Van dezelfde auteur verscheen eerder

Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht

Mark Haddon

Een akkefietje

Vertaald door Harry Pallemans

PANDORA

Pandora pockets maakt deel uit van Uitgeverij Contact
Een akkefietje verscheen eerder bij Uitgeverij Contact

Deze digitale editie is gemaakt naar de 6e druk; ISBN 9789025430801
ISBN 9789020413441
NUR 302

© 2006 Mark Haddon
© 2006 Nederlandse vertaling Harry Pallemans
Oorspronkelijke titel A Spot of Bother
Omslagontwerp Femke Tomberg

www.uitgeverijcontact.nl
www.pandorapockets.nl

Voor mijn continuity girl

Met dank aan Sos Eltis, Clare Alexander, Dan Franklin en Bill Thomas

1

Het begon toen George een week voor de begrafenis van Bob Green een zwart pak paste bij Allders.

Het vooruitzicht van de begrafenis was niet wat hem van zijn stuk had gebracht. Noch de dood van Bob. Eerlijk gezegd had hij Bobs kleedkamerjovialiteit altijd een beetje vermoeiend gevonden, en was hij stiekem opgelucht dat ze nooit meer zouden squashen. Bovendien was de manier waarop Bob was gestorven (een hartaanval voor de televisie, bij het kijken naar de roeiwedstrijd tussen Oxford en Cambridge) op een merkwaardige manier geruststellend. Susan was bij haar zuster geweest, en toen ze terugkwam lag hij midden in de kamer op zijn rug met één hand over zijn ogen. Hij zag er zo vredig uit dat ze eerst nog dacht dat hij een dutje deed.

Het had natuurlijk pijn gedaan. Maar pijn kon je wel hebben. En de endorfine zou vrij snel aan het werk zijn gegaan, gevolgd door het gevoel dat je leven aan je voorbijflitst, dat George zelf een paar jaar eerder had ervaren toen hij van een ladder in het rotstuintje was gevallen, zijn elleboog had gebroken en van zijn stokje was gegaan, in zijn herinnering een niet onprettige gewaarwording (om de een of andere reden had het uitzicht vanaf de Tamar Bridge in Plymouth een prominente rol gespeeld). Hetzelfde gold waarschijnlijk voor die helder verlichte tunnel als het licht in de ogen doofde, gezien de vele mensen die de engelen hoorden roepen, en dan een jeugdige arts met een defibrillator boven zich zagen wanneer ze alsnog bijkwamen.

Daarna… niets. Het zou voorbij geweest zijn.

Het was natuurlijk te jong. Bob was eenenzestig. En het zou zwaar worden voor Susan en de jongens, ook al bloeide Susan wel op nu ze zelf haar zinnen mocht afmaken. Maar alles bij elkaar leek het een mooie manier om te gaan.

Nee, hij was de kluts kwijt door het plekje.

Hij had zijn broek uitgedaan en trok de pantalon van het pak aan, toen hij een ovaaltje gezwollen vlees op zijn heup zag dat donkerder was dan de omringende huid en een beetje schilferde. Zijn maag kwam omhoog en hij moest een kleine hoeveelheid braaksel wegslikken die achter in zijn mond verscheen.

Kanker.

Zo had hij zich niet meer gevoeld sinds John Zinewski’s Fireball jaren geleden was omgeslagen en hij onder water met zijn enkel in de lus van een touw verstrikt was geraakt. Maar dat had hoogstens drie of vier tellen geduurd. En deze keer was er niemand die hem kon helpen om de boot weer recht te krijgen.

Hij zou zich van kant moeten maken.

Het was geen opbeurende gedachte, maar het was wel iets wat hij kon doen, en daardoor voelde hij dat hij wat meer greep op de situatie had.

De vraag was alleen hoe.

Van een hoog gebouw springen was een beangstigend idee. Langzaam je lichaamszwaartepunt over de rand laten zakken, de kans dat je je onderweg nog bedacht. En het laatste waaraan hij nu behoefte had, was nog meer angst.

Om je te verhangen had je materiaal nodig en hij bezat geen pistool.

Als hij genoeg whisky dronk, kon hij misschien de moed verzamelen om met de auto te verongelukken. Op de A16 aan deze kant van Stamford was een grote stenen poort. Daar kon hij zonder enig probleem met 150 kilometer per uur tegenaan knallen.

Maar als hij het op het laatste moment toch niet durfde? Of te dronken was om te kunnen rijden? Of als er net iemand de weg op draaide? En als die dan om het leven kwam en hijzelf verlamd raakte en in een rolstoel in de gevangenis aan kanker stierf?

‘Meneer…? Wilt u zo vriendelijk zijn mee terug te lopen naar de winkel?’

Een jongeman van een jaar of achttien staarde George aan. Hij was een kop groter dan George, had rossige bakkebaarden en een marineblauw uniform dat een paar maten te groot voor hem was.

George besefte dat hij op de tegels voor de ingang van de winkel op zijn hurken zat.

‘Meneer…?’

George kwam overeind. ‘Het spijt me vreselijk.’

‘Wilt u zo vriendelijk zijn om mee te gaan…?’

George keek omlaag en zag dat hij de pantalon van het pak nog aanhad en dat de gulp open stond. Die knoopte hij gauw dicht. ‘Natuurlijk.’

Hij ging weer naar binnen en liep met de bewaker vlak achter zich tussen de handtassen en parfums door naar de afdeling herenkleding.

‘Ik geloof dat ik een soort aanval heb gehad.’

‘Ik vrees dat u dat met de afdelingschef zult moeten bespreken, meneer.’

De zwarte gedachten die nog maar een paar seconden geleden zijn hoofd hadden gevuld, leken zich nu lang geleden te hebben voorgedaan. Goed, hij stond wat wankel op zijn benen, zoals je je voelde wanneer je bijvoorbeeld met een beitel was uitgeschoten en een plakje van je duim had afgehaald, maar gegeven de omstandigheden voelde hij zich verrassend goed.

De chef van de afdeling herenkleding stond naast een rek pantoffels met zijn handen over elkaar voor zijn kruis. ‘Dank je, John.’

De bewaker gaf een eerbiedig knikje, draaide zich snel om en liep weg.

‘Zo, meneer…’

‘Hall. George Hall. Mijn excuses. Ik…’

‘Misschien moeten we even naar mijn kantoortje gaan,’ zei de chef.

Er verscheen een vrouw met de broek van George. ‘Deze heeft hij in de paskamer laten liggen. Zijn portefeuille zit in de zak.’

George ging door. ‘Ik geloof dat ik een soort black-out heb gehad. Het was echt niet de bedoeling om moeilijkheden te maken.’

Wat was het prettig om met andere mensen te praten. Zij zeiden iets. Hij zei iets terug. Het regelmatige tik-tak van het gesprek. Hij had de hele middag zo door kunnen gaan.

‘Gaat het wel, meneer?’

De vrouw hield een hand onder zijn elleboog en hij gleed omlaag en opzij op een stoel die steviger voelde, lekkerder zat en meer steun bood dan alle stoelen uit zijn herinnering.

Een paar minuten lang werd alles een beetje vaag.

Toen werd hem thee in zijn handen gestopt.

‘Dank u.’ Hij nam een slokje. Het was geen lekkere thee, maar hij was wel warm en zat in een fatsoenlijke porseleinen mok en het was een troost om die vast te houden.

‘Misschien moeten we een taxi voor u bellen.’

Het was waarschijnlijk beter, dacht hij, om terug te gaan naar het dorp en het pak een andere keer te kopen.

2

Hij besloot niet tegen Jean te zeggen wat er was gebeurd. Die zou er toch maar over willen praten en dat zag hij niet zo zitten.

Praten werd wat George betrof overschat. Je kon tegenwoordig de televisie niet aanzetten of je zag mensen hun adoptie bespreken of uitleggen waarom ze hun man hadden vermoord. Niet dat hij iets tegen praten had. Praten was een van de genoegens van het leven. En iedereen had het nodig om af en toe bij een pot Ruddles te klagen over collega’s die te weinig douchten of tienerzonen die diep in de nacht dronken thuiskwamen en in de hondenmand kotsten. Maar het veranderde niets.

Het geheim van de tevredenheid, vond George, lag in het geheel negeren van veel dingen. Hoe iemand tien jaar op hetzelfde kantoor kon werken of kinderen kon grootbrengen zonder bepaalde gedachten zo ver mogelijk weg te bergen was hem een raadsel. En met het oog op die akelige laatste ronde als je wel een katheter had maar geen tanden meer, mocht je je handen dichtknijpen als je je geheugen verloor.

Hij zei tegen Jean dat hij niet was geslaagd bij Allders en het maandag weer zou proberen wanneer hij het centrum van Peterborough niet met veertigduizend andere mensen hoefde te delen. Toen ging hij naar boven naar de badkamer en plakte een grote pleister op de plek, zodat je die niet meer zag.

Hij verkeerde het grootste deel van de nacht in diepe slaap en werd pas wakker toen Ronald Burrows, zijn lang verscheiden aardrijkskundeleraar, hem een stuk isolatietape op de mond had geplakt en met een lange draadnagel een gat in zijn borstwand had getimmerd. Vreemd genoeg was het de stank die hem het meest verontrustte, een stank die deed denken aan een slecht schoongehouden openbaar toilet dat onlangs was gebruikt door een erg ziek persoon, kruidig en bedwelmend, een stank, en dat was nog het allerergste, die uit de wond in zijn eigen lichaam leek te komen.

Hij hechtte zijn blik aan de lampenkap met kwastjes boven zijn hoofd en wachtte tot zijn hart wat rustiger werd, als iemand die uit een brandend gebouw is gered, nog steeds niet helemaal in staat om te geloven dat hij veilig is.

Zes uur.

Hij gleed uit bed en ging naar beneden. Hij deed twee boterhammen in de broodrooster en pakte de percolator die ze met kerst van Jamie hadden gekregen. Het was een belachelijk ding, dat ze om diplomatieke redenen niet wegborgen. Maar het voelde nu goed om het reservoirtje met water te vullen, koffie in het trechterbakje te doen, de rubberen afsluitring op zijn plaats te duwen en de twee aluminium delen aan elkaar te schroeven. Het apparaat deed hem vreemd genoeg denken aan Gareths stoommachine, waarmee George had mogen spelen bij het beruchte bezoek aan Poole in 1953. En het was een stuk beter dan de bomen achter in de tuin als zeemonsters heen en weer te zien zwaaien terwijl hij zat te wachten tot de waterkoker klaar was.

De blauwe vlam zuchtte onder de voet van de metalen percolator. Binnen kamperen. Een klein avontuur.

De toast plingde omhoog.

Dat was natuurlijk het weekend dat Gareth die kikker verbrandde. Wat vreemd om achteraf te constateren dat een heel leven zo duidelijk werd samengevat in vijf minuten op een middag in augustus.

Hij smeerde boter en marmelade op de toast terwijl de koffie door het apparaat gorgelde. Hij schonk de koffie in een beker en nam een slokje. Loeisterk. Hij deed er melk bij tot de kleur van pure chocola ontstond en ging zitten. Hij pakte het RIBA-magazine, dat Jamie bij zijn laatste bezoek had laten liggen.

Het Azman Owenhuis.

Houten luiken, glazen schuifdeuren, Bauhaus-eetstoelen, de ene vaas met witte lelies op de tafel. Goeie genade. Soms wou hij dat er op zo’n interieurfoto eens ergens een vuile onderbroek lag.

‘Elektrische binnenvibratoren met hoge frequentie en constante amplitude werden gespecificeerd voor de compactie, om de tochtpotentie te minimaliseren en een uniforme compactie te garanderen…’

Het huis leek wel een bunker. Waarom toch altijd dat beton? Gingen de mensen over vijfhonderd jaar onder de viaducten over de M6 staan om de vlekken te bewonderen?

Hij legde het blad weg en begon aan het cryptogram in de Daily Telegraph.

Nanoseconde. Byzantium. Quetzal.

Jean verscheen om half acht in haar paarse badjas. ‘Kon je niet slapen?’

‘Ik werd om zes uur wakker. Het lukte me niet om in te dommelen.’

‘Ik zie dat je Jamies dinges hebt gebruikt.’

‘Het valt eigenlijk best mee,’ zei George, hoewel de cafeïne hem eerlijk gezegd trillende handen had bezorgd en het onaangename gevoel dat je kreeg wanneer je slecht nieuws verwachtte.

‘Wil je iets hebben? Of ben je helemaal voorzien?’

‘Appelsap zou lekker zijn. Dank je.’

Op sommige ochtenden keek hij naar haar en voelde hij een lichte afkeer van deze vlezige vrouw op leeftijd met haar heksenhaar en halskwabben. Maar op een ochtend als deze… Liefde was misschien niet het goede woord, al hadden ze zichzelf een paar maanden terug in dat hotel in Blakeney verbaasd door tegelijk wakker te worden en geslachtsgemeenschap te hebben terwijl ze niet eens hun tanden hadden gepoetst.

Hij legde zijn arm om haar heupen en zij aaide zijn hoofd gedachteloos, zoals je een hond zou aaien.

Er waren dagen dat het benijdenswaardig leek om een hond te zijn.

‘Dat vergat ik nog te zeggen.’ Ze draaide zich los. ‘Katie belde gisteravond. Ze komen vanmiddag eten.’

‘Ze?’

‘Zij met Jacob en Ray. Katie wou graag een dagje weg uit Londen.’

Allejezus. Daar zat hij nou net op te wachten.

Jean boog zich voorover de koelkast in. ‘Probeer je fatsoen te houden.’

3

Jean spoelde de gestreepte bekers om en zette ze op het rek.

Een paar minuten later verscheen George weer in zijn werkkleren en liep de tuin in om in de motregen te gaan metselen.

Stiekem was ze heel trots op hem. Met de man van Pauline was het bergafwaarts gegaan vanaf het moment dat hij de karaf met inscriptie overhandigd kreeg. Twee maanden later zat hij ’s middags om drie uur met een fles whisky in zijn lijf midden op het gazon als een hond te blaffen.

Toen George haar de tekeningen voor zijn atelier liet zien, had ze moeten denken aan Jamies tekeningen voor dat toestel om de Kerstman mee te vangen. Maar daar stond het, aan de overkant van het gazon, de fundamenten, vijf rijen stenen, raamkozijnen op een stapel onder blauw plastic zeil.

Zeven of zevenenvijftig, ze hadden hun projecten nodig. Met iets doods terugkomen in de grot. De Wellingborough-franchise op poten zetten. Goed eten tussen de middag, twintig minuten spelen, en af en toe een pluim ten teken dat iemand ze zag.

Ze schroefde de percolator los en een plakje doorweekte drab zakte op de afdruipplaat en viel uit elkaar. ‘Hè.’

Ze pakte een doekje uit de kast.

Het leek wel of ze terugkwamen uit Vietnam, zoals sommigen over hun pensionering praatten. Aan de vrouwen werd niet gedacht. Het maakte niet uit hoeveel je van iemand hield. Vijfendertig jaar het rijk alleen thuis en dan moest je het delen met… een vreemde ging ver, maar…

Ze zou David kunnen blijven zien. Met haar ochtenden op de basisschool en haar deeltijdbaan bij Ottakar’s in de stad was het niet zo moeilijk om een paar uur extra weg te zijn zonder dat George iets merkte. Maar het had minder als bedrog gevoeld toen hij nog werkte. Nu at hij zeven dagen per week tussen de middag thuis en kwamen sommige dingen veel te dicht bij elkaar te liggen.

Gelukkig was hij graag alleen thuis en toonde hij bar weinig belangstelling voor wat ze deed als ze weg was. Wat het makkelijker maakte. Het schuldgevoel. Of het gebrek daaraan.

Ze spoelde het koffiegruis van het doekje, wrong het uit en hing het over de kraan.

Nu was ze onaardig. Het vooruitzicht van de maaltijd, waarschijnlijk. Hij en Ray die beleefd deden, terwijl ze eigenlijk als twee kemphanen wilden vechten.

George was een fatsoenlijke man. Nooit dronken. Hij had haar nooit geslagen, de kinderen nooit geslagen. Verhief zelden zijn stem. Vorige week nog had ze gezien hoe hij een Engelse sleutel op zijn voet liet vallen. Hij deed zijn ogen dicht, rechtte zijn rug en concentreerde zich, alsof hij iemand probeerde te verstaan die hem van heel ver riep. En maar één bekeuring voor te hard rijden.

Misschien was dat het probleem wel.

Ze wist nog dat ze jaloers was op Katie toen die verkering kreeg met Graham. Dat ze vrienden waren. Gelijkwaardig. Het gezicht van George die keer aan tafel toen ze het over de geboorte hadden. Graham die het woord ‘clitoris’ gebruikte, en George wiens vork met ham voor zijn open mond tot stilstand kwam.

Maar dat was het probleem als je vrienden was. Graham neemt op een dag gewoon de benen en zij mag verder voor Jacob zorgen. Wat een man als George nooit zou doen.

Maar wat Ray betrof had hij gelijk. Zij verheugde zich net zomin op het feit dat Ray kwam eten. Goddank kwam Jamie niet. Die ging Ray binnenkort een keer ‘Meneer Dombo’ noemen zonder te beseffen dat Katie het kon horen. Of Ray zelf. En dan moest zij iemand naar het ziekenhuis brengen.

De helft van Katies IQ en toch noemde Ray haar ‘een geweldig vrouwtje’. Al had hij die keer wel de grasmaaier gemaakt. Waar George weer niet zo blij mee was. Maar Ray was tenminste wel betrouwbaar. En dat had Katie nu nodig. Iemand die wist dat ze bijzonder was. Iemand met een goed salaris en een dikke huid.

Zolang Katie maar niet met hem trouwde.

4

George goot specie op het vierkant stuk hardboard en voelde met het blad van de troffel of er geen klontjes in zaten.

Het was net die vliegangst.

Hij pakte een baksteen, deed specie op de onderkant, legde hem neer en schoof hem voorzichtig opzij, zodat hij goed tegen de rechtopstaande waterpas aan lag.

In het begin had hij ze niet zo erg gevonden, die schokkerige vluchten met propellervliegtuigen naar Palma en Lissabon. Hij herinnerde zich voornamelijk zweterige voorverpakte kaas en dat geraas als de toiletpot openging en de inhoud de stratosfeer in viel. Toen het vliegtuig terug uit Lyon in 1979, waarbij drie keer ijsafzetting moest worden verwijderd. Eerst was hem alleen maar opgevallen dat iedereen in de wachtruimte zijn best deed om hem knettergek te maken (Katie die de handstand oefende, Jean die naar de dutyfreewinkel ging nadat hun vlucht al was omgeroepen, de jongeman tegenover hen die zijn uitzonderlijk lange haar aaide alsof het een of ander tam dier was…). En toen ze dan aan boord gingen, was er iets in de bedompte, chemische lucht van de cabine zelf geweest dat hem een benauwd gevoel in de borst had bezorgd. Maar pas toen ze naar de startbaan taxieden, besefte hij dat er midden in de lucht een catastrofale technische storing zou optreden en dat hij een aantal minuten lang samen met tweehonderd huilende en zich bevuilende mensen in een grote stalen buis naar de aarde zou tuimelen en daarna in een oranje vuurbal van verwrongen staal de dood zou vinden.

Hij wist nog dat Katie zei: ‘Mam, ik geloof dat er iets met papa is’, maar ze leek te roepen vanuit een piepklein schijfje zonlicht boven aan een bijzonder diepe put waarin hij was gevallen.

Hij staarde hardnekkig naar de rugleuning van de stoel voor zich en probeerde wanhopig te doen alsof hij thuis in de woonkamer zat. Maar om de paar minuten hoorde hij een sinister belletje en zag hij in de scheidingswand rechts van hem een rood lampje knipperen, een geheim teken voor het cabinepersoneel dat de piloot in de cockpit met een fataal defect worstelde.

Het was niet zozeer dat hij niet kon praten, als wel dat praten iets was wat plaatsvond in een andere wereld die hij zich slechts heel vaag kon herinneren.

Op een gegeven moment keek Jamie uit het raampje en zei: ‘Ik geloof dat de vleugel eraf valt.’ Jean siste: ‘Hou nou eens op met dat kinderachtige gedoe,’ en George voelde daadwerkelijk de klinknagels losschieten en de vliegtuigromp als een betonblok vallen.

Nog verscheidene weken daarna kon hij geen vliegtuig in de lucht zien zonder kwaad te worden.

Het was een natuurlijke reactie. Het was niet de bedoeling dat mensen werden ingeblikt en met raketten met straalmotoren door de lucht geschoten.

Hij legde een steen op de tegenoverliggende hoek en spande een draad over de bovenkant van de twee stenen om te zorgen dat hij niet scheef ging.

Natuurlijk voelde hij zich vreselijk. Dat kreeg je met angst, dan wilde je snel uit gevaarlijke situaties vluchten. Luipaarden, reuzenspinnen, vreemde mannen met speren die de rivier over kwamen. Eigenlijk hadden anderen een groter probleem, degenen die de Daily Express lazen en op zuurtjes zaten te zuigen alsof het een grote bus was.

Maar Jean hield van de zon. En naar Zuid-Frankrijk rijden zou een vakantie al verpesten nog voor hij was begonnen. Dus had hij een strategie nodig om te voorkomen dat de ontzetting in mei bezit van hem nam en in juli uitliep op een of andere attaque op Heathrow. Squash, lange wandelingen, bioscoop, Tony Bennett met de volumeknop helemaal open, het eerste glas rode wijn om zes uur, een nieuwe roman over Flashman.

Hij hoorde stemmen en keek op. Jean, Katie en Ray stonden als buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders op de patio te wachten tot hij kwam aanmeren.

‘George…?’

‘Ik kom eraan.’ Hij haalde de overtollige specie rond de net gelegde stenen weg, schraapte de rest terug in de emmer en deed het deksel er weer op. Hij kwam overeind en liep het gazon over terwijl hij zijn handen aan een lapje afveegde.

‘Katie heeft nieuws,’ zei Jean, op de toon die ze gebruikte als ze de artritis in haar knie negeerde. ‘Maar ze wou het pas vertellen als jij er ook bij was.’

‘Ray en ik gaan trouwen,’ zei Katie.

George ervoer een korte uittreding. Hij keek vanaf vijf meter boven de patio hoe hij Katie kuste en Ray een hand gaf. Het was net als toen hij van die ladder was gevallen. Zoals de tijd vertraagde. Zoals je lichaam instinctief wist hoe je je hoofd met je armen moest beschermen.

‘Ik leg de champagne in de koelkast,’ zei Jean en trippelde het huis weer in.

George keerde terug in zijn lichaam.

‘Eind september,’ zei Ray. ‘We houden het simpel. We willen jullie niet te veel last bezorgen.’

‘Juist,’ zei George. ‘Juist.’

Hij zou een speech moeten houden bij de receptie, een speech waarin hij aardige dingen over Ray zei. Jamie zou weigeren om op de bruiloft te komen. Jean zou Jamie weigeren toe te staan om te weigeren op de bruiloft te komen. Ray zou toetreden tot de familie. Ze zouden hem voortdurend zien. Tot hun dood. Of emigratie.

Waar was Katie mee bezig? Kinderen bepaalden zelf wat ze deden, dat wist hij ook wel. Het was al moeilijk genoeg om ze groente te laten eten. Maar trouwen met Ray? Ze had filosofie gestudeerd. En die vent in Leeds die zich bij haar in de auto had gedrongen. Ze had de politie een stuk van zijn oor gegeven.

Jacob verscheen in de deuropening met een broodmes. ‘Ik ben een lolifant en ik ga de trein pakken en… en… en… en dit is mijn slagtanden.’

Katie trok haar wenkbrauwen op. ‘Ik weet niet of dat wel zo’n goed idee is.’

Jacob rende gillend van plezier de keuken weer in. Katie verdween door de deur achter hem aan. ‘Kom hier, apenkoek.’

En George was alleen met Ray.

Rays broer zat in de gevangenis.

Ray werkte bij een technisch bedrijf dat high-spec freesmachines voor nokkenassen maakte. George had geen flauw idee wat dat waren.

‘Zo.’

‘Zo.’

Ray sloeg zijn armen over elkaar. ‘En, hoe gaat het met het atelier?’

‘Het is nog niet ingestort.’ George sloeg zijn armen over elkaar, besefte dat hij Ray nadeed en haalde ze weer los. ‘Niet dat er veel valt in te storten.’

Ze zwegen een hele lange tijd. Ray verschoof drie kiezelsteentjes op de tuintegels met de punt van zijn rechterschoen. George z’n maag maakte een hoorbaar geluid.

Ray zei: ‘Ik weet wat je denkt.’

Een kort, gruwelijk moment dacht George dat dit misschien waar was.

‘Dat ik gescheiden ben en zo.’ Hij tuitte zijn lippen en knikte langzaam. ‘Ik ben een bofkont, George. Dat weet ik. Ik zal voor je dochter zorgen. Daar kun je gerust op zijn.’

‘Mooi,’ zei George.

‘Wij willen het graag betalen,’ zei Ray, ‘als jullie geen bezwaar hebben. Jullie hebben het tenslotte al een keer moeten doen.’

‘Nee. Dat horen jullie niet te betalen,’ zei George, die blij was dat hij een beetje op zijn strepen kon gaan staan. ‘Katie is onze dochter. Wij moeten ervoor zorgen dat we in stijl afscheid van haar nemen.’ Afscheid van haar nemen? Het was toch geen begrafenis?

‘Top,’ zei Ray.

Dat Ray uit de arbeidersklasse kwam en een vrij sterk noordelijk accent had, was niet zo’n punt. George was geen snob, en wat Rays achtergrond ook was, gezien zijn auto en Katies beschrijvingen van hun huis was hij bepaald niet slecht terechtgekomen.

Het voornaamste probleem, vond George, was Rays omvang. Hij zag eruit als de vergrote versie van een gewoon mens. Hij bewoog zich langzamer dan andere mensen, zoals de grotere dieren in de dierentuin. Giraffen. Buffels. Hij liet zijn hoofd zakken als hij een deur door moest en had wat Jamie onaardig maar treffend ‘wurgershanden’ had genoemd.

In vijfendertig jaar aan de zelfkant van de industrie had George met allerlei mannelijke mannen gewerkt. Grote mannen, mannen die met hun tanden een bierflesje openmaakten, mannen die mensen hadden gedood bij militaire operaties, mannen die, zoals Ted Monk het zo alleraardigst had verwoord, alles naaiden wat los en vast zat. En al had hij zich nooit helemaal thuis gevoeld in hun gezelschap, geïntimideerd was hij zelden geweest. Maar als Ray op bezoek kwam, kreeg hij hetzelfde gevoel dat hij bij de vrienden van zijn oudere broer had toen hij veertien was, het vermoeden dat er een geheime mannelijkheidscode bestond waarvan hij niet op de hoogte was.

‘Huwelijksreis?’

‘Barcelona,’ zei Ray.

‘Leuk,’ zei George, die even niet meer wist in welk land dat lag. ‘Heel leuk.’

‘Ik hoop het,’ zei Ray. ‘In die tijd van het jaar is het vaak wat koeler.’

George vroeg hoe het op Rays werk ging en Ray zei dat ze een bedrijf in Cardiff hadden overgenomen dat horizontale centers voor machines maakte.

En het was goed. George kon met de korte, snedige repliek over elektrisch gereedschap komen als het moest. Maar het was alsof je een schaap was in het kerstspel. Hoeveel applaus je ook kreeg, een waardige rol werd het nooit en je wilde nog steeds naar huis vluchten om een boek over fossielen te gaan lezen.

‘Ze hebben grote klanten in Duitsland. Het bedrijf wou dat ik naar München zou gaan pendelen. Dat heb ik gauw afgekapt. Dat lijkt me duidelijk.’

De eerste keer dat Katie hem had meegenomen, was Ray met zijn vinger langs het cd-rek boven de televisie gegaan en had gezegd: ‘Dus u bent een jazzfan, meneer Hall’, en voelde George zich alsof Ray een stapel pornobladen boven water had gehaald.

Jean verscheen aan de deur. ‘Ga je je voor het eten nog opfrissen en aankleden?’

‘Ik zie je zo,’ zei George tegen Ray. En weg was hij, de keuken door, de trap op en de betegelde rust van de afsluitbare badkamer in.

5

Ze vonden het verschrikkelijk. Zoals verwacht. Katie zag het wel.

Nou, ze hadden er maar mee te leven. Vroeger zou ze uit haar vel zijn gesprongen. Eerlijk gezegd vond ze het soms wel jammer dat ze niet meer iemand was die uit haar vel sprong. Alsof haar normen achteruitgingen. Maar je bereikte een stadium waarin je besefte dat het verspilde moeite was om te proberen je ouders op andere gedachten te brengen, wanneer dan ook en over wat dan ook.

Ray was geen intellectueel. Hij was niet de mooiste man die ze ooit had ontmoet. Maar de mooiste man die ze ooit had ontmoet, had haar buitengewoon belazerd behandeld. En als Ray zijn armen om haar heen sloeg, voelde ze zich veiliger dan in lange tijd.

Ze dacht terug aan dat gruwelijke etentje ’s middags bij Lucy. De vieze goulash die Barry had gemaakt. Zijn zatte vriend die in de keuken aan haar kont had gezeten en Lucy die die astma-aanval kreeg. Dat ze uit het raam had gekeken en Ray met Jacob op zijn schouders paardje had zien spelen, over het gras zien rennen, over de omgekeerde kruiwagen zien springen. En inwendig had gejankt bij het idee dat ze terug moest naar hun kleine flatje waar het naar hamster rook.

Toen stond hij voor de deur met een bos anjers, wat wel even schrikken was. Hij wilde niet binnenkomen. Maar zij stond erop. Vooral omdat ze in verlegenheid was gebracht. Ze wilde niet de bloemen aanpakken en vervolgens doodleuk de deur dichtdoen. Ze gaf hem koffie en hij zei dat hij niet zo goed was in koetjes en kalfjes en ze vroeg of hij dan maar meteen tot de seks wou overgaan. Maar het had in haar hoofd grappiger geklonken dan toen ze het zei. En als hij ‘goed,’ had gezegd, zou ze het misschien nog gedaan hebben ook, puur omdat het vleiend was dat iemand haar wilde ondanks de wallen onder haar ogen en het T-shirt van het Cotswold Wildlife Park met de bananenvlekken. Maar hij meende het, van die koetjes en kalfjes. Hij was goed in het repareren van de cassettespeler en in het maken van een Engels ontbijt en het organiseren van uitjes naar spoorwegmusea, en al die dingen deed hij liever dan keuvelen.

Hij was opvliegend. Hij had tegen het einde van zijn eerste huwelijk zijn hand door een deur heen geramd en daar twee doorgesneden pezen aan overgehouden. Maar ze kende weinig zachtaardigere mannen.

Een maand later nam hij hen mee naar zijn vader en stiefmoeder in Hartlepool. Die woonden in een bungalow met een tuin die Jacob het einde vond vanwege de drie kabouters rond de siervijver en dat tuinhuisje waarin je je kon verstoppen.

Alan en Barbara behandelden haar alsof ze van adel was, waar ze nogal nerveus van werd, totdat ze besefte dat ze alle vreemden waarschijnlijk op dezelfde manier behandelden. Alan had het grootste deel van zijn leven in een snoepfabriek gewerkt. Toen Rays moeder aan kanker overleed, ging hij terug naar de kerk waar hij ook in zijn jeugd heen was gegaan en had daar Barbara ontmoet die van haar man was gescheiden toen die alcoholist werd (‘verslingerd raakte aan de drank,’ zei ze, alsof het vissen of volksdansen betrof).

Ze voelden meer als grootouders, vond Katie (al had geen van haar twee opa’s tatoeages). Ze behoorden tot een andere wereld van eerbied en plichtsbesef. Ze hadden een muur van hun huiskamer vol gehangen met foto’s van Ray en Martin, evenveel van allebei ondanks de wanboel die Martin van zijn leven had gemaakt. In de eetkamer stond een pronkkastje met porseleinen beeldjes en om de voet van de toiletpot lag een pluizig kleedje in de vorm van een U.

Barbara maakte een stoofpot en bakte een paar vissticks voor Jacob toen die over ‘klontjes’ klaagde. Ze vroegen wat zij deed in Londen en ze legde uit dat ze een kunstfestival hielp organiseren, en het klonk artistiekerig en aanstellerig. Dus vertelde ze het verhaal over de dronken nieuwslezer die ze het jaar daarvoor hadden ingehuurd, en bedacht toen net iets te laat waarom Barbara was gescheiden en slaagde er niet eens in om elegant van onderwerp te veranderen, maar stopte abrupt en vol gêne. Dus begon Barbara over iets anders en vroeg wat haar ouders deden en Katie zei dat haar vader onlangs met werken was gestopt en daarvoor een klein bedrijfje had gehad. Daar wou ze het bij laten, maar Jacob zei: ‘Opa maakt schommels,’ dus moest ze uitleggen dat Shepherds toestellen voor kinderspeelplaatsen maakte, wat beter klonk dan een kunstfestival organiseren, maar toch wat minder solide dan ze had gewild.

En misschien zou ze zich een paar jaar geleden niet meer op haar gemak hebben gevoeld en zo snel mogelijk hebben willen teruggaan naar Londen, maar veel van haar kinderloze kennissen daar begonnen zelf een beetje artistiekerig en aanstellerig te lijken, en het was goed om bij mensen te zijn die zelf kinderen hadden grootgebracht en meer luisterden dan praatten en tuinieren belangrijker vonden dan kapsels.

En misschien waren ze wel ouderwets. Misschien was Ray wel ouderwets. Misschien stofzuigde hij niet graag. Misschien legde hij het doosje tampons altijd terug in de kast in de badkamer. Maar Graham deed aan tai chi en bleek een zak te zijn.

Het kon haar geen bal schelen wat haar ouders vonden. Trouwens, ma deed het met een van pa’s oude collega’s en pa deed net of de zijden sjaaltjes en de stralende ogen het gevolg waren van haar nieuwe baan na dertig jaar moederschap en huishoudelijk werk. Dus wat relaties betrof hadden ze weinig recht van spreken.

Jezus, ze wilde er niet eens aan denken.

Ze wilde alleen maar zonder al te veel wrijving de maaltijd doorkomen en een of ander vreselijk vrouwen-onder-elkaar-praatje bij de afwas vermijden.

6

De maaltijd verliep vrij goed, tot aan het toetje.

Er was een naar momentje toen George zich omkleedde. Hij stond op het punt zijn werkkleren uit te trekken toen hij zich herinnerde wat eronder zat en die horrorfilmschok voelde die je kreeg als de deur van de klerenkast dichtzwaaide en je in de spiegel de zombie met de zeis achter de hoofdpersoon zag staan.

Hij deed het licht uit, liet de luxaflex zakken en douchte in het donker onder het zingen van ‘Jerusalem’.

Het gevolg was dat hij zich niet alleen schoon voelde toen hij de trap af liep, maar ook trots dat hij zo snel en doelmatig had gehandeld. Toen hij de eetkamer in liep, was daar wijn en conversatie en Jacob die deed of hij een helikopter was, en kon George eindelijk een beetje loslaten.

Zijn vrees dat Jean, omdat ze Jean was, een goedbedoelde maar misplaatste opmerking zou maken en dat Katie, omdat ze Katie was, zou toehappen en dat ze vervolgens als twee katten zouden krijsen, bleek ongegrond. Katie praatte over Barcelona (dat natuurlijk in Spanje lag, hij wist het weer), Ray maakte complimentjes over het eten (‘Heerlijk soepje, mevrouw Hall’) en Jacob maakte een startbaan van zijn bestek zodat zijn bus kon opstijgen en werd behoorlijk driftig toen George zei dat bussen niet konden vliegen.

Maar toen ze halverwege de bramenkruimeltaart waren, begon het plekje als voeteczeem te jeuken. Het woord ‘tumor’ kwam bij hem op en dat was een lelijk woord waar hij geen zin in had, maar hij kreeg het niet uit zijn hoofd.

Hij voelde het groeien terwijl hij aan tafel zat, misschien te langzaam om het met het blote oog te kunnen zien, maar het groeide wel degelijk, zoals de broodschimmel die hij als jochie een keer in een jampot op de vensterbank van zijn slaapkamer had gezet.

Ze hadden het over dingen die voor de bruiloft geregeld moesten worden: catering, fotografen, uitnodigingen… Dat deel van het gesprek kon George wel volgen. Toen begonnen ze te bespreken of ze een hotel zouden boeken (de voorkeur van Katie en Ray) of een feesttent voor in de tuin zouden huren (de voorkeur van Jacob, die het hele idee van een tent erg spannend vond). Op dat punt begon George de draad kwijt te raken.

Katie richtte zich tot hem en zei iets als: ‘Wanneer is het atelier klaar?’ maar ze had ook Hongaars kunnen spreken. Hij zag haar mond wel bewegen, maar kon het geluid dat eruit kwam niet verwerken.

In zijn hoofd werd plankgas gegeven. De motor gierde, de wielen draaiden rond en de banden rookten, maar hij kwam geen millimeter vooruit.

Hij wist niet meer precies wat er daarna gebeurde, maar het was niet elegant, het leverde beschadigd serviesgoed op en het eindigde ermee dat hij snel door de achterdeur van het toneel verdween.

7

Er klonk gekletter van borden en toen Jean zich omdraaide bleek George te zijn verdwenen.

Na zo’n vijf seconden verbijsterde stilte keek Jacob op van zijn bus en vroeg: ‘Waar is opa?’

‘In de tuin,’ zei Ray.

‘Goed,’ zei Katie, en haar kaak verstrakte.

Jean probeerde haar nog te onderscheppen. ‘Katie…’

Maar het was te laat. Katie stond op en beende de kamer uit om achter haar vader aan te gaan. Opnieuw viel er een korte stilte.

‘Is mama ook in de tuin?’ vroeg Jacob.

Jean keek Ray aan. ‘Excuses hiervoor.’

Ray keek Jacob aan. ‘Pittige tante, die moeder van jou.’

‘Wat is pittig?’ vroeg Jacob.

‘Ze wordt kwaad, hè,’ zei Ray.

Jacob dacht even na. ‘Mogen we met de duikboot spelen?’

‘Vooruit dan maar, kapitein.’

Toen Ray en Jacob de overloop hadden bereikt, liep Jean naar de keuken en ging bij de koelkast staan, vanwaar ze Katie kon zien zonder gezien te worden.

‘En water spuit uit de spuiter,’ schreeuwde Jacob boven.

‘Het kan me niet schelen wat je vindt, pa.’ Katie liep met grote passen heen en weer over de patio en zwaaide met haar armen als een krankzinnige in een film. ‘Het is mijn leven. Ik ga met Ray trouwen, of jij dat nou leuk vindt of niet.’

Waar George precies was, of wat hij deed, was moeilijk te zeggen.

‘Je hebt geen idee. Geen idee. Ray is aardig. Ray is lief. En jij hebt recht op je eigen mening. Maar als je dit probeert tegen te houden, doen we het gewoon zonder jullie, oké?’

Ze leek naar de grond te staren. Daar lag George toch niet?

Toen hij de kamer uit gerend was, had Jean aangenomen dat hij vla op zijn broek had gemorst of gas geroken en dat Katie overhaaste conclusies had getrokken. Wat geen verbazing wekte. Maar er was blijkbaar iets ernstigers aan de hand en dat baarde haar zorgen.

‘Nou?’ zei Katie aan de andere kant van het glas.

Jean hoorde geen antwoord.

‘Jezus. Ik geef het op.’

Katie verdween uit het raam en er klonken voetstappen naast het huis. Jean trok snel de koelkast open en greep een pak melk. Katie stormde naar binnen, siste: ‘Wat heeft die man?’ en liep met grote stappen de gang door.

Jean zette de melk terug en wachtte tot George weer zou verschijnen. Toen hij niet kwam, zette ze theewater op en liep naar buiten.

Hij zat op de patio met zijn rug tegen de muur en zijn vingers op zijn ogen gedrukt en leek sprekend op die Schotse man die cider dronk en op het gras voor de politierechtbank sliep. En dat beangstigde haar.

‘George?’ Ze kwam voor hem staan en boog zich naar hem toe.

Hij haalde zijn handen van zijn gezicht. ‘O, ben jij het.’

‘Is er iets met je?’ vroeg Jean.

‘Ik wou… ik had moeite met praten,’ zei George. ‘En Katie schreeuwde zo.’

‘Voel je je wel goed?’

‘Eerlijk gezegd voel ik me niet echt geweldig,’ zei George.

‘Hoe komt dat dan?’ Ze vroeg zich af of hij had gehuild, maar dat leek belachelijk.

‘Ik kon niet zo goed ademen. Ik had even wat frisse lucht nodig. Sorry.’

‘Dus het was niet vanwege Ray?’

‘Ray?’

Hij scheen te zijn vergeten wie Ray was, en ook dat was zorgwekkend.

‘Nee,’ zei George. ‘Het was niet vanwege Ray.’

Ze raakte zijn knie aan. Dat voelde vreemd. George hield niet van medeleven. Hij hield van warme citroendrank en een deken en de kamer voor zich alleen. ‘Hoe voel je je nu dan?’

‘Wat beter. Nu ik met jou praat.’

‘We zullen de dokter bellen en morgen een afspraak voor je maken,’ zei Jean.

‘Nee, niet de dokter,’ zei George, nogal nadrukkelijk.

‘Doe niet zo mal, George.’ Ze stak haar hand uit. Hij pakte die en hees zich langzaam overeind. Hij trilde. ‘Kom, we gaan naar binnen,’ zei ze.

Ze was bezorgd. Ze hadden de leeftijd bereikt waarop dingen fout gingen en niet altijd meer beter werden. Bob Green met zijn hartaanval. Moira Palmer met haar nier. Maar hij liet haar nu tenminste wel voor hem zorgen, voor de verandering. Ze kon zich niet herinneren wanneer ze voor het laatst zo arm in arm hadden gelopen.

Toen ze naar binnen stapten, stond Katie midden in de keuken kruimeltaart uit een schaaltje te eten.

Jean zei: ‘Je vader is niet lekker.’

Katies ogen vernauwden zich.

Jean vervolgde: ‘Dit heeft niets te maken met het feit dat jij met Ray gaat trouwen.’

Katie keek George aan en zei met een mond vol kruimeltaart: ‘Had dat dan gezegd, verdomme.’

Jean bracht George naar de gang.

Hij liet haar hand los. ‘Ik denk dat ik boven even ga liggen.’

De twee vrouwen wachtten op de flauwe klik van de slaapkamerdeur boven hun hoofd. Toen kwakte Katie haar lege schaaltje in de gootsteen. ‘Fijn. Ik heb mezelf volkomen voor schut gezet. Bedankt dat je dat hebt laten gebeuren.’

‘Ik geloof niet dat ik je daarbij hoef te helpen.’

8

Alleen in een donkere kamer op bed liggen was niet zo troostrijk als George had gehoopt. Hij keek naar een vlieg die zomaar wat rondvloog in de gespikkelde grijze lucht. Tot zijn verbazing miste hij Katie en haar geschreeuw. In het ideale geval had hij zelf ook graag een beetje willen schreeuwen. Het leek een therapeutische activiteit. Maar hij was nooit zo goed geweest in schreeuwen. Hij zou wel niet verder komen dan dat er iemand tegen hem schreeuwde.

De vlieg streek neer op een kwastje van de lampenkap.

Het zou goed komen. Jean zou hem niet dwingen om naar de dokter te gaan. Niemand kon hem dwingen om iets te doen.

Hij hoefde het woord ‘dokter’ maar in zijn hoofd te zeggen en hij rook de gummislangen en zag de spookgloed van röntgenstralen op lichtbakken, de donkere massa, artsen in beige zijkamertjes die klemborden op hun schoot hielden en diplomatiek waren.

Hij moest zichzelf afleiden.

De acht Amerikaanse staten die met een M begonnen.

Maine. Missouri. Maryland. Die vergat iedereen. Montana. Mississippi. Of was dat alleen een rivier?

De deur ging open.

‘Mag ik in je grot komen, opa?’

Zonder op het antwoord te wachten scheurde Jacob de kamer door, klom op het bed en stopte zijn benen onder het dekbed. ‘Dan kan het grote… het grote… het grote gele monsteretende monster ons niet pakken.’

‘Ik denk dat je wel veilig bent,’ zei George. ‘We krijgen hier weinig monsters.’

‘Het is het gele monsteretende monster,’ zei Jacob resoluut.

‘Het gele monsteretende monster,’ zei George.

‘Wat is een heffalump?’ vroeg Jacob.

‘Eh, heffalumpen bestaan eigenlijk niet.’

‘Maar zijn ze harig?’ vroeg Jacob.

‘Ze bestaan niet, dus… nee, ze zijn niet harig.’

‘Hebben ze vleugels?’

George had zich nooit erg op zijn gemak gevoeld bij kleine kinderen. Hij wist dat ze niet al te snugger waren. Dat was het hem juist. Daarom gingen ze ook naar school. Maar ze roken angst. Ze keken je recht in de ogen en vroegen of je busconducteur wou zijn en het was moeilijk om het vermoeden van je af te zetten dat je een of andere duivelse proef moest doorstaan.

Toen Jamie en Katie nog klein waren, maakte het niet uit. Vaders hoefden geen kiekeboe te spelen of hun hand in een sok te steken en meneer Slingslang te zijn (Jacob en Jean waren bovenmatig dol op meneer Slingslang). Je bouwde een boomhut, sprak recht en nam de vlieger als het hard waaide. En dat was dat.

‘Heeft hij een straalmotor of een peller?’ vroeg Jacob.

‘Heeft wat een straalmotor of een peller?’ vroeg George.

‘Heeft dit vliegtuig een straalmotor of een peller?’

‘Nou, ik denk dat jij dat maar moet zeggen.’

‘Wat denk jij?’ vroeg Jacob.

‘Ik denk dat het een propeller heeft.’

‘Nee. Het heeft een straalmotor.’

Ze lagen op hun rug, zij aan zij, naar het plafond te kijken. De vlieg was weg. Er was een lichte geur van natte luier. Ergens tussen kippensoep en gekookte melk.

‘Gaan we nu slapen doen?’ vroeg Jacob.

‘Eerlijk gezegd, Jacob, geloof ik dat ik liever blijf praten.’

‘Hou je van praten, opa?’

‘Soms,’ zei George. ‘Vaak hou ik ervan om gewoon stil te zijn. Maar op dit ogenblik geloof ik dat ik liever wil praten.’

‘Wat is dit oogblik?’

‘Dit ogenblik is nu. Vlak na het eten. ’s Middags. Op zondag.’

‘Ben jij grappig?’ vroeg Jacob.

‘Ik denk dat de meeste mensen mij niet grappig vinden.’

‘Wat is het nummer van zaterdag?’ vroeg Jacob.

‘Sorry, maar ik snap de vraag niet helemaal, Jacob.’

‘Is het o, met de o van opa?’

De deur ging weer open en het hoofd van Ray verscheen.

‘Sorry, George. Die kleine is ontsnapt.’

‘Geeft niet. We waren aan het praten, hè Jacob?’

Het voelde goed om zijn aanstaande schoonzoon wat tegengas te geven op een van de terreinen waarop diens deskundigheid buiten kijf stond.

Maar toen werd het minder goed, want Ray kwam de kamer in en ging op het voeteneind zitten. Van het bed van hem en Jean.

‘Zo te zien hebben jullie het goed bekeken, jongens. Jullie houden je gedekt.’

Ray ging op het bed liggen.

En hier overlapten het kinderprobleem en het Ray-probleem elkaar. Je kreeg weleens de indruk dat er stukjes in zijn hersenen ontbraken, dat hij gewoon de badkamer in kon komen lopen om een handdoek te pakken terwijl jij op de wc zat, zonder enig idee te hebben dat dit ongepast was.

Jacob krabbelde overeind. ‘Laten we ring-a-roses doen.’

Daar was hij dan. De proef. Je begon een vriendelijk gesprek over heffalumpen en voor je het wist kon je geen kant meer uit en moest je aan een of andere vernederende poppenkast meedoen.

‘Oké,’ zei Ray, en hij ging op zijn knieën zitten.

God zal me bewaren, dacht George. Hier hoefde hij toch niet aan mee te doen?

‘George?’

Wel dus.

Hij ging op zijn knieën zitten. Jacob pakte zijn linkerhand en Ray zijn rechter. Hij hoopte van ganser harte dat Jean of Katie de kamer niet in zouden komen terwijl dit gaande was.

Jacob begon op en neer te springen. ‘Ring-a-ring-a-roses…’

Ray viel in. ‘A pocket full of noses.’

George bewoog zijn schouders op en neer op de maat van het liedje.

‘Atshoo, atshoo, we all fall down.’

Jacob sprong in de lucht en viel gillend met Ray op het dekbed. George, die de hoop had opgegeven dat hij met behoud van enige waardigheid kon ontsnappen, zakte achterover op zijn kussen.

Jacob lachte. Ray lachte. En George bedacht dat als hij de hendel kon vinden, hij misschien de geheime deur kon opendoen en naar beneden kon glijden, helemaal terug naar zijn jeugd, en dat iemand zich dan over hem zou ontfermen en dat hij weer veilig was.

‘Meer,’ riep Jacob en klauterde weer overeind. ‘Meer, meer, meer, meer, meer…’

9

Jamie gooide zijn jasje over de rugleuning van de stoel, trok zijn das los en deed, omdat er toch niemand keek, een dansje over de keukenvloer dat voor de koelkast eindigde. ‘Jawel.’

Hij pakte een flesje Corona, deed de koelkast dicht, haalde de Silk Cut uit de la onder de broodrooster, sloeg de tuindeuren open, ging op het bankje zitten en stak de sigaret op.

Het was een goede dag geweest. Contracten rond voor het huis van Miller. En de Owens gingen toehappen. Dat zag je in hun ogen. In elk geval in haar ogen. En zij had duidelijk de broek aan. Bovendien zat Carl nog steeds thuis met zijn gebroken enkel dus had Jamie de Cohens voor zijn rekening genomen en dat zeer publiekelijk niet verpest. In tegenstelling tot Carl.

De tuin lag er prachtig bij. Geen kattendrollen om te beginnen. Misschien deden de leeuwenmestkorrels hun werk. Onderweg naar huis had het geregend, waardoor de grote kiezels schoon en donker en glanzend waren. De robuuste bielzen rond de verhoogde bloembedden. Forsythia, laurier, hosta. God mocht weten waarom mensen gras plantten. Je had toch een tuin om in te zitten en niets te doen?

Hij hoorde vage reggaeklanken uit een paar tuinen verderop. Hard genoeg voor dat luie zomergevoel. Niet zo hard dat je wou dat ze het zachter zetten.

Hij nam een teug bier.

Op de gevel van het tegenoverliggende huis verscheen een rare oranje blaar. Hij groeide langzaam uit tot een luchtballon die naar het westen schoof, achter de takken van de kersenboom. Er verscheen een tweede ballon, nu een rode, in de vorm van een reusachtige brandblusser. Een voor een werd de hemel gevuld met ballonnen.

Hij blies een rookwolkje uit en keek hoe het zijwaarts dreef, zijn vorm behield tot het oploste boven de barbecue.

Het leven kon niet beter. Hij had de flat. Hij had de tuin. Onverwoestbare bejaarde dame links van hem. Christenen rechts van hem (je kon zeggen wat je wou over christenen, maar ze jodelden tenminste niet tijdens de seks zoals de Duitsers die er daarvoor hadden gewoond). Sportschool op dinsdag en donderdag. Tony drie avonden per week op bezoek.

Hij nam nog een trekje van de sigaret.

Er waren ook vogelgeluiden, naast de reggae. Op zijn tiende zou hij hebben geweten welke soort het was. Nu had hij geen idee. Niet dat het uitmaakte. Het was een prettig geluid. Natuurlijk. Kalmerend.

Tony zou over een halfuur komen. Ze zouden naar de Carpenter’s Arms gaan om wat te eten. Op de terugweg een dvd’tje bij Blockbuster meenemen. Als Tony nog puf had, zat er misschien een wip in.

In een naburige tuin trapte een kind een bal tegen een muur. Doink, doink, doink.

Alles leek in een soort evenwicht te verkeren. Uiteraard zou er iemand komen om het in de war te schoppen, want dat deden andere mensen nu eenmaal. Maar voor nu…

Hij had een beetje trek en vroeg zich af of er nog Pringles waren. Hij stond op en liep naar binnen.

10

Katie vroeg zich weleens af of haar moeder haar opvattingen koos puur om haar pesten.

Het was duidelijk dat ze de bruiloft liever niet zag plaatsvinden. Maar als het dan toch gebeurde, moest meteen het een groots, publiek evenement worden. Katie wees erop dat het een tweede huwelijk was. Haar moeder zei dat ze niet gierig wilden lijken. Katie zei dat sommige restaurants peperduur waren. Haar moeder stelde een kerkelijke inzegening voor. Katie vroeg waarom. Haar moeder zei dat het leuk zou zijn. Katie wees erop dat het bij godsdienst niet om leuk ging. Haar moeder zei dat ze een jurk moest laten maken. Katie zei dat ze niet aan japonnen deed. Haar moeder zei dat ze niet zo raar moest doen. En Katie begon te beseffen dat ze naar Las Vegas hadden moeten gaan en het achteraf pas zeggen.

De volgende dag zat Katie naar Brookside te kijken terwijl Ray en Jacob van twee eetstoelen en de picknickdeken een soort primitieve schuilhut maakten. Ze vroeg wat ze deden en Jacob zei dat ze een tent maakten. ‘Voor de bruiloft.’ En Katie dacht: Verdomme. Zij ging met Ray trouwen. Haar ouders gingen een feest geven. Ze gingen gewoon die twee dingen tegelijk doen.

Ze belde haar moeder en stelde een compromis voor. Haar moeder kreeg de feesttent en de bloemen en de taart. Katie kreeg de burgerlijke plechtigheid, geen inzegening en een jurk uit de winkel.

De zaterdag daarop gingen Ray en Jacob een nieuwe uitlaat onder de auto laten zetten en had Katie in de stad met Mona afgesproken om kleren te kopen voordat haar moeder van gedachten veranderde.

Ze kocht bij Whistles een lange strapless jurk van hemelsblauwe zijde. Je kon er niet in rennen (Katie kocht bewust nooit iets waarin je niet kon rennen), maar wanneer er brand uitbrak in het trouwzaaltje zwaaide Ray haar wel over zijn schouder, dacht ze. Ze kocht een paar suède schoenen van iets donkerder blauw met een flinke hak bij een winkel in Oxford Street, en het was best leuk om een paar uur meisjesachtig te doen met Mona, die dat eindeloos kon volhouden.

Thuis maakte ze een pirouetje voor de jongens en Jacob zei: ‘Je lijkt wel een dame’, wat gek klonk, maar wel lief.

Ze ging op haar hurken zitten en gaf hem een zoen (dat hurken ging ook niet echt makkelijk). ‘We moeten voor jou een matrozenpakje in dezelfde kleur kopen.’

‘Doe dat mannetje een plezier,’ zei Ray.

Jacob keek haar ernstig aan. ‘Ik wil mijn Bob de Bouwer-T-shirt aan.’

‘Ik weet niet of oma daar zo blij mee zal zijn,’ zei Katie.

‘Maar ik wil mijn Bob de Bouwer-T-shirt aan.’

Dat zouden ze wel zien als het zover was.

11

George zat in de auto voor de dokterspraktijk en hield het stuur vast alsof hij van een berg af reed.

Het plekje voelde als een mangatdeksel van rottend vlees onder zijn overhemd.

Hij kon naar de dokter gaan, of hij kon wegrijden. Hij voelde zich wat rustiger door het zo te formuleren. Keuze A of keuze B.

Als hij naar de dokter ging, zou hij de waarheid horen. Hij wou de waarheid niet horen, maar de waarheid kon meevallen. Het plekje kon goedaardig zijn of van behandelbare omvang. Dokter Barghoutian was echter maar een huisarts. George zou doorverwezen kunnen worden naar een specialist en dan een week, twee weken, een maand met dat vooruitzicht moeten leven (het was heel goed mogelijk dat je na zeven dagen zonder eten en slaap volkomen krankzinnig werd – in dat geval was het niet meer aan hem).

Als hij wegreed, zou Jean vragen waar hij was geweest. De doktersassistente zou bellen om te vragen waarom hij niet was komen opdagen. Hij zou misschien niet kunnen opnemen voordat Jean bij de telefoon was. Hij zou doodgaan aan kanker. Jean zou erachter komen dat hij niet naar de dokter was geweest en woest zijn dat hij aan kanker stierf en daar niets aan had gedaan.

Aan de andere kant, als het plekje goedaardig was of van behandelbare omvang en hij reed weg, zou het daarna tot een kwaadaardige en onbehandelbaar grote tumor kunnen uitgroeien, en als hij dat dan te horen kreeg, zou hij, hoe kortstondig ook, moeten leven met de wetenschap dat zijn dood een direct gevolg was van zijn eigen lafheid.

Toen hij eindelijk uit de auto stapte, was dat omdat zijn eigen gezelschap in zo’n beperkte ruimte onverdraaglijk was geworden.

De aanwezigheid van andere mensen in de wachtkamer kalmeerde hem ietwat. Hij meldde zich en vond een lege stoel.

Wat moest hij over Ray zeggen in zijn bruiloftsspeech? Dat was nog eens een opgave waar hij zijn tanden in kon zetten.

Ray was goed met kinderen. In elk geval met Jacob. Hij kon dingen repareren. Dacht hij althans. De grasmaaier had een week nadat hij eraan geknoeid had de geest gegeven. Hoe dan ook was het niet voldoende aanbeveling voor een huwelijk. Hij had geld. Dat was wel voldoende aanbeveling, maar daar kon je alleen maar een amusante, terloopse opmerking over maken als je eenmaal duidelijk had laten merken dat je het een aardige vent vond.

Het begon zijn hoofd te vullen.

Ray was verliefd op Katie, en Katie was verliefd op hem.

Was dat zo? Wat er in zijn dochter omging, was altijd een raadsel voor hem geweest. Niet dat ze er moeite mee had om haar mening te ventileren. Over het behang in haar slaapkamer. Over mannen met een harige rug. Maar haar meningen waren zo heftig (kon behang zo belangrijk zijn?), zo veranderlijk en zo duidelijk geen onderdeel van een samenhangend wereldbeeld, dat hij zich weleens afvroeg, vooral in haar tienertijd, of er medisch iets mis met haar was.

Nee. Hij haalde alles door elkaar. Het was niet de taak van de vader van de bruid om zijn aanstaande schoonzoon aardig te vinden (nog terwijl hij de gedachte formuleerde voelde hij zijn gezonde verstand terugkeren). Dat moest de getuige van de bruidegom doen. En als die beter was dan de joker bij haar vorige bruiloft, zou Georges opluchting wat dat aanging misschien nog wel groter zijn dan zijn twijfels over het huwelijk zelf (‘Dus heb ik alle vroegere vriendinnetjes van Graham gebeld om te horen wat Katie te wachten stond. En die zeiden het volgende:…’)

Hij keek op en zag een poster op de muur tegenover hem. Die bestond uit twee grote foto’s. Op de linkerfoto zag je een stukje gebruinde huid met de woorden ‘Ben ik niet mooi bruin?’ De foto rechts had als tekst ‘Heb ik niet mooi huidkanker?’ onder, zo leek het, een grote steenpuist vol sigarettenas.

Het scheelde weinig of hij moest overgeven en hij besefte dat hij steun had gevonden door de schouder vast te pakken van het kleine Indiase vrouwtje rechts van hem.

‘Pardon.’ Hij stond op.

Waarom hingen ze in godsnaam zo’n poster op, juist hier? Hij zette koers naar de deur.

‘Meneer Hall?’

Hij was halverwege toen hij de receptioniste het hoorde herhalen, strenger nu. Hij draaide zich om.

‘U mag naar de dokter toe.’

Hij was te zwak om niet te gehoorzamen en liep de gang door naar waar dokter Barghoutian stralend naast zijn geopende deur stond.

‘George,’ zei dokter Barghoutian.

Ze gaven elkaar een hand.

Dokter Barghoutian leidde George naar binnen, deed de deur dicht, ging zitten en leunde achterover met een potloodstompje als een sigaar tussen wijs- en middelvinger van zijn rechterhand geklemd.

‘Zo, vertel het eens.’

Er stond een goedkoop plastic Eiffeltorentje op een plank achter het hoofd van de dokter en een ingelijste foto van zijn dochter op een schommel.

Het was zover.

‘Ik heb een aanval gehad,’ zei George.

‘En over wat voor soort aanval hebben we het dan?’

‘Bij het eten. Ik kreeg het ineens zo benauwd. Ik heb wat dingen omgegooid in mijn haast om buiten te komen.’

Benauwd. Hij had het gewoon even benauwd gekregen. Waarom had hij zich daar zo druk over gemaakt?

‘Pijn in de borst?’ vroeg de dokter.

‘Nee.’

‘Ben je gevallen?’

‘Nee.’

Dokter Barghoutian staarde hem aan en knikte wijs. George voelde zich niet goed. Het was als die scène tegen het einde van de film, na de Russische huurmoordenaar en de onverklaarbare brand in het kantoor en het parlementslid met de voorliefde voor prostituees. En het kwam uiteindelijk allemaal hier op neer, op een of andere vent in de bibliotheek van een Londense sociëteit die op Eton had gezeten en alles wist en mensen met één telefoontje uit de weg kon laten ruimen.

‘Waar wilde je aan ontsnappen?’ vroeg de dokter.

George kon geen enkel antwoord bedenken.

‘Was je ergens bang voor?’

George knikte. Hij voelde zich als een jochie van vijf.

‘En waar was je bang voor?’

Het was goed. Het was fijn om een jochie van vijf te zijn. Voor jochies van vijf werd gezorgd. Dokter Barghoutian zou voor hem zorgen. Hij hoefde alleen maar zijn tranen terug te dringen.

George tilde zijn overhemd op en ritste zijn broek open.

Oneindig traag pakte de dokter zijn bril van het bureau, zette die op en boog zich naar het plekje. ‘Heel interessant.’

Interessant? Jezus. Hij ging aan kanker sterven omringd door studenten geneeskunde en bezoekende hoogleraren dermatologie.

Er leek een jaar te verstrijken.

Dokter Barghoutian zette zijn bril af en leunde weer achterover in zijn stoel. ‘Ovoïde eczeem, of ik moet me sterk vergissen. Een weekje steroïdenzalf en je bent ervan af.’ Hij zweeg even en tipte wat denkbeeldige as van zijn potlood op het vloerkleed. ‘Stop je hemd er maar weer in.’

George stopte zijn overhemd weer in zijn broek en maakte die vast.

‘Ik zal een recept voor je uitprinten.’

Bij de receptie liep hij door een zuil zonlicht die door een hoog raam op het gevlekte groene tapijt viel. Een moeder gaf een baby’tje de borst. Naast haar leunde een bejaarde man met blozende wangen en regenlaarzen op een wandelstok en leek langs de wandelwagentjes en de tijdschriften met ezelsoren heen te kijken naar het golvende land waar hij ongetwijfeld het grootste deel van zijn werkzame leven had doorgebracht. Een rinkelende telefoon klonk als kerkklokken.

Hij duwde de dubbele glazen deur open en betrad de dag weer.

Vogels zongen. Of eigenlijk niet, maar het leek een ochtend die vogelzang verdiende. Boven zijn hoofd trok een straalvliegtuig midden in een blauwe hemel een witte rits open, met mensen op weg naar Chicago en Sydney, naar congressen en colleges, naar familiereünies en hotelkamers met dikke handdoeken en uitzicht op zee.

Hij bleef op het afstapje staan en ademde de lekkere geuren in van verse regen en een gestookt vuurtje.

Vijftien meter verderop, aan de andere kant van een keurige gesnoeide, tot het middel reikende ligusterhaag, stond de Volkswagen Polo als een trouwe hond op hem te wachten.

Hij ging naar huis.

12

Jamie at zijn zevende Pringle, zette de koker terug in de kast, liep de huiskamer in, liet zich op de bank zakken en drukte op de knop van het antwoordapparaat.

‘Dag Jamie. Met ma. Ik dacht dat je misschien wel thuis zou zijn. Nou ja, niks aan te doen. Je hebt het vast al wel gehoord, maar Katie en Ray zijn zondag langs geweest en ze gaan trouwen. Een behoorlijke verrassing, dat begrijp je. Je vader is er nog steeds niet van bekomen. Maar goed. Derde week van september. De receptie houden we hier. In de tuin. Katie zei dat je iemand moet meenemen. Maar tegen die tijd versturen we de echte uitnodigingen wel. Maar goed, het zou fijn zijn om je te spreken als je de kans ziet. Veel liefs.’

Trouwen? Jamie voelde zich een beetje trillerig. Hij speelde de boodschap nog eens af voor het geval hij die verkeerd gehoord had. Maar nee.

God, zijn zus had een hoop stommiteiten uitgehaald, maar dit sloeg alles. Ray zou een fase zijn, was de bedoeling. Katie sprak Frans. Ray las biografieën van sportlui. Geef hem een paar biertjes en hij zou waarschijnlijk over ‘de gekleurde medemens’ beginnen.

Ze woonden nu… hoe lang samen? Een halfjaar?

Hij luisterde voor de derde keer naar het bericht, liep toen de keuken in en pakte een chocolade-ijsje uit de vriesla.

Waarom baalde hij er zo van? Hij zag Katie tegenwoordig amper nog. En dan nog altijd met Ray erbij. Wat maakte het uit of ze getrouwd waren? Een papiertje, dat was alles.

Waarom zat het hem dan zo dwars?

Verdomme, er zat een kat in de tuin. Hij pakte een kiezelsteen van het stoepje, richtte en gooide mis.

Kut. Door de armzwaai zat er nu ijs op zijn overhemd.

Hij nam het af met een nat sponsje.

Het nieuws uit de tweede hand horen. Daar baalde hij van. Katie had het hem niet zelf durven te vertellen. Ze wist wat hij zou zeggen. Of zou denken. Dus mocht ma het doen.

Het was dat verhaal van die andere mensen in een notendop. Die de boel altijd verziekten. Je reed door Streatham zonder dat iemand last van je had en dan ramden ze je aan de passagierskant in de flank terwijl ze aan het bellen waren. Je ging een lang weekend naar Edinburgh en dan jatten ze je laptop en kakten op de bank.

Hij keek naar buiten. Die rotkat was weer terug. Hij legde het chocoladeijsje neer en gooide nog een kiezelsteen, deze keer harder. Het steentje schampte een van de bielzen, vloog over de achtermuur in de aangrenzende tuin en raakte een onzichtbaar voorwerp met een harde klap.

Hij trok de tuindeuren dicht, pakte het ijsje op en stapte uit het zicht.

Twee jaar geleden zou ze Ray niet hebben zien staan.

Ze was doodmoe, dat was het probleem. Ze dacht niet goed na. Twee jaar lang in dat armzalige flatje voor Jacob zorgen met zes uur slaap per nacht. Vervolgens komt Ray met de avances en het geld en het grote huis en de snelle wagen.

Hij moest haar bellen. Hij legde het ijsje op de vensterbank.

Misschien had Ray het wel tegen hun ouders gezegd. Dat was zeker een mogelijkheid. En echt iets voor Ray. Binnen komen klossen met zijn maatje negenenveertig. En op de weg terug naar huis op zijn donder krijgen van Katie omdat hij haar het gras voor de voeten had weggemaaid.

Hij belde. De telefoon ging over.

De telefoon werd opgenomen. Jamie besefte dat het Ray kon zijn en liet de hoorn bijna vallen. ‘Shit.’

‘Hallo?’ Het was Katie.

‘Goddank,’ zei Jamie. ‘Sorry, dat bedoelde ik niet zo. Ik bedoel, met Jamie.’

‘Jamie, hoi.’

‘Ik hoor het net van ma.’ Hij probeerde luchtig en onbezorgd te klinken, maar was nog wat zenuwachtig vanwege de paniek van zonet.

‘Ja, we besloten in de auto op weg naar Peterborough pas om het te gaan zeggen. En toen we terugkwamen vroeg Jacob nogal wat aandacht. Ik had je vanavond willen bellen.’

‘Nou… gefeliciteerd.’

‘Bedankt,’ zei Katie.

Er volgde een ongemakkelijke stilte. Hij wilde dat Katie zou zeggen: ‘Help me, Jamie, ik maak een enorme vergissing’, wat er natuurlijk niet in zat. En hij wilde zeggen: ‘Waar ben je in jezusnaam mee bezig?’ Maar als hij dat deed, zou ze nooit meer met hem praten.

Hij vroeg hoe het met Jacob ging en Katie vertelde dat hij op de crèche een neushoorn had getekend en dat hij in bad had gepoept, dus veranderde hij van onderwerp en zei: ‘Dus Tony wordt ook uitgenodigd?’

‘Natuurlijk.’

En ineens drong het tot hem door: de gezamenlijke uitnodiging. Hij nam Tony niet mee naar Peterborough, dat konden ze mooi vergeten.

Nadat hij had neergelegd pakte hij het ijsje weer op, veegde het kleverige bruin van de vensterbank en liep weer naar de keuken om thee te zetten.

Tony in Peterborough. Jezus. Hij wist niet wat erger was, zijn ouders die net deden of Tony een collega van Jamie was om de buren maar niets te laten merken, of zijn ouders die er pijnlijk losjes over deden.

De meest waarschijnlijke combinatie was natuurlijk dat zijn moeder er pijnlijk losjes over deed en dat zijn vader deed of Tony een collega van Jamie was. En dat zijn moeder boos was op zijn vader, omdat die deed of Tony een collega van Jamie was. En dat zijn vader boos was op zijn moeder, omdat zij er pijnlijk losjes over deed.

Aan Rays vrienden wilde hij liever maar niet eens denken. In zijn studietijd had hij genoeg Rays gekend. Tien pilsjes en ze waren bereid om de dichtstbijzijnde homo voor de lol te lynchen. Behalve dan de stiekeme nichten. Er zat altijd een stiekeme nicht tussen. En vroeg of laat dronk die zich een stuk in zijn kraag en kwam schuchter naar je toe aan de bar en vertelde je alles en was dan beledigd als je hem niet mee naar je kamer wou nemen om hem af te trekken.

Hij vroeg zich af wat Jeff Weller tegenwoordig deed. Een seksloos huwelijk in Saffron Walden waarschijnlijk, met een paar oude nummers van Zipper achter de cv-ketel verstopt.

Jamie had er een heleboel tijd en energie aan besteed om zijn leven precies zo in te richten als hij het wilde. Werk. Huis. Familie. Vrienden. Tony. Lichaamsbeweging. Ontspanning. Sommige vakjes konden samengaan. Katie en Tony. Vrienden en lichaamsbeweging. Maar de vakjes waren er niet zomaar. Het was net als in de dierentuin. De chimpansees konden best bij de papegaaien. Maar als je alle kooien weghaalde, kreeg je een bloedbad.

Hij zou niets tegen Tony zeggen over de uitnodiging. Dat was de oplossing. Simpel.

Hij keek naar het restje ijs. Waar was hij mee bezig? Hij had de ijsjes gekocht als troost na de verrekijkerruzie. Hij had ze de volgende dag moeten weggooien.

Hij duwde het ijsje in de afvalbak, haalde de andere vier uit de vriesla en stopte die er ook in.

Hij zette de cd Born To Run op en maakte een pot thee. Hij deed de afwas en veegde de afdruipplaat schoon. Hij schonk een beker thee in, deed er wat halfvolle melk bij en schreef een cheque uit voor de gasrekening.

Springsteen klonk vanavond wel erg zelfvoldaan. Hij drukte Bruce eruit en ging de Telegraph lezen.

Even na achten verscheen Tony, die goed gemutst was. Hij liep met lange, soepele passen de gang in, beet Jamie in de nek, plofte languit op de bank en begon een sjekkie te draaien.

Jamie vroeg zich weleens af of Tony in een vorig leven een hond was geweest en de overstap niet helemaal goed had gemaakt. De eetlust. De energie. Het gebrek aan sociale vaardigheden. De geurobsessie. (Tony duwde vaak zijn neus in Jamies haar, ademde in en vroeg dan: ‘Oei, waar ben jij geweest?’)

Jamie liet een asbak naar Tony’s kant van de salontafel glijden en ging zitten. Hij nam Tony’s benen op schoot en begon diens schoenen los te maken.

Soms kon hij Tony wel wurgen. De belabberde manieren vooral. Maar dan zag hij hem van een afstandje lopen met die gespierde lange benen en die rustige boerenzonentred en voelde hij weer precies wat hij die eerste keer had gevoeld. Iets diep in zijn maag wat bijna pijn deed, de behoefte om door deze man te worden vastgehouden. En dat gevoel had hij bij niemand anders.

‘Goeie dag op kantoor?’ vroeg Tony.

‘Eigenlijk wel, ja.’

‘Waarom dan zo sip?’

‘Hoezo sip?’

‘Dat vissenmondje, die rimpeltjes in het voorhoofd.’