-

Na negen jaar waarin Ludwig door de Eerste Wereldoorlog niet naar huis kon, keert hij eindelijk terug naar Duitsland. Daar ziet hij zijn vroegere geliefde weer, die op de eerste dag dat ze elkaar zagen voor hem is gevallen. Zij is inmiddels weduwe, terwijl hij is getrouwd. Als ze elkaar zien laait hun oude passie opnieuw op. Heeft hun liefde het verstrijken der jaren toch overleefd?

In zijn laatste, decennialang verloren gewaande novelle verkent Stefan Zweig de kracht van de liefde en de vernietigende gevolgen van oorlog. Tegelijkertijd zet hij een land neer dat op het punt staat om zich aan de duistere beloftes van het fascisme over te geven.

Stefan Zweig (1881-1942) zwierf jarenlang door Europa na de opkomst van de nationaalsocialisten, gescheiden van zijn thuisland. Uiteindelijk vestigde hij zich in Brazilië, waar hij in 1942 samen met zijn vrouw zelfmoord pleegde.

‘Een kleine, verstilde en magistrale novelle waarin Zweig de vernietigende werking van oorlog blootlegt. Dat hem dat in nauwelijks tachtig pagina’s lukt, bewijst eens te meer zijn grootsheid.’ – De Standaard

‘Stefan Zweig heeft de overweldigende kracht van de zinnelijke hartstocht tussen twee mensen die zich tot elkaar aangetrokken voelen, uitstekend onder woorden gebracht.’ – Nederlands Dagblad

-

Stefan Zweig

Reis naar het verleden

VERTAALD DOOR

LIESBETH VAN NES

L.J. VEEN KLASSIEK

AMSTERDAM/ANTWERPEN

-

L.J. Veen Klassiek maakt deel uit van Uitgeverij Atlas Contact

© Williams Verlag, Zürich, 1976

© 2009 Nederlandse vertaling Liesbeth van Nes

Oorspronkelijke titel Widerstand der Wirklichkeit

Oorspronkelijke uitgave S. Fischer Verlag, 1987

Omslagontwerp Marinka Reuten

Omslagbeeld Getty Images

E-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 204 1443 1

D/2015/0108/566

NUR 302

www.atlascontact.nl

Bezoek L.J. Veen Klassiek op Facebook

Dit e-book werd gemaakt op basis van de tweede druk, 2015, ISBN 978 90 204 1442 4

-

‘Daar ben je!’ Met uitgestrekte, bijna gespreide armen liep hij haar tegemoet. ‘Daar ben je,’ herhaalde hij en zijn stem steeg op de steeds hoger wordende toonladder van verrassing naar geluk, terwijl zijn tedere blik haar geliefde gestalte omvatte. ‘Ik was al bang dat je niet zou komen!’

‘Echt, heb je zo weinig vertrouwen in me?’ Maar alleen om haar glimlachende lippen speelde dat lichte verwijt, uit haar opgeklaarde ogen straalde blauwe zekerheid.

‘Nee, dat niet, ik heb niet getwijfeld – wat is er op deze wereld betrouwbaarder dan jouw woord? Maar stel je voor, zo dwaas! – vanmiddag werd ik opeens, geheel onverwacht, ik weet niet waarom, gegrepen door de zinloze angst dat je iets overkomen was. Ik wilde je een telegram sturen, wilde naar je toe, en nu, terwijl de wijzer van de klok vooruitsprong en ik je nog steeds niet zag, werd ik verscheurd door de gedachte dat we elkaar nog een keer mis konden lopen. Maar goddank, nu ben je er…’

‘Ja, nu ben ik er,’ zei ze glimlachend en weer straalde het diepe blauw van haar ogen. ‘Nu ben ik er en ik ben gereed. Zullen we gaan?’

‘Ja, laten we gaan!’ herhaalden zijn lippen onbewust. Maar zijn roerloze lichaam verzette geen stap, zijn tedere blik bleef op haar rusten alsof hij maar niet kon geloven dat ze er was. Boven hen, links en rechts, klonk het gerinkel van trillend ijzer en glas door in de rails van het centraal station van Frankfurt, schel gefluit sneed door het rumoer in de hal vol rook, op elk van de twintig borden stond heerszuchtig in uren en minuten een tijd, terwijl hij midden in de kolkende mensenstroom alleen haar aanwezigheid voelde, buiten tijd en ruimte om, in een merkwaardige trance van hartstochtelijke verdoving. Ten slotte moest ze hem waarschuwen: ‘Ludwig, het is de hoogste tijd, we hebben nog geen kaartjes.’ Toen pas maakte zijn geboeide blik zich van haar los en pakte hij teder en eerbiedig haar arm.

De avondexpres naar Heidelberg zat ongewoon vol. Teleurgesteld in hun verwachting dankzij hun kaartjes eersteklas het rijk alleen te hebben, namen ze na een vergeefse zoektocht ten slotte genoegen met een compartiment waar alleen een grijze heer in de hoek zat te dommelen. Ze verheugden zich al bij voorbaat op een vertrouwelijk gesprek, maar vlak voor het vertreksein stapten nog drie heren met dikke aktetassen hijgend de coupé binnen, advocaten kennelijk en zo opgewonden van het zojuist beeindigde proces dat hun klaterende discussie ieder ander gesprek volkomen onmogelijk maakte. Dus zaten ze berustend tegenover elkaar en deden ze geen poging iets te zeggen. En alleen als een van beiden opkeek zag de een, onder de vage schaduw van de lamp als onder een donkere wolk, de tedere blik van de ander liefdevol op zich gevestigd.

Met een lichte schok zette de trein zich in beweging. Het geratel van de wielen dempte en vermaalde het gesprek van de advocaten tot niet meer dan geruis. Daarna veranderde het stoten en trillen geleidelijk in een ritmisch gehobbel, de stalen wieg schommelde mijmerend. En terwijl onder hen de denderende wielen onzichtbaar naar een toekomst reden die voor ieder anders was, zweefden hun gedachten mijmerend terug naar het verleden.