil weloverwogen keuzes maken, focussen op beslissingen waar ik de rest van mijn leven achter moet kunnen staan.

Ik krijg bergen cadeaus, waaronder een dvd met een film waarin collega’s uit binnen- en buitenland een afscheidswoord tot me richten. Om vijf uur ’s nachts kruip ik in beschonken toestand met twee collega’s de trap naar mijn appartement op. Tijdens het ontbijt bekijken we met zijn drieën de mooi gemonteerde film. Tegen de middag vertrekken ze en als de deur in het slot valt is de volgende fase van mijn leven aangebroken. Ik sta zelf aan het roer, hoe eng dat ook is. Niets of niemand zal mij in een richting duwen: ik ga zelf de koers bepalen!

Gelukkig heb ik van tevoren op een lijstje gezet wat ik deze eerste dagen wil gaan doen, zodat ik niet in een zwart gat val. Ik heb de verf voor de hal al gekocht, dus ik kan meteen beginnen. De eerste dagen ben ik echter te moe, pas na een dag of vier kom ik op gang.

Van mijn collega’s heb ik een peperdure pepermolen gekregen die ik gelukkig kan ruilen voor twee warmhoudbakken, die ik goed kan gebruiken bij een andere actie op mijn lijstje: kijken of ik van mijn liefde voor het koken van rijsttafels mijn werk wil maken. Ik sjouw de bakken – die in het deel van de wereld waar ik mijn eerste stapjes aan het zetten ben chafing dishes heten – de trap op en stap moeizaam over de verfpotten en kwasten heen die de toegang blokkeren.

Mijn nieuwste computerbestand heet Rijsttafel.xls en ik vul verschillende werkbladen met kolommen vol ingrediënten en hoeveelheden. Voor 45 personen wil ik vier kilo rendang maken. Daarvoor heb ik drie kilo rundvlees, drie blikken kokosmelk, vijftien tenen knoflook, vijftien rode pepers, zes daon salam en zes daon djuruk purut nodig. De eerste opdrachten komen al snel binnen vanuit mijn vriendenkring en variëren van rijsttafels voor tien tot vijftig personen. Ik leef me helemaal uit op de recepten en de hoeveelhedenlijsten. Ik zwerf dagenlang rond in de Makro, de Hanos en de Chinese groothandel. Van mijn eerste verdiensten schaf ik een elektrische soepketel aan, zodat de volgende klanten soto ajam vooraf kunnen krijgen.

Vier rijsttafels, veertien potten pindakaas, twintig kilo rijst en 560 tenen knoflook later krijg ik voor het eerst een opdracht van iemand buiten mijn kennissenkring. Een dame wordt zeventig en verwacht tachtig gasten. Het Excel-bestand is zodanig opgezet dat ik alleen het aantal personen in hoef te typen en een keuze moet maken uit de verschillende gerechten, dan komt de boodschappenlijst zo uit de printer rollen, uiteraard gesorteerd op winkel en daarbinnen op alfabet. Ik sjouw onder andere vijf kilo uien, acht kilo vlees, twee kilo santen, vijf potten pindakaas, tweehonderd tenen knoflook en honderd eieren de winkel uit, de auto in, de auto uit en de trappen naar mijn appartement op.

Tot mijn grote schrik merk ik dat ik het helemaal niet leuk vind om te koken voor mensen die ik niet ken. Ik voel me een uiensnijder, een sloofje, en de wetenschap dat mijn uurloon een schamele vier gulden is maakt me niet echt blijer. Op de avond zelf blijkt het bovendien de bedoeling te zijn dat ik alle vieze borden en glazen met de hand afwas in een veredeld wc-fonteintje. Doodmoe en ellendig laad ik aan het eind van de avond mijn nog vieze chafing dishes in de auto: die gooi ik thuis wel in de afwasmachine. Te ongelukkig om het goede van deze ontdekking in te zien, duik ik bij thuiskomst meteen mijn bed in; de vuile spullen laat ik onder aan de gemeenschappelijke trap staan, arme buurman.

De volgende ochtend heb ik gelukkig weer wat energie en open ik Doen tijdens halve sabbatical.doc. ‘Iets doen met mijn kinderwens’ zie ik staan. O ja. En ‘Hal schilderen’. Ik gluur vanuit mijn werkkamer de hal in, zie kranten op de vloer liggen en uitgedroogde verfkwasten in een potje staan dat ooit terpentine bevatte. Verder naar de volgende actie: ‘Uitvinden of ik het leuk vind om van kookhobby beroep te maken’. Goed, er is ten minste één actie op mijn lijstje die ik kan doorstrepen: ik vind het heerlijk om voor vrienden een rijsttafel te cateren, maar professioneel wil ik hier niets mee gaan doen. Ik heb – op de laatste rijsttafel na – een leuke tijd gehad, ben ergens achter gekomen en dat was een van de doelen van deze periode. Ik heb voor jaren genoeg kruiden en pindakaas in huis, en ik heb er een zekerheid, een soepketel, twee chafing dishes en een enorm Excel-bestand aan overgehouden, altijd leuk.

Op naar de volgende actie: ‘Een reünie organiseren voor mijn klas van de lagere school’. Maar is een reünie eigenlijk wel leuk? Laatst kreeg ik een mailtje van een oud-klasgenoot die vroeg of ik ook getrouwd was en 1,7 kind had, zoals de gemiddelde Nederlander. Deze actie wordt dus onmiddellijk van de lijst verwijderd. Op naar de actie die ‘De Bruine Corduroy Bank’ betreft. Ik vond haar in de jaren tachtig in een kraakpand. Toen het pand gesloopt moest worden adopteerde ik De Bank. Ze is erg lelijk en behoorlijk stuk. De kapok komt er aan alle kanten uit, maar ze zit, ligt, slaapt en vrijt heerlijk. Iedereen klaagt over Mijn Bank, er zijn letterlijk en figuurlijk relaties op de bank stukgelopen: ‘We gaan nú een nieuwe bank kopen, het is die bank eruit of ik eruit,’ maar ik blijf De Bank trouw en zij mij.

Ik sluit alle openstaande bestanden en ga naar Ikea. Ik ben vastbesloten om mijn halve sabbatical nuttig te besteden en ik zal al die klagende vrienden eens laten zien dat ik – een intelligente, zelfstandige vrouw die de halve wereld heeft gezien – best in staat ben om een normale bank te kopen. Twee uur later ben ik weer thuis met een fotolijstje en ontzettend handige clipjes om boterhamzakjes mee af te sluiten.

Half juli 2001

Ik zit in het Vondelpark op een picknickkleedje met een thermoskan thee. In mijn tas zoek ik vergeefs mijn mobiele telefoon om wat te gaan sms’en, terwijl ik weet dat ik die expres thuis heb gelaten. Of heb ik misschien een krantje bij me om te lezen? Nee Sara, je bent hier alleen met je thermoskan, een kladblok en een pen. Als je je oud-klasgenoten ooit nog onder ogen wilt komen moet je kunnen zeggen: ‘Nee, ik wilde in de fase dat het nog kon geen kinderen, dat weet ik nog heel goed.’ Of je moet 1,7 naam en leeftijd kunnen noemen.

Met één pennenstreek verdeel ik de bladzijde in twee kolommen. Argumenten waarom ik geen kinderen zou willen moeten links geschreven worden en de rechterkolom zal gevuld moeten worden met redenen waarom ik dat juist wél zou willen.

Rechts staat al snel bovenaan ‘omdat het fijn is om samen met je geliefde een kindje op de wereld te zetten dat iets van jullie allebei heeft’. Het is sneller doorgestreept dan dat het opgeschreven is.

Links verschijnt ‘dan kun je alles nog doen, verre reizen maken, in een ander land gaan werken’.

Rechts schrijf ik dingen als ‘doorgeven’, ‘ontzettend veel van houden’, ‘alle fases nog eens mee mogen maken’ en ‘mijn moeder oma maken’. Dat laatste zal nooit in zijn eentje een reden mogen zijn om aan kinderen te beginnen, maar hoort absoluut op mijn lijstje thuis. Binnen een paar minuten ben ik eruit: ik wil kinderen. What else is new. Ik roep mezelf tot de orde: ik ben hier niet zonder mobiele telefoon, krantje of vrienden gaan zitten om geen stap verder te komen. Ik begin mezelf zo langzamerhand een beetje te kennen en heb gisteravond een briefje in het voorste vakje van mijn tas – waar normaal mijn mobiel woont – gestopt: ‘Je hebt Vondelpark-arrest. Focussen. Nadenken over het krijgen van kinderen zonder partner.’

‘Zonder partner’, betekent dat ‘alleen’? Wil ik dat? Als het kind zou mogen kiezen zou het voor twee ouders kiezen in plaats van voor één, denk ik. Ik word er zelf trouwens ook niet gelukkiger van om in mijn eentje zeven dagen per week, vierentwintig uur per dag de verantwoordelijkheid te dragen. Daar word ik vast geen leuker mens en dus ook geen leuke moeder van. Dan kun je nooit meer met je ogen dicht in het zonnetje op het strand van de zon genieten. Ik wil een kind een gezinssituatie bieden die van het begin tot het eind stabiel is, en mijn relaties zijn tot nu toe nogal van tijdelijke aard gebleken. Mijn vriendschappen zijn daarentegen wel ‘tot de dood ons scheidt’. Dat zei mijn maatje Edwin laatst nog: ‘Ik vind je toch wel lief, wat er ook gebeurt, wij blijven voor altijd vrienden, daar zal nooit iets tussen komen, daar zorgen we allebei wel voor.’ Zou ik met Edwin kinderen willen dan? Nee, dat niet. Dat stuit op praktische bezwaren, zoals het feit dat we veel te ver bij elkaar vandaan wonen. Verder is hij een stuk jonger dan ik en heeft hij nog alle tijd om een leuke vrouw tegen te komen en daar een gewoon gezin mee te stichten. Maar het zet me wel aan het denken. Een kind opvoeden met een goede vriend is best een aardig idee. Alleen vraag ik me ernstig af of ik het een kind aan kan doen om in twee huizen op te groeien.

Ik besluit om in mijn omgeving met een paar mensen te gaan praten over het plan ‘co-ouderschap met een goede vriend’. Dit lumineuze, baanbrekende idee kost mij – na bijna een jaar van waterkokers ontkalken, banen opzeggen en cateringbedrijven opzetten – slechts één kopje thee in het Vondelpark.

Ik zit met Sander op een terras. We kennen elkaar al jaren en net als ik het over mijn Vondelpark-sessie wil gaan hebben, fietst er een goede vriendin van hem langs. Sander vraagt of ze een glaasje meedrinkt. Lieke schuift aan en zegt: ‘Zo heerlijk dat co-ouderschap!’ Ik kijk haar kennelijk met een vragende blik aan. ‘Ik heb twee kinderen,’ legt ze uit, ‘maar die zijn de helft van de week bij hun vader, dus kan ik die dagen gewoon over mijn eigen tijd beschikken. Voor bepaalde dingen neem je geen oppas, die doe je dan gewoon niet. Voor onverwachte terrasjes is al helemaal geen ruimte. Maar doordat ik co-ouder, kan dat de ene helft van de week allemaal wel en dat maakt dat ik me behalve moeder ook weer de oude Lieke kan voelen.’

Ik heb haar nooit eerder ontmoet en durf geen vragen te stellen. Na één glas wijn stapt ze weer op haar rijkelijk van kinderzitjes voorziene fiets en mijn vragen vuur ik dan maar op Sander af. Hij legt uit dat Lieke en Rik gescheiden zijn toen het oudste kind drie en het jongste net één jaar oud was. In hetzelfde pand kwam toevallig net een woning vrij op de derde verdieping en Rik heeft zijn spullen en de helft van het speelgoed en de kinderkleding twee trappen omhoog gedragen. Ze zorgen allebei de helft van de tijd voor de kinderen, die in beide huizen eigen kamers hebben. De tijd rond de scheiding was bijzonder pijnlijk, maar nu gaan Lieke en Rik heel goed met elkaar om. Ze is niet blij met hoe het gelopen is, maar wel met het eindresultaat. De kinderen vinden het wonen in twee huizen prima. Het probleem zit bij scheidingen meestal niet in de twee huizen, maar veel meer in het feit dat papa en mama uit elkaar zijn.

Ik zie het visioen weer voor me dat ik vroeger vaak had. Mijn kinderen spelen op de vloer in een zonnige kamer. Ik kijk van een afstandje toe, het is niet mijn huis, maar het zijn wel mijn kinderen. Er is iemand anders die voor ze zorgt in dit huis, en ik ben op dit moment niet verantwoordelijk. Ik heb nette kleren aan, alsof ik naar mijn werk ga of daar net vandaan kom. Dat beeld is zo vertrouwd, dat zie ik al jaren en jaren voor me. Ook had ik ooit een droom van een gezin met een man die boven of onder mij woont, zodat we allebei een stukje eigen huis hebben en ook een gedeelte samen. Een GmdB (Gezin met de Buurman). Het lijkt of alles bij elkaar komt: de beelden en ideeën van vroeger, het verhaal van Lieke in combinatie met het Edwin-gevoel: co-ouderschap met iemand die mij voor altijd lief vindt.