Rosemary en Guy Woodhouse, pas getrouwd en waanzinnig gelukkig, betrekken een appartement in een stijlvol oud gebouw in New York. Ze horen dat het pand een slechte naam heeft omdat er in het verleden lugubere dingen zijn gebeurd. Maar het optimistische stel legt deze waarschuwing naast zich neer. Ze raken al snel bevriend met een wat ouder, ietwat opdringerig echtpaar. Hun geluk is compleet wanneer Guy een rol krijgt op Broadway en Rosemary in verwachting raakt. Totdat Rosemary ontdekt dat er met hun buren iets eigenaardigs is. Ze maakt zich ernstig zorgen over het welzijn van haar baby. Maar niemand, zelfs Guy niet, gelooft haar. Is Rosemary gewoon een overbezorgde, kersverse moeder, of is er werkelijk iets aan de hand?

Ira Levin (1929-2007) schreef onder meer A Kiss Before Dying en De jongens uit Brazilië. Rosemary’s baby verscheen in 1967 en werd meteen een bestseller. De roman is meerdere keren verfilmd, onder anderen door Roman Polanski.

‘De ragfijne lijn tussen geloof en ongeloof is foutloos getekend.’ – The New York Times

‘Een duister, briljant verhaal over moderne duivelse praktijken.’ – Truman Capote

IRA LEVIN

Rosemary’s

baby

Vertaald door Else Hoog

L.J. Veen Klassiek

Amsterdam/Antwerpen

L.J. Veen Klassiek is onderdeel van Uitgeverij Atlas Contact

Deze vertaling verscheen eerder bij A.W. Bruna en werd voor deze druk volledig herzien door de vertaalster

© 1967, 1995 Ira Levin

© 1968, 2014 Nederlandse vertaling Else Hoog

Oorspronkelijke titel Rosemary’s Baby

Omslagontwerp Marinka Reuten

Omslagbeeld Hollandse Hoogte

E-book Wim ten Brinke, www.studiowimtenbrinke.nl

ISBN 978 90 204 1424 0

D/2014/0108/735

NUR 302

www.atlascontact.nl

Bezoek L.J. Veen Klassiek op Facebook

Dit e-book werd gemaakt op basis van de in 2014 verschenen druk, ISBN 978 90 204 1423 3

Voltooid in augustus 1966

in Wilton, Connecticut

en opgedragen aan Gabrielle

‘Wat betreft de wenselijkheid van een opgewekt humeur tijdens de zwangerschap, dit hoort op natuurlijke wijze voort te vloeien uit het feit dat u zich gezond voelt en steeds dichter komt bij wat (al beseft u dat nu misschien nog niet) de meest permanent bevredigende gebeurtenis van uw leven zal blijken te zijn. Maar al brengt u uw dagen door met lachen en al luistert u elke avond naar een symfonie, denk niet dat uw kind daardoor maar iets vrolijker of muzikaler zal worden. Nee, zijn geestelijke eigenschappen zijn dieper geworteld…’

– NICHOLSON J. EASTMAN, ARTS

EXPECTANT MOTHERHOOD

Deel een

HOOFDSTUK 1

Rosemary en Guy Woodhouse hadden juist het huurcontract getekend van een vierkamerflat in een rechtlijnig wit gebouw aan First Avenue, toen ze van een zekere mevrouw Cortez bericht kregen dat er een driekamerflat was vrijgekomen in de Bramford. De Bramford, oud, zwart en reusachtig, is een doolhof van appartementen met hoge plafonds, gewaardeerd om hun open haarden en victoriaanse details. Rosemary en Guy stonden al op de wachtlijst zolang ze getrouwd waren, maar hadden ten langen leste de hoop opgegeven.

Guy gaf het nieuws door aan Rosemary, terwijl hij de hoorn van de telefoon tegen zijn borst smoorde. Rosemary kreunde: ‘O, nee!’ en zag eruit alsof ze ging huilen.

‘Het is te laat,’ zei Guy tegen de telefoon. ‘We hebben gisteren net een huurcontract getekend.’ Rosemary pakte zijn arm beet. ‘Kunnen we er niet van af?’ vroeg ze hem. ‘Een of andere smoes vertellen?’

‘Hebt u een ogenblikje, mevrouw Cortez?’ Guy smoorde de telefoon opnieuw. ‘Wat voor smoes?’ vroeg hij.

Rosemary dacht moeizaam na en tilde hulpeloos haar handen op. ‘Ik weet het niet, de waarheid. Dat we iets kunnen krijgen in de Bramford.’

‘Schatje,’ zei Guy, ‘dat zal ze echt niet interesseren.’

‘Je kunt toch wel íéts verzinnen, Guy. Laten we in elk geval gaan kijken, goed? Zeg tegen haar dat we komen kijken. Alsjeblieft. Voor ze neerlegt.’

‘We hebben een contract getekend, Ro. We zitten eraan vast.’

‘Toe nou! Anders legt ze neer!’ Jengelend van gespeelde angst wrong Rosemary de hoorn los van Guy’s borst en trachtte hem omhoog te duwen naar zijn mond.

Guy lachte en liet haar begaan. ‘Mevrouw Cortez? Er blijkt nog een kansje te zijn dat we eronderuit kunnen, omdat we het echte contract nog niet hebben ondertekend. Ze waren helemaal door hun formulieren heen, dus we hebben alleen een overeenkomst getekend. Mogen we naar de flat gaan kijken?’

Mevrouw Cortez gaf instructies: ze moesten tussen elf uur en halftwaalf in de Bramford zijn, vragen naar meneer Micklas of Jerome en tegen diegene van de twee die ze te woord stond zeggen dat zij hen gestuurd had om 7E te bezichtigen. Dan moesten ze haar opbellen. Ze gaf Guy haar nummer.

‘Zie je nu wel dat je best iets kan verzinnen?’ zei Rosemary, terwijl ze sokken en gele schoenen aan haar voeten deed. ‘Je bent een grandioze leugenaar.’

Guy, voor de spiegel, zei: ‘Christus, een puistje.’

‘Niet uitknijpen.’

‘Het zijn maar drie kamers, weet je. Geen kinderkamer.’

‘Ik heb liever drie kamers in de Bramford,’ zei Rosemary, ‘dan een hele verdieping van die – die witte gevangenis.’

‘Gisteren was je er anders wég van.’

‘Ik vond het best aardig. Ik ben er nooit wég van geweest. Ik durf wedden dat zelfs de architect er niet weg van is. We maken een eethoek in de zitkamer en dan hebben we een beeldige kinderkamer, als en wanneer het zover is.’

‘Binnenkort,’ zei Guy. Hij bewoog een elektrisch scheerapparaat heen en weer boven zijn bovenlip terwijl hij naar zijn ogen keek, die bruin waren en groot. Rosemary stapte in een gele jurk en wrong zich in allerlei bochten om de ritssluiting op haar rug dicht te krijgen.

Ze zaten op één kamer, Guy’s vrijgezellenflat. Aan de muur hingen affiches van Parijs en Verona, er stond een grote slaapbank en ze hadden een klein keukentje. Het was dinsdag 3 augustus.

Meneer Micklas was klein en kwiek, maar miste aan beide handen vingers, wat van handen schudden een gênante aangelegenheid maakte, behalve blijkbaar voor hemzelf. ‘O, u bent acteur,’ zei hij terwijl hij met een middelvinger de lift belde. ‘We zijn erg in trek bij acteurs.’ Hij noemde de namen van vier acteurs die in de Bramford woonden en stuk voor stuk bekend waren. ‘Heb ik u wel eens zien optreden?’

‘Even kijken,’ zei Guy. ‘Een tijdje geleden heb ik Hamlet gespeeld, nietwaar Liz? En daarna hebben we samen The Sandpiper verfilmd…’

‘Hij maakt een grapje,’ zei Rosemary. ‘Hij heeft gespeeld in Luther en in Nobody Loves An Albatross en in een heleboel televisiestukken en reclamefilmpjes voor de televisie.’

‘Daar is veel geld aan te verdienen, nietwaar?’ zei meneer Micklas. ‘Aan televisiereclame, bedoel ik.’

‘Ja,’ zei Rosemary en Guy zei: ‘En vergeet de artistieke bevrediging niet!’

Rosemary wierp hem een smekende blik toe – hij schonk haar een blik vol verbijsterde onschuld en trok vervolgens een wellustig vampiergezicht boven het hoofd van meneer Micklas.

De lift – die met eikenhout was betimmerd, met rondom een glimmende koperen stang om je aan vast te houden – werd bediend door een zwarte jongen in uniform, met een vastgeschroefde glimlach op zijn gezicht. ‘Zeven,’ zei meneer Micklas tegen hem; tegen Rosemary en Guy zei hij: ‘De flat heeft drie kamers, twee badkamers en vijf kasten. Het huis bestond vroeger uit zeer grote appartementen – het kleinste had negen kamers – maar nu zijn ze bijna allemaal onderverdeeld in drie-, vier- en vijfkamerflats. 7E heeft er drie en was oorspronkelijk het achterste gedeelte van een tienkamerflat. Het heeft de oorspronkelijke keuken en de grote badkamer, die geweldig ruim zijn, zoals u dadelijk zult zien. De zitkamer is vroeger de grote slaapkamer geweest, een andere slaapkamer is nu de grote slaapkamer en van twee dienstbodekamertjes is een eetkamer, of nog een slaapkamer gemaakt. Hebt u kinderen?’

‘Nog niet, maar we hopen ze wel te krijgen,’ zei Rosemary.

‘Het is een ideale kinderkamer met een eigen badkamer en een grote kast. De hele indeling is perfect voor een jong stel als u.’

De lift hield stil en de zwarte jongen joeg hem glimlachend neer, op en weer neer, om precies gelijk te komen met de vloer aan de andere kant; en trok, nog steeds glimlachend, het koperen binnenhek en de vouwdeur aan de buitenkant open. Meneer Micklas deed een pas opzij en Rosemary en Guy stapten uit – een zwak verlichte hal in, met donkergroene muren en een donkergroen tapijt. Een werkman bij een gebeeldhouwde groene deur waarop 7B stond, keek even naar hen en ging toen door met het bevestigen van een kijkgaatje in de uitgehakte opening.

Meneer Micklas ging hen voor, eerst rechtsaf en toen weer linksaf, door korte stukken donkergroene gang. Rosemary en Guy, die achter hem aan liepen, zagen plekken waar het behang was weggestoten en een naad waar het had losgelaten en naar binnen krulde – zagen een kapotte lichtpeer in een geslepen glazen bol en merkten op dat het donkergroene tapijt ergens gerepareerd was met een stukje lichtgroen plakband. Guy keek naar Rosemary: Een opgelapt tapijt? Rosemary keek de andere kant op en glimlachte levendig: Ik vind het enig, het is allemaal geweldig!

‘Mevrouw Gardenia, de vorige bewoonster,’ zei meneer Micklas zonder naar hen om te kijken, ‘is pas enkele dagen geleden gestorven en er is nog niets uit de flat weggehaald. Haar zoon heeft me gevraagd tegen iedereen die komt kijken, te zeggen dat hij de vloerkleden, airconditioners en sommige van de meubels praktisch voor niets van de hand wil doen.’

Hij sloeg weer een zijtak van de gang in, die behangen was met nieuwer uitziende goud-met-groene strepen.

‘Is ze hier in de flat gestorven?’ vroeg Rosemary. ‘Niet dat het er…’

‘O nee, in een ziekenhuis,’ zei meneer Micklas. ‘Ze lag al weken in coma. Ze was heel oud en stierf zonder nog bij kennis te zijn geweest. Ik zou het heerlijk vinden als ik ook zo mocht heengaan, als het mijn tijd is. Ze was tot het laatst toe in de weer – kookte voor zichzelf, winkelde in de warenhuizen… Ze was een van de eerste vrouwelijke advocaten van de staat New York.’

Ze kwamen bij een trappenhuis, waar de gang ophield. Ernaast, aan de linkerkant, was de deur van 7E, een deur zonder gebeeldhouwde guirlandes, smaller dan de andere deuren waarlangs ze waren gekomen. Meneer Micklas drukte op de paarlen belknop – L. GARDENIA stond erboven, met witte letters op zwart plastic – en draaide de sleutel om in het slot. Ondanks zijn ontbrekende vingers wist hij de knop om te draaien en gooide handig de deur open. ‘Na u,’ zei hij, terwijl hij zich op zijn tenen vooroverboog en de deur met uitgestrekte arm openhield.

De vier vertrekken van de flat lagen twee aan twee aan weerszijden van een smalle gang die zich in rechte lijn uitstrekte vanaf de voordeur. Meteen rechts lag de keuken en toen Rosemary hem zag moest ze giechelen, want hij was even groot als, of misschien zelfs groter dan de flat waar ze op het ogenblik woonden. Er stond een gasfornuis met zes pitten en twee ovens, een gigantische ijskast en er was een monumentale gootsteen; er waren dozijnen kastjes, het raam keek uit op Seventh Avenue, het plafond was mijlenhoog en er was zelfs – als je de verchroomde tafel en stoelen en samengebonden stapels Fortune en Musical America van mevrouw Gardenia even wegdacht – de ideale plek voor iets in de trant van die blauw-met-ivoorkleurige ontbijthoek, die ze uit de House Beautiful van de vorige maand had geknipt.

Tegenover de keuken lag de eetkamer of tweede slaapkamer, door mevrouw Gardenia kennelijk gebruikt als studeerkamer-broeikas. Honderden plantjes, stervend en gestorven, stonden op gammele planken onder spiralen van niet brandende fluorescerende buizen; te midden van dat alles stond een cilinderbureau, boordevol boeken en paperassen. Het was een mooi bureau, breed en glimmend van ouderdom. Rosemary liet Guy en meneer Micklas bij de deur in gesprek achter en liep ernaartoe, waarbij ze over een plank vol verdroogde bruine takken moest stappen. Bureaus zoals dit stonden bij antiekzaken in de etalage; Rosemary raakte het aan en vroeg zich af of dit een van de dingen was die praktisch voor niets verkocht zouden worden. Een elegant blauw handschrift op lila schrijfpapier zei: dan gewoon het intrigerende tijdverdrijf waarvoor ik het eerst aanzag. Ik kan niet langer omgaan met – ze besefte dat ze bezig was een brief van iemand anders te lezen en keek op naar meneer Micklas, die zich juist van Guy afwendde. ‘Is dit bureau ook een van de dingen die de zoon van mevrouw Gardenia wil verkopen?’ vroeg ze.

‘Dat weet ik niet,’ zei meneer Micklas. ‘Maar ik kan er wel voor u achter komen.’

‘Het is een prachtig ding,’ zei Guy.

Rosemary zei: ‘Ja, hè?’ en keek glimlachend naar de muren en ramen. De kamer zou bijna volmaakt geschikt zijn voor de kinderkamer die ze in gedachten had. Hij was een beetje aan de donkere kant – de ramen zagen uit op een smalle binnenplaats – maar het wit-met-gele behang zou hem enorm opfleuren. De badkamer was klein, maar tenslotte extra, en de kast, die vol stond met gepotte zaaiplantjes die het uitstekend schenen te doen, was ruim.

Ze draaiden zich om naar de deur en Guy vroeg: ‘Wat zijn dat allemaal?’

‘Voornamelijk kruiden,’ zei Rosemary. ‘Dit is kruizemunt en dit is basilicum; die andere ken ik niet.’

Verder de gang in was aan de linkerzijde een kast en aan de rechter- een brede toog, waarachter de zitkamer lag. Aan de overkant waren grote erkerramen, twee stuks, met ruitvormig glas, en driezijdige brede vensterbanken. In de muur aan hun rechterhand was een kleine open haard, met een witte schoorsteenmantel met krulversiering, en aan de linkermuur waren hoge, eikenhouten boekenplanken.

‘O Guy,’ zei Rosemary, zocht zijn hand en kneep erin. Guy zei: ‘Mmmmm’, om zich niet bloot te geven, maar kneep wel terug; meneer Micklas stond naast hem.

‘De haard doet het, uiteraard, uitstekend,’ zei meneer Micklas.

De slaapkamer, achter hen, was redelijk – ongeveer vier bij zes, met ramen die op dezelfde nauwe binnenplaats uitkeken als de eetkamer-extra-slaapkamer-kinderkamer. De badkamer, achter de zitkamer, was groot en vol bolvormige uitsteeksels met koperen knoppen.

‘Het is een prachtige flat,’ zei Rosemary toen ze in de zitkamer terug waren. Ze draaide in het rond met de armen wijd uiteen, alsof ze het vertrek wilde omarmen. ‘Ik ben er helemaal weg van!’

‘Pas op, ze probeert de huur omlaag te krijgen,’ zei Guy.

Meneer Micklas glimlachte. ‘We zouden hem verhogen als het mocht,’ zei hij. ‘Boven op de vijftien procent huurverhoging, bedoel ik. Flats met een charme en individualiteit als deze zijn tegenwoordig zo zeldzaam als wat. De nieuwe…’ Hij zweeg plotseling en keek naar een mahoniehouten secretaire die aan het uiteinde van de gang stond. ‘Dat is vreemd,’ zei hij, ‘achter die secretaire zit nog een kast. Ik weet het zeker. Er zijn er vijf, twee in de slaapkamer, een in de andere slaapkamer en twee in de gang, dáár en dáár.’

Hij liep op de secretaire toe.

Guy rekte zich uit op zijn tenen en zei: ‘U hebt gelijk. Ik zie de hoeken van de deur.’

‘Ze heeft hem verschoven,’ zei Rosemary, ‘die secretaire heeft eerst daar gestaan.’ Ze wees naar een gepunt silhouet dat als een spook was achtergebleven op de muur bij de slaapkamerdeur en de diepe afdrukken van vier balpoten in het wijnrode tapijt. Flauwe schuifsporen liepen in een kromme lijn naar de poten van de secretaire, waar deze nu stond tegen de smalle, aangrenzende muur.

‘U helpt me wel even een handje?’ zei meneer Micklas tegen Guy.

Samen schoven ze de secretaire stukje bij beetje terug naar zijn oorspronkelijke plaats. ‘Nu begrijp ik waarom ze in coma geraakt is,’ zei Guy tijdens het duwen.

‘Ze kan dit ding nooit in haar eentje hebben verschoven,’ zei meneer Micklas, ‘ze was negenentachtig.’

Rosemary keek onzeker naar de kastdeur die ze hadden onthuld. ‘Mogen wij hem eigenlijk wel openmaken?’ vroeg ze. ‘Misschien kan haar zoon het maar beter doen.’

De secretaire stond keurig op zijn vier oorspronkelijk afdrukken. Meneer Micklas masseerde zijn weinigvingerige handen. ‘Ik ben gemachtigd deze flat te laten bezichtigen,’ zei hij en liep naar de deur en opende hem. De kast was nagenoeg leeg – aan de ene kant stond een stofzuiger en aan de andere een stuk of drie, vier houten planken. De kastplank bovenin was volgestapeld met blauwe en groene handdoeken.

‘Degene die ze heeft opgesloten is ontsnapt,’ zei Guy.

Meneer Micklas zei: ‘Ze had waarschijnlijk geen vijf kasten nodig.’

‘Maar waarom zou ze haar stofzuiger en haar handdoeken willen verstoppen?’ vroeg Rosemary.

Meneer Micklas haalde zijn schouders op. ‘Daar zullen we waarschijnlijk nooit achter komen. Misschien begon ze tóch seniel te worden.’ Hij glimlachte. ‘Is er nog iets wat ik u kan laten zien of vertellen?’

‘Ja,’ zei Rosemary, ‘hoe zit het met de faciliteiten voor de was? Staan er beneden wasmachines?’

Ze bedankten meneer Micklas, die hen wegbracht tot op straat en wandelden toen langzaam over Seventh Avenue de stad in.

‘Hij is goedkoper dan die andere,’ zei Rosemary, die het wilde doen voorkomen alsof ze allereerst aan praktische zaken dacht.

‘Er is ook een kamer minder, schatje,’ zei Guy.

Rosemary liep een ogenblik zwijgend door en zei toen: ‘De ligging is een stuk gunstiger.’

‘God, ja,’ zei Guy, ‘ik zou naar elke schouwburg kunnen lópen.’

Rosemary vatte moed en liet de praktische overwegingen verder varen. ‘O Guy, laten we hem nemen! Alsjeblieft! Hè, toe! Het is zó’n geweldige flat! Die oude mevrouw Gardenia heeft er helemaal níéts mee gedaan. Die zitkamer, die zou – o, die zou bééldschoon kunnen zijn en warm – o, alsjeblieft, Guy. Laten we hem nemen, ja?’

‘Nou, vooruit dan maar,’ zei Guy glimlachend. ‘Als we tenminste nog van die andere af kunnen.’

Blij pakte Rosemary zijn elleboog beet. ‘Dat zul je zien!’ zei ze. ‘Je verzint wel iets. Dat weet ik zeker!’

Guy belde mevrouw Cortez op vanuit een glazen telefooncel terwijl Rosemary, buiten, trachtte te liplezen. Mevrouw Cortez zei dat ze hun tot drie uur de tijd zou geven; als ze dan niets van hen gehoord had zou ze het volgende nummer van de wachtlijst opbellen.

Ze gingen naar de Russian Tearoom en bestelden wodka met tomatensap en bruin brood met kipsalade.

‘Je kunt zeggen dat ik ziek ben en naar een ziekenhuis moet,’ zei Rosemary.

Maar dat was noch overtuigend, noch dringend genoeg. In plaats daarvan verzon Guy dat een gezelschap dat voor de USO vier maanden op tournee zou gaan door Vietnam en het Verre Oosten met Come Blow Your Horn, een beroep op hem had gedaan. De acteur die de rol van Alan speelde, had zijn heup gebroken en de tournee zou tenminste twee weken moeten worden uitgesteld tenzij hij, Guy, die de rol eens had gespeeld, hem verving. En uitstellen zou een vervloekte schande zijn, terwijl de jongens daar de communisten ervanlangs gaven. Zijn vrouw zou zolang bij haar familie in Omaha moeten logeren…

Hij repeteerde het twee keer en ging toen op zoek naar een telefoon.

Rosemary nipte aan haar drankje en zat vurig te duimen onder de tafel. Ze dacht na over de flat aan First Avenue die ze niet wilde hebben en maakte in gedachten een nauwgezet lijstje van alle voordelen ervan: de glimmende nieuwe keuken, de afwasmachine, het uitzicht over de rivier, de centrale airco…

De serveerster kwam met de broodjes.

Er kwam een zwangere vrouw voorbij in een marineblauwe jurk. Rosemary sloeg haar gade. Ze was in de zesde of zevende maand en praatte over haar schouder vrolijk tegen een oudere vrouw die een aantal pakjes droeg, haar moeder waarschijnlijk.

Bij de tegenoverliggende muur wuifde iemand – een roodharig meisje dat bij CBS in dienst was gekomen, twee weken voordat Rosemary er wegging. Rosemary zwaaide terug. Het meisje riep iets en toen Rosemary het niet verstond, riep ze het nogmaals. Een man die tegenover het meisje zat, keek om naar Rosemary, een uitgehongerd type met een wasachtig gezicht.

En daar kwam Guy, zijn grijns verbijtend, het ja straalde aan alle kanten van hem af.

‘Ja?’ zei Rosemary, terwijl hij zijn plaats tegenover haar innam.

‘Ja,’ zei hij. ‘Het huurcontract is nietig verklaard; de aanbetaling wordt teruggestort. Ik moet de groeten doen aan een zekere luitenant Hartman, van het Signal Corps. Mevrouw Cortez verwacht ons om twee uur.’

‘Heb je haar opgebeld?’

‘Ik heb haar opgebeld.’ Plotseling stond het roodharige meisje bij hen, blozend en met stralende ogen. ‘Ik zei: “Het huwelijk doet je bepaald goed, je ziet er uitstekend uit,”’ zei ze.

Rosemary, in haar geheugen gravend naar de naam van het meisje, lachte en zei: ‘Dank je! We zijn bezig iets te vieren. We hebben net een flat in de Bramford gekregen.’

‘De Bram?’ zei het meisje. ‘Daar ben ik helemaal kapót van! Als je ooit een kamer wilt verhuren sta ik boven aan de lijst, denk eraan. Al die enge waterspuwers en griezels die daar tussen de ramen op en neer klimmen!’

HOOFDSTUK 2

Vreemd genoeg trachtte Hutch hen van hun plannen af te brengen, op grond van het feit dat de Bramford een ‘gevarenzone’ zou zijn.

Toen Rosemary in juni 1962 in New York kwam was ze met nog een meisje uit Omaha en twee meisjes uit Atlanta gaan samenwonen in een flat aan Lexington Avenue. Hutch was hun buurman en hoewel hij weigerde het volledige vadersubstituut te worden dat de meisjes van hem wilden maken – hij had twee dochters grootgebracht en zo was het welletjes, dank u – was hij toch altijd bij de hand in noodsituaties, zoals de Avond dat er Iemand op de Brandtrap zat en die Keer dat Jeanne bijna Gestikt was. Hij heette Edward Hutchins, hij was Engelsman, hij was vierenvijftig. Hij schreef drie verschillende series avonturenromans voor jongens, onder drie verschillende schuilnamen.

Rosemary verleende hij hulp in een ander soort noodsituatie. Ze was de jongste van zes kinderen, van wie de andere vijf jong getrouwd waren en dicht bij hun ouders woonden; in Omaha had ze een boze, achterdochtige vader, een zwijgzame moeder en vier wrokkende broers en zusters achtergelaten. (Alleen Brian, de op één na oudste, die aan de drank was, had gezegd: ‘Vooruit Rosie, je moet doen wat je zelf wilt’ en had haar een plastic handtas toegestopt met vijfentachtig dollar erin.) Eenmaal in New York voelde Rosemary zich schuldig en een egoïste, en Hutch beurde haar op met sterke thee en praatjes over ouders en kinderen en de verplichting die een mens tegenover zichzelf heeft. Ze vroeg hem dingen die op de katholieke middelbare school onuitspreekbaar waren geweest; hij stuurde haar naar een avondcursus over filosofie aan de universiteit van New York. ‘Ik maak nog wel eens een hertogin van dit eenvoudige bloemenmeisje,’ zei hij en Rosemary had haar hersens genoeg bij elkaar gehad om ‘Ga wéééég’ te zeggen.

Rosemary en Guy aten ongeveer eens in de maand met Hutch, als het hun beurt was in hun flat of, als het zijn beurt was, in een restaurant. Guy vond Hutch een beetje saai, maar deed altijd hartelijk tegen hem; zijn vrouw was een nicht geweest van Terence Rattigan, de toneelschrijver, en Rattigan en Hutch correspondeerden nog met elkaar. Relaties waren aan het toneel dikwijls zeer belangrijk, wist Guy, zelfs indirecte relaties.

Op de donderdag nadat ze de flat hadden bezichtigd aten Rosemary en Guy met Hutch bij Klube’s, een klein Duits restaurant aan 23rd Street.

Dinsdagmiddag hadden ze mevrouw Cortez zijn naam opgegeven als een van de drie referenties waarom ze gevraagd had, en hij had haar brief, waarin ze om inlichtingen vroeg, al ontvangen en beantwoord.

‘Ik was sterk in de verleiding om te zeggen dat jullie aan verdovende middelen verslaafd of vandalen waren,’ zei hij, ‘of iets anders wat net zo afstotelijk is voor directies van grote flatgebouwen.’

Ze vroegen waarom.

‘Ik weet niet of jullie het weten of niet,’ zei hij, terwijl hij een broodje smeerde, ‘maar de Bramford had aan het begin van deze eeuw een onaangename reputatie.’ Hij keek op, zag dat ze er niets van wisten en ging verder. (Hij had een breed, glimmend gezicht, blauwe, enthousiaste, beweeglijke ogen en een paar strengen nat gemaakt zwart haar, die dwars over zijn schedel gekamd waren.) ‘Behalve de Isadora Duncans en de Theodore Dreisers,’ zei hij, ‘heeft de Bramford ook een aanzienlijk aantal minder aantrekkelijke persoonlijkheden geherbergd. De gezusters Trench voerden er hun voedingsexperimentjes uit en Keith Kennedy gaf er zijn feestjes. Adrian Marcato heeft er gewoond; en Pearl Ames ook.’

‘Wie waren de gezusters Trench?’ vroeg Guy en Rosemary vroeg: ‘Wie was Adrian Marcato?’

‘De gezusters Trench,’ zei Hutch, ‘waren twee keurige victoriaanse dames die bij tijd en wijle aan kannibalisme deden. Ze kookten en aten verscheidene kleine kinderen op, onder anderen een nichtje van hen.’

‘Schattig,’ zei Guy.

Hutch wendde zich tot Rosemary. ‘Adrian Marcato deed aan hekserij,’ zei hij. ‘Hij heeft in de jaren negentig van de negentiende eeuw nogal wat opzien gebaard door aan te kondigen dat het hem gelukt was Satan in levenden lijve op te roepen. Hij liet een handvol haar zien en een paar klauwnagels en kennelijk geloofden de mensen hem; genoeg mensen althans om te hoop te lopen, hem aan te vallen en bijna te vermoorden, in de hal van de Bramford.’

‘Je maakt een grapje,’ zei Rosemary.

‘Integendeel, ik ben doodernstig. Een paar jaar later begon dat gedoe met Keith Kennedy en in de jaren twintig stond het gebouw half leeg.’

Guy zei: ‘Van Keith Kennedy en Pearl Ames wist ik, maar ik wist niet dat Adrian Marcato daar had gewoond.’

‘En die zusters,’ zei Rosemary met een huivering.

‘Door de Tweede Wereldoorlog en de woningnood,’ zei Hutch, ‘is het hele gebouw weer bewoond geraakt en nu heeft het zo’n beetje de reputatie gekregen van Prachtig-Oud-Flatgebouw; maar in de jaren twintig heette het de Zwarte Bramford en verstandige mensen bleven uit de buurt. De meloen is voor mevrouw, nietwaar Rosemary?’

De ober serveerde hun voorgerechten. Rosemary keek vragend naar Guy; hij fronste zijn voorhoofd en schudde snel zijn hoofd: Het is niets, laat je door hem niet bang maken.

De ober liep weg. ‘Door de jaren heen,’ zei Hutch, ‘heeft de Bramford meer dan het gebruikelijke aandeel gehad van akelige, onsmakelijke gebeurtenissen. En heus niet allemaal in het grijze verleden. In 1959 werd er in het souterrain een dode baby gevonden, in krantenpapier gewikkeld.’

Rosemary zei: ‘Maar – er gebeuren waarschijnlijk af en toe in elk flatgebouw verschrikkelijke dingen.’

‘Af en toe, ja,’ zei Hutch. ‘De kwestie is dat in de Bramford verschrikkelijke dingen veel vaker dan “af en toe” gebeuren. Er zijn ook minder spectaculaire onregelmatigheden geweest. Er zijn daar bijvoorbeeld meer zelfmoorden gepleegd dan in andere gebouwen van vergelijkbare grootte en ouderdom.’

‘Waar zit het hem in, Hutch?’ zei Guy, ernstig-bezorgd-mannetje spelend. ‘Er moet toch een verklaring voor te vinden zijn.’

Hutch keek hem een ogenblik aan. ‘Ik weet het niet,’ zei hij. ‘Misschien is het gewoon dat de roem van een paar gezusters Trench een Adrian Marcato aantrekt en dat diens roem Keith Kennedy weer aantrekt en dat zo’n gebouw op den duur een – een soort verzamelplaats wordt van mensen die meer dan anderen geneigd zijn tot bepaalde soorten gedragingen. Of misschien zijn er dingen die we nog niet weten – over magnetische krachten of elektronen of wat dan ook – waardoor een huis gewoon letterlijk een schadelijke invloed kan hebben. Dit weet ik wel: de Bramford is geenszins uniek. In Londen is een huis geweest, aan Praed Street, waar binnen zestig jaar tijd vijf verschillende gruwelijke moorden zijn gepleegd. Geen van de vijf had in de verste verte iets te maken met een van de andere; de moordenaars waren geen familie van elkaar, evenmin als de slachtoffers, de moorden werden ook niet allemaal gepleegd ter wille van dezelfde maansteen of Maltezer valk. Toch werden er vijf gruwelijke moorden gepleegd binnen zestig jaar. In een klein huisje met een winkeltje aan de straat en erboven een woninkje. Het werd in 1954 afgebroken – niet om enige bijzonder dringende reden, want voor zover ik weet ligt dat land nog steeds braak.’

Rosemary duwde haar lepel in de meloen. ‘Misschien zijn er ook goede huizen,’ zei ze, ‘huizen waar alsmaar mensen verliefd worden en trouwen en kinderen krijgen.’

‘En beroemd worden,’ zei Guy.

‘Waarschijnlijk wel,’ zei Hutch. ‘Je hoort er alleen nooit iets over. De kwaden krijgen alle publiciteit.’ Hij glimlachte tegen Rosemary en Guy. ‘Ik wou dat jullie twee op zoek gingen naar een goed huis, in plaats van in de Bramford te gaan wonen,’ zei hij.

Rosemary’s lepel met meloen bleef halverwege haar mond steken. ‘Wil je serieus proberen ons ervan af te brengen?’ vroeg ze.

‘Mijn lieve kind,’ zei Hutch. ‘Ik had vanavond een hele aardige afspraak met een charmante vrouw en die heb ik alleen afgezegd omdat ik jullie wilde spreken om mijn zegje te zeggen. Ik probeer serieus jullie ervan af te brengen.’

‘Nou Jezus, Hutch–’ begon Guy.

‘Ik beweer niet,’ zei Hutch,’ dat jullie de Bramford zullen binnenkomen en direct een piano op je hoofd zullen krijgen of worden opgegeten door oude vrijsters of in steen veranderen. Ik zeg alleen dat die reputatie er nu eenmaal is en dat jullie die in overweging moeten nemen, net zo goed als de redelijke huur en de open haard die het zo goed doet: het huis heeft een hoog percentage aan onaangename gebeurtenissen. Waarom willens en wetens een gevarenzone binnengaan? Ga in de Dakota wonen of de Osborne, als jullie niet buiten negentiende-eeuwse pracht en praal kunnen.’

‘In de Dakota moet je je inkopen,’ zei Rosemary, ‘en de Osborne wordt afgebroken.’

‘Overdrijf je niet een klein beetje, Hutch?’ zei Guy. ‘Zijn er de afgelopen jaren nog meer “onaangename gebeurtenissen” geweest? Afgezien van die baby in het souterrain?’

‘Afgelopen winter is er een liftbediende om het leven gekomen,’ zei Hutch, ‘bij een ongeluk dat beslist niet geschikt is om aan tafel te bespreken. Ik heb vanmiddag in de bibliotheek gezeten met de Times Index en heb drie uur voorraad aan microfilms. Wil je nog meer horen?’

Rosemary keek naar Guy. Hij legde zijn vork neer en veegde zijn mond af. ‘Dit is belachelijk,’ zei hij. ‘Goed, er zijn daar een heleboel onplezierige dingen gebeurd. Dat betekent niet dat er nog meer zullen gebeuren. Ik zie niet in waarom de Bramford meer “gevarenzone” zou zijn dan enig ander flatgebouw in deze stad. Je kunt een munt opgooien en vijfmaal achter elkaar kruis gooien; dat betekent niet dat je de vijf volgende keren ook weer kruis krijgt. En het betekent evenmin dat die munt anders is dan alle andere munten. Het is toeval, meer niet.’

‘Als er echt iets mis was,’ zei Rosemary, ‘zou het dan niet zijn afgebroken? Net als dat huis in Londen?’

‘Dat huis in Londen,’ zei Hutch, ‘was het eigendom van de familie van de laatste man die er is vermoord. De Bramford behoort aan de kerk ernaast.’

‘Zie je wel,’ zei Guy en stak een sigaret aan, ‘we genieten zelfs goddelijke bescherming.’

‘Die heeft anders tot nog toe niet best gewerkt,’ zei Hutch.

De ober haalde hun borden weg.

Rosemary zei: ‘Ik wist niet dat het van de kerk was’, en Guy zei: ‘Dat is bijna de hele stad, liefje.’

‘Hebben jullie de Wyoming geprobeerd?’ vroeg Hutch. ‘Ik geloof dat het in hetzelfde blok is.’

‘Hutch,’ zei Rosemary, ‘we hebben overal geprobeerd. Er is niets te krijgen, helemaal niets, behalve in die moderne flatgebouwen met keurige vierkante kamertjes die allemaal precies eender zijn en met televisiecamera’s in de lift.’

‘Is dat zo vreselijk?’ vroeg Hutch glimlachend.

‘Ja,’ zei Rosemary, en Guy zei: ‘We stonden op het punt er zo een te huren, maar zijn er uitgestapt omdat we dit konden krijgen.’

Hutch keek een ogenblik naar hen, leunde toen achterover en sloeg met wijd gespreide vlakke handen op tafel. ‘Genoeg,’ zei hij. ‘Ik zal me voortaan met mijn eigen zaken bemoeien, wat ik van het begin af aan had moeten doen. Maak het vuur aan in jullie goed werkende open haard! Ik zal jullie een grendel voor de deur geven en voortaan mijn mond houden. Ik ben een dwaas, vergeef het me.’

Rosemary glimlachte. ‘Er zit al een grendel op de deur,’ zei ze, ‘en zo’n kettinggeval en nog een kijkgaatje.’

‘Nou, denk eraan dat je van alle drie gebruik maakt,’ zei Hutch. ‘En ga niet door de gangen rondzwerven om je aan Jan en alleman voor te stellen. Je bent niet meer in Iowa.’

‘Omaha.’

De kelner kwam met het hoofdgerecht.

De maandagmiddag daarop tekenden Rosemary en Guy een tweejarig huurcontract voor flat 7E van de Bramford. Ze gaven mevrouw Cortez een cheque voor vijfhonderddrieëntachtig dollar – één maand huur in het vooruit plus een maand huur als waarborgsom – en vernamen dat ze als ze wilden, al voor 1 september in de flat mochten trekken omdat die aan het einde van de week zou worden ontruimd, en dat de schilders woensdag de 18e konden komen.

Later op diezelfde maandag ontvingen ze een telefoontje van Martin Gardenia, de zoon van de vorige bewoonster van de flat. Ze spraken af elkaar dinsdagavond om acht uur in de flat te treffen en toen ze daar kwamen bleek hij een lange man te zijn van over de zestig, met opgewekte, openhartige manieren. Hij wees de dingen aan die hij wilde verkopen en noemde zijn prijzen, die aantrekkelijk laag waren. Rosemary en Guy overlegden en keken en kochten twee airconditioners, het Perzische tapijt in de zitkamer, een rozenhouten toilettafel en een bankje met petit point, en de haardijzers, het haardscherm en de tangen en poken. Het cilinderbureau van mevrouw Gardenia bleek tot hun teleurstelling niet te koop te zijn. Terwijl Guy een cheque schreef en labels hielp bevestigen aan alles wat moest achterblijven, mat Rosemary de zitkamer en slaapkamer op met een opvouwbare meetlat van twee meter, die ze die ochtend gekocht had.

Guy had in maart een rol gespeeld in Another World, een televisieserie die overdag werd uitgezonden. Dit personage kwam nu drie afleveringen lang opnieuw in het verhaal voor, dus Guy had het de rest van die week druk. Rosemary nam een map met interieurschema’s door die ze sinds de middelbare school had verzameld, vond er twee die geschikt leken voor de flat en ging gewapend met die kleurenschema’s naar meubilair kijken met Joan Jellico, een van de meisjes uit Atlanta met wie ze had samengewoond toen ze pas in New York was. Joan had een kaartje van een binnenhuisarchitect, waarmee ze konden binnenkomen bij grossiers en allerlei soorten toonzalen. Rosemary keek, maakte aantekeningen in steno en maakte schetsen om aan Guy te laten zien en rende naar huis, beladen met stofjes en staaltjes behang, om hem in Another World te kunnen zien, en holde dan weer weg om inkopen te doen voor het avondeten. Ze verzuimde haar beeldhouwles en zei opgelucht een afspraak met de tandarts af.

Die vrijdagavond was de flat van hen; een leegte van hoge zolderingen en onvertrouwd duister, waarin ze binnendrongen met een lamp en een boodschappentas, tot in de verst gelegen kamers echo’s veroorzakend. Ze zetten hun airconditioners aan en bewonderden hun tapijt en hun open haard en Rosemary’s toilettafel; bewonderden ook hun badkuip, deurknoppen, scharnieren, lijsten, vloeren, fornuis, ijskast, erkerramen en uitzicht. Ze picknickten op het vloerkleed, brood met tonijn en bier, en maakten plattegronden van alle kamers en de keuken; Guy nam de maten en Rosemary tekende. Terug op het tapijt trokken ze de stekker van de lamp uit het stopcontact en kleedden zich uit en bedreven de liefde in de avondgloed van gordijnloze ramen. ‘Sttt!’ siste Guy na afloop, de ogen wijd opengesperd van angst. ‘Ik hoor – de gezusters Trench kauwen!’ Rosemary gaf hem een harde klap op zijn hoofd.

Ze kochten een bank en een kingsize bed, een keukentafel en twee thonetstoelen. Ze telefoneerden met Con Ed en de telefoondienst en met winkels en werklui en verhuizers.

Op woensdag de 18e kwamen de schilders; repareerden, plamuurden, grondden en verfden en op vrijdag waren ze verdwenen, kleuren achterlatend die goed overeenkwamen met Rosemary’s stalen. Een eenzame behanger arriveerde en mopperde en behangde de slaapkamer.

Ze belden winkels en werklui en Guy’s moeder in Montreal. Ze kochten een grote klerenkast en een eettafel en een hifi-installatie en nieuw serviesgoed en tafelzilver. Ze waren goed bij kas. In 1964 had Guy een serie reclamefilmpjes voor Anacin gemaakt, die keer op keer vertoond was en tot dusverre achttienduizend dollar in het laatje gebracht had en nog steeds voor een heel behoorlijk inkomen zorgde.

Ze hingen gordijnen op en bekleedden kastplanken, zagen hoe in de slaapkamer tapijt werd gelegd en wit vinyl in de hal. Ze kregen een losse telefoon die op drie plaatsen aangesloten kon worden; betaalden rekeningen en vroegen de posterijen hun post naar het nieuwe adres te sturen.

Op vrijdag 27 augustus verhuisden ze. Joan en Dick Jellico stuurden een grote plant en Guy’s agent een kleine. Hutch zond een telegram: De Bramford zal voortaan geen kuren meer vertonen omdat R. en G. Woodhouse er zijn komen wonen.

HOOFDSTUK 3

En toen kreeg Rosemary het druk en was ze gelukkig. Ze kocht gordijnen en hing ze op, vond ergens een victoriaanse glazen lamp voor de zitkamer, hing potten en pannen aan de keukenmuur. Op een dag realiseerde ze zich dat de houten planken in de gangkast gewone kastplanken waren die op houten wiggen aan de zijmuren pasten. Ze bedekte ze met geruit plakplastic en toen Guy thuiskwam liet ze hem een keurige, gevulde linnenkast zien. Ze vond een supermarkt op Sixth Avenue en een Chinese wasserij in 55th Street voor de lakens en Guy’s overhemden.

Guy had het ook druk en was elke dag weg, net als de mannen van andere vrouwen. Labour Day was voorbij en zijn spraakleraar was weer in de stad; Guy werkte elke morgen met hem en ging ’s middags meestal naar audities voor toneelstukken en reclamefilmpjes. Hij was prikkelbaar als hij aan het ontbijt de showpagina zat te lezen; iedereen zat in de provincie, met Skyscraper, of Drat! The Cat! of The Impossible Years of Hot September – hij alleen zat in New York met de resten-van-Anacin – maar Rosemary was ervan overtuigd dat hij zeer binnenkort een prachtige aanbieding zou krijgen en zette zwijgend zijn koffie voor hem neer en begon zelf zwijgend de andere helft van de krant te lezen.

De kinderkamer was voorlopig een boudoir, met gebroken-witte muren en het meubilair van de oude flat. Het wit-met-gele behang zou later komen, schoon en fris. Rosemary had er een staaltje van liggen in Picasso’s Picassos, samen met een advertentie van Saks met een afbeelding van de wieg en commode.