DE GELE HOND

Van Martin Amis verschenen eerder

Geld
Einsteins monsters
London Fields
De pijl van de tijd
De informatie
Nachttrein
Zwaar water
Ervaring

Martin Amis

De gele hond

vertaald door Gert Jan de Vries

2004

Uitgeverij Contact
Amsterdam/Antwerpen

© 2003 Martin Amis

© 2004 Nederlandse vertaling Gert Jan de Vries

Oorspronkelijke titel Yellow Dog

Omslagontwerp Via Vermeulen/Rick Vermeulen

Foto auteur Isabel Fonseca

Typografie Arjen Oosterbaan

ISBN 97 890 2041 323 6

D/2004/0108/789

NUR 302

www.boekenwereld.com

Voor Isabel

DEEL I

Hoofdstuk 1

1. Renaissanceman

Maar ik ga naar Hollywood maar ik ga naar het ziekenhuis, maar jij bent de eerste maar jij bent de laatste, maar hij is groot maar hij is klein, maar jij blijft boven maar jij gaat omlaag, maar wij zijn rijk maar wij zijn arm, maar zij vinden rust maar zij vinden…

Xan Meo ging naar Hollywood. En met haastige spoed en begeleid door een koor van wanhoopskreten ging Xan Meo enkele minuten later naar het ziekenhuis. Het kwam door geweld van mannen.

‘Ik ben foetsie weg, ik,’ zei hij tegen zijn Amerikaanse vrouw Russia.

‘O,’ zei ze, het uitsprekend als het Franse woord voor waar.

‘Ben zo terug. Ik doe ze wel in bad. En lees ze ook wel voor. Daarna kook ik. Daarna vul ik de vaatwasser. Daarna krijg je een lange rugmassage van me. Oké?’

‘Mag ik mee?’ vroeg Russia.

‘Ik wilde eigenlijk alleen zijn.’

‘Je bedoelt dat je eigenlijk alleen wilt zijn met je vriendin.’

Xan begreep dat dit geen echt verwijt was. Maar hij gebruikte een weinig gangbare gelaatsuitdrukking (fronsen) en zei, niet voor de eerste keer en voor zover hij wist naar waarheid: ‘Ik hou niks voor jou verborgen, meid.’

‘… Hmm,’ zei ze en keerde hem haar wang toe.

‘Weet je niet welke dag het is?’

‘O. Natuurlijk.’

Het stel omhelsde elkaar in een gang met een hoog plafond. Nu liet de man door een armbeweging de sleutels in zijn broekzak rammelen. Dit half opzettelijke gebaar gaf aan dat hij de deur uit wilde. Xan zou het in het openbaar niet toegeven, maar vrouwen hadden van nature de neiging het te rekken als mannen gewoon vertrokken. Het vormt de keerzijde van hun plezier om mensen te laten wachten. Daar zouden mannen zich niets van moeten aantrekken. Afwachten is een bescheiden genoegdoening voor vijf miljoen jaar overheersing… Xan liet zachtjes een zucht ontsnappen toen de trap boven hem zachtjes kraakte. Er kwam een complexe gestalte naar beneden, tot aan het middel normaal, maar tweehoofdig en vierarmig: Meo’s baby’tje Sophie, verkleefd met de heup van haar Braziliaanse au-pair Imaculada. Achter hen, op een afstand die zowel dromerig als onafhankelijk was, doemde hun kleuter op: Billie.

Russia pakte de baby aan en zei: ‘Wil jij wel heerlijke yoghurt bij het eten?’

‘Nee!’ zei de baby.

‘Wil je lekker badderen met al je badspeeltjes?’

‘Nee!’ zei de baby en geeuwde: de eerste ondertandjes als twee rijstkorrels.

‘Billie. Doe de aapjes eens voor papa.’

‘De aapjes op het bed sprongen door elkaar heen. D’r viel er een, die brak zijn been. Ze gingen naar de dokter en die zei meteen: Vanaf nu is je bed voor slapen alleen.’

Xan Meo gaf zijn oudste dochter een verdiend compliment.

‘Papa leest je voor als hij terugkomt,’ zei Russia.

‘Ik heb haar al voorgelezen,’ zei hij. Hij hield de voordeur nu open. ‘Ze heeft me één boek vijf keer laten lezen.’

‘Welk boek?’

‘Welk boek? Jezus. Dat boek over die stomme kippen die denken dat de hemel naar beneden komt. Hanige Daan. Kippige Kim. En ze hadden het allemaal met de vos aan de stok, Billie, of niet soms?’

‘Net als de klikkers,’ zei het meisje, verwijzend naar een ander verhaaltje. ‘Ze gingen allemaal dood. De mammie. De pappie. De au-pair. En al de klinderen.’

‘Ik ben foetsie weg.’ Hij zoende Sophie op haar hoofd (een vage circusgeur); zij reageerde door een natte duim over haar wang te vegen en in haar mond te stoppen. En toen hurkte hij om Billie een zoen te geven.

‘Papa is jarig,’ legde Russia uit. ‘Waar ga je naar toe?’ vroeg ze hem tot slot, ‘in je vrije weekend?’

‘Die soort van kroeg aan de gracht. Hoe heet hij. Hollywood.’

‘Tot ziens, pappie,’ riep Billie.

Toen hij buiten stond, draaide hij zich even om om het huis te taxeren – een gebruikelijke manier om zichzelf te taxeren, te taxeren hoe hij ervoor stond, wat zijn plek was. Het was zijn stijl niet (over zijn stijl krijgen we het nog), maar hij zou het zo hebben kunnen formuleren: Als je van fijne stoffen houdt, moet je die fleece daar eens voelen, op de extravagant diepe fauteuil (neem gerust alle tijd: laat je lekker gaan). Sterker nog, als je geïnteresseerd bent in onroerend goed of lekker wonen in het algemeen, zou je een rondleiding door het huis kunnen overwegen. Is daarentegen Duitse technologie het helemaal voor jou, dan kun je beter naar mijn garage gaan, daar om de hoek. Enzovoort. Maar het ging niet om geld. Als je bewondering koestert voor extreem vrouwelijke schoonheid, laat je blikken dan van mijn vrouw genieten – de mond, de ogen, de aërodynamische jukbeenderen (en het licht van grote intelligentie: hij was gek op haar intelligentie). Of, als je ziel smelt bij de vurige hartstocht van ongewoon knappe, gezonde en goed opgevoede kinderen, dan zou je ons benijden om de onze… Enzovoorts. En hij had nog kunnen vervolgen: Maar ik ben ook een droom-echtgenoot: vijftig procent ouder, een teder en punctueel minnaar, een goede kostwinner, vermakelijk gezelschap, een veelzijdig en weinig kieskeurig klusjesman, een subtiele en accurate kok, een begaafd masseur die bovendien (en ondanks kansen die zich het best als ‘overvloedig’ laten beschrijven) nooit naast de pot pist… Eigenlijk wist hij wel hoe het was om een foute echtgenoot te zijn, een hufterige echtgenoot: hij had het de eerste keer geprobeerd; en het was moordend.

Xan Meo liep over St George’s Avenue en kwam bij de hoofdweg (in Londen, vlak bij de dierentuin). Zodoende passeerde hij het tuinappartement aan de overkant waar hij nog maar zelden gebruik van maakte. Waren hier geheimen, vroeg hij zich af. Een oude brief misschien, een oude foto, sporen van verdwenen vrouwen… Xan hield in. Als hij rechtsaf sloeg liep hij richting kinderwagenrijk Primrose Hill – dat kinderwagenachtig, statig, Vicwardiaans, licht verontwaardigd verrees. Dat was de lange route naar Hollywood. Als hij linksaf sloeg kwam hij er eerder en kon hij langer blijven. Dus had hij keuze tussen de tuin en de stad. Hij koos voor de stad. Hij sloeg linksaf en liep richting Camden Town.

Het was laat in de middag en eind oktober. Het was vandaag vier jaar geleden dat zijn echtscheiding was aangevraagd en hij was ook gestopt met roken en drinken (en dope en coke. Hij had pas gehoord dat Amerikaanse pooiers coke girl noemen en heroïne boy). Meo had de gewoonte aangenomen deze dag te vieren met twee cocktails en vier sigaretten en een halfuur vol wurgende herinneringen. Hij was gelukkig – een kwetsbare toestand: je kon de stressvergelijkingen voelen jeuken. En hij herstelde gaandeweg van zijn eerste huwelijk. Maar hij wist dat hij nooit over zijn scheiding heen zou komen.

Het parcours van Britannia Junction: Parkway en Camden Lock en Camden High Street, de twaalf zwarte omlijstingen van de verkeerslichten, de autotroep. Bepaalde dingen moesten ontweken worden: die hoop – nee, die berg – hondenstront; die lawine van kots; die zatlap op de stoep met een gezicht als een apenreet; die ouwe opportunist die vijf of zes uur geleden ongelooflijk in mekaar was geslagen – en, al net zo ongelooflijk, de blik die tussen die knokkelstempels en laarsafdrukken door loerde bevatte geen verdriet, was niet uit op vergoeding…

Xan Meo keek naar de vrouwen, of vooral naar de meisjes, de jonge meisjes. Zo’n meisje droeg tegenwoordig natuurlijk klossen van vijftien centimeter en wigwampijpen; haar middenrif toonde een rand vaalwitte onderbroek en een door een bijouterie doorboorde navel; ze droeg haar autosleutels in haar ene wang en haar voordeursleutel in de andere, een ploeg door haar neus en een anker in haar kin; en er zat oorsmeer op haar haar, alsof het via een buisje binnendoor liep. Maar afgezien daarvan – nou, wat? Het geheime doel van mode, op straat, de harlekinade, mode in zijn anarcho-zigeunervorm, is het dwarsbomen van de lust van je ouders. Nou, dat werkte, dacht Meo. Ik val niet op je. Hij dacht ook aan de flirts van vijfentwintig jaar geleden, hun kousen, jarretelles, decolletés, parfums. Dat deden de meiden van nu niet meer. (En misschien was het nog wel erger en gaven ze aan dat fysieke schoonheid het veld moest ruimen voor algehele gelijkheid.) Meo zou niet willen afkeuren wat hij zag, al vond hij het buitenaards. En als hij twee tieners driftig zag zoenen – een onvoorstelbare mengeling van lipringen en tongspijkers – dan had hij daar geen moeite mee. Zie jongeren zoenen en luister naar je hart; keurt je hart het af, keert het zich ervan af, dan is dat de leeftijd, dan is dat de tijd – die je verneukt.

Toen hij voor sigaretten aansloot bij de lange rij voor het loket, herinnerde Meo zich zijn voorlaatste slippertje (het laatste overspel was uiteraard met Russia geweest). In een hotelkamer in Manchester had hij een twintigjarige scriptgirl systematisch uitgekleed. ‘Ik zal je wel uit die akelige warme kleren helpen,’ had hij gezegd. Wat bij zijn tekst hoorde. Maar de tekst voelde toepasselijk: de slobbertrui, de wollen maillot, de rubberlaarzen. Hij zat op de stoelleuning toen ze uiteindelijk pal voor zijn neus overeind kwam. Daar had hij haar lichaam, met de vertrouwde cirkels en halve cirkels, de goddelijke symmetrieën, maar het had ook iets dat hij nog nooit had gezien. Hij stond oog in oog met een bos stevig getrimd schaamhaar. Tevens: ‘Wat moet dat daar?’ vroeg hij. En zij antwoordde: ‘Dan kom ik gemakkelijker klaar.’… Nou, híj kwam er niet gemakkelijker door klaar. Waar alles zacht hoorde te zijn was er iets anders hard: het leek of hij zich fijnstampte – tegen een stalen staafje. En een fraaie verraderlijke striem (met haar naam en telefoonnummer erin) om mee naar huis te nemen naar een vrouw die in elk geval, en terecht, op het psychopathische af jaloers was (net als hij). De scriptgirl was geen blijvertje geweest. Onregelmatigheid, radicale onregelmatigheid, dat was haar opgevallen. Hoe duidelijk moest het zijn? Vanaf nu is je bed voor slapen alleen. Hij ging al vierenhalf jaar met Russia naar bed. De hartstocht was er nog, maar hij wist dat die zou verflauwen en daar was hij op voorbereid. Xan Meo begon te beseffen dat het huwelijk na enige tijd een broer-zusrelatie wordt – gemarkeerd door incidentele, en tamelijk betreurenswaardige incestmomenten.

Het begon te schemeren; maar de hemel was majestueus helder en de condensstrepen van vliegtuigen in de verte leken op fonkelende spermacellen die het heelal moesten bevruchten… Op straat keek Meo niet meer naar de meiden, en de meiden bleven hem natuurlijk ook niet aankijken. Hij had de leeftijd bereikt (hij was zevenenveertig), waarop jonge vrouwen door je heen keken, je voorbij keken, je geest doorzagen: drievoudige pech misschien, maar beslist een onderdeel van het afscheid nemen, je reis naar het geestenrijk. Je fluistert tot ziens, tot ziens – Gód zij met je (want ik niet. Ik kan je niet beschermen). En toch gold dat niet helemaal voor Meo, want hij was een achterdochtig iemand, en besefte dat, en genoot ervan, in zijn algemeenheid. Hij nam veel ruimte in, lang, breed, gevuld; zijn donkerbruine haar was niet meer dik en de slag was eruit, maar het bedekte nog altijd een behoorlijk deel van zijn schedel (de lotion die het extra volume en stevigheid bezorgde heette Urban Therapeutic); en zijn ogen flonkerden veel sterker dan je per se wilde zien. Er lag een gloed over zijn gezicht – beslist een talentvolle gloed, maar van wat voor soort talent? Op zijn slechtst, op zijn minst innemend, had Meo het gezicht van een man die naar een microfoon zou kunnen lopen en je zou trakteren op een volledig dubbelzinnige uitvoering van ‘Pop Goes the Weasel’. Hij maakte de indruk ertoe in staat te zijn: bereid tot het snel haalbare.

En bovenal was hij beroemd en daardoor had hij iets misleidends, inflatoirs over zich, iets opgeblazens. Hij was echter stilletjes beroemd, zoals zovelen dat tegenwoordig zijn: er waren veel beroemdheden (en zelfs Meo kon zich de tijd herinneren toen er nauwelijks iemand beroemd was). Roem had zichzelf zodanig gedemocratiseerd dat onbekendheid werd beleefd als ontzegging of zelfs straf. En mensen die niet beroemd waren gedroegen zich beroemd. In bepaalde geestelijke toestanden kon je zelfs geloven dat het eiland waarop hij woonde zestig miljoen supersterren omvatte… Meo was eigenlijk acteur, een acteur die plotseling naam had gemaakt door behoedzaam over te stappen naar een ander terrein. En de wereld heeft een naam voor die mensen die meer dan één ding tegelijk aankunnen, die heroïsche veelkunners: ze noemt ze renaissancemannen. De stille gloed van stille roem verlichtte Xan Meo nog sterker. Om de vijf minuten glimlachte er wel iemand naar hem – omdat ze hem dachten te kennen. Hij glimlachte terug.

De wandeling naar Hollywood duurde voort – en we zullen Meo’s wandeling blijven volgen, omdat die wel even zal duren. Hij stak zijn hoofd om de deur van de boekwinkel aan High Street en stelde zelfvoldaan vast dat zijn paperback (een debuutverzameling verhalen, getiteld Lucozade) nog steeds op de tafel Aanbevolen Door Ons Personeel lag. Toen hij vervolgens rechtsaf sloeg, Delancey Street in, passeerde hij het café waar renaissanceman elke woensdagavond slaggitaar speelde met vier oude hippies die zich de Original Hard Edge noemden. Hij sloeg linksaf naar Mornington Terrace – nogal wat armoediger, veel stiller: hij kon zijn voetstappen horen ondanks de zwiepende bomen waar hij onderdoor liep en het gedempte gedender van het rollende materieel achter de muur rechts van hem. Het was van dat weer dat er met de term stormachtig nog goed vanaf kwam. Feitelijk een verscheurende en beestachtige turbulentie, een rodeo van wind – de aarde probeerde zijn berijders af te werpen. En op straat: tuinmeubilair, tollende vuilnisbakken, fietsen en (steeds meer) autoportieren die in de baan van de storm openklapten. Xan was te oud voor mode, voor kapsels en stijlen, maar zijn broek had nu dankzij de wind afwisselend wijde en smalle pijpen.

In de verte zag hij iemand die hem deed denken aan, of zijn lichaam deed denken aan, zijn eerste vrouw – zijn eerste vrouw zoals ze er tien jaar geleden uitzag. Pearl zou geen sigaret in haar mond hebben gehad en geen roddelblad onder haar arm en haar kleren zouden evenmin zo pijploos zijn geweest, zo strak, zo stampvol vrouw; maar de agressieve of op zijn minst hoogst uitdagende houding, de armen onhartelijk over elkaar geslagen, de geheven kin die duidelijk maakte dat alle excuses in overweging waren genomen en afgewezen… Ze stond in de schaduw van een grijsbruin halfhoog gebouw te wachten. Achter haar draalde een dreumes, hij pookte met een stok in de blootliggende inhoud van een zwarte plastic tas. Toen Meo de bocht nam om het spoor over te steken hoorde hij haar zeggen:

‘Harrison! Schiet godverdomme een beetje op!’

Ja, hoe spijtig, geen twijfel mogelijk; maar nu hij zich veiligheidshalve had afgewend ontkwam Meo niet aan een zenuwachtig lachje. Hij was een correct modern iemand, was liberaal, feministisch (een echte gynocraat: ‘Geef de meiden de kans,’ vond hij. ‘Ik weet dat het veelgevraagd is. Toch deugen wíj niet. Geef de meiden de kans’). Maar hij bleef zich wel verbazen. De vrouw had per slot van rekening haar wensen duidelijk gemaakt; en ze had geen blad voor de mond genomen. Nee: Pearl zou het anders hebben geformuleerd… Hij zag het gebouw nu, met zijn bonte kerstverlichting, zijn kronkelende kapperspaal. Soms kan een dalend vliegtuig een waarschuwingssignaal afgeven: dat gebeurde, daar boven – een orgelklank, die zijn eigen ondergang aankondigde.

Hij stond stil en dacht na: dat gevoel weer. En hij snoof de essentiële slechtheid van de lucht op, met zijn verpeste basissmaak, alsof alle sequiturs eruit waren gezogen. Een geelwereld van geloof en vrees en walgelijk vernuft. En we razen er allemaal als blinden in rond. Toen kwam hij op gang.

Xan Meo ging naar Hollywood.

‘Goedenavond.’

‘Alles goed?’ vroeg de barman, alsof hij informeerde naar de geestelijke gesteldheid van iemand die dat nog zei: goedenavond.

‘Ja, makker,’ zei Meo op zijn gemak. ‘En jij?’ Dat was het punt met hem: hij was groot, hij was kalm, hij was op zijn gemak. ‘Waar is iedereen?’

‘Voetbal. Engeland. Ze komen hier om een uur of acht binnenvallen.’

Meo, die daar niet op zou wachten, zei: ‘Moet je van die eh… plasmaschermen kopen. Kunnen ze hier kijken.’

‘We willen niet dat ze hier kijken. Ze kunnen in de Worm and Apple kijken. Of in de Turk’s Head. En dáár de boel kort en klein slaan als ze verliezen.’

Het cocktailmenu stond op een schoolbord gekalkt boven een verzameling flessen en sifons die zo was gearrangeerd en aangekleed dat het op het centrum van Los Angeles leek. Buitenproportionele poppetjes van bepaalde filmsterren strompelden door de straten.

‘Ik wil een…’ Er was een drankje dat Pijpbeurt heette. Er was een drankje dat Borstvergroting heette. Hij dacht: het is net als die bedrijven die NUEK of TUK heten. Meo haalde zijn schouders op. Het was niet zijn bedoeling om nu te gaan piekeren over de obscenificering van het alledaagse bestaan. Hij zei: ‘Ik neem een Lulhannes. Nee, een Eikel. Nee. Twéé Eikels.’

Met in elke hand een glas liep Meo de betegelde tuin in met uitzicht over de gracht waar hij de afgelopen maanden op een naar het westen gericht bankje, doorgaans met Russia naast zich, heel wat bedachtzame Club Soda’s had geconsumeerd, heel wat filosofische Maagd Maria’s. En hoeveel plechtiger – hoeveel verhevener en koninklijk – zouden zijn gedachten zijn als hij, alleen met zijn sigaretten en zijn Eikels, piekerde over Pearl… Meo’s eerste iets te studieuze blik op de roerloze groene gracht confronteerde hem met een dode eend, met zijn kop omlaag en zijn pootjes als twee brillenpootjes in de lucht. Dood in het water, abject dood: hij meende het te ruiken, boven de kruidigheid van de gracht uit. Als Eindeloos Eendig of Weldadig Woerdig, als Spetterend Sluizig was uitgewerkt.

Xan leek alleen in zijn tuin. Maar toen verscheen er een kwieke jongeman uit een zijdeur van Hollywood met een mobieltje aan zijn oor; hij leek ferm onderweg naar de straat tot hij abrupt bleef staan en hij leek vervolgens op de tast zijwaarts te bewegen en steun te zoeken tegen het hek langs de gracht, een goeie meter verderop. In reactie op Xans knikje trok hij één wenkbrauw op en zei vervolgens goed hoorbaar: ‘Dus alles wat we hebben gezegd, alle gedane beloften, het betekent allemaal niets. Vanwege Garth. En we weten allebei dat het maar een bevlieging is… Jij beweert dat je van me houdt maar ik geloof dat we verschillend denken over wat liefde eigenlijk is. Voor mij is liefde iets heiligs, bijna onbenoembaars. En nu beweer je dat dat alles, dat alles…’ Hij ging de andere kant op en zijn stem ging al snel onder in het gebrom van de stad, Ja, en dat hoorde erbij, bij de obscenificering: de teloorgang van pudeur.

Net als de dode eend, de levenslijn van Xans eerste huwelijk, dat getrachte heelal – ook dood. Zijn scheiding was zo akelig geweest dat zelfs de advocaten in paniek waren geraakt. Het was alsof zij tweeën, naakt en met hun gezichten naar elkaar toe, met prikkeldraad waren omwikkeld en vervolgens overboord gesmeten. Je gemaai daar, je geschop en geklauw: er was geen moraal mogelijk. Toen Pearl hem voor de derde keer had aangehouden en hij bij de deur van zijn verzorgingsflat de beschuldigingen aanhoorde, besefte Xan dat de reis ten einde was. Hij had de tegenpool van liefde bereikt – een toestand die veel heftiger was dan pure haat. Je wilde de geliefde dood hebben; je wilde dat haar vliegtuig neerstortte en het kon je niet schelen wat de andere inzittenden overkwam – die vierhonderd sukkels en klunzen…

Maar ze overleefden het; ze leefden of niet soms? Xan schatte dat Pearl en hij er ongeveer even goed vanaf waren gekomen. En het was fantastisch dat ze er rijker uitkwamen dan ze eraan waren begonnen. Het waren de jongens, de twee zoons, die erop achteruitgingen en op hun gezondheid hief Xan Meo nu het glas. ‘Het spijt me,’ zei hij hardop. ‘Het spijt me. Het spijt me.’ Alsof hij de omgekiepte watervogel in de groene gracht moest compenseren, hupte een mus, een gevederd wezen uit de lagere luchtlagen, naast hem op de bank om zich daar griezelig tam te gaan uiten, met zijn vleugels brommend en snorrend, op vijftien centimeter afstand.

De wind was weg – vertrokken naar elders. In het westen had zich een opzichtige, een heuse pornozonsondergang gevestigd. Het leek een brandbestrijdingsoperatie voor titanen, met etherische wagens, kranen, ladders, de stralen en het schuim van slang en buis, en de geesten van de brandweerlieden bezig aan hun enorme taak van helbeheersing, helcontrole.

‘Is dat jouw “wijfje”?’ vroeg een stem.

Meo begreep dat zijn eenzaamheid voorbij was. Hij keek naar rechts: de mus zat nog druk te doen op de armleuning van de bank, pesterig dicht bij zijn tweede Eikel. Hij keek op: zijn glimlachende vragensteller, een doorsneetype, bijna kubusvormig, stond ongeveer drie meter verderop in het halfdonker.

‘Ja, da’s het enige dat ik tegenwoordig nog weet te temmen,’ reageerde hij.

De man deed een stap naar voren, zijn duimen aan weerskanten van zijn navel opgestoken. Herkend, dacht Meo. Gelukt.

‘Ben jij hét?’

Xan verwachtte dat hij op korte termijn een hand moest geven en stond dus op. De mus verwijderde zich nog niet.

‘Ja, ik ben hét.’

‘Nou, ik heet Mal.’

‘… Aangenaam,’ zei Xan.

‘Waarom heb je het gedaan, joh?’

Op dit moment bleek dat Mal, ondanks zijn schertsend spijtige houding, een gewelddadig man was.

Nog veel verrassender was het dat ook Xan een gewelddadig man bleek. Dat wil zeggen dat zijn vertrouwdheid met de situatie geen grote verandering onderging toen het gewijzigde krachtenveld vorm kreeg. Geweld, triomfantelijk bizar en onwerkelijk, is een klassieke inschattingsfout – behalve voor gewelddadige types. Was de fout eenmaal begaan dan wisten beide mannen dat het van nu af aan endocrinologisch was: een kwestie van klierbeheersing.

‘Waarom heb ik wát gedaan?’ vroeg Meo en deed een stap naar voren. Hij hoopte het nog te kunnen voorkomen; maar hij zou niet wijken.

‘O.’

Hij sprak het uit als où, net als Russia Meo, lang geleden. Hij vervolgde: ‘Ik had al begrepen dat je pit had.’

‘Dan weet je wat je kunt verwachten,’ zei hij zo neutraal mogelijk (hij had een zurige smaak in zijn mond). ‘Als je aan mij begint.’

‘Je hebt hem genoemd! En ik bedoel dát, wat mij betreft, dat dat volledig, voor mij…’

‘Wie genoemd?’

Mal ademde in, sperde zijn ogen open en fluisterde hardop: ‘Hier zul je met pijn aan terugdenken, joh. J-o-s-e-p-h- A-n-d-r-e-w-s.’

‘Joseph Andrews?’

‘Zeg het niet. Je zegt het niet. Je hebt hem genoemd. Je hebt hem neergezet – je hebt hem geplaatst. Zwart op wit.’

Voor het eerst dacht Meo dat er iets anders niet deugde. De berekeningen die in hem plaatsvonden zou je als volgt kunnen weergeven: mijn twaalf centimeter komen overeen met zijn twaalf kilo, en nul verschil in dat andere (leeftijd). Dus: ze zouden elkaar weinig ontlopen. En die vent zag er te zorgeloos en theatraal uit om te ontlopen. Zo goed zou hij niet zijn: moest je zijn pak zien, zijn schoenen, zijn haar.

‘Hier zul je met pijn aan terugdenken, joh.’

Maar op ons toneel bevindt zich nog een acteur. Maar ik ga naar Hollywood maar ik ga naar het ziekenhuis. Een man (want hij is het, hij is het, hij is het altijd), een zondaar, schijterd, eter, ademhaler, nadert hem snel van achteren. Mal is gewelddadig, en Xan is gewelddadig, maar in de frons en het aureool van deze derde acteur valt de afwezigheid op van alles waarover mensen het ooit eens zijn geworden: alle verdragen, concordanten, alle overeenkomsten. Hij heeft een bleke, ruwe kale kop. Zijn wenkbrauwen en wimpers schijnen van zijn gezicht gelaserd of er misschien zelfs afgefakkeld. En de stoom die uit zijn mond sproeit als uit een spuitbus op deze weinig drankovergoten avond bereikte een armlengte.

Xan hoorde geen voetstappen; wat hij hoorde was de zwiep, de uithaal van de dansschoen, van de fikse ploertendoder. Vervolgens de priemende dubbele vinger op zijn schouder. Dit was niet de bedoeling. Ze hadden verwacht dat hij zich zou omdraaien, en hij draaide zich niet om – hij draaide zich halfom, dook vervolgens in elkaar en opzij. Daardoor belandde de klap die alleen zijn jukbeen of kaak had moeten breken op zijn schedel, die ruimtelijke bobbel (in dit geval nog steeds uiterst huwbaar bebost) waarin zoveel edele en kwetsbare krachten zo vol vertrouwen verpakt zitten.

Hij stortte in, hij zakte op zijn knieën, vernietigend verslagen: zijn vrouwenbloed, zijn kinderbloed, geroofd door zijn vijand. Deze pil joeg zijn Eikel kronkelend op de vlucht. Hij hoorde de klamme knak, de klamme knak van zijn knieën gevolgd door de klamme knak van het vallende glas. De wereld kwam tot stilstand en begon opnieuw te draaien – maar de andere kant op. Alleen verhief de mus zich een tel later met vleugelgefladder: de kleine persmuskiet van een mus.

De hemel komt naar beneden!

Vervolgens de woorden ‘Liggen jij’ en een tweede, stevige dreun.

De hemel komt naar beneden en ik ga het vertellen aan…

Schijnbaar versteend, als het standbeeld van een gevallen tiran, viel hij opzij op het vochtige plaveisel en bleef liggen.

2. Voorschrift negen

De koning zat niet in zijn kantoor zijn geld te tellen. Hij zat in de salon in de Place des Vosges heel slecht nieuws te verwerken. De opperstalmeester op de fauteuil tegenover hem heette Brendan Urquhart-Gordon. Tussen hen in op het lage glazen tafeltje lag een foto, ondersteboven, met een pincet. En de kamer was zelf ook een foto: al minutenlang had geen van beide mannen zich bewogen of iets gezegd.

Er was een trilling nodig om het beeld te bezielen, en die kwam: de pingel van een stemvork, toen een van de duizend facetten in de ijsachtige kandelaar zichzelf behoedzaam herschikte binnen die glazen massa.

Henry IX zei: ‘Wat leven we toch in een afschuwelijke wereld, Bugger. Ik bedoel, het is zo’n akelige, angstaanjagende… wereld.’

‘Dat is het zeker, meneer. Mag ik een cognacje aanbevelen, meneer?’

De koning knikte. Urquhart-Gordon had niets tegen Love, maar hij vond het ongemakkelijk om diens naam uit te spreken. Wie wilde er nou een bediende die Love heette?

‘Twee grote Remy reserve, alsjeblieft, Love,’ riep hij.

De Bewaker des Geloofs – hij was officieel hoofd van de Kerk van Engeland (episcopaal) en de Kerk van Schotland (doopsgezind) – vervolgde: ‘Weet je, Bugger, dit schokt mijn persoonlijke overtuiging. Schokt het de jouwe niet?’

‘Mijn persoonlijke overtuiging is nooit meer dan een dunne strohalm geweest, meneer.’

Een onwaarschijnlijke opmerking wellicht uit de mond van een sjerpvormige man. Kaal, donker, blozend, met joodse hersens (volgens sommigen) van moederskant.

‘Schokkend tot in het merg. Dat volk is echt te erg. Nee. Erger nog. Ik veronderstel dat het allemaal deel uitmaakt van een of andere akelige “kring?”’

‘Dat zou kunnen, meneer.’

‘Waarom heeft… Hoe ken het toch det dergelijke wezens deel uitmaken van Gods plen?’

Love trad weer binnen en toen hij dichterbij kwam begonnen misschien wel tien klokken om de beurt het hele uur te luiden. Praktisch ingesteld als hij was bedacht Urquhart-Gordon dat de korte ‘a’ van de koning nog wat gemoderniseerd moest worden. Vooral op kritieke momenten klonk hij bijna vooroorlogs. Brendans blozende wangen werden eventjes nog blozender toen hij zich Henry’s bezoek herinnerde, als prins van Wales, aan het rusthuis voor vakbondsmensen in Newbiggin-by-the-Sea, en de prins aan de piano ‘Mijn ouweheer haalt het vuil op’ zong: ‘Mijn ouweheer haalt het vuil op, Hij draagt een vuilophaalpet, Hij draagt verdomme een ribbroek, En woont in een woningwetflat!’ De Vierde Macht had niet lang gewacht om erop te wijzen dat dat niet klopte: Henry’s ouweheer was Richard IV en hij woonde in Buckingham Palace.

Zijn gezicht flauwtjes afwendend van de geuren van de bellen cognac, bleef Love hun kant op lopen en had nog steeds een aardige afstand voor de boeg. Het was vijf over zes tegen de tijd dat hij de zaal verliet.

‘Neem me niet kwalijk, Bugger. Ik ken even nergens opkomen. Afgegeven…?’

‘De foto is persoonlijk afgegeven bij mijn verblijven in St James’. In een blanco envelop.’ Die envelop haalde Urquhart-Gordon nu uit zijn koffertje. Hij gaf de doorzichtige portefeuille met ritssluiting aan Henry IX, die er een meer dan gemiddeld verbaasde blik op wierp. ‘DE WELEDELE HEER BRENDAN URQUHART-GORDON , en in de rechterbovenhoek: ‘Vertrouwelijk en Geheim’. ‘Geen begeleidend schrijven. Kalligrafie en het overdreven “Weledele” suggereerden een ongeoefende of buitenlandse afzender, of een poging om ons op die gedachte te brengen. Beveiliging zal ons denkelijk meer kunnen vertellen.’

Urquhart-Gordon bestudeerde de fronsende blik van de koning. Henry IX droeg zijn dikke blonde haar meestal in een lok opzij. Maar in de koninklijke verwarring was zijn kuif nu ingezakt tot een verbijsterde pony, waardoor zijn ogen nog bezetter en ontstokener leken. Henry IX bleef naar hem fronsen en daarop haalde Urquhart-Gordon zijn schouders op en zei:

‘We wachten op verdere communicatie.’

‘Chentage?’

‘Nou. Ik zou zeggen afpersing. Het lijkt redelijk zeker dat het geen zaak van de media is, in de normale zin. Was dat wel het geval dan zouden we die foto nu in een of ander Duits tijdschrift zien staan.’

‘Bugger!’

‘Het spijt me, meneer. Of op internet.’

Met een bezwadderd gebaar tastte Henry IX naar het ding op tafel. Zijn hand aarzelde.

‘Gebruik het pincet, meneer, als u wilt. Draai hem om met het pincet, meneer.’

Dat deed de koning.

Hij had zijn dochter misschien in geen drie of vier jaar naakt gezien, en bovenal was hij onthutst, bitter ontstemd door hoe vrouwelijk ze al was, zijn meisjeskind dat nog met poppen speelde. Dat, in combinatie met de dromerigheid, de onschuld van het gezicht, maakte dat haar vader zijn ogen met zijn mouw bedekte.

‘O Bugger.’

‘O Hotty.’

Urquhart-Gordon keek toe. Een vijftienjarig meisje in iets wat duidelijk een witte badkuip was, met haar armen op de randen, haar benen gebogen in een laagje water van vijftien centimeter: prinses Victoria, in haar kostuum van naaktheid, haar gladde pak van naaktheid, een vooraankondiging van vrouwelijkheid. De verdachte bikinilijntjes – ze scheen bovendien een spectrale bikini te dragen – deden aan de zomer denken. Urquhart-Gordon had de achtereenvolgende reisdoelen geïnventariseerd: de prinses deed kennelijk niets anders dan op vakantie gaan. Maar ze zat alweer zes weken in het internaat en het was nu bijna november. Waarom, zo vroeg hij zich af, hadden ze afgewacht? Iets in de gelaatsuitdrukking van de prinses baarde hem zorgen, maakte hem bovendien ongerust: de vergrote pupillen… Brendan Urquhart-Gordons bijnaam was overigens afgeleid van zijn initialen, die van Henry IX van zijn optreden als Hotspur in een schooluitvoering van Henry IV, Deel Een.

‘Denk jij,’ vroeg de koning mistroostig, ‘dat de prinses en een eh… vriendin met een fototoestel hebben lopen knoeien en eh…’

‘Nee, meneer. En ik ben bang dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat dit het ergste is.’

De koning knipperde met zijn ogen. Voor de koning moest je het altijd uittekenen.

‘Er zijn vast nog meer foto’s van de prinses. In andere… poses.’

‘Bugger!’

‘Neem me niet kwalijk, meneer. Dat was ongepast. Het punt is: kijkt u eens naar het gezicht van de prinses, meneer. Dat is het gezicht van iemand die denkt dat ze alleen is. We moeten ons troosten met de gedachte dat de prinses zich niet bewust was of is van deze werkelijk ongekende inbreuk. Er volstrekt onschuldig aan is.’

‘Ja, er onschuldig aan is. Er onschuldig aan is.’

‘Meneer, krijg ik uw permissie om John Oughtred in te schakelen?’

‘Jawel. Niemand anders, uiteraard.’

Henry IX ging staan en daarom deed Urquhart-Gordon dat ook. Ze liepen in de pas, de een zo gestroomlijnd, de ander zo mager. Toen ze de grote neg van het middenraam ten slotte bereikten keken beide mannen door het kant naar buiten, door zijn schering en inslag. Schijnwerpers, hijskranen, hoogwerkers, schuifladders: de brandbestrijders van de Vierde Macht. Het was de vooravond van de tweede herdenking van het ongeluk van de koningin. Er werd voordat hij morgenochtend terug zou vliegen naar Engeland, naar zijn echtelijke bed, een toespraak van de koning verwacht. Want de koningin zat niet in de tuin brood met honing te eten. Ze was verbonden aan bepaalde machines, in het koninklijke Inverness.

‘Welaan, meneer. Het familiemotto.’

Het familiemotto, aan Henry IX overgedragen door zijn vader Richard IV, en zijn grootvader, John II, was onofficieel. In het Latijn zou het mogelijk Prosequare zijn geweest. In het Engels luidde het: ‘Een beetje voortmaken.’

‘Wat heb ik morgen?’ Die aidstypes of de kankermensen?’

‘Geen van beiden, meneer. De lepralijders.’

‘De lepralijders?… O ja, natuurlijk.’

‘We zouden ze kunnen uitstellen, meneer. Ik begrijp sowieso niet hoe ze dat hebben kunnen afspreken, gezien het belang van de datum.’ En uitnodigend voegde hij eraan toe: ‘Met uw permissie, meneer, zal ik gebruik maken van de Vlucht des Konings, over – twee uur.’

‘Nee, ik kan maar beter doorzetten en die lepralijders doen nu ik hier toch ben. Een beetje voortmaken.’

Urquhart-Gordon kende de ware reden van Henry IX’s bezoek aan Parijs. Hij voelde zich verplicht zijn verbijstering te onderdrukken over het feit dat de koning, ondanks de ernst van de huidige crise, de zaak klaarblijkelijk wilde doorzetten (en ondanks de afgrijselijke timing ook, het afgrijselijke risico). Nu kromden zijn wenkbrauwen zich terwijl hij gefascineerd een reeks deducties pleegde.

‘En wat komt er na de lepralijders?’

‘Rond het middaguur zoudt u in de lucht moeten zitten, meneer. Dan is er om twee uur de plechtigheid in Mansion House: uw onderscheiding van de Hoofdzaakmensen.’

Weer knipperde Henry IX met zijn ogen.

‘De Nationale Vereniging voor Hoofdletsel, meneer. Daarna gaat u naar het noorden,’ zei hij, en voegde er ten overvloede aan toe: ‘om de koningin te bezoeken.’

‘Ja, de arme schat.’

‘Meneer. Ik neem contact op met Oughtred en zal me vanavond met hem onderhouden in St James’. Passiviteit moeten we in deze kwestie voorkomen.’ Hij schudde zijn hoofd en voegde eraan toe: ‘We moeten ergens een begin zien te vinden.’

‘O Bugger.’

Urquhart-Gordon kreeg de aandrang zijn arm uit te steken om Henry IX’s haar uit zijn gezicht te vegen. Maar dat zou ’s konings afkeer wekken om aangeraakt te worden, aangeraakt door een man.

‘Ik leef met je mee, Hotty. Echt waar.’

Kort daarop ging de koning baden en Brendan bleef in de salon zitten. Hij zette zijn hoornen montuur af en ontblootte zijn gezwollen, waakzame bruine ogen. Brendan koesterde een geheim: hij was republikein. Wat hij hier deed, wat hij al een kwart eeuw deed, deed hij uit liefde, allemaal uit liefde. Liefde voor de koning, en later: liefde voor de prinses.

Toen Victoria vier was… vierden de Englands vakantie in Italië (een of ander castello of palazzo), en kwam zij het gezelschap welterusten wensen – in een kamerjas, pyjama en slippers met kwastjes, haar haar dankzij het bad strak achterover. Ze liep naar de kaarttafel, ging op haar tenen staan, zoende haar ouders en wisselde specifieke afscheidsgroeten uit met de andere leden van de hofhouding, Chippy en Boy. Enigszins terzijde gezeten, keek Brendan verwachtingsvol op van zijn… terwijl zij hem woordeloos opnam in de laatste rondgang van haar blik. Vervolgens pakte ze de hand van de kinderjuf en draaide zich met gebogen hoofd om. En Brendan slaakte tot zijn eigen verrassing bijna een kreet van verdriet, van ultieme verslagenheid – hoe kan ik zoveel voelen terwijl jij zo weinig voelt? Al het bloed in zijn lijf… Brendan besefte dat hij wellicht te zeer gesteld was op de prinses. Was het louter esthetische hartstocht? Als hij naar haar gezicht keek dacht hij altijd dat hij de sterkste leesbril droeg – zoals haar vlees indruk op hem maakte als de contouren van een munt. Maar dat kon zijn gedrag in de Italiaanse balzaal niet verklaren toen Victoria naar bed ging zonder hem welterusten te wensen: de trieste, ingehouden neiging om te wenen bijvoorbeeld. ‘Welterusten, Brendan,’ had ze de avond erop gezegd; en hij had zich verrukkelijk gerehabiliteerd gevoeld. Het was liefde, maar wat voor soort liefde? Inmiddels was zij vijftien en hij vijfenveertig. Hij verwachtte nog altijd dat het over zou gaan. Maar het ging niet over.

Nu bekeek Brendan de foto van de prinses nogmaals. Hij deed het kortstondig en behoedzaam. Hij was op zijn hoede voor haar en op zijn hoede voor zichzelf – vanwege de informatie over zichzelf die hij eruit zou kunnen halen. Uiteraard was het zaak dat hij haar diende, haar eeuwig diende… Brendan nam zijn koffertje, bereidde zich voor op de rit naar Orly, de Vlucht des Konings naar luchthaven City of London en het zakendiner met John Oughtred.

Acht uur was hij onderweg naar de Place des Vosges. Beneden, in de alpiene kluis van de keuken zat de beveiligingseenheid boven haar instantkoffie te fronsen – en boven haar speelkaarten met hun vreemde symbolen: zwaarden en munten uit een andere wereld. Boven dekte Love de tafel met een wit servet over zijn onderarm gedrapeerd in een verre hoek van de eetkamer. Hij dekte voor twee. Geurig van zijn toilet vond de koning tastend zijn weg van het ene meubelstuk naar het andere. In deze kamer was alles wat je aanraakte erg hard of erg zacht, ongelooflijk hard, ongelooflijk zacht.

Het huis was uiteraard eigendom van Henry IX’s bijzondere vriend, de markies van Mirabeau. Minder bekend was het dat de markies nog een appartement bezat aan de Place des Vosges…

Nu sloegen de klokken, eerst om beurten, vervolgens unisono.

‘Alsjeblieft, Love,’ zei de koning.

Tegen de muur stond op de beklede verhoging een chiffonier ter grootte van een middeleeuwse haard. Die begon nu te draaien, om zijn zoemende as naar buiten te glijden. En daar verscheen He Zizhen, achterkleindochter der concubines.

Love heette haar welkom.

Toen de klokken weer sloegen begon He zich uit te kleden. Dat zou enige tijd in beslag nemen. De koning, inmiddels naakt, lag hulpeloos op de chaise-longue, als een kind dat verschoond moet worden. Terwijl ze haar kleren uittrok streelde He hem ermee, en vervolgens met de inhoud van de kleren. He betastte hem. Hij betastte He. Hij was stijf. He was zacht. He betastte hem en hij betastte He.

Er klonk een pingel, een trilling, in de kandelaar.

3 Clint Smoker

‘De hertog van Clarence bespeelde vannacht prins ChowMein, schrijft CLINT SMOKER,’ schreef Clint Smoker. ‘Ja, prins Alf is weer een eersteklas potje wezen chinezen met zijn knipperlichtminnares Lyn Noel. Maar het zoet werd zuur toen er fotografen achter hen aan sate. Het stel kreeg zijn privacy niet gado, sloeg op de vlucht en de manis tampten erachteraan. Wat gebeurde er in Ken Pal? Verwokte Alf een babi? Perste hij sambal uit? Of liet hij Lyn (na een tweede prak) opzouten? Soja dan ben je de pisang, schatje, dus eh… tjap tjoi!’

‘Wat moet dit voorstellen?’ vroeg Margery die langsliep.

‘Fotobijschrift,’ zei Clint meedogenloos en ging opzij zodat ze het kon lezen.

Clint Smokers scherm toonde hoe een verfomfaaide, kwaad kijkende prins Alfred en een betraande, benauwde Lyn Noel zich door een massa persfotografen en agenten knokten in het oververhitte verkeer in Soho.

‘Die regen is niet best voor haar kapsel,’ zei Margery, die nu plaatsnam in de werkcabine naast hem. Als rossige zestigjarige deed Margery zich voor als een fotomodel dat Donna Strange heette. Ze deed ook alsof ze geen kleren droeg.

‘Ja, ach, het is de verzopen-kat-look,’ zei Clint.

Als compositietekening van een moderne engerd hield Clint zich aan de hopeloze-zooi-look (zoals hij het ergens had gelezen), met zorgvuldig geschoren schedel (wat menige Smokerstriem en -vlek openbaarde), een dubbele neusring in de vorm van een paar handboeien (de verbindende ketting hing boven zijn lange bovenlip en kon worden betast door het petrischaaltje van de Smokertong), en een verrassend realistische, bijna trompe l’oeil-tattoo van een rafelige strop rond de Smokerhals (inderdaad deels aan het zicht onttrokken door een kabel Smokerspek). En toch was deze man, met een laptop voor zich, werkelijk een uitstekend journalist. Clints schoenen waren ook het bekijken waard: twee catamarans, op hun plek gehouden door een stelsel van koorden en klampen.

‘Beste Donna, ik ben een negentienjarige erfgename met een slanke taille, een welgevormd achterwerk en jetsers zo groot als je kanis,’ schreef Clint Smoker.

‘Eigenlijk niet veel,’ vertelde Margery een van haar telefoons. ‘Hakjes, enkelbandje, dat is het wel, op m’n zweepje na.’

‘’t Liefst,’ schreef Clint en veranderde vervolgens de ’ in He, ‘trek ik mijn kortste minirokje aan en ga ik zonder slipje bij schoenwinkels langs. Ik wacht tot zo’n knul op het stoeltje tegenover me zit. Je moest ze eens zien –’

Vervolgens zei hij met zijn veel te luide stem: ‘Hier, Marge, ze hebben –’

‘Donna,’ zei Marge terwijl ze de hoorn tegen haar borst drukte.

‘Ze hebben toch wel gozers in schoenenzaken voor wijven of niet?’

Ze knikte, haalde haar schouders op en zei: ‘Meen je dat, schat? Nou, we zijn ’s middags allemaal een tikje hitsig. Kwestie van bioritme.’

‘… kwijlen,’ schreef Clint, ‘als ik met mijn –’

Supermaniam Singh stak zijn hoofd door de deur en zei in estuarium-Engels: ‘Hé. Daar hebbie hem.’

Tegen de tijd dat Clint de vergaderzaal binnenkloste stond Desmond Heaf, de uitgever, over de voorpagina gebogen van de Morning Lark van gisteren en zei zorgelijk: ‘Hier kijk, moet je haar zien. Clint: goed dat je d’r bent, kerel. Ik bedoel, moet je haar nou zien. Dat is misvorming, dat is het. Of obsessieve chirurgie: Münchhausen. Het zijn bijzonder ongelukkige mensen en zo zien ze eruit ook. Moet je haar ógen zien. Ik heb het gezegd, ik heb het al duizenden keren gezegd. Hou de borsten binnen redelijke grenzen: 110 FFF is een prima standaard. Ik zeg het en ik blijf het zeggen. Ze slinken een poosje, maar dan groeien ze altijd weer. En dan krijgen we zóiets.’

‘Belangrijker, chef,’ zei Clint, ‘is dat het de krant te gênant maakt om te kopen. Ik wed dat we rukkers kwijtraken.’

Zelfs voordat de eerste editie was verschenen was het alom gebruikelijk bij de Morning Lark de lezers rukkers te noemen. Dat gold niet alleen voor bepaalde onderdelen (Brieven van Rukkers, Onze Rukkers Vragen Ons, et cetera), maar ook voor gewone krantenmakerszinnen als ‘de rukker is koning’ en ‘waar het de rukkers om gaat’ en ‘is dit wel echt van belang voor onze rukkers?’ Het personeel glimlachte allang niet meer als iemand dat zei.

‘Goed gesproken, Clint,’ sprak Heaf.

‘We raken geen rukkers kwíjt,’ zei Supermaniam. ‘Je ziet misschien een deuk in de stijgende lijn, maar echt rukkers kwíjtraken, doen we niet.’

‘Dood spoor,’ bulkte Clint. ‘We raken potentiële rukkers kwijt.’

‘Ik laat Mackelyne naar de cijfers kijken,’ zei Heaf. ‘Wie zet trouwens steeds die verdomd grote… zeekoeien in de krant?’

Niemand zei iets. Want de Lark werd op coöperatieve wijze samengesteld. De keuze van de talloze vrijwel naakte vrouwen die dagelijks de pagina’s sierden was een kwestie van vrolijke algehele improvisatie. Uiteraard bestond de redactie volledig uit mannen. De enige vrouwen die je in de burelen van de Lark kon aantreffen waren de beschermvrouwen alias fotomodellen en de gepensioneerden die aan de hijglijnen voor hen doorgingen.

‘Ik weet het niet, baas,’ zei Jeff Strite – Clint Smokers enige serieuze concurrent als sterverslaggever van de krant. ‘Na een poosje kom je in een soort roes terecht. Je gaat maar door, weet je: “Knal haar d’r maar in,” zonder d’r echt bij stil te staan.’

Clint zei oordeelkundig (en luidkeels): ‘Je hebt van die jongens die vinden dat iets goeds nooit te veel is, dus dat is een argument voor incidenteel een forsere meid. We moeten de meer gespecialiseerde rukkers blijven aantrekken zonder door de grote meute uitgekotst te worden. Het is zo eenvoudig: hou de zeekoeien van de voorpagina.’

‘Akkoord?’

‘Akkoord.’

‘Wat hebben wij trouwens te klagen?’ vroeg Heaf. Normaliter gedroeg de uitgever zich als een kleinsteedse bovenmeester – die door logistieke zorgen tot over de grens van de persoonlijke verwaarlozing werd gedreven (zo schraal, zo uitgeput). Maar nu klaarde hij op en zei kirrend: ‘Gregory, ga jij eens braaf voor wat drankjes zorgen, knul.’

Mackelyne was binnengekomen en had plaatsgenomen. Ze hoorden hem de meest recente verkoopcijfers vertellen, de multimiljoen bezoekjes aan de hardcore websites, het feit dat de nieuwe sekslijnen het hele lokale telefoonnet hadden platgelegd, en de onvermijdelijkheid van de dagelijkse omvang van 192 pagina’s. Daarna kwamen de financiële gegevens… Bij de Lark werd alle winst verdeeld, zij het zeer ongelijk. Maar zelfs de jonge Gregory, die nauwelijks meer was dan loopjongen, liep rond met plannen om een renpaard te kopen.

‘Welaan,’ zei Heaf even later. ‘Wat hebben we voor morgen? Clint.’

Dat moment brak altijd aan (en inmiddels stonden de lege champagneflessen op het bureau van de uitgever en zag de bedompte lucht er in het lage zonlicht gasachtig uit alsof iedereen had meegedaan aan een coöperatieve niesbui), dat moment waarop de mannen van de Morning Lark zich journalisten trachtten te voelen. Er stond uiteraard nauwelijks nieuws in de Lark en er had tot nog toe geen enkele wereldramp de pinup van de voorpagina weten te verdringen. Zelfs het enorme sportkatern drukte nauwelijks meer af dan de belangrijkste uitslagen; de rest bestond uit meiden die de dug-out van beroemde voetbalclubs in- of uitklommen, meiden die verhaalden van hun one-night-stands met beroemde voetballers, jeugdige, roekeloze foto’s van modellen die waren getrouwd of samenwoonden met beroemde voetballers, enzovoort, plus wat kleinigheidjes over overspelige golfers, wellustige jockeys en verkrachtende boksers. Maar een bepaald soort actualiteit werd wel verslagen, doorgaans onder aan de pagina’s twee en vier.

Jeff Strite nam het woord. ‘De Zaak van de Rukker uit Walthamstow,’ zei hij nadrukkelijk. ‘En ik bedoel niet de Lezer uit Walthamstow. Het is een interessant verhaal. En het sluit aan bij onze campagne Dood aan de Pedofielen. Je hebt een openbaar zwembad, oké? Met een balkon? Hij staat daar in zijn eentje te kijken naar een groepje schoolkinderen van negen. Dan komt zo’n ouwe schat, je weet wel, mevrouw Dweil aanzetten. Die gozer gaat ervandoor, struikelt van de trap en breekt zijn nek. Waarom? Hij heeft zijn broek op zijn énkels.’

‘Omdat hij bezig was met…?’

‘Precies. Goeie kop ook: Pedo op laag water.

‘Uitstekend. En ik zie dat we hebben besloten om door te gaan,’ zei Desmond Heaf, ‘met Rukkersvrouwen.’

Terug achter zijn laptop hervatte Clint het werk aan de erfgename met een passie voor het bezoeken van schoenenzaken in korte rok. Deze bijdrage diende als brief voor de zeurtante, van de krant, de ‘Extasetante’ wier dagelijkse spread vrijwel volledig werd gevuld door de schrijvende medewerkers. Lange verslagen van volstrekt plastisch seksuele aard werden gevolgd door drie of vier bemoedigende of spottende woorden, zogenaamd van de hand van Donna Strange. Lezers schreven wel; en eens in de zoveel tijd ondergingen hun brieven de gastvrijheid van de brievenrubriek van de Lark. Uit die brieven bleek de eeuwige hachelijkheid van erotisch proza. Niet dat ze onvoldoende wellustig waren; ze waren veeleer onvoldoende universeel – waren feitelijk ondoordringbaar eenzelvig. En ze waren nooit afkomstig van vrouwen… Daarna sloeg Smoker met een zwaar gemoed het nieuwe fotokatern op waar Desmond Heaf op had gezinspeeld. Het zou Lezers Leo’s gaan heten, waarbij Leo rijmslang was (via Leo de Vijfde) voor wijven, zoals ‘herders’ (via herdershutje) rijmslang was voor…

‘Waarom heb je die verdomde handboeien in je gok?’ vroeg Margery, die begon in te pakken. Ze was zestig; hij was dertig: die feiten moesten plotseling worden bevestigd.

‘Herinnert me eraan dat ik een neus heb.’

‘Gefeliciteerd. Waarom wil je eraan worden herinnerd dat je een neus hebt?’ Met name díé neus, was ze geneigd eraan toe te voegen (Clints neus was een indrukwekkende homp vlees, maar niet eentje die door kraakbeen werd beïnvloed). ‘En welk doel dient dat kóórd?’

‘Ik bungel voor je, Marge,’ zei Clint op zachtere toon dan anders. ‘Het is mijn identiteit. Nou je klep houden.’

Hij zat nog woest op zichzelf te mopperen toen zijn mobieltje vijf minuten later afging: de klop van een wapenstok op een celdeur.

‘Clint? And.’

And was Andrew New, een van de tijdloze figuren in Smokers wereld, iemand met wie hij een stevige band had gevormd. And was Clints pusher. En dit telefoontje was ongebruikelijk. And belde Clint zelden. Clint belde And.

‘And, jongen. Jezus wat is dat voor herrie? Wil ze nog een keer?’

‘Ha, moet je dit horen. ‘Harrison! Kom je godverdomme nog in bad of hoe zit dat!’ Het was afschuwelijk. ‘And! And! Geef em een engst!’ Geef jij ’m maar een engst! Ik heb ’m de vorige keer geslagen. Sorry, makker. Het begint een tikkie kalmer te worden. Het klinkt erger dan het is… Eh, Clint, jongen. Ik geloof dat ik nieuws voor je heb.’

‘Nou, dan ben je aan het verkeerde adres.’

‘Ja, maar je hebt vast je contacten.’

‘Ik heb redelijk goeie contacten,’ zei Clint naar onwaarheid (en luidkeels. Mensen die in restaurants bij hem in de buurt zaten vroegen doorgaans om een andere tafel. Dat gebeurde althans in de tijd dat hij nog met andere mensen uit eten ging). ‘Voor de draad ermee. Wat heb je?’

‘Die kerel die ze gister te grazen namen, weet je. Xan Meo. Die acteur die banjo speelt of zoiets vaags. Hoe noemen ze hem?’

‘Renaissanceman.’

‘Ik was erbíj, man. Feit. Ik zag hoe ze ’m grepen! Aan de gracht. Ik liep op het pad waar ik m’n spul bewaar. Hij zit daar gewoon wat te drinken en dan komen die twee kerels op hem af. Ze verkochten hem d’r niet eentje. Nee. Ze verkochten hem d’r twee. Ik dacht: nou gaat hij verdomme neer. Toen kreeg ie d’r nog een.’

Clint had, op zijn stilletje, in de Evening Standard over de aanval gelezen. Zijn belangstelling was slechts in geringe mate gewekt.

And vervolgde: ‘Zag eruit als, je weet wel, een afrekening. Zag eruit alsof ie iemand had verlinkt en er nu werd afgerekend. Ze zeien ook wie. Zeien dat hij Joseph Andrews had verlinkt…’

‘Nou, ik kan d’r niks mee, makker. Tenzij er een topless wijf bij was. Ga je d’rmee naar de prinsemarij?’

‘Daar heb ik toch verdomme geen reet aan, of wel? Er is geen beloning of wat dan ook. Nee. Ik wou er de kranten mee om de oren slaan.’

‘Eh, doe dat maar niet, maat.’ Clint dacht na. ‘Het is niet zo’n groot verhaal. En je haalt jezelf misschien… Laat mij even een lijntje uitgooien en dan bel ik je nog. Hoe heette die gozer ook weer – die ene die verlinkt was?’

‘“Harrison! And! And!”’ En And zei: ‘Sjee, Jezus. Daar gaat ie. Joseph Andrews.’

Clint Smoker werkte in een sick building. Uit het raam op de benedenverdieping had een thermometer moeten steken als een kapperspaal – niet kronkelig, maar trillend. In de jaren zeventig had het ambitieus dienst gedaan als een middelbare school voor jonge vrouwen die hoopten op promotie in de pr-industrie. Er leden zoveel leerlingen aan eetstoornissen dat alle leidingen ten prooi vielen aan de gevolgen van maagzuur. Dat veroorzaakte op zijn beurt ‘golfbreuken’ die het ventilatiesysteem aantastten. De lucht was doordrenkt van wasem, sporen, allergieën. Iedereen van de Lark liep voortdurend te niezen, snotteren, hoesten, geeuwen en kokhalzen. Ze beseften wel dat ze zich ziek voelden, maar ze wisten niet dat ze zich ziek voelden omdat ze in een sick building werkten: ze dachten dat ze zich ziek voelden door wat ze de hele dag zaten te doen… Vandaag straalde het sick building een olijfgloed uit; het had gemiezerd en de gevel leek een met zweet bepareld gezicht.

Hij drong zich naar buiten met een sigaret in zijn mond. Grote man: zie de automatische deuren angstig voor hem openschuiven. Enorm, bleek, zijn huid met de rubberachtige aanblik van koude pasta; maar Clint bezat de buitensporige kracht van zware boten. Hij bleef die ruige knokpartijen die hij voortdurend had winnen, in de berm, op parkeerplaatsen en pleintjes, met alle gezwaai en gestruikel, slagen in de lucht en trappen in het niets. Clints knokpartijen gingen over het verkeersreglement: ketterse tegenover canonieke interpretaties. En Clint was de Manichist.

‘Hebt u wat kleingeld over, meneer?’ vroeg de man met het bordje DAKLOOS. Hij vroeg het ironisch: hij kende Clint en hij wist dat Clint nooit iets gaf.

‘Jazeker. Jij hebt ook goed voor jezelf gezorgd. Houen zo: houd die stoep warm.’

Als je Clints jeep in je achteruitkijkspiegeltje zag zou je denken dat er een Airbus in je slipstream landde. Hij had behoefte aan een grote auto omdat hij er minstens vier uur per dag in doorbracht, woest forenzend tussen Foulness, in de buurt van Southend, waar hij een twee-onder-eenkap bezat.

Nu woonde Smoker alleen. Hij had het nooit gemakkelijk gevonden een bevredigende relatie te beginnen, laat staan onderhouden, met een vrouw. Zijn voorlaatste vriendin had de verhouding beëindigd omdat Clint, afgezien van zijn andere tekortkomingen, in haar woorden ‘beroerd was in bed’. Haar voorgangster formuleerde het toen zíj de verhouding beëindigde heel anders, maar in half zoveel woorden (maar evenveel letters): hij was, zei ze, ‘’n waardeloze wip’. Dat was een jaar geleden. Clint Smoker: waardeloze wip. Het deed zijn seksuele zelfvertrouwen geen goed. Daarna nam hij zijn toevlucht tot escortmeisjes in diverse Londense hotels; en zelfs die ontmoetingen verliepen allesbehalve gladjes. Het was een feit dat Clint Smoker waar het de liefde betrof, het aloude liedje (en besef goed, makker, zou hij zichzelf voorhouden: bekijk het nuchter), een probleempje had.

De twee-onder-een-kap in Foulness. Het was een bespottelijke situatie. Hij had geld genoeg om dichterbij te gaan wonen. Maar de jarenlange ontstentenis van vrouwelijke aanwezigheid had zijn huis in een staat van onherstelbare vervuiling gebracht. Het was een mirakel dat hij zelf schoon bleef. (De badkamer was feitelijk het enige niet-ongelooflijke deel van het huis.) Hij kon het niet uitmesten. Hij kon het niet verkopen. Hij zou het moeten dichttimmeren en verlaten. De vervuiling deed haar invloed gelden, een verlamming, nostalgie… En het huis was ook verzadigd met pornografie in al haar verschijningsvormen.

Clint wrikte zich omhoog op de chauffeursstoel van zijn zwarte Avenger. Hij woog nu vier ton en bereikte een topsnelheid van 250 kilometer per uur.

Een tijdje terug had Clint een bericht ontvangen van een jonge vrouw. Het was niet aan hem gericht, maar aan de ‘Extasetante’ van de Lark. Het begon met: ‘beste donna, vertel me nou eens eerlijk waar al dat gedoe over orgasmen op slaat? Ik heb er nooit eentje gehad en wil het ook niet.’ Clint had een persoonlijke reactie gestuurd aan ‘k’ uit Kentish Town met de mededeling dat hij haar meningen ‘zeer verfrissend’ vond. Ze had hem terug ge-e’d: dialoog. Ah, e-liefde, e-eros, e-amour; e-slet en e-toyboy; ah, e-hofmaken op het web… Wat er meestal uit voortkwam (vond Clint) was een en al ijdelheid en schaduw, niet-bestaand, onstoffelijk: onechte spot. Maar iets zei hem dat ‘k’ een vrouw met inhoud was.

Smokers omklampte klomp daalde neer op het gaspedaal. Hoewel slechts enkele weken uit de showroom had de Avenger nu al veel weg van de slaapkamer in de twee-onder-een-kap in Foulness. Het rook er naar nieuwe auto en oude man. Clint schreeuwde nu naar de vrachtwagen die hij wilde inhalen. Hij hoopte oprecht dat de krokodil van schoolkinderen die de zebra in de verte overstak weg zou zijn zodra hij daar passeerde.

Korte tijd later ging Dakloze John met zijn bordje DAKLOOS naar huis. Als hij sliep stond het DAKLOOS-bordje tegen de kapstok. Het stond tegen de tafel als de moeder van Dakloze John zijn ontbijt klaarmaakte.

‘Je houdt van dat bord, of niet?’ vroeg ze.

‘Staat mooi. De meeste jongens schrijven het met een balpen op een stuk karton. Da’s deprimerend, hoor. Ze nemen het niet eens mee naar huis. Smijten het weg en maken ’s ochtends een nieuwe. Kon ik niet aan beginnen. Mijn bordje is een verademing.’

Dat klopte. Het bordje DAKLOOS van Dakloze John was een in de adelstand verheven DAKLOOS-bordje. Op het blanke hout had hij een gele zon geschilderd, een witte maan en zilverkleurige sterren; en dan, eronder, het woord dakloos in hoofdletters met dubbele aanhalingstekens: “DAKLOOS”.

‘Ik wou dat je het niet deed, weet je,’ zei ze.

‘Het is maar een vakantiebaantje, ma.’

‘Dat bord.’

‘Wat is er met mijn bord?’

‘Iedereen ziet je fluitend door de straat lopen met je bordje DAKLOOS en je huissleutel. Je zit hier te eten met je bordje DAKLOOS. Dat geeft mij het gevoel dat je dit geen thuis vindt.’

‘Ik stop je dalijk nog in een tehuis. Doe niet zo mal, ma. Tuurlijk is dit een thuis. Het bordje is gewoon mijn professionele gereedschap. En het is de reden waarom ik daar een superster ben: de beste. Heb vorige week een vermógen verdiend.’

‘En ik heb ze in de pub “dakloze” tegen je horen zeggen.’

Hij kreeg een idee. Zijn waardering voor het bordje, toch al heel hoog, nam nog een tikje toe. ‘Kijk eens naar die aanhalingstekens, ma. Die geven aan dat ik niet “echt” dakloos ben.’

De moeder van Dakloze John kreeg een verdrietig smekende blik in haar ogen. Ze hield haar hoofd scheef en zei tegen hem: ‘Je blijft toch niet staan als het regent, hè, lieverd.’

‘Nee, ma. Dan kom ik naar huis.’

En dat zou hij ook doen. Met zijn bordje boven zijn hoofd tegen de regen.

14 februari ( 9.05 uur, Universele Tijd): 101 Heavy

Op luchthaven Heathrow werd het lijk in het ruim van vlucht CigAir 101 geladen – bestemming Houston, Texas, VS. De naam van het lijk luidde Royce Traynor. Op 11 februari had de oude olieman in Kensington over straat gelopen toen er een dakpan ter grootte van een krantenpagina op hem af kwam suizen. Hij overleed in de ambulance, in de armen van Reynolds, de vrouw met wie hij al drieënveertig jaar was getrouwd. Reynolds zat nu in een aantrekkelijker deel van het vliegtuig, op stoel 2B. Ze zat in tranen haar tweede Buck’s Fizz te drinken en uit te kijken naar het moment waarop de piloot het bordje no-smoking uit zou zetten.

Van de 399 passagiers en bemanningsleden op deze tien uur durende vlucht was Royce Traynor de enige die zijn welzijn niet voelde eroderen.

Hoofdstuk twee

1. De overplaatsing naar Trauma

De prille Billie Meo liep zo gefascineerd door Ongevallen dat het gestreepte linoleum smachtte naar het gewicht van haar voetstappen. Haar slippers landden op de hielen, maar ze had iets verwachtingsvols over zich – in haar kuiten, wellicht. Russia Meo voelde dat haar nieuwsgierigheid licht toenam toen overal rondom hen gedaanten die oogden als verminkte standbeelden werden gevierd, opgetakeld, voorovergebogen, omgedraaid. En de geluiden, en de geur.

Het was negen uur voordat Russia de politie belde en naar ziekenhuizen ging telefoneren. Het was bijna tien uur toen ze hoorde dat haar man in St Mary’s was opgenomen met inwendig hoofdletsel waarvan men vermoedde dat het gering was – niet ernstig. Tegen die tijd was Billie al helemaal in de ban van haar moeders opwinding en Russia vond dat ze geen andere keuze had dan haar te laten ‘meegaan’. (De baby, Sophie, lag al uren plat – pompeus vredig, met haar neus in de lucht.) Russia had er wel op vertrouwd dat ze met de auto kon gaan, al voelde het meteen alsof ze op zwart ijs reed: geen grip op de weg en veel toekomsten beconcurreerden elkaar om haar volgende realiteit te worden. Maar dat was op de zaken vooruitlopen, want de avond was een tunnel geworden en er was nu nog maar één mogelijke toekomst – die in het ziekenhuis. Ze besefte dat haar lichaam van binnenuit werd verdoofd, dat de tijd om harentwil trager verstreek. Evenals Billie verkeerde ze in een toestand van hallucinogene nieuwsgierigheid. Ze parkeerde de auto aan de overkant naast het andere gebouw waar ze van haar beide meisjes was bevallen. Vervolgens de Receptie, waar gezinnen en delen van gezinnen in zwijgzame afwachting zaten, sommige groepjes gespannen rechtop, andere ongedwongen onderuitgezakt, alsof hun vlucht twaalf uur vertraging had.

Ziekenhuis, dacht ze, zonder het of een. Wat hebben instellingen als ziekenhuizen, rechtbanken, gevangenissen en kerken toch met elkaar gemeen? Het heeft iets te maken met lotsbeschikking… Billie was nog maar twee keer in het ziekenhuis geweest: toen ze geboren werd en recentelijk toen ze ontdekten dat ze een halve fles vloeibare paracetamol had gedronken. Dat was ook ’s nachts geweest. Billie trok zelfs de conclusie dat het ziekenhuis je automatisch overkwam als je heel laat wist op te blijven.

Ze werden nu naar Trauma gestuurd.

‘Hoofdletsel,’ zei de Intensivist, ‘brengt een reeks gebeurtenissen op gang. We spreken van Drie Kwetsuren. De Eerste Kwetsuur vindt in de eerste twee seconden plaats, de Tweede Kwetsuur in het eerste uur, de Derde Kwetsuur in de eerste dagen of weken of maanden. Het is mijn directe taak om de Tweede en Derde te voorkomen. Hij is naar het schijnt twee à drie minuten buiten bewustzijn geweest.’

‘Ik dacht dat alles boven de minuut…’

‘Drie minuten is niet het eind van de wereld. Hoewel hij zich zijn achternaam of telefoonnummer niet meer wist te herinneren, was hij in de ambulance helder. Zijn bloeddruk was normaal. De hersens hadden geen zuurstofgebrek geleden: de Tweede Kwetsuur. Zijn ademhaling was krachtig en regelmatig. Als de ademhaling onregelmatig is of beperkt terwijl de luchtweg intact is, is de prognose zonder uitzondering ernstig.’

Sommige dokters zijn terughoudend over de macht die ze bezitten. Andere dokters lopen ermee te koop. Dr. Gandhi (duivels knap, vond Russia, al begon hij een beetje krom te trekken nu hij op middelbare leeftijd kwam) bleek een dokter van het tweede type. Het bevredigde hem, hij kwam op dreef als mensen intensief luisterden naar wat hij vertelde, met smekende blikken. Ze deden het terecht en het was vanzelfsprekend dat ze hem vreesden, van hem hielden: hij was de interpreet van de sterflijkheid. Wat hij losliet – wat hij achterhield… Billie was in de belendende speelkamer. Russia hoorde haar. Het kind scheen ook zwaar in te ademen en de adem in te houden; ze hapte naar adem en zuchtte terwijl ze de k’nex samenvoegde en scheidde.