-

P.F. THOMÉSE

HET BAMISCHANDAAL

Uitgeverij Atlas Contact

Amsterdam/Antwerpen

-

© 2012 P.F. Thomése

Omslagontwerp Suzan Beijer

Omslagillustratie Gerrit de Jager

Verzorging e-boek Suzan Beijer

ISBN (gebonden) 978 90 204 1365 6

ISBN (paperback) 978 90 204 1345 8

e-ISBN (digitaal) 978 90 204 1356 4

D/2012/0108/725

NUR 301

www.thomese.nl

www.atlascontact.nl

-

Aan J. Kessels, ik bedoel de echte natuurlijk. Jezus, jongen, daar ga je weer!

-

‘The sun shone, having no alternative,

on the nothing new.’

SAMUEL BECKETT, MURPHY

-

Voorspel

Precies op dit moment ligt J. Kessels op zijn kamer in het Cockroach Hotel te Shanghai ‘zichzelf een hand te geven’, zoals de Chinese uitdrukking luidt: sjekkie in de verkeerde hand en gaan met die banaan. Buiten gaat de zon onder, voor niets, zoals alleen de zon dat kan. Binnen op de televisie een reclame voor hoofdhaar, maar voor schaamhaar geldt in principe hetzelfde. Het is even na zessen of zevenen plaatselijke tijd, in elk geval met de grote knoeperd steil omhoog, want lezers waarderen het wanneer een beschrijving tot in de puntjes klopt.

Wacht eens even, vriend. Al sta je met je doorleefde kanis wederom op het omslag, het is nog altijd mijn roman. En dan ga je niet uitgebreid liggen onaneren alsof je thuis bent. Op de eerste pagina nog wel, gatverdamme. Dat doe je niet. Zo werkt literatuur niet. Daar zijn we het met zijn allen zo langzamerhand wel over eens.

Natuurlijk hoort de eenzame dromer mij niet. Hij waant zich onbespied met zijn opgeklopte verhaal, broek omlaag, en god weet wat voor moeilijke toestanden in zijn hoofd. Een man die er zo bij ligt, kan even geen pottenkijkers gebruiken. Respect, noemen de negers dat. Ik vind alles best, zolang je het maar niet op mijn mooie bladzijden spuit.

Sinds ik een paar jaar geleden voor de grap een nationale bestseller over hem geschreven heb (J. Kessels: The Novel), is het uit de hand gelopen. Uit mijn hand, bedoel ik deze keer. Geen peil meer op te trekken, geen klok meer op gelijk te zetten. Op deze manier winnen we de Nobelprijs natuurlijk nooit. Dan is Stockholm ineens heel ver weg. Nou ja, alsof hem dat iets kan schelen. Ik wist eerlijk gezegd totaal niet dat hij zich in Shanghai bevond. Ik kom daar zelf nooit. In Stockholm trouwens ook niet.

Mijn beste vriend hoort gewoon op zijn tijdelijk permanente noodflatje in Tilburg-Noord te zitten. Net onder het spoor door, in de Koekenbakkerstraat nummer 10. Precies ver genoeg weg om niet door loslopende vrouwen lastig te worden gevallen. Deur dicht, muziek aan. Geen gezeik aan zijn kop, gewoon op de bank met een halve liter Duits supermarktbier op schoot meeblèren met een van zijn zang- en drankhelden uit de vastgeroeste country & western-jukebox. Vrouwen waren in het leven van J. Kessels in toenemende mate ex-vrouwen geworden.

‘And the sun will néééver shíne

in apartment number nine.’

(J. Paycheck)

Shanghai? Cockroach Hotel? Rare stijlbreuk. Die ik als auteur zeker mag zien te lijmen. Het enige Chinees dat ik hem ooit heb horen spreken, is ‘bami goreng speciaal’ en ‘bami goreng compleet’. Die haalt hij bij hem om de hoek. Chin.-Ind. Restaurant De Rijzende Zon. Verder heeft het Morgenland hem nooit geïnteresseerd. Zijn hart ligt daar waar de zon ondergaat. Waar die fucker opkomt, zal hem een zorg zijn. Hij heeft wel andere dingen aan zijn hoofd. Wat die dingen zijn, is niet bekend.

Ieder leven is voorbestemd om in een verhaal te eindigen, en J. Kessels heeft de pech of het geluk dat ik dat verhaal vertel. Voor zover ik het kan volgen althans. Ja kijk, ik weet ook wel dat hij liever had gehad dat Charles Bukowski het had gedaan, of zo’n andere hardgekookte Amerikaanse zelfkantcoryfee. En nog liever had hij gezien dat zijn leven een cultfilm was geworden, directed by Martin Scorsese of desnoods door Quentin Tarantino, maar helaas, dat zit er niet in. Je zult het met mij moeten doen, lonesome Tilbo. Iedereen krijgt de schrijver die hij misschien niet verdient. Het is niet anders. Je kunt ook met je broek aan je enkels en je lul in je rechterhand van de bovenste verdieping van dat Cockroach Hotel stappen, misschien zie je dan in een flits je leven als een of andere te gekke Amerikaanse cultfilm aan je voorbijtrekken. Maar dat lijkt me niet zo’n sterke zet. Om van de straat gekrabd te worden en verwerkt te worden in honderden originele speciale exportloempia’s voor de afhaalbusiness. Chinees eten is één ding, maar Chinees gegeten worden is toch een ander verhaal.

-

PART ONE /

FUCK YONG HAI

-

1

Het hele zaakje kwam aan het rollen door een telefoontje van Peer Sonnemans. Dat deed hij anders nooit, Peerke, mij bellen. Maar nu dus wel.

Ik moest even nadenken wie hij ook alweer was, want zo iemand is het. J. Kessels kende hem van vroeger, en dat was eigenlijk altijd zo gebleven. Verder viel er niet veel over hem te zeggen.

‘Franske, bende gij dè?’ Hij bleef het vragen, alsof de verbinding niet goed werkte. ‘Fránske!?!’ riep hij alsmaar, en er klonk op den duur iets van paniek in mee.

‘U spreekt met P.F. Thomése,’ herhaalde ik voor de zekerheid. It’s Tilburg calling, en dan wist je het nooit. Iedereen kon wel zeggen dat hij Peer Sonnemans heette. Als je niet oppaste, bleef je aan de gang met dit soort telefoontjes.

De Peer Sonnemans die ik kende, was een van die grijze muizen die onopgemerkt meevaren op de grote schepen des levens. Ze zijn er, maar je ziet ze niet. Je ziet ze, maar je onthoudt ze niet.

Vandaar dat ik hem eerst rustig liet spartelen. Misschien kwam er dan vanzelf iets uit het verleden terug.

‘Fránske?’ piepte hij zielig.

Volgens J. Kessels had hij voorheen goed kunnen voetballen. Ik heb het nu over de vorige eeuw. Het ene kutdorp tegen het andere, en maar dromen van de Europacup en zo. Op de eeuwig groene velden van hun jongensjaren hadden Peer en hij elkaar in de combinatie blindelings weten te vinden, al had mijn vriend in het ware leven van hem nooit een bruikbare voorzet gekregen.

Het enige waar J. Kessels iets aan had gehad, was Peer zijn truc om van achteren te zien hoe een meisje of vrouw er van voren uitzag. Die truc werkt zo: hoe rechter het bh-bandje van achteren, des te platter de situatie van voren. De Eerste (en enige) Wet van Peer Sonnemans heeft gelukkig ook een keerzijde: hoe groter de kromming in het bh-bandje, des te voller het vooraanzicht. Het was een ezelsbruggetje dat wij dankbaar toepasten in het nachtleven, waar de meisjes of vrouwen als het even kon hun rug naar ons toekeerden.

‘Ja Peer, met mij,’ zuchtte ik ten slotte, want ik kon hem niet langer laten bungelen.

Zelf zat hij overigens met een vriendin thuis die vanwege haar kaarsrechte bh-bandje door J. Kessels niet geheel ten onrechte ‘de visgraat’ werd genoemd.

Maar daar belde hij niet over. Hij had ‘goed nieuws en slecht nieuws’, zei hij, en het slechte nieuws was dat J. Kessels pleite was. Verdwenen. Foetsie.

‘Pleite?’ vroeg ik ongelovig. ‘Hoe bedoel je?’

‘Foetsie.’

‘Verdwenen dus?’

‘Met de noorderzon.’

N.V. De Noorderzon was vroeger een busmaatschappij in onze streek, dus ik dacht dat hij naar een dorp verderop was, platen ruilen.

‘Naar Fu Yong Hai,’ legde Peer uit. Hij zei het verkeerd, maar ik wist wat hij bedoelde.

Shanghai. Fuck, godskolere, shit. Het was geen fantasie, geen literatuur, geen Nobelprijsgezeik. Als Peer Sonnemans het zei, dan moest het wel echt zo zijn. Die kon niks verzinnen. Hij zou niet weten hoe dat moest.

‘En het goede nieuws, Peerke?’

‘Het goeie nieuws, wat bedoel je?’

‘Ja, dat zei je net zelf.’

Het was even stil aan de andere kant van de lijn. En het bleef stil.

‘Hallo hallo, Peerke jongen? Ben je daar nog?’

‘Niet schrikken hè? Beloof je dat?’

‘Hoezo Peerke, waar moet ik dan van schrikken?’

‘Echt niet?’

‘Echt niet. Ik beloof het.’

‘Hij is verliefd.’

2

De klap raakte mij vol. Als een rechtse hoek dwars door mijn dekking heen. Op de ‘glazen’ kin, zeggen de boksers. Be my guest, knock me out. Godverdomme, J. Kessels, wat maak je me nou? Ik had veel met hem beleefd, nondeju, en er waren honden zat geweest die er geen brood van hadden gelust, maar dit? Het ergste was dat ik het van Peer Sonnemans te horen moest krijgen.

Ik voelde me, hoe heet het, jaloers. Belazerd. Verraden. Ik leek wel een wijf gatverdamme. Ik had zin om Peerke een beuk te verkopen, maar dat ging niet. Zo werkt de telefoon helaas niet.

Het was natuurlijk waar dat ik J. Kessels: The Novel destijds zonder J. Kessels’ medeweten had zitten schrijven, daarbij vrijelijk puttend uit onze gemeenschappelijke avonturen, wat hem als herkenbare naamgever en hoofdpersoon bij hem in de Koekenbakkerstraat, op zijn werk en bij zijn exen achteraf de nodige gefronste blikken en lastige vragen had opgeleverd. Temeer daar aan dat bezopen boek geen komma gelogen is. Het was daarom op zich begrijpelijk dat hij zijn ‘verliefdheid’ (ik moest nog wennen aan de gedachte) niet met mij had willen delen. En het hele verhaal straks zeker als paperback voor 16,95 euro in de schappen van de grote winkelketens terugvinden. Ik kon hem eerlijk gezegd geen ongelijk geven. Van Peer kon je veel zeggen, maar niet dat hij een roman in zich had, zelfs geen J. Kessels-roman. Je kon trouwens ook niet veel van hem zeggen.

En toch.

Haatte ik het. Haat. Haat. Haat.

Alsof J. Kessels mij verlaten had en nu gelukkig was met een ander. Alsof? Laat dat alsof maar weg. Hij had het (mij verlaten) en hij was het (verliefd). En ik was hem kwijt.

‘Ik ben er nog,’ piepte Peer toen ik de telefoon weer tegen mijn oor hield.

Er zat niets anders op. Ik zou het voorlopig met hem moeten doen.

3

Peerke vertelde me dat J. Kessels zich al een tijdlang eigenaardig had gedragen. Zo was hij de laatste tijd niet gewoon één, maar ineens twee of drie keer per week naar de afhaalchinees bij hem om de hoek gegaan – wat finaal in strijd was met zijn muurvaste eetgewoonten.

‘Ik zat te denken,‘ opperde Peer. ‘Hebben ze misschien iets in de bami gedaan? Om hem verslaafd te maken of zo?’

‘Hoezo?’ vroeg ik afwezig. Ik probeerde net het onwrikbare weekmenu van J. Kessels op een rijtje te krijgen en was via de macaroni met smac (dinsdag) bij het midweekse blikje haring in tomatensaus beland.

‘Nou, die sliertjes zijn hol vanbinnen. Daar kunnen ze het spul gemakkelijk in stoppen.’

‘Welk spul?’

‘Het spul dat ze erin doen.’

Ik moest het even tot me door laten dringen en zei toen dat ik het een fantastisch idee vond, me ondertussen afvragend uit welke oude actie- of pornofilm hij dat had. Andere films hadden ze immers niet in de videotheek bij hem in de buurt.

‘Het is geen idee,’ sputterde hij tegen. ‘Ze doen het echt.’

‘Jaja. En wat stoppen ze dan in de fu yong hai, Peerke? Haring in tomatensaus zeker?’

‘Nou neem je me in de maling, Franske. Ik heb je wel door hoor.’

Goed, dacht ik, ik zal je verder niet in de rede vallen, verrekte dubbelovergehaalde halvezool. Het verhaal is zo al ingewikkeld genoeg voor je. Vertel het maar zoals je zelf denkt dat het verteld moet worden. Ik hoop dat ik J. Kessels er nog een beetje in herken, maar ga je gang. Doe het maar op jouw manier, Peertje Sonnemans. Hij is per slot ook jouw beste vriend. Van jouw kant bezien dan.

En dit was wat hij mij vertelde.

Afgelopen zondagavond was hij, Peerke dus, vanwege een verbouwing bij zijn eigen afhaalchinees naar de afhaalchinees van J. Kessels gegaan, helemaal aan de andere kant van Tilburg. Hij had ook dichter bij huis kunnen blijven, maar hij had onthouden dat ze bij J. Kessels om de hoek van de Koekenbakkerstraat, en dan eventjes rechtdoor, van die ‘verrektes goeie bami’ hadden. Omdat het zo’n pokkeneind was, was hij bang dat de bak in de plastic tas, bungelend aan het stuur van zijn brommer, koud zou worden. Koud lustte hij het niet. Daarom besloot hij, tegen de geldende gewoonte in, de maaltijd ter plekke naar binnen te slobberen. In zijn eentje welteverstaan, want de visgraat had weer eens kuren. Wat die kuren waren, interesseert verder niemand.

Peer Sonnemans had op de bewuste avond als enige aan een gedekt tafeltje gezeten, terwijl de andere Tilburgers gewoon in de afhaalhoek, bladerend in de vette, aangekoekte sportbijlage van Het Nieuwsblad van het Zuiden (‘Willem II in sterkste opstelling naar Veendam’), op hun opgewarmde plastic bakken zaten te wachten.

Omdat er verder niets was, had Peerke een tijd versuft naar het aquarium zitten staren.

Het waren de bekende tropische vissen die hun rondjes draaiden: de black molly, de neontetra, de dwerggoerami en de maanvis. Als je ze te weinig voer gaf, kwamen ze op een dag bovendrijven, als je ze te veel gaf ook, dat was iedere jongen bekend. Al starend en piekerend vroeg Peer Sonnemans zich op een gegeven moment af waarom Chinezen de aquariumvissen niet gewoon door het eten roerden, zoals ze in wezen alles op een gegeven moment gewoon opbakten in een grote koekenpan. Vlees blijft vlees voor een Chinees, ook als het vis is. Maar misschien stonden de aquariumvissen allang op het menu en kwam hij er alleen niet achter omdat hij elke keer bami goreng speciaal bestelde en af en toe, voor de afwisseling, bami goreng compleet.

Bediend werd er ogenschijnlijk niet in het restaurant. Nu was Peer Sonnemans iemand die je gemakkelijk over het hoofd zag. Vanuit zijn comfortabele doch afgelegen positie moest hij met lede ogen toezien hoe de afhaaleters een voor een met hun volle plastic tassen weer naar buiten stapten terwijl hij niets kreeg.

Hij overwoog al op te staan en zich braaf bij de afhaalhoek te vervoegen (dan werd het eten onderweg maar koud; niks aan te doen, het was in elk geval eten), toen er een oud Chinees vrouwtje op pijlsnelle sloffen vliegensvlug zijn kant op kwam geschuifeld. ‘Ge zag d’r nog niet lopen of daar stond dat menske al,’ beweerde hij verbaasd, ‘op die kleine voetekes van d’r.’ Het was waarschijnlijk hetzelfde vrouwtje als dat dat achter de toonbank stond, want daar stond nu niemand meer.

Ze gebaarde dat het ‘druk-druk’ was. Dluk-dluk, zei ze, solly-solly. Peerke vond alles best. Hij moest wel, want ik had hem verhaaltechnisch hier neergezet om iets meer te vernemen over de Chinaconnectie van J. Kessels. Anders had ik hem voor dit hele verhaal natuurlijk nooit gebruikt, de waardeloze oelewapper. Dus hij moest niet zeuren. Wat hij overigens ook niet deed, zeg ik er eerlijk bij.

Wat er stukje bij beetje uitkwam, in losse bamislierten die je zelf maar moest zien op te bakken, was dat ‘tjangsjeng’ de laatste tijd aan ditzelfde tafeltje had gezeten. Wie? Welk? Kon het Chinese vrouwtje misschien iets duidelijker praten? Het bleek om J. Kessels te gaan. Tjangsjeng Kessels. Of in de pinyin-spelling Xiansheng Kessels. Zo noemde ze hem. Ze schreef het op haar notitieblokje, alsof het een bestelling was, en liet het aan Peer Sonnemans zien. Het scheen iets in zwartebonensaus te zijn als je het weer terugvertaalde.

Peer Sonnemans had het meteen al vreemd gevonden: dat ze zijn naam kende en zo, met dat hele xiansheng-gedoe erachteraan.

‘Zát J. Kessels in de afhaalchinees?’ onderbrak ik hem. Want dat vond ík nou vreemd.

Het bleek dat J. Kessels er al vaker aan een gedekt tafeltje had zitten eten. Telkens aan hetzelfde tafeltje. Maar niet steeds bami, werd mij duidelijk.

Tot mijn verbijstering vernam ik dat onze vriend ‘het culinaire avontuur was aangegaan’, om Peer te citeren, die iets dergelijks ooit in een beduimelde glossy van zijn vriendin had gelezen.

‘Hij was over de kaart gaan zwerven?’ vroeg ik van schrik tot mijn eigen schrik.

‘Hij was over de kaart gaan zwerven,’ bevestigde Peer, in een idioom dat ook hem niet als gegoten zat.

Het had te maken met een nichtje dat ze ‘uit Fu Yong Hai of daar ergens’ hadden laten overkomen. Nichtje? Nou ja, dat had Peer Sonnemans er zelf maar van gemaakt. ‘Een of ander Chinees mokkel,’ gaf hij toe. Met een flink doorbuigend bh-bandje, inderdaad. Daar was hij zich voor gaan uitsloven, onze wederzijdse vriend, voor deze onvertaalbare oosterse verrukking.

Ik probeerde me J. Kessels aan zo’n gedekt tafeltje voor te stellen, terwijl hij met het geplastificeerde, afwasbare menuboek voor z’n snufferd zijn blik liet gaan over die eindeloze rijen nummers met de bijbehorende gerechten. Met en zonder foto’s. En maar bestellen. En zich die overhellende aandacht maar aan laten leunen. En het nichtje maar draven met die schaaltjes en bakjes, met al die toeters en bellen die ze in huis had. Het werd één groot topculinair bamibacchanaal om je vingers bij af te likken. En niet alleen je vingers.

‘Hij liet zich die hapjes voeren,’ zei Peer op een toon die het midden hield tussen verbazing en bewondering. ‘Snaveltje open en slikken.’

In vertwijfeling schudde ik mijn hoofd. Een man schudt zijn hoofd niet zomaar. Ik niet tenminste.

Jaloers was ik, moest ik bekennen. Razend jaloers. Op Peer, die mij als vriend en vertrouweling van de eerste plaats verdrongen had. En ook op dat onbekende Chinese borstendondertje, dat mijn beste vriend met twee niet te toppen argumenten van mij had afgesnoept. En vooral op J. Kessels zelf, die nu met een legendarisch lekker wijf aan de boorden van de Gele Zee zat te koekeloeren. Dat zou ik ook wel willen, godverdomme, de doorbuigende achterkant eindelijk een keer van voren zien. Maar ik zit hier dus met Peer Sonnemans opgescheept. So long, pal. See you in hell, vieze vuile verrekte Tilburgse soeploempia, godverdommese verraaier die je bent.

Voor mijn geestesoog zag ik mijn gebenedijde vriend opdoemen met een groot wit servet, model tafellaken, als een slab onder zijn ongeschoren kin gefrommeld, terwijl het kersverse Chinese importwonder zich met haar meisjesjonge moederborsten over hem heen boog om hem met stokjes het voedsel toe te dienen. Rauwe weekdieren, uitgebakken ingewanden, opgeklopte slijmsoep met sliertjes, er waren mensen die er anders over dachten, maar mijn vriend liet al die glibber met de ogen dicht gelukzalig in zijn keelgat glijden. Ieuw! Ik wilde er niet aan denken, en deed het stiekem toch.

Deze wanstaltige vertoning kon inderdaad maar één ding betekenen: Liefde, met de bijbehorende punten en komma’s en geschreven met de grote L van zijn bloedeigen lul.

Peer Sonnemans had nog een hele tijd naar het aquarium gestaard om de zaak tot zich door te laten dringen. Zijn begripsvermogen was nooit zijn sterkste kant geweest. Hier had hij wel even tijd voor nodig: om een serieus amoureuze J. Kessels, likkend aan rauwe, opengewerkte mossels, realiteit te laten worden in de verlaten kamers van zijn voorstellingsvermogen.

Juist op dat moment, maar het kon evengoed een moment later zijn geweest, zag hij hoe boven in het verwarmde aquarium, vlak onder de rand waarachter de waterspiegel verborgen werd, een vrouwtjesdwerggoerami een volwassen mannetje doorslikte.

Aanvankelijk had Peer Sonnemans aan penetratie gedacht. Hij had nooit vissen in het echt zien neuken, dus helemaal zeker had hij het niet geweten.

‘Wanneer weet je iets zeker?’ vroeg hij zich filosofisch af.

‘Als je het ziet,’ antwoordde ik.

Hier moest hij even over nadenken.

Nou ja, in ieder geval, vervolgde hij zijn verhaal, verdween het mannetje in zijn geheel in het vrouwtje.

‘En kwam er niet meer uit,’ rondde ik af om een lang verhaal kort te maken.

‘En kwam er niet meer uit,’ bevestigde Peer Sonnemans. ‘Zijn lul niet en de rest ook niet.’

Hij wist niet of het symbolisch was, zei hij, dit verhaal over een opgeslobberde geile mannetjesdwerggoerami.

Dat wist ik ook niet. Ik hoopte overigens van niet. Anders zagen we J. Kessels niet één twee drie meer terug, tenminste niet in de gedaante die zo vertrouwd voor ons was.

-

PART TWO /

SLOW BOAT TO CHINA

-

1

Al vanaf het begin voelde het verkeerd. Naast mij zat Peer Sonnemans veilig ingesnoerd in stoel 44B. Hij had bij het raampje gewild, maar daar zat al een hele grote Chinees. Ook voor ons en achter ons zaten Chinezen, groot en klein, en een paar maten daartussenin. Aan de andere kant van het gangpad was het eender: zo ver als we konden kijken, zagen we Chinezen, waar weinig tegen in te brengen was, aangezien we ons op een non-stopvlucht naar China bevonden.

Shanghai Pudong Airport stond er op mijn ticket, dat Peer via een kennis goedkoop geregeld had.

Daar zaten we dan. Voor mijn gevoel gingen we keihard de verkeerde kant op. Met 890 km per uur, las ik op het beeldschermpje in de rugleuning voor me.

Het leek heel wat, maar buiten bewoog er niets. ‘I’d love to get you,’ zingt Jimmy Buffett op een cd die ik heb weggedaan, ‘on a slow boat to China, all to myself alone. Get you and keep you in my arms evermore.’

Peer probeerde steeds om en over de uit de kluiten gewassen Chinees heen door het raampje te kijken. ‘Anders word ik misselijk.’ De mega-spleetoog gaf niet mee, hij leek de onrustige bewegingen van Peer niet eens op te merken.

Dat hoort bij hun levensfilosofie, maar ga Peerke dat maar eens uitleggen.

‘Rustig blijven, Peer. Als je zo doorgaat, binden ze je polsen vast aan de armleuningen.’

‘Echt waar?’

‘Echt waar. Blijf nou gewoon rustig zitten. Niks aan de hand. Als het zover is, kun je altijd nog over die vent heen kotsen.’

Maar hij bleef onrustig op zijn stoel draaien om maar niets te hoeven missen van wat er zich beneden op aarde afspeelde.

‘Zie je wat?’

‘Ik zie geen flikker, nondeju.’

Het plan was dat we daarginds, een kleine tienduizend kilometer verderop, J. Kessels gingen zoeken. ‘En vinden,’ aldus Peerke. Die het levende bewijs vormde dat optimisme en verstand niets met elkaar te maken hebben. De enige reden dat ik ging, was dat Peer de kaartjes al had gekocht en het een retourvlucht betrof, dus als het goed was kwamen we vanzelf weer terug.

Bij mij ging het er nog steeds niet in. Alles wat ik kon bedenken verzette zich tegen het verhaal van de verliefde, met een tas vol natte dromen naar China vertrokken J. Kessels.

Hoe goed ken je iemand? In het geval van mijn beste vriend meende ik te kunnen stellen: zeer goed. Beter dan hij zichzelf kende, dat was zeker. Had hij niet verbaasd gemompeld toen hij de eerste versie van J. Kessels: The Novel had gelezen: ‘Jouw geheugen is een stuk betrouwbaarder dan het mijne, ik kan me dat allemaal niet meer herinneren.’

Nu is er in Tilburg en omstreken waarschijnlijk niemand die in zijn leven meer vergeten is dan mijn favoriete vriend. ‘I’ve forgotten more than you’ll ever know,’ pleegt hij met Bob Dylan te zeggen, die het zelf weer van Skeeter Davis en haar zus heeft, want iemand moet zoiets een keer bedenken. J. Kessels duidde er de kilometerslange jaren mee aan die er onbedoeld zijn komen liggen tussen hem en het mooiste wat de natuur te bieden heeft: een naakt meisjeslichaam dat je in de schoot geworpen wordt. Met alles erop en eraan, dat spreekt. Daar kon hij helemaal sentimenteel van worden. Was hij dan zijn eigen levenswijsheid vergeten? Was hij, kortom, vergeten wat hij allemaal vergeten was? Het leek er wel op. Maar het kon natuurlijk zijn dat zijn wonderbra geen Engels kende en zich door countrywaarheden als een koe niet van de wijs liet brengen.

Maar het meest ongeloofwaardige aan dit belachelijke bamischandaal is dat zo’n nauwelijks volwassen natte droom uit het Morgenland trek zou hebben in een oud verhaal als J. Kessels, waar de zon in het wilde Westen allang kopje-onder was gegaan.

Hier klopte iets niet. Al kon ik op dit moment nog niet bevroeden wat.

2

Dat het foute boel was, snapte zelfs Peer. ‘Foute boel,’ mompelde hij braaf toen we doorkregen dat onze non-stopvlucht een tussenstop ging maken in Moskou. Hij keek nog eens op zijn ticket en toen op het mijne. Inderdaad, het stond erop. Non-stop met een tussenstop op Moscow Domodedovo International Airport.

‘Ik ben nog nooit in Moskou geweest,’ zei Peer.

‘Nou, dan ben je er nu, eikel.’

Omdat we tussen al die Chinezen naar buiten stroomden, had het evengoed China kunnen zijn waar we van boord gingen. Als iemand had gezegd dat we in Shanghai waren geland, had ik het meteen geloofd. Waarom niet? Maar het was dus Moskou. Even in de gaten houden. Anders gaan we J. Kessels in Moskou lopen zoeken, en dan wordt de kans dat we hem vinden helemaal klein, zo niet miniem, en dat kunnen we er niet bij hebben. Peer snapte het.

‘Dit is heel niet Shanghai,’ zei hij alsof hij er verstand van had. Hij was er een beetje kwaad over. Ze moesten hem niet in de maling nemen. De letters waren anders, en daar had hij gelijk in. Mij was het zelf nog niet eens opgevallen.

Behalve die rare letters was er in Moskou niet veel te zien, althans niet op de luchthaven. Het was een luchthaven als alle andere. Internationaal, heet die bouwstijl. Je bent er meteen thuis, zelfs als je er niet hoeft te zijn. Het is maar wat je handig vindt.

Onze eigen Chinezen bleven dicht bij elkaar. Ze leken het hier niet te vertrouwen. De Koude Oorlog was dacht ik wel zo’n beetje voorbij, maar deze bange poepchinezen gedroegen zich alsof ze op vijandelijk terrein ronddwaalden en elk moment gevangengenomen of doodgeschoten konden worden. Bij de dichtstbijzijnde bar dromden ze samen en zetten het, omdat het van de Russen moest, bangelijk op een zuipen.

‘Nazdoróvje!’

Nee, niet nippen, zag je de Russen lachend voordoen. Achteroverkiepen, rare spleetoog. Het moet branden in je nek.

En even later zagen we onze medepassagiers lachend de ene wodka na de andere in hun keel werpen, terwijl hun de tranen in de ogen sprongen.

Peer dacht dat iedereen lachte omdat ze plezier hadden, en begon mee te doen. ‘Doet mij er ook maar eentje!’ riep hij. Gewoon in het Tilburgs, dat verstonden ze hier prima.

Ik had met J. Kessels heel wat afgezopen, maar dit leek nergens op. Ik dacht dat kamikaze typisch Japans was, maar de Chinezen deden niet voor hen onder. Het was natuurlijk ook zo dat ze niks konden hebben. Twee van die piepkleine glaasjes achter de kiezen en ze wisten dat hele China van hen nergens meer te liggen. Het is groot en het is geel. Huh? Wablief? Laat maar. Neem er nog een, zou ik zeggen.

Het vliegtuigpersoneel moest eraan te pas komen om het hele zootje weer aan boord te loodsen. Koppen tellen en nog eens tellen, ja hoor, ze waren er allemaal nog. Tellen was de enige manier om uit die lui nog een beetje wijs te worden.

Ik moest Peer ondersteunen. Die begon meteen een carnavalskraker van de Kruikenzeikers in te zetten, ja daar moest je bij mij en J. Kessels niet mee aankomen. Peer, nondeju! Ik duwde hem van me af. Hij viel meteen op de grond.

‘Je duwde me.’

‘Ja, maar je viel zelf om.’

Daar had hij niet van terug. Waar wel van, trouwens? Ik raapte hem keurig op en sleepte hem mee het vliegtuig in. Hetzelfde vliegtuig. En we hadden ook gewoon dezelfde plaatsen. De stewardess die ik hierop wees, knikte. ‘Non-stop, you understand? Same seat.’ Ik begreep er niks van en knikte terug, om ervanaf te zijn.

Er stapten geen nieuwe passagiers in, Russen bijvoorbeeld, wat gekund zou hebben, gezien onze tussenstop in Moskou. Enfin, je moet er maar niet te lang bij stilstaan, en dat deden we dan ook niet. Als iedereen zich met dergelijke zaken gaat bemoeien, stijgt er straks geen vliegtuig meer op. Dan komen we nergens. Dan blijft het Tilburg en daarmee Schluss. Als je uit Tilburg komt tenminste. Breda is weer een ander verhaal. Al komt het op hetzelfde neer.

Peer zag dat de stoel bij het raampje leeg was en ging daar snel zitten. ‘Opgestaan plaatsje vergaan,’ zei hij olijk, hierin gesterkt door de drank.

De Chinees naast hem had zich inderdaad nog niet gemeld, maar het leek me onwaarschijnlijk dat die plotseling was verdampt. Zo’n knots van een knoeperd vlakte je niet snel even uit.

Peer dacht van wel en maakte het zich gemakkelijk. ‘Hèhè,’ zei hij de hele tijd op zijn nieuwe plekje. ‘Dat zit een stuk beter.’

In het begin koekeloerde hij enthousiast naar buiten. Allengs drong het tot hem door dat er daar niets te beleven viel, en ook omdat de drank hard toesloeg, tuimelde hij weg in een bodemloze dronkenmansslaap. Je kunt bij zo iemand roepen wat je wilt, maar horen doen ze je niet meer. Daarbij snurkte hij met een geweld dat je van zo’n ventje niet meteen verwachtte. Hoewel verwachten een te zwaar woord is in verband met de hele Peer Sonnemans.

Toen het vliegtuig al zo’n beetje aan het opstijgen was, kwam meneer de grote poepchinees ook eens aankakken. Hij stond in het gangpad naast mij te wachten tot hij naar zijn stoel kon. Maar daar zat Peer Sonnemans al. Opgestaan plaatsje vergaan. Hoe zeg je dat ook alweer in het pinyin?

De stewardess vond dat hij in de weg stond en begon hem over mij heen te duwen. Het was niet alleen een knoeperd, maar ook een joekel. En zo te ruiken had hij uitgebreid zitten schijten. Ook dat nog.

Peerke sliep diep en merkte niets. Misschien droomde hij van de visgraat, al kon ik me daar niets bij voorstellen.

Verrek, ging de Chinees tussen ons in zitten? Dat moest ik niet hebben, godverdomme. Dan liever dat snurkende Peerke, die in zijn onderbewustzijn tekeerging alsof het allemaal heel wat voorstelde.

Het geelbruine gevaar zat nu met zijn reet zo ongeveer onder mijn neus, in een poging zijn stoel te bereiken.

De stewardess was hem vanuit het gangpad ongeduldig, zeg maar gerust geïrriteerd, naar zijn plek aan het duwen, maar vermeed daarbij zorgvuldig de zone die mogelijk niet eens was afgeveegd.

Peerke had niet het geringste vermoeden wat er op hem afkwam. Aan zijn gesnurk te horen had hij in zijn droom zojuist de visgraat afgewerkt en lag hij nu te bekomen van zijn inspanningen. Mannen dromen maar van één ding, en Peer had wat dat betreft gewoon een beetje pech.

Er waren nu twee stewardessen bezig de onwelkome gast op zijn te krappe plaats te proppen. In het gangpad stond de purser al stand-by om zo nodig het laatste zetje te geven.

Ik stelde beleefd voor om op te staan, maar dat ging niet meer. Ik zat helemaal vast. Boven mij bevond zich die joekel van een knoeperd en naast mij stonden twee Chinese stewardessen te hijgen alsof dit ook maar iets met seks te maken had. Kijk, mij kun je er altijd wakker voor maken, maar om dit seks te noemen. Ik werd er in elk geval niet koud of warm van, laat staan heet, van dat stereofone gehijg van die twee stereotiepe types die hier zo nodig de stewardess moesten komen uithangen. Gefeliciteerd ermee, zou ik zeggen, maar laat mij er even buiten graag.

Tsjongejonge, hoe krijg je ze bij elkaar. Peer Sonnemans, bedankt hè? Als je nog eens iets weet, bel me gerust.

En zelf maar slapen. En snurken. En dingen dromen die een normaal mens niet wil weten. Slaap jij maar lekker door hoor. Trek je er maar niks van aan.

Ik snapte niet waarom hij per se bij het raampje wilde zitten als hij toch meteen in croma viel, zoals hij het zelf noemde. Met je ogen dicht konden ze je overal neerpleuren. Dat was bekend. Dat maakte geen verschil. Maar voor hem dus wel. Meneer moest per se bij het raampje liggen meuren.

De Chinees, voortgeduwd door de twee stewardessen en aangestampt door de purser, begon aan Peer Sonnemans te trekken, terwijl hij zich met zijn knie op mij afzette. Normaal ga ik in zo’n situatie een goed boek zitten lezen. Een beetje niveau doet soms wonderen. Helaas kon ik niet bij mijn handbagage, zodat er geen ontsnappen aan was. Ik had op dit moment een officiële Chinese staatsborst in mijn ene oog. Cup A, zag ik met mijn andere. Dat viel dus mee gelukkig, al kunnen zulke kleintjes behoorlijk puntig zijn, is mijn ervaring. Maar van deze merkte je bijna niks. Alleen was de bh van een harde synthetische stof gemaakt die niet prettig aanvoelde. Reizen brengt je in contact met andere culturen, wordt er gezegd. Maar ik word er niet geil van. En maar hijgen. Schei toch uit. Verzin eens iets anders.

Het ging niet lukken om Peer wakker te krijgen. Zelfs schudden en trekken en duwen werkte niet. De grote boze poepchinees wilde vervolgens de hele Peer Sonnemans van de ene naar de andere stoel overhevelen, maar dat mocht niet van de purser. Opgestaan plaatsje vergaan, zei deze. Of iets dergelijks, want in het Chinees blijft het raden naar de juiste betekenis. Daar staat die taal bekend om. De stewardessen waren inmiddels allebei op mijn schoot geklommen om beter bij de te laat aangekakte te kunnen en tegelijk verschoond te blijven van zijn reet. Die overigens nog steeds dreigend voor mijn gezicht doende was, alsof die ongewassen spleet dwars door de broek heen wilde zeggen: als ik zin heb, kan ik je in één keer wegblazen. Met alles wat ik in me heb.

Op mijn schoot waren ze driftig aan zijn schouders aan het sjorren en trekken, om hem op de stoel in het midden te krijgen. Naast mij, nondeju. Zie je wel. Godverdomme, Peer Sonnemans, wat maak je me nou?

Er was niets aan te doen. Zuchtend en steunend gaf het gevaarte zijn verzet op en zeeg neer tussen de smalle leuninkjes van seat 44B.

Ze krabbelden van mijn schoot en vroegen of ze me verder nog van dienst konden zijn.

Ik voelde mijn gekneusde ballen ergens zachtjes uithuilen in een stil hoekje van mijn broek en antwoordde vriendelijk dat het voorlopig weer even welletjes was.

Terwijl de stewardessen nog nahijgend en naschokkend hun haren en hun rokjes schikten, maakte de Chinees in het midden zich expres zo breed als hij kon. O gaan we zo beginnen. Ik keek om hem heen naar Peer, maar die kon het niets schelen. Hij had een elleboog in zijn borstkas priemen en snurkte rustig voort, met af en toe van die lange uithalen ertussendoor. Ik kon het niet uitstaan dat die onbenul nergens last van had en ik des te meer. Wij hoorden er exact evenveel last van te hebben. Samen op reis betekent de ellende eerlijk delen. Zo hadden J. Kessels en ik het altijd gedaan. Als je deelde, was je de helft al kwijt. Een gouden regel. Maar mijn nieuwe reisgenoot deed doodleuk alsof deze regel niet bestond. Ik mocht het helemaal zelf uitzoeken.

Ik besloot hem te negeren, de joekel naast me, die bezig was mijn Lebensraum centimeter voor centimeter over te nemen wanneer ik geen tegenwicht bood. Ik moest tegen hem aan blijven zitten, of ik wilde of niet. Anders vrat hij mijn spaarzame plaats op waar ik bij zat. Ik moest tegen hem aan blijven zitten en hem tegelijk negeren. Dat is net zoiets als tegelijk met je ene hand een vierkant tekenen en met de andere een rondje.

Het was of hij vanzelf steeds groter werd. Hij zat daar maar te zitten en uit te dijen. Mediteerde hij of zo? Hij zat zo raar stil voor zich uit te koekeloeren. Van mij mocht-ie. Treed jij maar lekker uit, met je karma. En snel een beetje graag. Stijg maar op, papzak, en vergeet je bagage niet.

Maar zo werkte het helaas niet.

Daar zat ik dan, met Peer Sonnemans als reisgezel en met die ongevraagd aangekakte poepchinees tussen ons in.

Hij leek op Mao, ontdekte ik gaandeweg.

Op zich was dat geen wonder. Als er meer dan een miljard Chinezen zijn, dan is de kans dat er meer dan één Mao tussen zit zo gigagroot dat we gerust van een feit mogen spreken. Het was alleen vette pech dat Mao II met zijn dikke reet precies tussen ons in was komen zitten.

En Peerke wist van niks. Lag daar maar te dromen van de visgraat. Vredig te kluiven op zijn afgekloven bot. Ik besloot de arme jongen in zijn magere waan te laten en hem niet op te zadelen met de wreedheden die deze zogenaamde Voorzitter en Grote Roerganger op zijn erelijst heeft staan. Wreedheden die er volgens de kenners mogen wezen. Alleen al wat hij de dieren heeft aangedaan. Dat zou je niet graag op je bordje willen hebben. Daar had zelfs Hitler beleefd voor bedankt. Die was niet voor niets vegetariër. Er zijn grenzen. Voor Hitler, voor Elvis, voor iedereen. Behalve kennelijk voor de heer Mao Ding Dong.

Zijn dubbelganger was zonder twijfel uit hetzelfde hout gesneden. De ene of de andere Mao, wat maakte het uit? Als je er één kende, kende je ze allemaal.

Zelf lijk ik als twee druppels water op Art Garfunkel, dus ik weet waar ik het over heb. Alleen als we gaan zingen, merk je het verschil. Waarmee ik in genen dele de indruk wil wekken dat Art Garfunkel of ik wreedheden jegens dieren zou proberen goed te praten. Art is overigens joods en heeft zo zijn opvattingen; ik ben dat niet en heb dat ook niet, opvattingen en dergelijke. Het gaat mij hier louter om het idee van de gelijkenis. Voor je het weet, word je beschuldigd van iets wat je niet hebt gedaan, en dan zit je plotseling in een heel ander verhaal: Der Prozess van Franz Kafka in dit geval, dat overigens geen verhaal is maar een roman. Dat is de pest met gelijkenissen: je blijft ermee aan de gang en op den duur lijkt het helemaal nergens meer op.

Terug naar China, waar we onvermijdelijk naar op weg zijn, met Peerke bij het raam, ik aan het gangpad en die grapjas van een Mao alsmaar uitdijend in het midden.

In de onontkoombare toestand kwam pas verandering, geen verbetering, toen de voederkarren het gangpad in werden gereden. Peer werd op verzoek van de purser door onze own personal Mao hardhandig wakker geschud. ‘Wakker worden, klootzak,’ zei de nep-Voorzitter in het Chinees. Daarna kregen we ieder een traytje vliegtuigvreten voor ons neergekwakt.

Je zou denken dat je in een Chinees vliegtuig gewoon Chinees eten voorgezet krijgt, een dampende plastic bak bami in een mooie plastic zak om het mee te nemen als je het niet op kunt.

Wat voor eten het wel was, is moeilijk na te vertellen. ‘Het is goed te vreten,’ meldde Peer ongevraagd. Maar Peer vreet alles, die kun je een dood paard serveren en dan zit-ie nog te smullen. Slaapdronken zat die sukkel te genieten van spul dat eruitzag alsof het al minstens een keer gegeten was. Ik maakte hem daarop attent, maar hij snapte me niet. ‘Recycled eten is goed voor het milieu.’ Hij keek trots om zich heen. Dat had hij van de visgraat gehoord, legde hij uit. Die wist zulke dingen.