Fay Weldon

•••

Dagboek van een stiefmoeder

•••

Vertaald door Karina van Santen

•••

Uitgeverij Atlas Contact

AMSTERDAM/ANTWERPEN

Van Fay Weldon verschenen eerder:

•••

Het Poppenhuis

Grote vrouwen

Rhode Island Blues

De Vulgari connectie

Auto da Fay

Niks om aan te trekken

Gestrikt

Misschien blijft ze wel

Wat vrouwen gelukkig maakt

Saunageheimen

© 2008 Fay Weldon

© 2009 Nederlandse vertaling Karina van Santen

Oorspronkelijke titel The Stepmother’s Diary

ISBN 978 90 204 1313 7

D/2009/0108/912

NUR 302

•••

www.uitgeverijcontact.nl

Maart 2008 Emily’s verslag

Laatst heb ik de dagboeken van mijn dochter gelezen. Luister en huiver. Je denkt misschien dat je vrij aardig weet wat er in je eigen huis gaande is. Maar geloof me, dat is niet zo. Je denkt dat werkelijk erge dingen alleen gebeuren in andere landen en andere culturen, ver weg: maar ze gebeuren ook in je eigen achtertuin, met de aardigste mensen, en ze worden hun aangedaan door anderen die geloven dat ook zij volkomen normaal en aardig zijn, het soort dat huishoudelijk afval scheidt en probeert Afrika te redden.

Gwen, de grootmoeder van de stiefdochter van mijn dochter Sappho, blijkt niets anders te zijn dan een onbetrouwbaar, hebberig kreng. En dat terwijl ze net een lintje heeft gekregen voor haar schenkingen aan goede doelen. Al was dat geld zo goed als gestolen, en wel van Sappho.

En tegen Isobel, mijn mooie kleindochter, die op het ogenblik eindexamen doet en op zaterdag de tuinen van oude mensen wiedt en eruitziet als de onschuld zelve, stond ik op het punt te zeggen: ‘Ik denk dat je slecht bent. Niet gewoon slecht maar echt duivels slecht.’ Ik zei het niet, want ik wilde niet vervloekt worden. Isobel doet niet aan projectielbraken en haar hoofd draait niet helemaal rond op haar nek, zoals bij het meisje in The Exorcist, maar dat had net zo goed wel zo kunnen zijn. Je ziet dat ik op het ogenblik behoorlijk boos op haar ben.

Isobel is eigenlijk niet mijn echte kleindochter, ze is de stiefdochter van mijn dochter Sappho. Er is een verschil. Er is geen bloedband. Ik zou niet willen dat je dacht dat het kwaad in de genen zat. Die moderne, bij elkaar geraapte gezinnen van ons, die geschapen zijn door de kortstondige seksuele belangstelling van een stel voor elkaar, of ze nu hetero of homo zijn, kunnen leiden tot chaos. Er wordt gescheiden: kinderen pakken hun tassen en hebben geen andere keus dan de bezitter van de ene helft van hun genen te volgen en de andere helft achter te laten. Een week bij de ene ouder, een weekend bij de andere – als ze zoveel van ons houden, denkt de jeugd, waarom gaan ze dan niet weer gewoon bij elkaar wonen, verdomme? Om ons al dit gedoe te besparen?

En als gevolg van de moderne tijd staat daar mijn dochter Sappho, de stiefmoeder van Isobel, om tien uur ’s ochtends bij mij voor de deur, zwanger, overstuur en ellendig.

Meestal als ik de deur opendoe voor Sappho loopt ze voor me uit naar binnen, met in haar kielzog een vlaag opgewektheid, energie en blozende donkere schoonheid, die ze al bezit sinds ze uit de baarmoeder schoot. Bij die gelegenheid gaf ze me niet eens de tijd om de verloskamer te bereiken. Treuzelen is niets voor haar. Maar vandaag bleef ze op de stoep staan en zwiepte een zware Harrods-tas in mijn richting. Ze was vijf maanden zwanger en hoorde helemaal geen zware spullen te sjouwen.

‘Ik blijf niet,’ zei ze. ‘Dit zijn mijn dagboeken. Ik wil dat je ze verstopt. Lees ze alsjeblieft niet.’

‘Mijn hemel,’ zei ik. ‘Je hebt thuis toch plekken genoeg om dingen te verstoppen?’

Voor Sappho en haar man Gavin en zijn kinderen Isobel en Arthur betekende thuis ons geliefde Apple Lee, een aan alle kanten uitgebouwde boerderij met zes slaapkamers, van respectabele leeftijd en onduidelijke waarde, omdat hij vlak bij de van koolmonoxide doordrenkte Archway-rotonde stond waar ‘niemand’ een huis wilde kopen. Alleen doordat het een monument was, waren er geen projectontwikkelaars op af gekomen. Overal eromheen was treurnis en stedelijke wildgroei die al jaren wacht op de sloopbal die nooit is gekomen. Hoewel het huis onlangs drastisch was gerenoveerd volgens de hipste standaard (Sappho is onverwacht heerlijk rijk geworden) was het nu alweer overvol, omdat niemand iets opruimde als het niet echt nodig was. Alleen Laura de volmaakte secretaresse deed dat, maar die moest tegenwoordig in haar kantoor blijven.

Ik had dertig jaar in Apple Lee gewoond en Sappho was er geboren, en daarvoor haar vader, en ik was er jong weduwe geworden en had er vlijtig minnaars en een carrière versleten. Ik ben psychoanalytica en heb een praktijk aan huis. Ik beschouwde Apple Lee nog steeds als mijn eigendom, en mezelf als tijdelijk afwezig, en had er half en half spijt van dat ik het huis op haar naam had gezet, zodat zij in mijn plaats de zorg had over tuin, trap, tocht, vermeende spoken, bouwvoorschriften, de oude appelboom die behandeld moest worden tegen meeldauw en bladrups, de beschermde kleine dwergvleermuizen in de garage die ooit de stal was geweest, de buren met hun mensenetende honden en ongetemde kinderen, en het zwerfvuil, bestaande uit etensverpakkingen en gebruikte spuiten.

Ik woon liever in een comfortabele, centraal verwarmde seniorenflat op de begane grond in Hampstead, en de paar cliënten die ik nog heb (Freud is de laatste jaren uit de gratie geraakt) komen veel liever hier dan in Apple Lee.

Ik had er geen rekening mee gehouden dat Gavin en de kinderen bij Sappho zouden intrekken. Natuurlijk zat het erin dat ze zou gaan trouwen, hoewel ze altijd had gezegd dat ze dat helemaal niet van plan was. Dat ze de wereld en haar geestelijke gezondheid vaarwel zou zeggen voor liefde was gewoon niet bij me opgekomen.

‘Niet in Apple Lee, daar is het niet veilig meer,’ zei Sappho. ‘Isobel zou ze kunnen vinden en tegen me gebruiken. Dat kutkind.’ Dat was tamelijk schokkend.

In de vier jaar sinds haar huwelijk was Sappho extreem loyaal geweest aan haar nieuwe gezin, ook al waren ze geen van allen haar eigen vlees en bloed. Maar misschien zouden haar reacties nu ze eindelijk zwanger was en Stubb-Palmerbloed (van Sappho) zich in het nieuwe kind zou mengen met Garnerbloed (van Gavin) minder beschaafd en meer darwiniaans worden. Misschien zou ze zelfs proberen de kinderen van haar rivale uit het nest te wippen. Het egoïstische gen zou zich doen gelden: ze zou zich meer gaan gedragen als een boze stiefmoeder en minder als een engel die probeerde haar voorgangster te overtreffen in zorg en aandacht voor de jongen die ze had geërfd. We zouden zien. Vanochtend keek ze in elk geval een beetje schril en paranoïde uit haar ogen. Ik hoopte dat alles in orde was – het is prettig als je theorieën bewaarheid worden, maar je wilt niet dat je eigen vlees en bloed daaronder lijdt. Dan heb je het liever mis. ‘Dat kutkind’, van Sappho ging te ver en was verontrustend; ze vloekte wel eens, maar voornamelijk op onbezielde voorwerpen. ‘Die kutcomputer’, ‘die kutprinter’ misschien, maar dit niet.

‘Ik moet een poosje alleen zijn,’ zei ze nu. ‘Ik moet rustig nadenken.’

‘Je lijkt Greta Garbo wel,’ begon ik, maar hield snel weer op. Er was echt iets aan de hand. Ze droeg niet haar gebruikelijke te hoge hakken of de zijden en suède kledingstukken waar ze normaal de voorkeur aan gaf: ze had een wollen muts met rode en blauwe strepen op en was gehuld in een oud blauw, nylon windjack, en haar schoenen hadden net zo goed van Gavin kunnen zijn als van haar. Ik weet best dat zwangerschap niet goed is voor je modegevoel, maar voor de rest was ze ook niet haar gebruikelijke zelf. Ze had de verbijsterde uitdrukking op haar gezicht die je op tv ziet als mensen toekijken hoe hun huis afbrandt of tussen de lijken staan, niet zeker of ze dromen of wakker zijn. Ze had een rugzak op haar rug. Ik herkende Arthurs rugzak, die hij altijd meenam als hij grottenonderzoek ging doen, en de muts ook.

‘Je moet geen rugzak dragen,’ zei ik. ‘Dat is slecht voor je rug. Waar ben je mee bezig? Probeer je de baby kwijt te raken?’

‘Echt iets voor jou om te zeggen,’ zei ze wanhopig. ‘Dat is projectie. Je bedoelt dat je wilt dat ik de baby kwijtraak.’

Ik stond paf.

‘Waarom zou je denken dat ik dat zou willen? Natuurlijk wil ik dat niet.’

‘Omdat je een hekel hebt aan Gavin,’ zei ze somber. ‘En het is Gavins baby.’

Ja, van wie zou die baby anders zijn? Ontrouw zat er bij hen gewoon niet in.

‘Je zit zo vol hormonen,’ zei ik, ‘dat je geen idee hebt wie je haat en wat je wilt.’

Ik wilde dat ze niet met Gavin getrouwd was, maar ik haatte hem niet. En ik dacht ook geen moment dat zij dat deed. Ik had te veel van mijn patiënten hun woede horen ventileren over hun echtgenoten, hoe ze hen verachtten, vervloekten, hen dood wensten – om ze bij de volgende sessie volkomen kalm en liefhebbend terug te zien, hoogstwaarschijnlijk omdat ze intussen lekker hadden gevreeën. Gavin en Sappho hadden een gigantische ruzie gehad, zoals toch al ongeveer eens in de maand gebeurde. Het was altijd wanneer zij ongesteld moest worden, maar ze vond het vreselijk als ik haar daarop wees, dus probeerde ik dat niet te doen. Nu ze zwanger was, had ik het gevoel dat ik het wel mocht zeggen. Maar dat had ik duidelijk niet moeten doen.

Ze wierp me een woeste blik toe, alsof ze opeens weer zeven was, en draaide zich om, duidelijk zo razend dat ik probeerde haar vast te grijpen, wat niets voor mij is: ik ben geneigd lichamelijk contact met iedereen te reserveren voor echte seksuele activiteit. Ik word maar al te vaak beschouwd als een tamelijk gereserveerde en afstandelijke moeder, maar ik houd heel veel van Sappho.

Het probleem is dat je te voorzichtig dreigt te zijn als je je te sterk bewust bent van de kwetsbare erotische ontwikkeling van een kind. Er zijn zo veel casussen met verhalen van fobieën en neurosen – een schoenenfetisj bijvoorbeeld, of een zwaar Elektra-complex – die in iemands jeugd zijn ontstaan door een of andere toevallige handeling van de moeder, doordat een kind verkeerd interpreteert wat er aan de hand is. Dat besef kan betekenen dat je op je tenen door hun leven sluipt terwijl je luidruchtig rond zou moeten stampen. Nu ik zag dat ze ongelukkig was, won de moederliefde het van de gereserveerdheid, en stak ik mijn hand naar haar uit. Maar Sappho duwde me alleen weg en zei: ‘Ik ga een poosje weg. Probeer niet me tegen te houden, oké?’

Toen was ze weg en bleef ik verschrikkelijk gekwetst achter.

Ik ging naar binnen om erover na te denken. Waarom dacht ze dat ik een hekel aan Gavin had? Ik was altijd reuze beleefd tegen hem. Ik geef toe dat ik hem wel eens kleineerde op die ‘ach ja, mannen!’-manier waarmee vrouwen van mijn generatie mannen inderdaad kleineren, maar hij was Sappho’s keus – voor zover vrouwen een keuze hebben als hun hormonen gieren en hun verwachtingen de pan uit rijzen – en ik had mijn kiezen op elkaar geklemd en geprobeerd haar niet te laten zien dat ik het vreselijk vond.

En eigenlijk kan ik tegenwoordig tamelijk goed met Gavin overweg. Hij was gefascineerd door vogels en klein wild doordat hij opgegroeid was op de woeste gronden van Yorkshire, niet ver van waar de dichter Ted Hughes zijn jeugd doorbracht. Mijn overleden man Rob was een vriend van Hughes geweest en deelde de liefde voor kleine, harige schepseltjes, en ik was er een klein beetje door besmet, dus had ik tenminste iets om het met Gavin over te hebben, al was het alleen maar over knaagdieren, kraaien en adelaars. Ik ben niet zo gek op klassiek toneel, zijn andere passie, en ga meestal alleen naar het theater als Sappho het stuk heeft geschreven. En dat is, sinds ze met Gavin getrouwd is, bedenk ik opeens, en hij met de kinderen in Apple Lee is komen wonen, gewoon nooit meer gebeurd. Vroeger had ze een carrière als schrijfster, nu niet meer. Ze heeft een gezin, en een baan, en verplichtingen. Is dat wat het huwelijk doet? Ja. En partnerschap is nog erger. Altijd over je schouder kijken om te zien of iemand anders leuker gevonden wordt? Nooit!

Barnaby beweert dat hij met mij onder één dak wil wonen. Hij moet vooral langskomen voor een tosti en een beetje knuffelen in bed – hij heeft problemen – maar nog meer? God verhoede het.

En ‘kutkind’? Isobel was meestal een schatje. Meisjes kunnen opeens ‘omslaan’ als ze voor het eerst ongesteld worden, dat weet ik, en van het ene op het andere moment veranderen van engeltjes in Winehouse-monsters, dol op goorheid en ruwe seks in een aanval van enantiodromie, dat proces bij Jekyll en Hyde, en Saulus op de weg naar Damascus waar Jung zo dol op was, maar dat was niets voor onze Isobel. Maar let wel, ze was een stiefkind. Stiefkinderen hebben meestal ‘problemen’ in de puberteit.

‘Elke vrouw die iets begint met een man met een dochter haalt zich ellende op haar nek,’ had ik tegen Sappho gezegd toen ze me vertelde dat ze met Gavin ging trouwen. ‘Ik hoop dat je je dat realiseert.’

‘Dat hoeft helemaal niet zo te zijn,’ zei ze. ‘Jij wilt alleen dat het zo is.’ Ze kon het niet verdragen dat ik gelijk kreeg, dat wist ik, net zo goed als ik het niet kon verdragen dat mijn moeder gelijk kreeg toen ik met Rob trouwde. Maar dat was allemaal lang geleden.

‘Tegenwoordig hebben vaders een diepe, blijvende relatie met hun dochters,’ waarschuwde ik haar. ‘Vaak op de grens van rechtstreekse seksuele betrokkenheid. Het hoofd op het kussen naast hem wil nog wel eens veranderen, maar een dochter is voor altijd.’

De dochter blijft om herinneringen, plaatsen, vrolijke momenten mee te delen en houdt het verleden en de jeugd levend,’ zei ik. ‘Vrouwen kunnen komen en gaan, maar dochters blijven, om te beminnen en bemind te worden en om te proberen elke nieuwe vrouw uit het echtelijk bed te verdrijven.’

‘Bij mij zal het anders gaan,’ zei ze alleen maar. ‘Hun moeder is dood, de arme schatjes. Waarom zouden ze niet van me houden als ik zorg dat ik lief voor ze ben? Ik zal alles doen wat ik kan om hun verlies goed te maken. Het ligt niet in mijn natuur om een boze stiefmoeder te zijn.’

Ze wilde en kon het gewoon niet begrijpen. Ze verzet zich tegen me en dat neem ik haar niet kwalijk. Het is niet zo leuk om het kind te zijn van een verweduwde, seksueel actieve psychoanalytica. Maar het archetype is veranderd, of Sappho dat nu wil toegeven of niet. Boze stiefdochters zijn tegenwoordig veel gebruikelijker dan boze stiefmoeders ooit zijn geweest. Die arme uit hun huis verdreven Hans en Grietje zwerven niet langer hand in hand door het bos: het krioelt er van de eenzame, huilende tweede vrouwen die lopen te huiveren in de kou en de regen, struikelen over boomwortels en worden gegrepen door stekels en doorns die hun hart kunnen doorboren. Hans en Grietje blijven lekker warm thuis.

De bel gaat weer. Misschien is Sappho teruggekomen om het weer goed te maken? Theoretisch kan ik mijn deur opendoen door een serie knopjes in te drukken, maar dat gebeurt nooit. Ik dank God op mijn blote knieën dat dit appartement op de begane grond ligt en er geen trappen zijn en dat ik niet meer in Apple Lee woon, waar de traploper in mijn tijd versleten en levensgevaarlijk was. Ik ben in de zestig en heb een licht artritische knie. Ik doe de voordeur open en daar staat Gavin.

Achter hem lopen de burgers van Hampstead heen en weer, zoals ze de hele dag doen voor mijn raam, met hun chique kleren en katoenen tassen van natuurwinkels, en er is tegenwoordig geen plastic tas meer te zien. Ik woon vlak bij het metrostation, tegenover de koffiebar. De klanten hebben een rein burgergeweten en god mag weten wat ze ’s nachts uitvoeren in hun hypoallergene bedden. Gavin ziet er prima uit, knap en alleen licht verontrust, wat niet ongebruikelijk is. Hij komt niet binnen.

‘Is Sappho hier, Emily?’ vraagt hij. Ik schud mijn hoofd.

‘Nee,’ zeg ik. Nou, dat is toch waar? Ik wil er niet bij betrokken raken.

‘Heb je haar niet gezien?’

‘Nee,’ zeg ik met mijn vingers gekruist. Freud zag dat als een onbewust verleidingsgebaar, maar ik doet het bewust, om een leugen te erkennen en te vergeven.

Gavin haalt zijn hand door zijn haar, dat opeens dun begint te worden. En hij had ooit zo’n prachtige bos. Het was een deel van zijn charme, met zijn intelligente adelaarsblik en houding als van een heilige. Al die bruine krullen, al die energie! Gavin is negentien jaar ouder dan Sappho en maar tien jaar jonger dan ik. Als hij zeventig is en zij eenenvijftig zal ze het voelen. Als ze zo oud is als ik, is hij vijfentachtig. Ik zou geen man willen van vijfentachtig. (Barnaby is zevenenzestig en dat is meer dan oud genoeg. Barnaby woont boven me en komt zo naar beneden voor een kaastosti.) En nu is Sappho zwanger en kan ze niet meer makkelijk weg uit deze relatie. Tegenwoordig hebben veel jongeren eerst een soort wegwerphuwelijk voordat ze overstappen op wat ze beschrijven als het echte. Dat is helaas niet gebeurd met Sappho. Ik wil graag een kleinkind, en beter één vogel in de hand dan tien in de lucht, maar het kind heeft haar leven zo ingewikkeld gemaakt, willens en wetens, door niet alleen met de man te gaan hokken maar ook nog eens met hem te trouwen.

‘Enig idee waar ze zou kunnen zijn?’ vraagt hij, zogenaamd achteloos. Er is iets aan de hand.

‘Nee,’ zeg ik. ‘Heeft ze tegen niemand gezegd waar ze heen ging? Dat doet ze normaal wel, voor het geval iemand haar nodig heeft.’

‘Je weet hoe ze is,’ zegt hij. ‘Ze schrijft een e-mail en drukt dan op wissen in plaats van versturen.’

‘Weet Laura het niet?’ Laura is hun secretaresse en houdt vanwege de efficiency bij waar iedereen is en luistert zelfs hun telefoongesprekken af om te zorgen dat data en tijden in het Garner Getijdenboek staan en iedereen is waar hij moet zijn met de juiste kleren aan en op de juiste tijd. Dat staat er niet in reliëf op – een van Gavins weinige besparingen. Ooit was het de Sappho Stubb-Palmer Top Agenda, met haar naam in goudreliëf.

‘Laura is tijdelijk niet op kantoor,’ zegt Gavin. Ik wacht, maar hij gaat er niet verder op in.

‘Heb je Sappho’s mobieltje geprobeerd?’ vraag ik. Gavin huivert bijna. Hij kan e-mailen, maar haat mobiele telefoons en alles wat digitaal is. Hij is een dinosaurus, en ik ben bang dat hij op een dag gewoon in het hete oerzand stort, boven op mijn arme Sappho, die een tere, roze flamingo is.

‘Dat heeft ze natuurlijk niet aan staan.’ Hij praat vijandig over haar. Wat heeft ze gedaan?

‘Morgen is er een open dag op Isobels school,’ gaat hij verder. ‘Daar wilde ik haar alleen aan herinneren.’ Maar dat klinkt niet alsof het waar is.

Nu Sappho zwanger is, zal alles in een kritiek stadium zijn gekomen. De concurrentie om de vader zal openlijk worden. Uit dat ‘kutkind’ maak ik op dat de ruzie hoogstwaarschijnlijk om Isobel gaat.

Ik zeg tegen Gavin dat ik contact opneem zodra ik iets hoor. Ik stel voor dat hij de universiteit waar ze een dag per week lesgeeft probeert, maar hij zegt dat er niet wordt opgenomen op haar kantoor. En dan vraagt hij of ze toevallig een plastic tas met wat papieren heeft achtergelaten, en ik denk: dus dat is het. Om de een of andere reden zit hij achter Sappho’s dagboeken aan.

‘Nee,’ zeg ik. ‘Hoezo?’

‘Er zitten wat papieren bij die ik nodig heb.’ Hij is onderweg naar een weekendconferentie op de Faerör.

‘Aha,’ zeg ik, ‘de grauwe franjepoot!’ Hij vindt mijn ornithologische kennis altijd leuk en werpt me een van zijn charmante glimlachjes toe, en ik hoop dat wat er ook is gebeurd tussen Gavin en Sappho niet al te erg is en dat alles weer goed komt.

Gavin gaat weg. Ik bied hem iets te drinken aan maar ben blij dat hij dat afslaat. Ik wil niet blijven liegen, en bovendien zou hij een glimp kunnen opvangen van de Harrods-tas.

Die dagboeken waarvan Sappho niet wil dat het ‘kutkind’ ze te pakken krijgt en waar Gavin nu naar op zoek is, zijn veilig bij mij. Natuurlijk was ik van plan ze te lezen. Ik ben een moeder en kom op voor de belangen van mijn dochter. Ook nog eens in een Harrods-tas, en dus huiselijk maar toch ambitieus. Een tas van C&A zou op de een of andere manier de inhoud minder waard hebben gemaakt.

Was het mijn plicht als moeder om ze te lezen of om ze niet te lezen? Ik had haar dagboeken gelezen toen ze klein was, totdat ze erachter kwam dat ik dat deed. Ze zei niets maar begon ze te schrijven als brieven aan mij, tot het ons begon te vervelen en we ermee ophielden. Of misschien kreeg ze gewoon te veel huiswerk, op haar exclusieve meisjesschool. Wilde ze dat ik ze zou lezen ook al zei ze van niet? Ja, besloot ik. Natuurlijk. Anders had ze ze aan een van haar vriendinnen gegeven. Ik maakte een kop koffie.

Ik sleep mijn licht pijnlijke gewrichten terug naar mijn bureau, waarachter ik altijd lekker zit. De Harrods-tas staat daar en daagt me uit hem open te maken. Ik stel het uit. Wil ik hem echt openmaken? Is het niet erg genoeg om je te herinneren wat je je wilt herinneren, in plaats van ook nog eens je dochters herinneringen aan een gemeenschappelijk leven onder ogen te krijgen?

Ik kom weer terug bij de benarde positie van het moderne kind in het huidige klimaat van meervoudige seriële relaties. Het model van één leven, één huwelijk is achterhaald. Het kind van de vaak getrouwde of serieel gepartnerde ouder moet leven met de helft van de leveranciers van zijn of haar genen, en meestal zal dat de verkeerde helft zijn. Het bed waarin ze werden verwekt vibreert van de cris de jouissance van de nieuwe partners, en alleen bij hoge uitzondering zijn de muren van een huis dat gebouwd is volgens de moderne bouwbesluiten dik genoeg om de dierlijke kreten van de menselijke bijslaap te dempen. De oerscène die volgens Freud zo belangrijk was voor de onbewuste seksuele ontwikkeling van het kind – het eerste besef van de seksuele verstrengeling van hun ouders – vindt niet noodzakelijkerwijs plaats tussen de gezamenlijke scheppers van de persoonlijkheid, het zelf, zoals de natuur het bedoelde, maar wordt gekleurd door de inmenging van een vreemde. In Isobels geval mijn dochter Sappho. Hoe meer de vader van de nieuwkomer houdt, hoe meer het kind haar haat.

Isobels echte moeder is Isolde Garner, tien jaar geleden overleden, langdurig ziek en martelares van een volmaakte herinnering, maar nog steeds, vrees ik, bijzonder levend in het Garner-huishouden. Sappho en Gavin slapen met een schilderij van Isolde boven hun bed. Het is een tamelijk sombere compositie, gemaakt door een modieuze maar niet erg goede kunstenaar, in grijstinten, alsof al het leven uit het model was gezogen, zoals inderdaad algauw nadat het geschilderd was het geval zou zijn. De enige lichtval is rond het hoofd, in de vorm van iets wat lijkt op een halo. Een deprimerend ding.

Ik zei een keer, toen Sappho maar niet zwanger raakte van het kleinkind dat ik zo graag wilde, dat het schilderij van een ex-vrouw boven het bed misschien niet speciaal een goed vruchtbaarheidsomen was.

‘Ik heb geprobeerd ervan af te komen,’ zei ze kortaf. ‘Maar Isobel werd hysterisch. Gavin zou het ook graag weg willen hebben, maar Isobel ziet dat als ontrouw.’

‘Waarom kan ze het niet in haar eigen kamer hangen?’ vroeg ik.

‘Dat zou haar kleurenschema verstoren,’ zei Sappho. ‘De grijstinten zijn te blauw. Ze is erg kunstzinnig.’

‘Of in Arthurs kamer?’

‘Dat zou zelfs ik Isolde niet willen aandoen,’ zei Sappho. ‘Arthurs kamer is een en al vieze sokken en borden aangekoekte bruine bonen.’ Ondanks al haar geld is ze een ramp in het huishouden.

De bel gaat weer. Ik doe hem open voor Barnaby, mijn minnaar. Ik beschrijf hem graag zo, en technisch gezien is hij dat ook, maar een beetje Viagra zou geen gek idee zijn. Hij is meer een knuffelaar dan een minnaar. Barnaby heeft het appartement boven het mijne: hij is een jungiaan die gespecialiseerd is in droomanalyse en droomtherapie. We lopen voortdurend bij elkaar binnen en maken voortdurend ruzie. Ik denk gewoonweg dat jungiaanse therapie nergens op slaat: hij denkt hetzelfde van Freud. Soms stel ik voor om te trouwen, omdat ik weet dat dat de beste manier is om hem op afstand te houden. Soms lijkt het huwelijk verleidelijk, maar meestal niet. Ik bedoel, waarom? Gezelschap is prettig, maar ik zou iemand anders tegen het lijf kunnen lopen die niet zo hard Viagra nodig heeft. Het probleem blijft decennium na decennium bestaan. Neem je genoegen met de een, dan moet je het zonder de ander stellen, tenzij je bereid bent om een heleboel gedoe te doorstaan. Maar aan de andere kant zou hij een aardige, vriendelijke, weeïge jungiaanse kunnen tegenkomen, jonger en liever dan ik, die hem maar al te graag zou willen inpikken – en dat zou ik ook weer niet willen. Zo gaat dat. Niets nieuws onder de zon.

Ik vertel hem dat Gavin langs is geweest op zoek naar Sappho. Ik vertel hem dat Sappho eerder langs is geweest en haar dagboeken heeft achtergelaten.

‘Ik hoop dat je ze niet leest,’ zegt hij.

‘Natuurlijk lees ik ze,’ zei ik. ‘Daarom heeft ze ze achtergelaten.’

‘Ellendige freudiaan,’ zegt hij. ‘Soms bedoelen mensen wat ze zeggen.’

‘Hoogstzelden,’ zeg ik.

Hij vraagt hoe bezorgd ik me maak om Sappho, en ik denk en zeg: zes op een schaal van tien. Helemaal niet zoveel. Mijn normale niveau is ongeveer vijf.

Een berouwvolle Gavin komt achter haar aan: ze is zwanger en extra hormonaal op het ogenblik. Ruzies zijn een normaal deel van hun leven en ze herstellen zich snel. Ze heeft voldoende geld om te doen wat ze wil; ze is een zondagskind.

‘Ik heb medelijden met de kinderen,’ zeg ik, ‘en aangezien ze geen bloedverwanten van me zijn is zelfs dat vrij theoretisch.’

Hij beschuldigt me van freudiaanse onpartijdigheid die neerkomt op kilheid. Ik beschuldig hem van jungiaanse zelfvoldane, lievige weeïgheid. We drinken samen een fles wijn en ik maak tosti’s, met voorgesneden kaas, wat hem ergert. Hij had liever een of andere linksgedraaide cheddar, maar daar neem ik de moeite niet voor. Niets mis met kant-en-klare plakken. Ik vraag hem naar zijn standpunt over de oerscène en de invloed die die moet hebben op de stiefkinderen in onze moderne maatschappij. Hij zwatelt maar door over de archetypische moeder Gaia en hoe die samenspant tegen de wederhelft om de zoon te bevrijden uit de greep van de vader. Ik zeg dat ik het heb over de al te vroege erotisering van het opgroeiende kind.

‘Stel je dit voor,’ zeg ik. ‘Gavin, na zeven jaar ontevreden met zijn lege bed, stapt bij Sappho in bed en sleept zijn kinderen mee om getuige te zijn van dit nieuwe huwelijksgenot, en verplicht hen mee te luisteren naar hun vreugdekreten. Apple Lee is dan wel oud, maar alleen de buitenmuren zijn gemaakt van massieve steen en binnen zijn de tussenmuren dun.’

‘Misschien is het haar idee,’ zegt Barnaby. ‘Misschien is zij degene die heeft gesleept. Misschien spant zij samen met de zoon tegen de vader. Hoe vaak is ze getrouwd geweest?’

‘Een keer maar,’ zeg ik. ‘Voor hem is het de tweede keer.’

‘En ze wonen allemaal onder haar dak. Dat gaat tegen de natuur in, waarin de man zorgt voor het huis en de vrouw en uiteindelijk hun kinderen daar binnenleidt, en ze allemaal vanaf het begin dezelfde lucht ademen en dezelfde lichaamsgeuren ruiken.’ Barnaby kan tamelijk scherpzinnig zijn. Die ervaring is zo intens, die oorspronkelijke afstamming zo sterk dat broers en zussen die in hun vroegste jeugd gescheiden worden en los van elkaar opgevoed, wanneer ze elkaar als vreemden ontmoeten verliefd op elkaar worden. Daar zijn we het over eens.

‘Maar wie van hen heeft er gesleept?’ dringt hij aan.

‘Het lag voor de hand dat ze in Apple Lee gingen wonen,’ zeg ik. ‘Het is een groot huis met een tuin, vlak bij de scholen van de kinderen, en het is al generaties in Sappho’s familie. Ik ben er gaan wonen toen ik met haar vader trouwde. Hij stierf, ik nam het over, en wat mij betreft rustte er een vloek op het huis. Het vermoordde me bijna met zijn schimmel. Dus heb ik het op Sappho’s naam gezet. Zij lijkt het niet erg te vinden, en bovendien is ze rijk, en dus onvatbaar voor vervloekingen. Ze huurt gewoon bouwvakkers in.’

‘Ik zou denken,’ zegt hij ondoorgrondelijk, ‘dat de oerscène het minste van iemands problemen is. Waarom ben je daar zo door geobsedeerd? Is er iets wat je voor jezelf verbergt?’

Ik begin genoeg te krijgen van Barnaby en schuif hem de deur uit als hij zijn tosti met chutney op heeft. Nu ben ik klaar om de dagboeken onder ogen te zien.

Ze zitten in de zware plastic tas gepropt – zes tamelijk sjofele kartonnen mappen met elastiekjes om ze bij elkaar te houden, verschillende lettertypen, een aantal gelinieerde A4-blocnotes, en veel losse vellen papier. Sappho heeft ze duidelijk overhaast ingepakt, en niet onder het toeziend oog van Laura, die ze keurig van een etiket zou hebben voorzien, op datum gelegd en gekopieerd en op schijf gezet. Dit zijn de dagboeken van mijn dochter; ze zijn haar zelf, haar leven, haar wezen. Ze zijn tot op zekere hoogte mijn eigen schepping, want ik heb haar op de wereld gezet. Wat zijn kinderen, die op zoek naar zichzelf en die normaal al dit soort materiaal voor hun moeder verbergen, toch verstandig. Sappho moet wel echt wanhopig zijn. Toevallig is de eerste bladzij die ik eruit haal een verslag van haar trouwdag met Gavin Garner, vier jaar geleden. Een rampendag, als ik eerlijk moet zijn.

Sappho’s Dagboek: 26 juni 2004

Lief dagboek,

Vorige week ben ik met Gavin getrouwd. Het was een mooie bruiloft. Het was de langste dag van het jaar en de zon scheen, en de gasten waren voor het grootste deel gelukkig, behalve mijn moeder, mijn secretaresse, mijn agent, sommigen van mijn beste vriend(inn)en, diverse collega’s en de moeder van de overleden vrouw van mijn nieuwe echtgenoot.

‘Ik, Sappho, neem jou, Gavin, tot mijn wettige echtgenoot.’

Maar ze zullen er allemaal wel aan wennen, dat weet ik zeker. Liefde overwint alles. De grootste tegenstanders zijn degenen die het meest te verliezen hebben.

Mijn moeder klaagt dat Gavin zoveel ouder is dan ik, en twee kinderen meeneemt, en geen vast inkomen heeft, dus waarom zou ik trouwen, dat is uit de tijd, waarom trekt hij niet gewoon bij me in? Wat ze eigenlijk bedoelt is dat ze zich zorgen maakt dat als ik officieel getrouwd ben met Gavin, zijn kinderen misschien uiteindelijk Apple Lee zullen erven. Ze zegt dat ze alleen wil dat ik gelukkig ben. Dat zeggen alle moeders, maar ik denk wel dat ze het meent. Vertrouw me nou maar, moeder. Ik zal opletten bij alle wettelijke overeenkomsten, testamenten maken, van die dingen.

‘Ik, Sappho, neem jou, Gavin, tot mijn wettige echtgenoot.’ Hem liefhebben, hem troosten...

Mijn agent zegt dat getrouwde vrouwen zich niet aan deadlines houden. Wat hij eigenlijk bedoelt is dat een echtgenoot misschien concurrentie voelt, afschriften gaat controleren, contracten gaat lezen, zal proberen zijn percentage te verlagen en zich over het algeheel overal mee bemoeien. Hij zou zelfs ontslagen kunnen worden.

‘Ik, Sappho, neem jou, Gavin, tot mijn wettige echtgenoot.’ Hem eren en verzorgen...

Laura, mijn secretaresse, zegt dat een man me zal afleiden van mijn werk, maar wat ze bedoelt is dat zij tot nu toe de volledige controle over mijn leven heeft gehad en ze is bang dat alles verandert als ik trouw. Ze is niet tegen seks, en voor zover ik kan zien ook niet tegen tijdelijke minnaars, maar ze is tegen mannen in het algemeen en al zeker tegen het huwelijk. Misschien is ze lesbisch. Ik weet het niet. Ze komt elke dag naar mijn huis om te werken en kent elk detail van mijn leven, maar ik weet opmerkelijk weinig over het hare.

Ik ben mijn hele leven in de gaten gehouden. Mijn moeder ziet me als een casus en ik weet zeker dat ze aantekeningen maakt. Toen ik op de toneelschool zat, werd elke stap die ik zette en elke klinker die ik uitsprak kritisch bekeken. Nu ben ik beroemd (redelijk), journalisten raadplegen Google voordat ze met me komen praten en weten elk stom dingetje dat ik heb gezegd of geschreven, en ik weet niets over hen. Ze zien me als een mediaobject, niet als een mens. Gavin zal me van al die dingen redden. Het zal alleen ik en hij zijn, en af en toe ook zijn kinderen.

‘Ik, Sappho, neem jou, Gavin, tot mijn wettige echtgenoot.’ Niet ondoordacht of lichthartig aangegaan, maar respectvol, weloverwogen, en met inachtneming van Gods bedoelingen...

Mijn vrienden willen niet dat hun eigen sociale leven verstoord wordt: ze zijn bang dat onze meidenavonden ophouden. Bruiloften binnen de groep maken iedereen onzeker. Velen hebben zelf een stiefmoeder en voorspellen rampspoed als het om Isobel gaat. Maar ik weet dat het allemaal goed zal komen. Haar echte moeder is dood: er is geen scheiding geweest. Er is geen vijandigheid op de achtergrond, integendeel. Ik was erbij op de dag dat ze geboren werd en haar moeder heeft mij de zorg over haar toevertrouwd. Dat wil zeggen: ik was de au pair. En hoewel Isobel te klein was om het nog te weten, vergeet ik het niet. Ze was zo’n schattig klein dingetje. Mijn vriendin Belinda zegt dat mijn stiefzoon Arthur me zal proberen te verleiden, want alle stiefzoons rivaliseren met hun vader om het bezit van de nieuwe vrouw, maar dat is flauwekul.

‘Ik, Sappho, neem jou, Gavin, tot mijn wettige echtgenoot.’ Tot de dood ons scheidt...

Gwen, Gavins ex-schoonmoeder, loopt het risico haar kleinkinderen kwijt te raken. Ze wil niet dat ze onder mijn invloed komen. Nou, dat zullen ze wel, pech gehad. Ik wil niet dat ze onder de hare komen. Ze heeft me nooit aardig gevonden. Ik ben te echt voor haar, te slordig, en zij is zo volmaakt en gaaf van de fraaie boog van haar wenkbrauwen tot haar kekke Prada-schoentjes, en ze heeft me vanaf het begin verdacht, zelfs toen er niets te verdenken viel, toen de arme Isolde op haar sterfbed lag, en ik de hele boel bij elkaar hield. De kinderen houden van me; ze verdragen Gwen, met wie ze nu al zeven jaar samenwonen, de arme schapen, sinds Isoldes dood, behalve in de vakanties en weekends met Gavin.

Knip, knip deden de paparazzi buiten bij de burgerlijke stand: flits, flits. Ik weet niet wie het ze verteld heeft. ‘Deze kant, Gavin! Deze kant, Sappho.’ Maar de meeste flitsen waren voor mij. Ik hoop dat Gavin het niet erg vindt. Ik hoop dat hij zijn roman afkrijgt en dat zijn ster feller zal stralen dan de mijne. Ik hoop dat hij niet bitter en gefrustreerd wordt omdat hij een serieus iemand is en ik een triviaal iemand en de wereld te koppig en afgestompt is om dat te zien. ‘Even glimlachen, Sappho, even glimlachen.’

Ik voelde dat mijn moeder haar wenkbrauwen optrok toen Isobel tijdens de huwelijksplechtigheid naar voren kwam en Gavins hand vastpakte en daar gewoon bleef staan, en niet eens losliet toen hij de bruid kuste, dat wil zeggen mij, maar ik vond het dapper van Isobel. Ze was pas elf en wilde niet buitengesloten worden. Ze had geen eigen moeder, behalve mij nu. Ik wil dat ze begrijpt dat ze er een moeder bij krijgt en niet een vader verliest. Dus betrok ik haar in de omhelzing en we stonden in een hecht, tevreden kringetje en ik hoorde de sentimentele, goedkeurende zucht van het publiek, en ik dacht: ik zal zorgen dat het goed afloopt, voor ons allemaal.

Arme Isobel! Die ochtend had ze ons wakker gebeld. Het was half zes ’s ochtends. Ik haat vroege telefoontjes. Ze betekenen meestal slecht nieuws. Iemand in de gevangenis, in het ziekenhuis, iets verschrikkelijks. Maar het was Isobel. Ze was bij haar grootmoeder Gwen. Ze was wakker geworden van een nachtmerrie. Ze snikte en hijgde in doodsangst. ‘Pappie, ik ben zo bang. In mijn droom ging je trouwen, en het zag eruit als Sappho, maar eigenlijk was het een gedaantewisselaar zoals in de film en ze begon je levend op te eten. En ik probeerde te gillen maar mijn stem kwam er helemaal schril en pieperig uit, en toen werd ik wakker.’ Hij kalmeerde haar en stelde haar gerust, en herinnerde haar eraan dat ze bij ons zou komen wonen en dat ze dus helemaal veilig was, het was maar een droom. Ze moest na negenen niet meer naar films kijken. Hoe haalde Gwen het in haar hoofd?

Maar het duurde tijden voordat het snikken ophield en pas lang nadat de erectie die ik tegen mijn zij had voelen duwen was ingezakt werd de telefoon neergelegd. Gavin viel onmiddellijk weer in slaap, maar ik kon de rust niet meer vinden want het was midden in de zomer en de vogels wisten het en het zou al snel tijd zijn om op te staan en ons voor te bereiden op de plechtigheid. En ik zou er niet op mijn voordeligst uitzien. Ik had helemaal opgezwollen ogen door gebrek aan slaap.

‘Ik, Sappho, neem jou, Gavin, tot mijn wettige echtgenoot.’ Het leven wordt zo saai als er niets gebeurt, niets verandert. Gewoon neus dichtknijpen en springen!

Emily’s kijk op de zaak

Ik sloeg het dagboek dicht, maar niet voorgoed. Natuurlijk was ik van plan door te lezen. Ik moest alleen even uitrusten. Ik zag al aankomen dat het verontrustend zou worden: Sappho was zich duidelijk zowel aan het voorbereiden op publicatie als op zelfexpressie. Het lag in mijn dochters aard om gepubliceerd en verdoemd te worden – daar verdiende ze tenslotte haar geld mee. ‘Gewoon neus dichtknijpen en springen’, voorwaar, of het nu in een dagboek is of in een huwelijk, ieder voor zich en God voor ons allen, ik in dit geval dus, degene die haar ziet als een casus. Andere moeders houden de lengte van hun kinderen bij op de deurpost: ik had de neiging mijlpalen in haar psychoseksuele ontwikkeling in een notitieboekje te schrijven – al had ik geen flauw benul waar ik dat gelaten had. Maar ik had genoeg vertrouwen in mijn affectie voor haar en de hare voor mij om ervan uit te gaan dat ze niets al te ergs zou schrijven. Ik zou krijgen wat ik verdiende, ik zou doorlezen.

Ik vroeg me af of ik Barnaby op moest bellen om hem te vragen wat Isobels droom betekende, maar zag ervan af. Hij zou waarschijnlijk zeggen dat het kind het had verzonnen voor haar stiefmoeder, om onrust en verwarring te zaaien. Ik geloofde niet dat Isobel op haar elfde in staat was tot zo veel raffinement, maar je wist maar nooit. Er waren vier jaar huwelijk voorbijgegaan en Sappho had zelden geklaagd over Isobel, en helemaal nooit over Arthur, maar dat was ook niet te verwachten, toch? Ze wilde geen van ons reden geven om te denken dat we gelijk hadden gehad dat dit huwelijk een vergissing was. Tot nu toe, nu ze bibberend en bevend voor mijn deur had gestaan, had ze resoluut het vrolijke gezicht van haar huwelijk aan de wereld laten zien.

Maar ze had helemaal gelijk. Het was een mooie bruiloft, voor zover ik me herinner. Iedereen zei het, en de meesten meenden het. Toen we allemaal onze twijfels hadden geventileerd in de weken die voorafgingen aan de plechtigheid en Sappho er toch op stond om ermee door te gaan, zat er niets anders op dan het paar geluk te wensen. We wisten allemaal hoe netjes Gavin zich had gedragen toen Isolde op sterven lag – en daar deed ze twee jaar over. Anderhalf jaar daarvan had Gavin er een krantencolumn over geschreven, teder en smaakvol, dus we konden toch niet anders dan hopen dat hij gelukkig werd? Er kwamen dertig gasten naar de plechtigheid bij de burgerlijke stand van Camden en er kwamen er nog eens vijftig boven in café Groucho, dat voor de gelegenheid gesloten was. Alle generaties waren vertegenwoordigd: Gavins vader was achtentachtig en als een oude, waardige adelaar, een oudere versie van zijn zoon en nog steeds krachtig, slim en compos mentis, wat geruststellend was voor iedereen van de kant van de bruid en een reden om iedereen aan de kant van de bruidegom te feliciteren.

‘Net Michael Douglas en Catherine Zeta Jones,’ zei iemand, ‘en die hebben het toch ook gered?’

Sappho leek wel een beetje op de filmster, met haar heldere ogen en lange benen, en alle kleren stonden haar. Gavin had wijze ogen en een krachtige kin en voldoende haar over om er goed uit te zien voor het altaar of het bureau of wat het dan ook was, daar bij de burgerlijke stand. Je zou graag zien dat je dochter trouwde in een kerk, maar aangezien ik haar niet had laten dopen kon ik dat nauwelijks verwachten.

Luke, Sappho’s agent, kwam naar me toe tijdens het feest en zei dat hij trouwringen had geteld.

‘Het zijn er maar veertien, lieverd, onder tachtig gasten. Je vraagt je af waar het met de wereld heen moet! En vier daarvan ingebed in inmiddels geaderd heteroseksueel vlees, zoals in vroeger dagen de gewoonte was.’

Lukes partner Hugo zei dat hij na het officiële gedeelte tien ringen had geteld onder vijf homostellen. Hugo’s ex-partner Lionel beweerde dat stabiele relaties eerder een kenmerk van de homoseksuele gemeenschap waren dan van de heteroseksuele.

Ik had iets gedaan wat niets voor mij was, namelijk Hilary Alexander bij de Telegraph geschreven om haar te vragen wat de moeder van de bruid aan moest. Ik was me er sterk van bewust dat Gwen Lance, de moeder van Gavins eerste vrouw Isolde, en niet onze favoriete persoon, aanwezig zou zijn. Met hulp van nanny’s en huishoudsters had ze voor haar kleinkinderen Arthur en Isobel gezorgd sinds Isolde was gestorven aan longkanker. Ze had in haar tijd modellenwerk gedaan voor David Bailey en hoewel ze nu een eind in de zestig was, was ze onuitsprekelijk goed gekleed en stond nog af en toe in de Vogue. Ik wilde haar niet echt de loef afsteken, maar wel haar gelijke zijn.

Hilary Alexander stelde voor dat ik gewoon contact zou opnemen met Gwen, en dat deed ik, telefonisch, en stelde me voor. Gwen was koel en afstandelijk.

‘Het is toch niet echt een bruiloft, schat, in zo’n kantoor. En nog een tweede huwelijk ook. Is Sappho al eerder getrouwd geweest? Nee? Opmerkelijk! Maar niet te veel ophef zou ik denken. Ik vond laatst een leuk vintage Chanel mantelpakje tot op de knie in geel en wit in de kast; waarschijnlijk wordt het zoiets. Geen hoeden of zo. Maar nu moet ik ophangen; er staat een taxi voor de deur.’

Ik kocht een peperdure, bijzonder ingetogen Dior-jurk, die er toen ik hem aanhad uitzag alsof hij van Marks & Spencer kwam, en Gwen verscheen in een crèmekleurige jurk van Yves St Laurent met een soort safari-jasje eroverheen en een zwierige hoed, en zag eruit alsof ze ongeveer vijfendertig was en stelde mij volledig in de schaduw. Barnaby was in die tijd nog niet echt in mijn leven, dus moest ik in mijn eentje. Goddank was Laura er om de organisatie te doen, dus alles liep gesmeerd. Isobel droeg wit, meer een bruidsjurk dan de grijze chiffonjurk van Sappho die haar niet stond, maar waarschijnlijk door Laura was uitgezocht bij Fenwick. Sappho had het meestal te druk met haar werk om zich bezig te houden met kleren, zelfs voor haar eigen bruiloft.

De vader van de bruidegom raakte zo levendig in gesprek met Gwen dat je je afvroeg hoe het jonge stel het zou vinden als de moeder van de bruid met de vader van de bruidegom zou trouwen. De jongste gast was vijf, de dochter van Sappho’s vriendin Polly, waarvan wijd en zijd gefluisterd werd dat het een spermadonorkind was. Arthur kwam niet – schijnbaar omdat hij midden in zijn biologie-examens zat. Iedereen was het erover eens dat het begrijpelijk was dat een jongen niet naar de bruiloft van zijn weduwnaar geworden vader wilde komen en dat hij niet onder druk gezet moest worden.

Maar genoeg over dat bruiloftsgedoe. Dat was toen en dit is nu. Terug naar de dagboeken.

Ik ben eigenlijk blij dat ze niet teruggaan tot haar kindertijd. De dagboeken die ze bij mij heeft achtergelaten dateren van nadat ze het huis uit was, dus veel zal me bespaard blijven. De eerste bladzijden zijn geschreven toen ze net begon op de toneelschool.

Ik had gehoopt dat ze naar de universiteit zou gaan, maar nee. Ze was eigenzinnig. Ze was zo’n mooi meisje, elegant, koppig, recht door zee, ongekunsteld, met een gulle, levendige geest, een bepaalde naïviteit en ambitie om voor toneel te schrijven, wat ik ontmoedigde omdat ik dat verlangen interpreteerde als een vlucht uit de centrale rol van het zelf. Ik was zo trots op haar, en zo bezorgd om haar. Ze was voortdurend nieuwe zelven aan het passen. Ik was als de dood dat ze er uiteindelijk een zou kiezen die niet echt bij haar hoorde. Ze had jongens van haar eigen leeftijd pukkelig en saai gevonden en zat liever in haar kamer huiswerk te maken. Ze ging in grote stappen van My Little Pony naar In de ban van de ring en van Georgette Heyer en stuiverromans naar posters van Arthur Miller, met zijn grote schoenen en dubbel gestrikte veters overal aan de muur. Ze zal wel gedacht hebben dat wat goed genoeg was voor Marilyn Monroe goed genoeg was voor haar.

Ze stond al helemaal klaar om naar Cambridge te gaan toen ze een aanval van anti-elitarisme kreeg en de echte wereld in wilde. Ik was ertegen, en uit de dagboeken bleek dat ik gelijk had. Het was een vergissing. Ze ontmoette de Garners.

Sappho’s dagboek: 1 januari 1992

Lief dagboek,

Daar zit ik dan, in mijn nieuwe huis, in een nieuw jaar, en het leven begint. Eindelijk mag ik ergens anders wonen dan in Apple Lee, waar mijn gangen steeds werden gevolgd; iedereen heeft het te druk en is te veel met zichzelf bezig om te letten op wat ik doe. Niemand die aan mijn kop zeurt of mijn gedachten leest of aantekeningen maakt over mijn psychoseksuele ontwikkeling. Ik word een beroemde actrice. Ik heb talent, dat weet ik zeker, hoewel iedereen moet lachen als ik een Newcastles accent probeer na te doen. Ach, ze kunnen tenminste lachen, ook al zijn ze een beetje melodramatisch en geaffecteerd. Ik heb een semester op Cambridge gezeten en alle mensen daar voelden zich zo superieur dat hun gezicht barstte als ze alleen al glimlachten. Dus ben ik naar de toneelschool gegaan. Moeder was woedend, maar ik heb mijn trustfonds en kan doen wat ik wil. De jongens zijn een beetje teleurstellend, ze zijn zo jong, en alle meisjes zeggen dat ze homo zijn, maar volgens mij proberen ze alleen maar mij te ontmoedigen. Ze kunnen niet allemaal homo zijn. Op een dag zal ik dit dagboek opendoen en me herinneren hoe het was om mij te zijn aan het begin van mijn loopbaan.

Er is een vrouw die lessen toneelschrijven geeft bij het Royal Court Theatre en die heet Isolde Garner. Ze is tamelijk beroemd en haar stukken worden opgevoerd op West End. Ze heeft net een zoontje gekregen dat ze Arthur heeft genoemd. Haar moeder heet Gwendolyn, dus allemaal helemaal Ridders van de Tafelronde. Ik had daar een schetsje over geschreven dat werd opgevoerd door de groep, en ze zei dat ik echt schrijftalent heb, maar dat vind ik zelf niet. Ik kan toneelspelen, maar schrijven? Daar geloof ik niks van.