Nieuwe, integrale vertaling van een eeuwige klassieker

Mowgli, het mensenkind dat in de jungle in India wordt opgevoed door wolven; zijn vijand Shere Khan, de tijger met de vlammende ogen; Bagheera, de elegante zwarte panter – ze zijn allemaal onderdeel van ons collectieve bewustzijn sinds de beroemde animatiefilm van Disney. Maar weinig mensen zijn bekend met de boeken waarop de film gebaseerd is – en waarvan de film sterk afwijkt. De jungleboeken zijn een verzameling verhalen en gedichten met de jungle als thema, waarvan de verhalen over Mowgli het bekendst zijn. Kipling putte uit oeroude dierenfabels, het boeddhisme en zijn eigen ervaringen als kind in India om een universum te scheppen dat van grote invloed is geweest op de verbeelding van generaties lezers.

Tot de bekendste werken van Rudyard Kipling (1865-1936) behoren, naast De jungleboeken, Plain Tales from the Hills en Kim. Het eerste deel van De jungleboeken verscheen in Engeland in 1894, deel twee, met nog vijf verhalen over Mowgli, in 1895. Zijn gedicht If– werd in 1995 door de Engelsen verkozen tot hun favoriete Engelse gedicht. In 1907 werd Kipling de Nobelprijs voor de Literatuur toegekend, waarmee hij de eerste Engelse schrijver werd die die prijs mocht ontvangen.

RUDYARD KIPLING

De jungleboeken

Vertaald door Arthur Wevers

Met een voorwoord van Midas Dekkers

L.J. Veen Klassiek

Amsterdam/Antwerpen

L.J. Veen Klassiek is onderdeel van Uitgeverij Atlas Contact

© 2015 Nederlandse vertaling Arthur Wevers

© 2015 voorwoord Midas Dekkers

Oorspronkelijke titel The Jungle Books

Omslagontwerp Marinka Reuten

Omslagbeeld Raymond Heinsius

E-book Wim ten Brinke, www.studiowimtenbrinke.nl

ISBN 978 90 204 1454 7

D/2015/0108/911

NUR 302

www.atlascontact.nl

Bezoek L.J. Veen Klassiek op Facebook

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2015, ISBN 978 90 204 1453 0

VOORWOORD

De Wet van de Jungle

Door Midas Dekkers

Hoe is het om een vrouw te zijn? Voor hem een vraag, voor haar een weet. Omgekeerd is de man de vrouw een raadsel. Aan de misverstanden tussen beiden danken we het leeuwendeel van de wereldliteratuur.

Koester uw misverstanden. Raadsels voeden de verbeelding. Zeker het grootste van alle, weggestopt in een kleine maar diepe lade van de literatuur, een vraag waarop geen mens ooit antwoord heeft gekregen: hoe is het om een dier te zijn? Hoe voelt een vis zich in het water? Is de hond het enige dier met schuldgevoel? Gelooft een geit in God? Wat vinden de apen aan gene zijde van de tralies van de apen aan deze zijde in de dierentuin?

Natuurfilms kunnen het wonder slechts vergroten. Wat doen die beesten daar toch in weer en wind? Nieuwsgierig halen we er enkele in huis, maar van een gesprek onder vier ogen met je kat of kanarie word je ook niet veel wijzer. Eens te meer lijkt het alsof de deur tussen de mens en het dierenrijk bij de zondeval voorgoed is dichtgeslagen. Hier helpt slechts spionage. Verkenners worden naar alle hoeken van het dierenrijk uitgestuurd om verslag uit te brengen. Met kijkers en camera’s proberen ze de ziel van het dier te betrappen. Tevergeefs. Een bioloog is ook maar een mens. Om de dieren echt te leren kennen zou je iemand moeten hebben tussen mens en dier in. Zulke wezens bestaan. Volop zelfs. Kinderen. Nauwelijks nog tot de mensenwereld toegelaten – verstoken van kiesrecht en rijbewijs, in crèches en scholen bijeengedreven – beiden kinderen hun tijd in een wereld vol hamsters, beren en dino’s, laag bij de grond, zintuiglijk, nieuwsgierig rondkruipend. Een ideale trait-d’union.

Ook in de ogen van de dieren. Het moet regelmatig zijn voorgekomen dat mensenkinderen door dieren zijn opgenomen en grootgebracht. ‘Vindt een zogende berin een kind dat men uit zorgeloosheid ergens heeft laten liggen,’ dan zal zij het volgens dokter Counar, lijfarts van de Poolse koning eind zeventiende eeuw, ‘terstond in haar hol dragen en met hare jongen zogen en grootbrengen, hetwelk dan dikwijls na enige tijd door de jagers gevangen en uit hare klauwen gered wordt.’ Iets dergelijks wordt in Europa sinds de stichting van Rome door Romulus en Remus vooral van wolven vermeld. Naarmate deze zich uit Europa terugtrokken doken wolfskinderen vooral ook in exotischer oorden op. Hiertoe hadden de Europeanen in de negentiende eeuw een ruime keus uit hun koloniën. Voor de Britten lag het paradijselijke oerwoud bovenal in hun India met zijn dampende wouden, rondsluipende tijgers en fantastische verhalen. Daar kwamen ook de mooiste berichten over wolfskinderen vandaan. Bruine kinderen natuurlijk, maar die stonden in de ogen van Britten zoals Rudyard Kipling alleen maar dichter bij de dieren dan een blanke vondeling. Met de verhalen uit zijn eigen jeugd in Bombay nog fris in het hoofd werd Kipling tijdens een kort verblijf in Vermont de geestelijke vader van het beroemdste wolfskind uit de wereldliteratuur: Mowgli, die als ‘naakte, bruine baby’ door een wolvenfamilie werd geadopteerd.

Een boek over een kind lijkt algauw een kinderboek, zeker als het erin wemelt van de dieren. Nog erger wordt het als dat boek verfilmd wordt door iemand als Walt Disney. In zijn versie van het Jungleboek lijkt de wijze beer Baloe zo dement als een Amerikaanse kerstman, zijn de panter Bagheera de klauwen uitgetrokken en is de existentiële crisis van Mowgli – wie ben ik, een wolf of een mens? – verwaterd tot een verzameling kwajongensstreken. Ver voor de tijd van Disney had Lord Baden Powell de jungleboeks al gedomesticeerd tot een spelletjesboek voor de door hem opgerichte jonge padvinders, de welpen.

Zelf las ik het jongensjungleboek de eerste keer verrukt, omdat ik verliefd was op mijn akela. Bij herlezing als volwassen man stond me een schok te wachten. In het echte boek was Akela geen lieve kinderleidster maar een bloeddorstige grijsaard, de ‘grote, grijze Eenzame Wolf die vanwege zijn kracht en sluwheid de leider van de hele roedel was’. Van Disneys gedomesticeerde menagerie is bij Rudyard Kipling nog niets te bekennen. Zijn jungle is een oord van moord en doodslag, waar de bomen druipen van het bloed, net als in de echte natuur. Hier heerst het recht van de sterkste. Voor een wolf is dat Akela, voor een hert Shere Khan de tijger, voor een cobra de mangoest Rikki-Tikki-Tavi en voor alle dieren is dat de mens. Zelfs de grote panter Bagheera durft Mowgli niet in de ogen te kijken, ook al was hij onder de mensen geboren. ‘De anderen,’ weet hij, ‘haten je omdat ze je niet durven aan te kijken, omdat je slim bent, omdat je doorns uit hun poten hebt getrokken… omdat je een mens bent.’ De dierlijke angst voor de mens berust louter op zijn macht, de macht van de ‘rode bloem’, het vuur, dat ieder die niet horen wil laat voelen. De Moeder Natuur van het Jungleboek is een Moeder der Wrake.

Hoe is het mogelijk dat een boek met de moraal van een ijzervreter, vol van eerzucht en wraak, van meet af een enorm succes was en nog steeds door zoveel brave huisvaders en vooral ook zoete kinderen wordt gelezen? Het antwoord laat geen twijfel: door de taal. Die volle taal, nu eens verhalend, dan dwingend, letterlijk meeslepend. Waar kennen we die onverbiddelijke taal toch van? Ze doet denken aan dat andere succes, Moby Dick, maar bovenal toch is het de taal van het allergrootste succes, de Bijbel, en daarvan dan wel het Oude Testament.

Het Jungleboek is het Oude Testament van de Natuur. Zijn wij eenentwintigste-eeuwers opgevoed met Nieuwtestamentische waarden zoals liefde voor de natuur en erbarmen met de zwakken, in het Jungleboek gaat de haat vóór de liefde, de sterke vóór de zwakke, bloed vóór brood. Tussen de verhalen door zingen de dieren zich met zelfgemaakte psalmen nieuwe moed in voor de strijd. Lees je als kind het Oude Testament van de Bijbel of dat van de natuur als een spannende opeenvolging van afgehouwen hoofden, rooftochten en op de spits gedreven familieverhoudingen, eenmaal volwassen valt de onbarmhartigheid op waarmee mens en dier elkaar zowel letterlijk als geestelijk te na staan. Tijgers zijn laf, jakhalzen achterbaks, slangen sluw, apen lichtzinnig. In onze tijd zijn we politiek inmiddels zo correct dat je zoiets zelfs van potvissen of pissebedden niet meer mag zeggen. Noemden oude natuuronderzoekers als De Buffon en Brehm menig dier nog gluiperig of woest en nietsontziend, sinds de boeken van Jane Goodall en Frans de Waal tonen we begrip voor zijn drijfveren door ons empathisch in hem in te leven. Schilderden we de natuur eerst als woest en wreed (maar o, zo mooi) af om ons voor het Beest in onszelf te excuseren, tegenwoordig verkoopt de natuurbescherming ons de natuur als een voorbeeldig evenwicht waaraan wij mensen nog een puntje kunnen zuigen. De moderne evangeliën mogen in moreel opzicht superieur zijn, als verhalenbundel kunnen ze niet tippen aan het Oude Testament, dat ook aan de menselijke behoefte aan het kwaad appelleert. Of aan het Jungleboek. Een goed voorbeeld is een van de non-Mowgli-verhalen, zonder wolven, zelfs zonder jungle, waarin een zeebeer zijn volk uit het verdoemde land vol zeehondenjagers meevoert naar een geheim Beloofde Land, zij het niet voordat ongelovige zeeberen er flink van langs hebben gekregen. Zoiets verzin je niet, zoiets haal je uit het Oude Testament.

Het is opmerkelijk hoeveel boeken uit de wereldliteratuurcanon als kinderboek zijn begonnen en tot universeel erfgoed zijn uitgegroeid. Alice in Wonderland, Peter Pan, Winnie-the-Pooh, Gullivers reizen en niet te vergeten Erik of het klein insectenboek kun je op elke leeftijd lezen of herlezen en iedere keer weer is het of je een heel ander boek in handen hebt. Als bij een toverbal krijg je steeds een andere kleur te zien. Maar meerlagigheid is op zichzelf nog geen sleutel tot succes. De ene laag moet de andere tegenspreken. In de ogen van een kind – en van menige volwassene – gaat het Jungleboek over deugden als trouw, moed, doorzettingsvermogen en vriendschap die alles overwint. Een leidraad voor het leven. Maar wie beter kijkt ziet dat deze deugden, net als in het leger, vooral gelden binnen het eigen kamp. Samen sterk staan doe je het best tegen de anderen, met inzet van list, bedrog en haat. Dat geldt voor elke sociale diersoort, van wisent tot mier, van wolf tot mens. Mits je weet tot welk kamp je behoort. Als wolfskind val je tussen wal en schip. Mowgli wordt zowel door de dieren als door de mensen verstoten, tot hij kiest voor zijn eigen bloed. Soort hoort bij soort, volk bij volk, eigen bloed eerst. Dat is de Wet van de Jungle. Of was het.

De Wet van de Jungle paste wonderwel in de mensenwereld van een dikke eeuw geleden. Ieder kende zijn plaats. Bruinen keken op naar blanken, kinderen naar volwassenen, dieren naar mensen. Maar wetten zijn niet zo onveranderlijk als dat Kipling dacht. Als zelfs de ijzeren wetten van de natuurkunde bezwijken onder het geweld van de quantummechanica bieden morele wetten weinig weerstand. De Wet van de Jungle is niet meer in boeken geschreven, maar in onze chromosomen gegraveerd. Wat vroeger in je bloed zat, zit nu in je genen. Hierin voer je een verleden met je mee van miljoenen jaren, dat niet alleen je uiterlijk bepaalt maar ook je goede gedrag. Zijn wij nog steeds onderworpen aan die moraal? Lees er in het Jungleboek de Wet van de Jungle op na. Het venijn zit in de staart:

Dit zijn de wetten van de jungle en ze zijn machtig en groot in getal;/ Maar de kop en de hoef van de wet is dat gij gehoorzamen zal!

En gehoorzamen deden we. Menige zaterdag heb ik in mijn jeugd als padvinder verdaan met salueren, het zingen van vaderlandslievende liederen, kousen tot op de juiste hoogte optrekken, op commando voor welp spelen. Zij het meer uit liefde voor mijn akela dan voor de Wet van de Jungle. Wat mag er van haar terecht zijn gekomen? Zou ze nog leven? Hopelijk gaat het haar beter dan de Wet van de Jungle. Die leeft alleen nog voort waar ze thuishoort: in de tijdloze verhalen van Rudyard Kipling.

En, o ja, hoe zat het nou met die dieren? Hoe was het nou om een dier te zijn? Daar hoort u inmiddels achter te zijn. Naar we nu weten bent u er immers zelf een.

Het jungleboek

VOORWOORD

Voor een werk van deze aard moet veelvuldig een beroep worden gedaan op de welwillendheid van deskundigen en daarom zou de samensteller de welwillende behandeling die hem ten deel is gevallen, in elk opzicht tekortdoen als hij niet bereid was volledig te erkennen hoezeer hij hun schatplichtig is.

Zijn dank gaat in de eerste plaats uit naar de geleerde en deskundige Bahadur Shah, bagageolifant 174 in het Stamboek van India, die, samen met zijn beminnelijke zuster Pudmini, zo hoffelijk is geweest om hem van het verhaal ‘Toemai van de Olifanten’ en een groot deel van de gegevens in ‘Dienaren van de koningin’ te voorzien. De gegevens over de avonturen van Mowgli zijn op verschillende momenten en verschillende plekken verkregen van een groot aantal informanten, van wie het merendeel volledig anoniem wenst te blijven. Toch is de samensteller, vanaf deze afstand, zo vrij om zijn dankbaarheid te betuigen aan een hindoeïstische heer van de oude rots, een geachte bewoner van de hoogste hellingen van Jakko, voor zijn overtuigende doch enigszins bijtende beschrijving van de nationale karaktertrekken van zijn kaste, de Presbytini. Sahi – een geleerde met een oneindig onderzoekende en bedrijvige geest –, een lid van de recentelijk uiteengevallen roedel van de Seoniheuvels en een artiest die beroemd is op de meeste plaatselijke kermissen van Zuid-India, waar hij met zijn gemuilkorfde dans met zijn meester de aandacht van de jeugd, de schoonheid en de cultuur trekt, hebben bijzonder waardevolle gegevens over volkeren, zeden en gebruiken verschaft. Daarvan is vrijelijk gebruikgemaakt in de verhalen ‘Tijger-tijger!’, ‘Kaa’s jacht’ en ‘Mowgli’s broeders’. Voor de hoofdpunten van ‘Rikki-tikki-tavi’ is de samensteller dank verschuldigd aan een van de belangrijkste herpetologen van Boven-India, een onbevreesde en onafhankelijke onderzoeker die onlangs heeft besloten om ‘niet te leven maar te weten’ en zijn leven met overmatige ijver aan het onderzoek naar onze oosterse Thanatophidia heeft gewijd. Toen hij passagier was op de Empress of India, heeft een gelukkig toeval de samensteller in staat gesteld om een medepassagier bijstand te verlenen. Hoe rijkelijk zijn armzalige diensten zijn beloond, kunnen lezers van ‘De witte zeebeer’ zelf vaststellen.

MOWGLI’S BROEDERS

Nu neemt Chil de Wouw de nacht weer mee

Die door Mang de Vleermuis is bevrijd –

In stal en schuur staat nu het vee

Want de nacht is onze tijd.

Dit is het uur van trots en kracht,

Van slagtand, poot en klauw.

O hoor de roep! – Goede jacht

En blijf de junglewet trouw!

– Nachtlied van de Jungle

Het was zeven uur ’s avonds van een bijzonder warme dag in de heuvels van Seoni toen Vader Wolf uit zijn dagrust ontwaakte, zich krabde, gaapte en al zijn poten uitstrekte om het slaperige gevoel uit de toppen te verdrijven. Moeder Wolf lag met haar grote, grijze neus tussen haar vier stoeiende, piepende welpen en de maan scheen door de ingang van het hol waar ze allemaal woonden. ‘Grr!’ zei Vader Wolf, ‘het is weer tijd om te jagen.’ En hij wilde net van de heuvel springen toen een kleine schaduw met een pluimstaart over de drempel kwam en jankte: ‘Moge het geluk met u zijn, o, leider van de wolven, en moge het geluk met uw edele kinderen zijn en dat ze maar sterke, witte tanden mogen krijgen en nooit de hongerigen in deze wereld mogen vergeten.’

Het was de jakhals – Tabaqui de Bordenlikker – en de wolven van India minachten Tabaqui omdat hij overal rondsluipt en ellende aanricht en kletspraatjes verspreidt en vodden en stukken leer van de dorpsvuilnishopen eet. Maar ze zijn ook bang voor hem omdat Tabaqui, nog eerder dan alle andere dieren in de jungle, dol kan worden en dan vergeet dat hij ooit bang voor iemand was en door het woud holt en iedereen bijt die hij tegenkomt. Zelfs de tijger slaat op de vlucht en verschuilt zich wanneer de kleine Tabaqui dol wordt, want dolheid is het schandelijkste dat een wild dier kan overkomen. Wij noemen het hondsdolheid, maar zij noemen het dewanee – de waanzin – en slaan op de vlucht.

‘Kom binnen,’ zei Vader Wolf afgemeten, ‘maar hier is niets te eten.’

‘Voor een wolf misschien niet,’ zei Tabaqui, ‘maar voor zo’n mager beest als ik is een kaal bot al een festijn. Wie zijn wij, het Gidur-log, het Jakhalzenvolk, om kieskeurig te zijn?’ Hij rende het hol in, vond er het bot van een hertenbok waar nog wat vlees aan zat en begon er smakelijk op te knagen.

‘Hartelijk dank voor deze heerlijke maaltijd,’ zei hij en likte zijn lippen af. ‘Wat zijn de edele kinderen toch mooi! Wat hebben ze grote ogen! En ook nog zo jong! Echt, ik meen het, ik had zelf kunnen bedenken dat koningskinderen meteen al mannen zijn.’

Tabaqui wist natuurlijk net zo goed als iedereen dat niets zo verkeerd is als kinderen in hun bijzijn te prijzen en zag met genoegen dat Moeder en Vader Wolf ongemakkelijk keken.

Tabaqui bleef zitten, genoot van de ellende die hij had aangericht en zei toen boosaardig: ‘Shere Khan de Grote heeft een ander jachtgebied opgezocht. De volgende maan zal hij in deze heuvels komen jagen, zo heeft hij me verteld.’

Shere Khan was de tijger die bij de rivier de Wainganga woonde, meer dan dertig kilometer verderop.

‘Daar heeft hij het recht niet toe!’ begon Vader Wolf boos. ‘Volgens de Wet van de Jungle heeft hij helemaal niet het recht om zonder voorafgaande waarschuwing van verblijfplaats te veranderen. Hij zal al het wild binnen een straal van vijftien kilometer verjagen en ik… ik moet dezer dagen doden voor twee.’

‘Zijn moeder heeft hem niet voor niets Lungri, de manke, genoemd,’ zei Moeder Wolf bedaard. ‘Sinds zijn geboorte al is hij mank aan één poot. Dat is de reden waarom hij alleen vee heeft gedood. De dorpelingen bij de Wainganga zijn boos op hem en dan komt hij hier om onze dorpelingen boos te maken. Als hij ver weg is, zullen ze de jungle uitkammen en dan moeten wij vluchten met onze kinderen wanneer het gras in brand wordt gestoken. Echt, we zijn Shere Khan ontzettend dankbaar!’

‘Zal ik hem jullie dank overbrengen?’ zei Tabaqui.

‘Eruit!’ blafte Vader Wolf. ‘Eruit en ga met je meester jagen. Je hebt hier genoeg schade aangericht voor één avond.’

‘Ik ga al,’ zei Tabaqui bedaard. ‘Jullie kunnen Shere Khan al beneden in het kreupelhout horen. Ik had me de moeite kunnen besparen om deze boodschap over te brengen.’

Vader Wolf luisterde en hoorde, in het dal bij het riviertje, het droge, boze, grommende, zeurderige gejank van een tijger die niets heeft gevangen en er lak aan heeft of de hele jungle dat weet.

‘De stommeling!’ zei Vader Wolf. ‘Met zoveel kabaal aan je werknacht beginnen! Denkt hij nou echt dat onze herten net zo zijn als zijn vette buffels van de Wainganga?’

‘Ssst! Vannacht jaagt hij niet op buffels of herten,’ zei Moeder Wolf, ‘maar op mensen.’ Het gejank was overgegaan in een soort zoemend gespin dat uit alle windrichtingen leek te komen. Het was het geluid dat houthakkers en zigeuners die buiten slapen de stuipen op het lijf joeg en soms in de muil van de tijger dreef.

‘Mensen!’ zei Vader Wolf en hij ontblootte al zijn witte tanden. ‘Bah! Zijn er in de putten niet genoeg kevers en kikkers te vinden dat hij mensen moet eten, en dan ook in ons jachtgebied?’

De Wet van de Jungle, die nooit zomaar iets voorschrijft, verbiedt alle dieren om mensen te eten, behalve wanneer ze doden om hun jongen te leren doden, en dan moeten ze buiten het jachtgebied van hun roedel of stam jagen. De werkelijke reden hiervoor is dat het doden van mensen vroeg of laat tot de komst van blanke mannen met geweren op olifanten en honderden bruine mannen met gongs en vuurpijlen en fakkels leidt. Daar heeft iedereen in de jungle onder te lijden. De reden die de dieren elkaar opgeven, is dat de mens het zwakste en meest hulpeloze levende wezen is en dat het niet sportief is om hem aan te vallen. Ze zeggen ook – geheel overeenkomstig de waarheid – dat menseneters schurft krijgen en tandeloos worden.

Het gespin werd harder en eindigde in het luide ‘Grrr!’ van een tijger die aanvalt.

Toen klonk het gejank – een ontijgerachtig gejank – van Shere Khan. ‘Hij heeft gemist,’ zei Moeder Wolf. ‘Wat is er aan de hand?’

Vader Wolf rende enkele stappen naar buiten en hoorde Shere Khan woedend grommen en foeteren terwijl hij door het struikgewas buitelde.

‘Die stommeling is zo dom geweest om in het kampvuur van de houthakkers te springen en heeft zijn poten verbrand,’ zei Vader Wolf met een grom. ‘Tabaqui is bij hem.’

‘Er komt iemand de heuvel op,’ zei Moeder Wolf, die een oor spitste. ‘Pas op!’

Er klonk geritsel in het kreupelhout en Vader Wolf liet zich op zijn heupen zakken, klaar voor de sprong. Als je erbij was geweest, zou je een van de wonderlijkste dingen van de hele wereld hebben gezien: de wolf die zich midden in zijn sprong inhield. Hij was al naar voren gesprongen voordat hij zag waar hij eigenlijk op af dook en toen probeerde hij te remmen. Het gevolg was dat hij meer dan een meter de lucht in vloog en toen weer ongeveer landde op de plek vanwaar hij was gesprongen.

‘Een mens!’ gromde hij. ‘Een mensenwelp. Kijk!’

Vlak voor hem stond een naakte, bruine baby die net kon lopen en die zich aan een lage tak vasthield – het zachtste en molligste wezen dat ooit ’s nachts naar een wolvenhol was gekomen. Hij keek Vader Wolf in de ogen en lachte.

‘Is dat een mensenwelp?’ zei Moeder Wolf. ‘Ik heb er nog nooit één gezien. Breng hem eens hier.’

Een wolf die het gewend is zijn eigen welpen te dragen, kan zo nodig een ei in zijn muil nemen zonder het te breken en hoewel Vader Wolf zijn kaken om de rug van het kind klemde, had geen enkele tand de huid geschramd toen hij hem tussen de welpen legde.

‘Wat is hij klein! En naakt en… moedig!’ zei Moeder Wolf zacht. De baby kroop tussen de welpen door om dicht bij de warme huid te komen. ‘Aha! Hij drinkt met de anderen mee. En dit is dus een mensenwelp? Welke wolvin heeft ooit kunnen zeggen dat er een mensenwelp tussen haar welpen lag?’

‘Zoiets heb ik weleens gehoord, maar in onze roedel of in onze tijd is dat nooit voorgekomen,’ zei Vader Wolf. ‘Hij heeft helemaal geen haar en ik zou hem zo kunnen doden met mijn poot. Maar kijk, hij kijkt op en is helemaal niet bang.’

Het maanlicht in de ingang van het hol werd opeens verduisterd, omdat Shere Khan zijn grote, geblokte kop en zijn schouders naar binnen probeerde te persen. Achter hem krijste Tabaqui: ‘Meneer, meneer, hier is hij naar binnen gegaan!’

‘Shere Khan bewijst ons een grote eer,’ zei Vader Wolf, maar hij keek kwaad uit zijn ogen. ‘Wat wenst Shere Khan?’

‘Mijn prooi. Er is hier een mensenwelp naar binnen gegaan,’ zei Shere Khan. ‘Zijn ouders zijn weggerend. Geef hier.’

Shere Khan was, zoals Vader Wolf al had gezegd, in het kampvuur van de houthakkers gesprongen en was nu woedend omdat hij pijn had aan zijn verbrande poten. Maar Vader Wolf wist dat de ingang van het hol te krap was voor een tijger. Zelfs waar hij nu stond, zaten zijn schouders en voorpoten al knel vanwege het ruimtegebrek, als die van een man die probeerde te vechten in een ton.

‘De wolven zijn een vrij volk,’ zei Vader Wolf. ‘Ze krijgen bevelen van het Hoofd van de Roedel en niet van de eerste de beste gestreepte veedoder. De mensenwelp is van ons… en we kunnen hem doden als we dat willen.’

‘Jij hebt helemaal niets te willen! Wat is dit nou weer voor flauwekul? Bij de stier die ik heb gedood, moet ik hier nou rondneuzen in je hondenhok om te krijgen wat mij toekomt? Ik ben het, Shere Khan, die tegen je spreekt!’

Het gebrul van de tijger donderde door het hol. Moeder Wolf schudde de welpen van zich af, sprong naar voren en richtte haar ogen als twee groene manen in de duisternis op de vlammende ogen van Shere Khan.

‘En ik ben het, Raksha, de Duivelin, die jou antwoord geeft. De mensenwelp is van mij, Lungri… helemaal van mij! Hij wordt niet gedood. Hij blijft in leven en zal met de roedel optrekken en met de roedel jagen en uiteindelijk zal hij… let op, naaktewelpjesjager… kikkereter… vissendoder… uiteindelijk zal hij jacht maken op jou! Ga nou maar weg, bij de sambar die ik heb gedood – ik eet geen uitgehongerd vee –, ga maar naar je moeder, verbrand junglebeest, want anders ben je straks nog manker dan toen je ter wereld kwam! Ga weg!’

Vader Wolf keek verbaasd toe. Hij was de tijd dat hij Moeder Wolf in een eerlijk gevecht met vijf andere wolven voor zich had weten te winnen alweer bijna vergeten, de tijd dat ze met de roedel optrok en niet de Duivelin werd genoemd omdat ze haar wilden vleien. Shere Khan durfde het wel tegen Vader Wolf op te nemen, maar Moeder Wolf kon hij niet aan, want hij wist dat zij, gezien de plek waar hij zich bevond, het terrein in haar voordeel had en zou vechten tot de dood erop volgde. Daarom rukte hij zich grommend los uit de ingang van het hol en toen hij helemaal los was, riep hij: ‘Op zijn eigen erf blaft elke hond! We zullen wel zien wat de roedel over het adopteren van mensenwelpen te zeggen heeft. De welp is van mij en eindigt uiteindelijk tussen mijn tanden, pluimstaartige dieven!’

Moeder Wolf wierp zich hijgend tussen haar welpen en Vader Wolf zei ernstig: ‘Shere Khan heeft wel een beetje gelijk. De welp moet door de roedel worden aanschouwd. Wil je hem nog steeds houden, moeder?’

‘Ik wil hem houden!’ zei ze hijgend. ‘Hij is hier ’s nachts, helemaal alleen, naakt en hongerig naartoe gekomen en toch was hij niet bang! Kijk, hij heeft al een van mijn jongen aan de kant geduwd. En die manke slager zou hem hebben gedood en weer naar de Wainganga zijn gevlucht, terwijl de dorpelingen ons hier uit wraak uit onze holen zouden jagen. Of ik hem wil houden? Zeker, ik wil hem houden. Lig stil, kleine kikker. O, jij, Mowgli… want ik noem je Mowgli de Kikker… er komt een tijd dat jij op Shere Khan zal jagen zoals hij op jou heeft gejaagd.’

‘Maar wat zal onze roedel ervan zeggen?’ zei Vader Wolf.

De Wet van de Jungle zegt heel duidelijk dat iedere wolf zich uit zijn roedel kan terugtrekken zodra hij is getrouwd, maar dat hij zijn welpen, zodra deze oud genoeg zijn om op eigen poten te staan, moet laten aanschouwen door de Roedelraad, die over het algemeen een keer per maand bij volle maan bijeenkomt, zodat de andere wolven ze kunnen herkennen. Na die welpenschouw kunnen de welpen gaan en staan waar ze willen en tot het moment dat ze hun eerste hertenbok hebben gedood, wordt er geen genade getoond voor een volwassen wolf van de roedel die een van de welpen doodt. De moordenaar krijgt de doodstraf zodra hij gevonden is, en als je daar even over nadenkt, zul je begrijpen dat dit zo moet zijn.

Vader Wolf wachtte tot zijn welpen een beetje konden rennen en bracht ze toen op de nacht van de Roedelraad samen met Mowgli en Moeder Wolf mee naar de Raadsrots, een heuveltop die was bezaaid met stenen en rotsen waarachter honderd wolven zich konden verschuilen. Akela, de grote, grijze Eenzame Wolf die vanwege zijn kracht en sluwheid de leider van de hele roedel was, lag languit op zijn rotsblok en onder hem zaten veertig of meer wolven van alle afmetingen en kleuren, van daskleurige veteranen die in hun eentje een hertenbok aankonden, tot jonge, zwarte driejarigen die alleen maar dachten dat ze dat konden. De Eenzame Wolf was nu al een jaar hun leider. Hij was in zijn jeugd twee keer in een wolvenval getrapt en één keer halfdood geslagen en voor dood achtergelaten en wist dus alles van de zeden en gebruiken van de mens. Bij de rots werd maar weinig gesproken. De welpen buitelden over elkaar heen in de kring waarin hun moeders en vaders zaten en nu en dan ging een oudere wolf rustig naar een welp om hem uitgebreid te aanschouwen en vervolgens met geruisloze poten naar zijn plek terug te keren. Soms duwde een moeder haar welp in het maanlicht om er zeker van te zijn dat hij niet over het hoofd werd gezien. En dan riep Akela vanaf zijn rotsblok: ‘Jullie kennen de wet, jullie kennen de wet. Kijk goed, wolven!’ De bezorgde moeders herhaalden de roep: ‘Kijk goed, kijk goed, wolven!’

Ten slotte – en de nekharen van Moeder Wolf gingen overeind staan toen het zover was – duwde Vader Wolf ‘Mowgli de Kikker’, zoals ze hem noemden, naar het midden van de kring, waar hij lachend ging zitten spelen met een paar stenen die glinsterden in het maanlicht.

Akela hief zijn kop niet eens op van zijn poten, maar herhaalde zijn eentonige roep: ‘Kijk goed!’ Achter de rotsen weerklonk een dof gebrul, de stem van Shere Khan, die riep: ‘De welp is van mij! Geef hem aan mij! Wat moet het Vrije Volk nou met een mensenwelp?’ Akela spitste niet eens de oren. Hij zei alleen: ‘Kijk goed, wolven! Wat moet het Vrije Volk nou met de bevelen van iemand die niet bij het Vrije Volk hoort? Kijk goed!’

Er steeg een koor van dof gegrom op en een jonge wolf in zijn vierde jaar kaatste de vraag van Shere Khan terug naar Akela: ‘Wat moet het Vrije Volk nou met een mensenwelp?’ Nu bepaalt de Wet van de Jungle dat, in het geval van een geschil over het recht van een welp om door de roedel te worden opgenomen, er voor hem moet worden gesproken door ten minste twee leden van de Roedel die niet zijn vader en moeder zijn.

‘Wie spreekt voor deze welp?’ zei Akela. ‘Wie van het Vrije Volk spreekt voor deze welp?’ Er kwam geen antwoord en Moeder Wolf maakte zich op voor het gevecht dat haar laatste zou zijn, als het op vechten zou uitlopen.

Toen ging het enige andere dier dat bij de Roedelraad wordt toegelaten – Baloe, de slaperige bruine beer die de wolvenwelpen de Wet van de Jungle leert, oude Baloe, die kan gaan en staan waar hij wil omdat hij alleen noten en wortels en honing eet – toen ging Baloe op zijn achterpoten zitten en bromde.

‘De mensenwelp… de mensenwelp?’ zei hij. ‘Ik spreek voor de mensenwelp. Er schuilt geen kwaad in een mensenwelp. Ik beschik niet over de gave van het woord, maar ik spreek de waarheid. Laat hem met de roedel optrekken en net als de anderen worden opgenomen. Ik zal hem zelf lesgeven.’

‘We hebben nog iemand nodig,’ zei Akela. ‘Baloe heeft gesproken en hij is de leraar van onze jonge welpen. Wie spreekt er voor hem, behalve Baloe?’

Er viel een zwarte schaduw in het midden van de kring. Het was Bagheera de Zwarte Panter, die helemaal inktzwart was, maar in een bepaald licht een pantertekening als het patroon van gemoireerde zijde had. Iedereen kende Bagheera en niemand waagde het om hem de poot dwars te zetten, want hij was zo sluw als Tabaqui, zo moedig als de wilde buffel en zo roekeloos als de gewonde olifant. Maar zijn stem was zo zacht als wilde honing die uit een boom druipt en zijn vacht was zachter dan dons.

‘O, Akela en iedereen van het Vrije Volk,’ zei hij spinnend, ‘ik heb geen rechten in jullie raad, maar de Wet van de Jungle zegt dat het leven van een welp voor een bepaalde prijs gekocht kan worden wanneer er twijfel is met betrekking tot een nieuwe welp, maar het geen halszaak is. En de wet zegt niets over wie die prijs mag betalen. Klopt dat?’

‘Dat klopt! Dat klopt!’ zeiden de jonge wolven, die altijd honger hebben. ‘Luister naar Bagheera. De welp kan voor een bepaalde prijs worden gekocht. Dat is de wet.’

‘Ik weet dat ik niet het recht heb om hier te spreken en daarom vraag ik u om toestemming.’

‘Spreek dan maar,’ riepen twintig stemmen.

‘Het is een schande om een naakte welp te doden. Bovendien is hij waarschijnlijk een betere prooi wanneer hij volwassen is. Baloe heeft voor hem gesproken. Nu voeg ik een stier toe aan het woord van Baloe, en een vette bovendien, die ik zonet op nog geen kilometer hiervandaan heb gedood, als jullie de mensenwelp overeenkomstig de wet willen opnemen. Is dat een moeilijke keuze?’

Er steeg rumoer op van een groot aantal stemmen die zeiden: ‘Wat maakt het uit? In het regenseizoen gaat hij toch wel dood. Hij verbrandt in de zon. Wat kan een naakte kikker nou verder voor kwaad? Laat hem maar optrekken met de roedel. Waar is die stier, Bagheera? Laten we hem opnemen.’ En toen weerklonk Akela’s diepe huil: ‘Kijk goed… kijk goed, wolven!’

Mowgli had nog steeds veel belangstelling voor de stenen en hij had niets in de gaten toen de wolven hem een voor een kwamen aanschouwen. Uiteindelijk daalden ze allemaal de heuvel af naar de dode stier en bleven alleen Akela, Bagheera, Baloe en Mowgli’s eigen wolven daar achter. Shere Khan brulde nog steeds in het donker, want hij was woedend dat Mowgli niet aan hem was uitgeleverd.

‘Ja, brul maar raak,’ zei Bagheera tussen neus en snorharen door, ‘want er komt een tijd dat dit naakte wezen je wel een ander liedje zal laten brullen, of anders weet ik niets van mensen.’

‘Goed gedaan,’ zei Akela. ‘Mensen en hun welpen zijn heel slim. Misschien hebben we ooit nog iets aan hem.’

‘Inderdaad, misschien heb je iets aan hem in tijden van nood, want niemand mag hopen dat hij voor altijd de leider van de roedel blijft,’ zei Bagheera.

Akela zweeg. Hij dacht aan de tijd die voor iedere leider van iedere roedel ooit aanbreekt wanneer zijn krachten het begeven en hij zwakker en zwakker wordt, tot hij uiteindelijk door de wolven wordt gedood en er een nieuwe leider opstaat… die op zijn beurt zal worden gedood.

‘Neem hem mee,’ zei hij tegen Vader Wolf, ‘en voed hem op als iemand van het Vrije Volk.’

En zo werd Mowgli opgenomen in de roedel van Seoni voor de prijs van een stier en het woord van Baloe.

Nu moet je er maar genoegen mee nemen dat er tien of elf jaar wordt overgeslagen en raden naar het wonderlijke leven dat Mowgli tussen de wolven leidde, omdat er evenveel boeken zouden worden gevuld als het allemaal werd opgeschreven. Hij groeide op met de welpen, die natuurlijk al bijna volwassen wolven waren toen hij nog maar een kind was, en leerde van Vader Wolf wat hij moest doen en wat dingen in de jungle betekenden, tot al het geritsel in het gras, ieder zuchtje van de warme avondlucht, iedere roep van de uilen boven zijn hoofd, ieder krasje van de klauw van een vleermuis die even in een boom rustte en iedere plons van een vis die opsprong in een poel voor hem evenveel betekenden als het werk op een kantoor voor een zakenman. Als hij niet aan het leren was, lag hij buiten te slapen in de zon en ging hij vervolgens weer eten en slapen. Wanneer hij smerig was of het warm had, ging hij zwemmen in de poeltjes in het woud en wanneer hij honing wilde (Baloe had hem verteld dat honing en noten even lekker waren als rauw vlees), ging hij ernaar op zoek en klom hij in een boom, en dat leerde hij van Bagheera. Bagheera lag languit op een tak en riep: ‘Kom maar, kleine vriend’, en eerst klampte Mowgli zich vast als een luiaard, maar later slingerde hij even dapper door de takken als de grijze aap. Wanneer de roedel bijeenkwam, nam ook hij zijn plek in bij de Raadsrots en ontdekte er dat iedere wolf die hij strak bleef aanstaren, gedwongen was om de ogen neer te slaan en daarom staarde hij ze vaak voor de lol aan. Andere keren trok hij de lange doorns uit de pootkussentjes van zijn vrienden, want wolven hebben verschrikkelijk veel last van doorns en van klissen in hun vacht. ’s Nachts daalde hij soms de heuvel af naar de akkers en gluurde dan heel nieuwsgierig bij de dorpelingen naar binnen in hun hut, maar hij wantrouwde de mensen omdat Bagheera hem een vierkante kist met een valluik had laten zien die zo listig in de jungle was verstopt dat hij er bijna in gelopen was, en hem had verteld dat het een val was. Maar het liefst van alles ging hij met Bagheera naar het donkere, warme hart van het woud om de hele zwoele dag te slapen en ’s nachts te kijken hoe Bagheera zijn prooi doodde. Bagheera doodde maar wat wanneer hij honger had en dat deed Mowgli ook – op één uitzondering na. Zodra hij oud genoeg was om dingen te begrijpen, vertelde Bagheera hem dat hij van het vee af moest blijven omdat hij in de roedel was opgenomen voor de prijs van een stier. ‘De hele jungle is van jou,’ zei Bagheera, ‘en je mag iets doden als je sterk genoeg bent om het te doden, maar voor de stier waarmee jij bent gekocht, moet je nooit vee doden of eten, of het nou jong is of oud. Dat is de Wet van de Jungle.’ Mowgli gehoorzaamde trouw.

En hij groeide en werd zo sterk als een jongen die niet weet dat hij lessen leert en die alleen maar aan zijn eten hoeft te denken maar kan worden.

Moeder Wolf vertelde hem een enkele keer dat hij Shere Khan niet kon vertrouwen en op een dag zou moeten doden, en hoewel een jonge wolf ieder uur van de dag aan die raad zou hebben gedacht, vergat Mowgli hem omdat hij maar een jongen was – hoewel hij van zichzelf zou hebben gezegd dat hij een wolf was als hij een mensentaal had kunnen spreken.

Shere Khan kruiste geregeld zijn pad in de jungle, want toen Akela ouder en zwakker begon te worden, werd de manke tijger goede vrienden met de jongere wolven van de roedel, die achter hem aan liepen om zijn restjes op te pikken, iets wat Akela nooit zou hebben toegestaan als hij zijn gezag had durven uitoefenen. Shere Khan paaide hen en vroeg zich hardop af waarom zulke uitstekende jonge jagers het pikten dat ze geleid werden door een stervende wolf en een mensenwelp. ‘Ze zeggen me,’ zei Shere Khan, ‘dat jullie hem bij de raad niet in de ogen durven te kijken.’ Dan gromden de jonge wolven en zetten ze hun nekharen op.

Bagheera, die overal ogen en oren had, wist hiervan en vertelde Mowgli een enkele keer met zoveel woorden dat Shere Khan hem op een dag zou doden, en dan lachte Mowgli en antwoordde hij: ‘Ik heb de roedel en ik heb jou. En Baloe is wel lui, maar misschien deelt hij ook wel een paar meppen voor me uit. Waarom zou ik bang moeten zijn?’

Het was op een ontzettend warme dag dat Bagheera een ingeving kreeg – vanwege iets wat hij had gehoord. Misschien dat Sahi het Stekelvarken het hem had gezegd, maar toen ze diep in de jungle waren en de jongen met zijn hoofd op de prachtige, zwarte vacht van Bagheera lag, zei hij tegen Mowgli: ‘Kleine vriend, hoeveel keer heb ik je nou al gezegd dat Shere Khan je vijand is?’

‘Net zoveel keer als er noten aan die palmboom hangen,’ zei Mowgli, die natuurlijk niet kon tellen. ‘En wat dan nog? Ik heb slaap, Bagheera, en Shere Khan is niet meer dan een lange staart met luidruchtige praatjes, net als Mor de Pauw.’

‘Maar dit is niet het moment om te slapen. Dat weet Baloe. Dat weet ik. Dat weet de roedel. Dat weet zelfs het domme, domme hert. Tabaqui heeft het je ook gezegd.’

‘Ho! Ho!’ zei Mowgli. ‘Tabaqui kwam niet zo lang geleden naar me toe met allemaal onbeschofte praatjes en toen zei hij dat ik een naakte mensenwelp was en niet eens geschikt was om aardnoten op te graven, maar ik heb Tabaqui bij zijn staart gepakt en hem twee keer tegen een palmboom geramd om hem manieren te leren.’

‘Dat was dan dom van je, want Tabaqui is misschien een onruststoker, maar hij zou je wel iets hebben verteld dat jou onmiddellijk aangaat. Doe je ogen open, kleine vriend. Shere Khan durft je niet te doden in de jungle, maar je moet wel bedenken dat Akela ontzettend oud is en dat het niet lang meer duurt voordat de dag aanbreekt dat hij zijn hertenbok niet kan doden en geen leider meer zal zijn. Veel wolven die je hebben aanschouwd toen je voor het eerst naar de raad werd gebracht, zijn nu ook oud en de jonge wolven geloven dat er in de roedel geen plek is voor een mensenwelp, omdat Shere Khan ze dat heeft gezegd. Binnenkort ben je een man.’

‘Mag een man dan niet met zijn broeders optrekken?’ zei Mowgli. ‘Ik ben in de jungle geboren. Ik heb me altijd aan de Wet van de Jungle gehouden en er is geen wolf of ik heb wel doorns uit zijn poten getrokken. Het zijn mijn broeders!’

Bagheera rekte zich helemaal uit en kneep zijn ogen half dicht. ‘Kleine vriend,’ zei hij, ‘voel eens onder mijn kaak.’

Mowgli stak zijn sterke, bruine hand uit en voelde een kaal plekje onder Bagheera’s zijdezachte kin, op de plek waar de enorme, rollende spieren onder het glanzende haar verscholen gingen.

‘Niemand in de jungle weet dat ik, Bagheera, dit merkteken heb… het merkteken van de halsband. En toch, kleine vriend, ben ik onder de mensen geboren en is mijn moeder onder de mensen gestorven… in de kooien van het koninklijk paleis in Udaipur. Daarom heb ik bij de raad de prijs voor je betaald toen je een naakt welpje was… ja, ik ben ook onder de mensen geboren. Ik had nog nooit de jungle gezien. Ze gaven me vanachter de tralies te eten uit een ijzeren pan tot ik op een nacht voelde dat ik Bagheera was – de Panter – en geen mensenspeeltje, en dat stomme slot met mijn poot kapotsloeg en vertrok… en omdat ik de mensengebruiken had geleerd, werd ik verschrikkelijker in de jungle dan Shere Khan. Dat is toch zo?’

‘Ja,’ zei Mowgli, ‘de hele jungle is bang voor Bagheera… de hele jungle, behalve Mowgli.’

‘O, maar jij bent een mensenwelp,’ zei de zwarte panter vertederd, ‘en zoals ik naar mijn jungle ben teruggegaan, zo zul jij uiteindelijk naar de mensen terugkeren… naar de mensen die je broeders zijn… als je tenminste niet in de raad wordt gedood.’

‘Maar waarom… waarom zou iemand mij willen doden?’ zei Mowgli.

‘Kijk me aan,’ zei Bagheera, en Mowgli keek hem in de ogen. Binnen een halve minuut wendde de grote panter zijn kop af.

‘Daarom dus,’ zei hij en verplaatste zijn poot op de bladeren. ‘Zelfs ik durf je niet in de ogen te kijken terwijl ik onder de mensen ben geboren en van je hou, kleine vriend. De anderen haten je omdat ze je niet durven aan te kijken, omdat je slim bent, omdat je doorns uit hun poten hebt getrokken… omdat je een mens bent.’

‘Dat wist ik allemaal niet,’ zei Mowgli bedroefd en hij fronste zijn zware, zwarte wenkbrauwen.

‘Wat zegt de Wet van de Jungle? Eerst toeslaan en dan waarschuwen. Juist omdat je zo zorgeloos bent, weten ze dat je een mens bent. Maar je moet verstandig zijn. Ik weet zeker dat de roedel zich tegen jou en Akela zal keren wanneer hij zijn volgende prooi mist… en elke jacht kost het hem meer moeite om zijn hertenbok te pakken te krijgen. Dan houden ze een jungleraad bij de Rots en dan… dan… ik weet het!’ zei Bagheera en hij sprong op. ‘Ga naar de hutten van de mensen in het dal en haal wat van de Rode Bloem die daar groeit zodat je tegen die tijd een nog sterkere vriend hebt dan ik of Baloe of de wolven van de roedel die van je houden. Ga de Rode Bloem halen.’

Met Rode Bloem bedoelde Bagheera vuur, maar geen enkel wezen in de jungle noemt vuur bij zijn naam. Alle dieren zijn er doodsbang voor en verzinnen honderd verschillende manieren om het te beschrijven.

‘De Rode Bloem,’ zei Mowgli, ‘die in de schemering bij hun hutten bloeit? Ik zal er wat van gaan halen.’

‘Hier spreekt een mensenwelp,’ zei Bagheera trots. ‘Denk eraan dat het in potjes groeit. Ga er snel een halen en hou het bij je voor wanneer je het nodig hebt.’

‘Goed!’ zei Mowgli. ‘Ik ga al. Maar weet je zeker, mijn Bagheera,’ – hij sloeg zijn arm om de prachtige nek en keek hem diep in de grote ogen – ‘weet je zeker dat Shere Khan hierachter zit?’

‘Bij het gebroken slot dat mij bevrijd heeft, dat weet ik zeker, kleine vriend.’

‘Bij de stier waarmee ik gekocht ben, dan zet ik Shere Khan dit betaald, en misschien nog wel meer,’ zei Mowgli en hij sprong weg.

Dat is een man. Dat is nou een echte man, zei Bagheera in zichzelf en hij ging weer liggen. O, Shere Khan, geen jacht was ooit zo noodlottig als jouw kikkerjacht van tien jaar geleden!

Mowgli was diep in het woud aan het hollen en zijn hart bonsde in zijn keel. Hij kwam bij het hol toen de avondnevel opkwam, haalde diep adem en keek het dal in. De welpen waren weg, maar Moeder Wolf, die achter in het hol lag, hoorde aan zijn gehijg dat haar kikker iets dwarszat.

‘Wat is er aan de hand, zoon?’ zei ze.

‘Wat vleermuizengeklets van Shere Khan,’ riep hij terug. ‘Ik ga vanavond jagen op de akkers.’ En hij stormde naar beneden door de struiken, naar de rivier onder in het dal. Hier bleef hij opeens stilstaan, want hij hoorde het gehuil van de jagende roedel, het gebulk van de opgejaagde sambar en het gesnuif van het dier toen het in het nauw was gedreven. Vervolgens klonk het kwaadaardige, bijtende gehuil van de jonge wolven: ‘Akela! Akela! Laat de Eenzame Wolf maar eens bewijzen hoe sterk hij is. Maak plaats voor de leider van de roedel! Springen, Akela!’

De Eenzame Wolf had waarschijnlijk gesprongen en zijn prooi gemist, want Mowgli hoorde de klap van zijn kaken en vervolgens gejank toen de sambar hem een schop met zijn voorpoot gaf.

Hij bleef niet langer wachten, maar ging snel verder, en het gehuil werd steeds zwakker toen hij door de akkers van de dorpelingen rende.

‘Bagheera heeft de waarheid gesproken,’ zei hij hijgend toen hij zich achter een berg veevoer bij het raam van een hut verstopte. ‘Morgen is het een belangrijke dag voor Akela en mij.’

Toen duwde hij zijn gezicht tegen het raam en keek hij naar het vuur in de haard. Hij zag hoe de vrouw van de man opstond en het vuur in het donker zwarte brokken voerde, en toen het ochtend werd en de nevels helemaal wit en kil waren, zag hij hoe het kind van de man een rieten korf pakte die vanbinnen met klei was ingesmeerd, deze met stukken roodgloeiend houtskool vulde, hem onder zijn deken verstopte en naar buiten ging om in de stal voor de koeien te zorgen.

‘Is dat alles?’ zei Mowgli. ‘Als een welp het kan, is er niets om bang voor te zijn.’ Daarom sloop hij de hoek om, ging naar de jongen, pakte de korf uit zijn handen en verdween in de nevelen terwijl de jongen brulde van angst.

‘Ze lijken op mij,’ zei Mowgli en hij blies in de korf, zoals hij de vrouw had zien doen. ‘Dit ding gaat dood als ik het niets te eten geef.’ En hij gooide twijgen en droge boomschors op het rode spul. Halverwege de heuvel ontmoette hij Bagheera, wiens vacht door de ochtenddauw fonkelde als maanstenen.

‘Akela heeft zijn prooi gemist,’ zei de panter. ‘Ze wilden hem gisteren al doden, maar ze hadden jou erbij nodig. Ze hebben op de heuvel naar je gezocht.’

‘Ik was op de akkers. Ik ben er klaar voor. Kijk!’ Mowgli stak de vuurkorf naar hem uit.

‘Goed zo! Ik heb gezien hoe mensen een droge tak in dat spul staken en hoe de Rode Bloem vervolgens aan het uiteinde van de tak begon te bloeien. Ben je niet bang?’

‘Nee. Waarom zou ik bang moeten zijn? Ik herinner me nu… als het geen droom is… dat ik, voordat ik een wolf was, naast de Rode Bloem lag en dat het warm en behaaglijk was.’

Die hele dag zat Mowgli in het hol, zorgde voor zijn vuurkorf en stak er droge takken in om te kijken hoe dat eruitzag. Hij vond een tak die aan zijn wensen voldeed en toen Tabaqui die avond naar het hol kwam om hem op tamelijk onbeschofte wijze mede te delen dat hij naar de Raadsrots moest komen, lachte hij tot Tabaqui wegrende. En vervolgens ging Mowgli lachend naar de raad.

Akela de Eenzame Wolf lag naast zijn rotsblok ten teken dat het leiderschap van de roedel open was en Shere Khan liep heen en weer met zijn gevolg van wolven die van zijn restjes leefden en openlijk voor hem kropen. Bagheera lag naast Mowgli en de vuurkorf stond tussen Mowgli’s knieën. Toen iedereen er was, begon Shere Khan te spreken – iets wat hij nooit zou hebben gedurfd als Akela nog in de bloei van zijn leven was geweest.

‘Daar heeft hij geen recht toe,’ fluisterde Bagheera. ‘Dat moet je hem zeggen. Hij is een hondenjong. Dan wordt hij vast bang.’

Mowgli sprong overeind. ‘Vrij Volk,’ riep hij, ‘is Shere Khan de leider van de roedel? Wat heeft een tijger ermee te maken wie onze leider wordt?’

‘Aangezien er nu geen leider is en ik ben gevraagd om hier te spreken…’ begon Shere Khan.

‘Door wie?’ zei Mowgli. ‘Zijn we allemaal jakhalzen dat we voor die veeslachter kruipen? Alleen de roedel beslist wie de leider van de roedel wordt.’

Er werd geblaft: ‘Zwijg, mensenwelp!’ ‘Laat hem spreken. Hij heeft zich aan onze wet gehouden.’ En uiteindelijk bulderden de ouderen van de roedel: ‘Laat de Dode Wolf spreken.’ Wanneer de leider van de roedel zijn prooi heeft gemist, wordt hij Dode Wolf genoemd zolang hij nog in leven is – en dat is meestal niet lang.

Vermoeid hief Akela zijn oude kop op: ‘Vrij Volk, en ook jullie, jakhalzen van Shere Khan, ik heb jullie twaalf seizoenen lang naar en van de prooien geleid en al die tijd is er niemand in een val gelopen of verminkt geraakt. Nu heb ik mijn prooi gemist. Jullie weten dat het een val was. Jullie weten hoe jullie mij naar een jong paardhert hebben geleid om mijn zwakte aan te tonen. Dat hebben jullie handig gedaan. Jullie hebben het recht om me hier op de Raadsrots te doden. En daarom vraag ik wie er nu naar voren komt om een einde aan het leven van de Eenzame Wolf te maken. Want volgens de Wet van de Jungle is het mijn recht dat jullie een voor een naar voren komen.’

Er viel een lange stilte omdat geen enkele wolf een gevecht op leven en dood met Akela aandurfde. Toen brulde Shere Khan: ‘Bah! Wat hebben wij met deze tandeloze gek te maken? Hij is ten dode opgeschreven! Het gaat om de mensenwelp, die te lang heeft geleefd. Vrij Volk, zijn vlees is altijd al voor mij geweest. Geef hem aan mij! Ik ben dat gedoe met menswolven helemaal zat. Hij is de jungle nu al tien seizoenen tot last. Geef de mensenwelp aan mij, want anders blijf ik hier altijd jagen en dan geef ik jullie niet één bot. Hij is een mens, een mensenkind, en ik haat hem vanuit het merg van mijn botten!’

Toen huilde meer dan de helft van de roedel: ‘Een mens! Een mens! Wat heeft een mens nou bij ons te zoeken? Hij gaat maar terug naar zijn eigen volk.’

‘Zodat hij alle mensen uit de dorpen op ons af kan sturen?’ bulderde Shere Khan. ‘Nee, geef hem aan mij! Hij is een mens en niemand hier durft hem in de ogen te kijken.’

Akela hief zijn kop weer op en zei: ‘Hij heeft ons eten gegeten. Hij heeft met ons geslapen. Hij heeft onze prooien opgejaagd. Hij heeft geen enkele junglewet overtreden.’

‘Bovendien heb ik een stier voor hem betaald toen hij in de roedel werd opgenomen. De waarde van de stier is misschien gering, maar de eer van Bagheera is iets waarvoor hij misschien wel wil vechten,’ zei Bagheera met zijn lieflijkste stem.

‘Een stier waarmee tien jaar geleden is betaald!’ gromde de roedel. ‘Wat moeten we nou met botten die tien jaar oud zijn?’

‘Of met een gelofte?’ zei Bagheera, die zijn lip optrok en zijn witte tanden ontblootte. ‘Jullie heten inderdaad niet voor niets het Vrije Volk…’

‘Geen enkele mensenwelp mag optrekken met het Junglevolk,’ brulde Shere Khan. ‘Geef hem aan mij!’

‘Hij is in alles onze broeder, behalve naar het bloed,’ vervolgde Akela, ‘en dan willen jullie hem hier doden! Echt, ik leef al veel te lang. Er zijn er een paar die vee eten en ik heb gehoord dat anderen van Shere Khan hebben geleerd hoe ze kinderen van de dorpelingen in de donkere nacht van de drempel moeten wegslepen. Daarom weet ik dat jullie lafbekken zijn en dat ik nu tegen lafbekken spreek. Het staat vast dat ik moet sterven en mijn leven heeft geen enkele waarde, want anders zou ik dat offeren voor dat van de mensenwelp. Maar als jullie de mensenwelp naar zijn volk laten vertrekken, zweer ik op de eer van onze roedel – een klein ding dat jullie uit het oog hebben verloren omdat jullie geen leider hebben – dat ik, als mijn tijd om te sterven gekomen is, geen tand naar jullie zal ontbloten. Ik zal sterven zonder te vechten. Dan worden er minstens drie levens van de roedel gespaard. Meer kan ik niet doen, maar als jullie willen, kan ik jullie de schande besparen die jullie treft als jullie een onschuldige broeder doden, een broeder voor wie is gesproken en die volgens de Wet van de Jungle tegen een prijs in de roedel is opgenomen.’

‘Hij is een mens… een mens… een mens!’ gromde de roedel, en de meeste wolven schaarden zich om Shere Khan, die met zijn staart begon te zwiepen.

‘Nu ligt de zaak in jouw handen,’ zei Bagheera tegen Mowgli. ‘Wij kunnen alleen nog maar vechten.’

Mowgli kwam overeind – met de vuurkorf in zijn handen. Toen stak hij zijn armen uit en gaapte hij recht voor de raad, maar hij was razend van woede en verdriet, want als echte wolven hadden de wolven hem nooit gezegd hoezeer ze hem haatten. ‘Luister!’ riep hij. ‘Het is nergens voor nodig om als honden te janken. Jullie hebben me vanavond zo vaak gezegd dat ik een mens ben, en werkelijk, ik had de rest van mijn leven met jullie een wolf willen zijn, dat ik het gevoel heb dat jullie de waarheid spreken. Daarom noem ik jullie niet meer mijn broeders, maar sag, honden, zoals een mens jullie noemt. Jullie bepalen niet meer wat jullie wel of niet doen. Dat bepaal ik, en om dat jullie aan je verstand te brengen, heb ik, de mens, wat van de Rode Bloem meegebracht waar jullie, honden, zo bang voor zijn.’

Hij gooide de vuurkorf op de grond en een paar roodgloeiende kooltjes deden een droog bosje mos in brand vliegen en opvlammen, waarop de hele raad angstig achteruitdeinsde voor de dansende vlammen.

Mowgli stak zijn dode tak in het vuur en wachtte tot de twijgen begonnen te branden en te knetteren en zwaaide ermee boven zijn hoofd tussen de terugdeinzende wolven.

‘Jij bent de meester,’ fluisterde Bagheera. ‘Red het leven van Akela. Hij is altijd je vriend geweest.’

Akela, de meedogenloze, oude wolf die in zijn hele leven nog nooit om genade had gesmeekt, keek vol medelijden naar Mowgli, die daar spiernaakt stond, met zijn lange, zwarte haar over zijn schouders, in het licht van de brandende tak die de schaduwen deed springen en huiveren.

‘Goed!’ zei Mowgli en hij staarde langzaam in het rond. ‘Ik zie dat jullie honden zijn. Ik vertrek en ga naar mijn eigen volk… als het tenminste mijn eigen volk is. De jungle is voor mij gesloten en ik moet jullie taal en jullie vriendschap vergeten, maar ik zal meer genade tonen dan jullie. Omdat ik in alles behalve in het bloed jullie broeder was, zal ik jullie niet aan de mensen verraden zoals jullie mij hebben verraden.’ Hij schopte met zijn voet in het vuur en de vonken vlogen op. ‘Er zal geen oorlog zijn in de roedel. Maar er is één schuld die ik nog moet voldoen voordat ik vertrek.’ Hij stapte naar de plek waar Shere Khan dommig naar de vlammen zat te staren en greep hem bij de pluk haar onder zijn kin. Bagheera volgde hem voor het geval er ongelukken zouden gebeuren. ‘Sta op, hond!’ riep Mowgli. ‘Sta op wanneer een mens tegen je praat, want anders steek ik je vacht in brand!’

De oren van Shere Khan lagen plat tegen zijn kop en hij sloot zijn ogen, want de vlammende tak was heel dichtbij.

‘Deze veeslachter heeft gezegd dat hij me in de raad zou doden omdat hij me niet heeft gedood toen ik een welp was. Kijk, dit is hoe mensen honden slaan. Als je ook maar een snorhaar verroert, Lungri, ram ik de Rode Bloem door je strot!’ Hij sloeg Shere Khan met de tak op zijn kop en de tijger was doodsbang en piepte en jankte.

‘Bah! Ga nou maar weg, verschroeide junglekat! Maar onthoud dat ik de volgende keer als man naar de Raadsrots zal komen en de vacht van Shere Khan op mijn hoofd zal dragen. Verder staat het Akela vrij om te leven zoals hij het wil. Jullie doden hem niet, omdat ik dat niet wil. En ik denk ook niet dat jullie hier nog langer blijven zitten met jullie tong uit je bek alsof jullie iets anders zijn dan de honden die ik ga verjagen… zo! Ga weg!’ Het vuur laaide woedend op aan het uiteinde van de tak en Mowgli sloeg links en rechts in de kring om zich heen en de wolven vluchtten huilend weg terwijl de vonken hun vacht in brand staken. Uiteindelijk waren alleen Akela, Bagheera en misschien tien wolven die partij hadden gekozen voor Mowgli nog over. Toen begon iets in het binnenste van Mowgli zo’n pijn te doen als hij in zijn hele leven nog nooit had gevoeld, en hij slikte en snikte en de tranen stroomden over zijn gezicht.

‘Wat is dit? Wat is dit?’ zei hij. ‘Ik wil de jungle helemaal niet verlaten en ik weet niet wat dit is. Ga ik dood, Bagheera?’

‘Nee, kleine vriend. Dat zijn alleen maar tranen, die mensen soms krijgen,’ zei Bagheera. ‘Nu weet ik dat je een man bent geworden en geen mensenwelp meer bent. De jungle is inderdaad vanaf nu voor jou gesloten. Laat het maar lopen, Mowgli. Het zijn alleen maar tranen.’ Daarom ging Mowgli zitten en huilde hij alsof zijn hart brak. Hij had nog nooit in zijn hele leven gehuild.

‘Goed,’ zei hij, ‘nu vertrek ik naar de mensen. Maar eerst moet ik afscheid nemen van mijn moeder.’ En hij ging naar het hol waar ze met Vader Wolf woonde en hij lag op haar vacht te huilen terwijl de vier welpen erbarmelijk jankten.

‘Zullen jullie me niet vergeten?’ zei Mowgli.

‘Nooit, zolang wij nog een spoor kunnen volgen,’ zeiden de welpen. ‘Als je een mens bent geworden, moet je naar de voet van de heuvel komen en dan zullen we met je praten en naar de akkers gaan om ’s nachts met je te spelen.’

‘Kom snel terug!’ zei Vader Wolf. ‘O, wijze, kleine kikker, kom snel terug, want we worden oud, je moeder en ik.’

‘Kom snel terug,’ zei Moeder Wolf, ‘mijn kleine, naakte zoon, want luister, mensenkind, ik heb meer van je gehouden dan van mijn eigen welpen.’

‘Ik kom zeker terug,’ zei Mowgli, ‘en als ik terugkom is het om de pels van Shere Khan op de Raadsrots uit te spreiden. Vergeet me niet! Zeg iedereen in de jungle dat ze me niet moeten vergeten!’

De dag begon aan te breken toen Mowgli in zijn eentje de heuvel afdaalde om de geheimzinnige wezens die mensen worden genoemd te ontmoeten.

Jachtlied van de roedel van Seoni

De sambar burlde bij het krieken van de dag

Een keer, twee keer, nog een keer!

En er sprong een hert, er sprong een hert!

Dat zag ik toen het ochtend werd

En bij de drenkplaats op de uitkijk lag,

Een keer, twee keer, nog een keer!

De sambar burlde bij het krieken van de dag

Een keer, twee keer, nog een keer!

Er ging een wolf vandoor, een wolf vandoor,

En we zochten en vonden en vonden zijn spoor,

En we zochten en vonden en huilden in koor,

Een keer, twee keer, nog een keer!

De roedel huilde bij het krieken van de dag

Een keer, twee keer, nog een keer!

Poten in de jungle en nergens sporen!

Ogen die de duisternis doorboren!

Zegt het voort en laat de jachtroep horen!

Een keer, twee keer, nog een keer!

KAA’S JACHT

Zijn vlekken zijn de trots van het luipaard, zijn hoorns de buffel zijn pracht;

Wees proper, want de kracht van de jager herken je aan de glans van zijn vacht.

Als je merkt dat de sambar jou met zijn gewei kan doorboren,

Hoef je dat ons niet te zeggen: zoiets weten we altijd lang van tevoren.

Druk de jongen van een vreemde nooit plat, maar begroet ze als zuster en broeder,

Want al zijn ze klein en onhandig, misschien is de berin wel hun moeder.

‘Ik ben de sterkste!’ zegt de welp wanneer hij voor het eerst heeft gedood;

Laat hem maar denken en zwijg, want de welp is klein en de jungle is groot.

– Spreuken van Baloe

Alles wat hier wordt verteld, gebeurde enige tijd voordat Mowgli uit de wolvenroedel van Seoni werd verstoten en wraak nam op Shere Khan de Tijger. Het was in de tijd dat Baloe hem de Wet van de Jungle leerde. De grote, ernstige, oude bruine beer was blij dat hij zo’n vlotte leerling had, want de jonge wolven leren alleen die dingen van de Wet van de Jungle die betrekking hebben op hun eigen roedel en stam en rennen weg zodra ze het jachtvers kunnen opzeggen: ‘Poten die geen geluid maken, ogen die in het donker kunnen zien, oren die de wind in hun hol kunnen horen en scherpe, witte tanden, dat zijn de kenmerken van onze broeders behalve van Tabaqui de Jakhals en de hyena, die we haten.’ Maar Mowgli moest nog veel meer leren omdat hij een mensenwelp was. Soms kwam Bagheera de Zwarte Panter door de jungle aangeslenterd om te zien hoe het met zijn oogappel ging en dan lag hij met zijn kop tegen een boom te spinnen terwijl Mowgli de les van de dag opzei voor Baloe. De jongen kon bijna even goed klimmen als zwemmen en bijna even goed zwemmen als rennen en daarom leerde Baloe, de Leraar van de Wetten, hem de Wetten van het Woud en van het Water: hoe hij een rotte tak van een stevige tak kon onderscheiden, hoe hij de wilde bijen beleefd moest aanspreken wanneer hij vijftien meter boven de grond op een bijenkorf stuitte, wat hij tegen Mang de Vleermuis moest zeggen wanneer hij hem ’s middags in de takken stoorde en hoe hij de waterslangen in de poelen moest waarschuwen voordat hij tussen hen in dook. De junglevolkeren vinden het niet prettig om gestoord te worden en zijn maar al te bereid om een indringer aan te vallen. Toen leerde Mowgli ook de jachtroep van de vreemdelingen, die iemand van het Junglevolk buiten zijn eigen jachtgebied moet herhalen tot hij beantwoord wordt. Vertaald betekent het: ‘Geef me toestemming om hier te jagen, want ik heb honger.’ Het antwoord luidt: ‘Jaag dan op eten, maar niet voor je plezier.’

Uit dit alles blijkt wel hoeveel Mowgli uit zijn hoofd moest leren en hij werd er ontzettend moe van om alles honderd keer te herhalen, maar daar was een reden voor, zoals Baloe aan Bagheera uitlegde op een dag dat Mowgli een dreun had gekregen en boos was weggerend: ‘Een mensenwelp is een mensenwelp en hij moet de héle Wet van de Jungle leren.’

‘Maar bedenk eens hoe klein hij is,’ zei de zwarte panter, die Mowgli vreselijk zou hebben verwend als het aan hem had gelegen. ‘Hoe kan hij met zijn kleine hoofdje nou al jouw lange verhalen opnemen?’

‘Is iemand in de jungle te klein om te worden gedood? Nee. Daarom leer ik hem deze dingen en sla ik hem als hij iets vergeet, maar wel heel zacht.’

‘Zacht! Hoe weet jij nou wat zacht is, oude ijzerpoot?’ gromde Bagheera. ‘Zijn gezicht zit vandaag helemaal onder de blauwe plekken omdat jij zo… zacht bent. Ach.’

‘Hij kan maar beter van kop tot teen onder de blauwe plekken zitten omdat hij tikken heeft gekregen van iemand die van hem houdt dan verwond raken omdat hij iets niet weet,’ antwoordde Baloe in alle oprechtheid. ‘Ik leer hem nu de meesterwoorden van de jungle die hem zullen beschermen bij de vogels en bij het Slangenvolk en bij iedereen die op vier poten jaagt, behalve zijn eigen roedel. Hij kan nu aan iedereen in de jungle bescherming vragen, als hij zich de woorden tenminste herinnert. Dat is toch wel een paar klappen waard?’

‘Nou, pas maar op dat je de mensenwelp niet doodslaat. Hij is geen boomstam waaraan je je botte klauwen kunt slijpen. Maar hoe luiden die meesterwoorden? Ik zal waarschijnlijk eerder iemand te hulp schieten dan om hulp vragen,’ – Bagheera strekte een poot uit en bewonderde de staalblauwe beitels aan het uiteinde – ‘maar ik zou ze toch wel graag willen weten.’

‘Ik zal Mowgli roepen en dan zegt hij ze op… als hij dat tenminste wil. Kom hier, kleine vriend!’

‘Mijn hoofd gonst als een bijenboom,’ zei een triest stemmetje boven hun kop en Mowgli gleed heel boos en verontwaardigd van een boomstam en toen hij bij de grond was, voegde hij eraan toe: ‘Ik kom voor Bagheera en niet voor jou, dikke, oude Baloe!’

‘Dat maakt mij niet uit,’ zei Baloe, hoewel hij gekwetst en bedroefd was. ‘Zeg de meesterwoorden van de jungle die ik je vandaag heb geleerd maar op voor Bagheera.’

‘De meesterwoorden van welk volk?’ zei Mowgli, die blij was dat hij erover kon opscheppen. ‘De jungle spreekt vele talen. En ik spreek ze allemaal.’

‘Je weet wel iets, maar niet veel. Zie je, Bagheera, ze zeggen nooit eens dank je wel tegen hun leraar. Er is nog nooit een wolfje teruggekomen om de oude Baloe voor zijn lessen te bedanken. Zeg dan maar het woord voor het Jagersvolk, grote geleerde.’

‘Wij hebben één en hetzelfde bloed, jij en ik,’ zei Mowgli met het berenaccent dat iedereen van het Jagersvolk heeft.

‘Goed. En nu voor de vogels.’

Mowgli herhaalde de woorden, maar nu met het gekekker van de wouw aan het einde van de zin.

‘Nu voor het Slangenvolk,’ zei Bagheera.

Het antwoord was een volkomen onbeschrijflijk gesis en Mowgli gooide zijn voeten omhoog achter zijn rug, klapte in zijn handen om voor zichzelf te applaudisseren en sprong op Bagheera’s rug, waar hij schrijlings ging zitten en met zijn hakken op de glanzende vacht trommelde en de lelijkste gezichten die hij maar kon bedenken naar Baloe trok.

‘Zie je wel… Zie je wel! Dat was toch wel een paar blauwe plekken waard?’ zei de bruine beer vertederd. ‘Op een dag zul je nog wel aan me denken.’ Toen wendde hij zich tot Bagheera en vertelde hij hoe hij Hathi de Wilde Olifant, die alles van deze dingen weet, had verzocht om hem deze meesterwoorden te leren en hoe Hathi Mowgli had meegenomen naar een poel om het slangenwoord van een waterslang te horen, omdat Baloe het niet kon uitspreken, en dat Mowgli nu redelijk beschermd was tegen alle gevaren in de jungle, omdat geen slang of vogel of wild beest hem nu iets zou aandoen.

‘Hij hoeft dus voor niemand bang te zijn,’ besloot Baloe, die trots op zijn grote harige buik klopte.

‘Behalve voor zijn eigen stam,’ mompelde Bagheera, en daarna zei hij hardop tegen Mowgli: ‘Doe je een beetje voorzichtig met mijn ribben, kleine vriend? Waarom zit je zo op en neer te dansen?’

Mowgli had geprobeerd de aandacht te trekken door aan de vacht van Bagheera’s schouder te rukken en hard te schoppen. Toen ze allebei naar hem luisterden, schreeuwde hij zo hard als hij kon: ‘En nu krijg ik mijn eigen stam en dan leid ik ze de hele dag door de takken.’

‘Wat is dat nou weer voor onzin, kleine dromer van dromen?’ zei Bagheera.

‘Ja, en dan gooien we takken en rotzooi naar die oude Baloe,’ vervolgde Mowgli. ‘Dat hebben ze me beloofd. Ha!’

Zoef! De grote poot van Baloe veegde Mowgli van Bagheera’s rug en toen de jongen tussen de grote voorpoten lag, kon hij zien dat de beer boos was.

‘Mowgli,’ zei Baloe, ‘jij hebt met het Bandar-log gepraat, met het Apenvolk.’

Mowgli keek naar Bagheera om te zien of de panter ook boos was en de ogen van Bagheera waren zo hard als jade.

‘Je bent bij het Apenvolk geweest… de grijze apen… het wetteloze volk… de alleseters. Het is een schande!’

‘Toen Baloe me op mijn hoofd had geslagen,’ zei Mowgli (die nog steeds op zijn rug lag), ‘ben ik weggelopen en toen zijn de grijze apen uit de bomen gekomen en die hadden tenminste een beetje medelijden. Verder kon het niemand iets schelen.’ Hij snikte zachtjes.

‘Het medelijden van het Apenvolk!’ snoof Baloe. ‘De roerloosheid van de bergstroom! De koelte van de zomerzon! En toen, mensenwelp?’

‘En toen… toen gaven ze me noten en lekkere dingen te eten en toen… toen droegen ze me in hun armen naar de boomtoppen en zeiden ze dat ik hun bloedbroeder was, behalve dan dat ik geen staart had, en dat ik op een dag hun leider zou zijn.’

‘Ze hebben geen leider,’ zei Bagheera. ‘Ze hebben tegen je gelogen. Ze liegen altijd.’

‘Ze waren ontzettend aardig en vroegen of ik nog eens langs zou komen. Waarom ben ik nooit meegenomen naar het Apenvolk? Ze staan net als ik op hun achterpoten. Ze slaan me niet met harde klauwen. Ze spelen de hele dag. Laat me nou overeind komen! Gemene Baloe, laat me overeind komen! Ik ga weer met ze spelen.’

‘Luister nou, mensenwelp,’ zei de beer, en zijn stem rommelde als de donder in de hete nacht. ‘Ik heb je de hele Wet van de Jungle voor alle junglevolkeren geleerd, behalve voor het Apenvolk, dat in de bomen woont. Ze hebben geen wet. Het zijn paria’s. Ze hebben geen eigen taal, maar gebruiken de gestolen woorden die ze opvangen wanneer ze anderen afluisteren en begluren en in de takken volgen. Hun manieren zijn niet de onze. Ze hebben geen leiders. Ze hebben geen geheugen. Ze lopen alleen maar op te scheppen en te kletsen en ze doen alsof ze een belangrijk volk zijn dat belangrijke dingen in de jungle gaat doen, maar als er een noot valt, moeten ze lachen en zijn ze alles weer vergeten. Wij van de jungle gaan niet me ze om. Wij drinken niet op de plek waar de apen drinken, we gaan niet naar de plaatsen waar de apen naartoe gaan, we jagen niet waar zij jagen, we sterven niet waar zij sterven. Heb je me tot vandaag ooit over het Bandar-log horen spreken?’

‘Nee,’ zei Mowgli fluisterend, want het was heel stil in het woud nu Baloe was uitgesproken.

‘Het Junglevolk praat niet over ze en bant hen uit zijn gedachten. Er zijn er een heleboel en ze zijn slecht en smerig en schaamteloos en als ze al iets willen, dan is het wel aandacht van het Junglevolk. Maar we besteden geen aandacht aan ze, zelfs niet als ze noten en rotzooi naar onze kop gooien.’

Hij was nog maar nauwelijks uitgesproken of er kletterde een stortbui van noten en twijgen uit de takken naar beneden en ze hoorden hoe ze hoog in de lucht tussen de dunne takken stonden te joelen en te brullen en te springen.

‘Het Apenvolk is verboden,’ zei Baloe, ‘verboden voor het Junglevolk. Onthoud dat goed.’

‘Verboden,’ zei Bagheera, ‘maar ik vind wel dat Baloe je voor hen had moeten waarschuwen.’

‘Ik… ik? Hoe had ik moeten weten dat hij met dat uitschot zou gaan spelen? Het Apenvolk! Bah!’

Er landde een nieuwe stortbui op hun kop en het tweetal draafde weg met Mowgli. Wat Baloe over de apen had gezegd, was volkomen waar. Ze hoorden thuis in de boomtoppen en omdat wilde beesten zelden naar boven kijken, deed zich nooit een gelegenheid voor waarbij de apen en het Junglevolk elkaars pad kruisten. Maar wanneer ze een zieke wolf vonden, of een gewonde tijger of beer, konden ze het niet laten om hem te treiteren, en ze gooiden altijd voor de lol takken en noten naar alle beesten in de hoop dat ze een beetje aandacht kregen. Daarna brulden ze en krijsten ze belachelijke liedjes en daagden ze het Junglevolk uit om in hun bomen te klimmen en met ze te vechten of raakten ze slaags om niets en lieten ze de dode apen achter op een plek waar het Junglevolk ze kon zien. Ze stonden altijd op het punt een leider te kiezen en wetten en eigen gebruiken vast te stellen, maar dat kwam er nooit van omdat ze niets langer dan een dag konden onthouden, en daarom vergoelijkten ze dingen door een gezegde te bedenken: ‘Wat het Bandar-log nu denkt, zal de jungle later denken’, en daar putten ze veel troost uit. Er was geen beest dat bij hen kon komen, maar aan de andere kant was er geen enkel beest dat aandacht aan hen besteedde, en daarom waren ze ook zo blij toen Mowgli met hen kwam spelen en toen ze hoorden hoe boos Baloe was.

Verder hadden ze helemaal geen plan – het Bandar-log heeft nooit een plan – maar toen kreeg een van de apen een idee dat hijzelf schitterend vond en hij zei tegen alle anderen dat het heel nuttig zou zijn als Mowgli bij hun stam bleef omdat hij takken kon vlechten en windschermen kon maken en hun dat kon leren als ze hem vingen. Natuurlijk had Mowgli als houthakkerskind allerlei instincten geërfd en hij bouwde vaak hutjes van gevallen takken zonder erbij stil te staan waarom hij dat deed, en het Apenvolk, dat in de bomen zat toe te kijken, vond zijn spel fantastisch. Dit keer, zeiden ze, kregen ze echt een leider en werden ze het verstandigste volk van de jungle – zo verstandig dat alle anderen aandacht aan hen zouden besteden en jaloers op hen zouden zijn. Daarom volgden ze Baloe en Bagheera en Mowgli heel stil door de jungle tot het tijd was voor het middagslaapje, en Mowgli, die zich heel diep schaamde, viel in slaap tussen de panter en de beer, vastbesloten om niet meer om te gaan met het Apenvolk.

Het volgende wat hij zich daarna herinnerde, was dat hij handen op zijn benen en armen voelde – harde, sterke, kleine handen – en zwiepende takken in zijn gezicht kreeg en daarna staarde hij door de zwaaiende takken naar beneden toen Baloe de jungle wekte met zijn luide brul en Bagheera met ontblote tanden tegen de boomstam sprong. Het Bandar-log joelde triomfantelijk en slingerde naar de hogere takken waar Bagheera ze niet durfde te volgen en schreeuwde: ‘Hij besteedt aandacht aan ons! Bagheera besteedt aandacht aan ons! Alle junglevolkeren bewonderen ons omdat we zo behendig en sluw zijn.’ Toen begonnen ze aan hun vlucht en de vlucht van het Apenvolk door bomenland is een van die dingen die niemand kan beschrijven. Ze hebben hun vaste wegen en zijwegen, heuvels op en heuvels af, allemaal vijftien tot dertig meter boven de grond, en daar kunnen ze zelfs ’s nachts reizen als dat nodig is. Twee van de sterkste apen pakten Mowgli onder zijn armen en slingerden met hem weg door de boomtoppen, met sprongen van zes meter. Als ze alleen waren geweest, waren ze twee keer zo snel gegaan, maar ze werden opgehouden door het gewicht van de jongen. Mowgli werd misselijk en duizelig, maar genoot ondanks zichzelf van de wilde tocht, hoewel de glimpen van de aarde die hij opving in de diepte hem angst aanjoegen en zijn hart in zijn keel klopte vanwege de verschrikkelijke bons en de schok na iedere slinger door het luchtledige. Zijn begeleiders vlogen met hem in een boom tot hij de dunste, bovenste takken voelde kraken en buigen en sprongen dan weer met een schreeuw en een brul door het niets om zich met hun handen of voeten aan de lagere takken van de volgende boom vast te grijpen. Soms kon hij kilometers en kilometers over de stille, groene jungle uitkijken, zoals een man boven in de mast kilometers ver over zee kan uitkijken, en daarna zwiepten de takken en de bladeren weer in zijn gezicht en waren hij en zijn twee bewakers weer bijna terug op de aarde. Zo slingerde de hele stam Bandar-log krijsend en joelend en gillend over de bomenwegen met Mowgli als hun gevangene.

Even was hij bang dat ze hem zouden laten vallen. Toen werd hij boos, maar hij was zo slim om zich niet te verzetten, en daarna begon hij na te denken. Hij moest eerst Baloe en Bagheera een bericht sturen, want hij wist dat zijn vrienden achterop zouden raken gezien de vaart waarmee de apen voortsnelden. Het had geen zin om naar beneden te kijken omdat hij alleen boomkruinen kon zien en daarom keek hij omhoog en daar zag hij Chil de Wouw, die in de verte aan de blauwe hemel zweefde en rondjes vloog terwijl hij de jungle in de gaten hield en wachtte tot er dieren zouden sterven. Chil zag dat de apen iets droegen en liet zich een paar honderd meter zakken om uit te zoeken of hun vracht eetbaar was. Hij kekkerde verbaasd toen hij zag dat Mowgli naar een boomtop werd gesleept en vervolgens hoorde hoe hij de wouwengroet schreeuwde: ‘Wij hebben één en hetzelfde bloed, jij en ik.’ De golvende takken sloten zich boven de jongen, maar Chil zweefde net op tijd naar de volgende boom om het bruine gezichtje weer te zien verschijnen. ‘Volg mijn spoor!’ riep Mowgli. ‘En geef het door aan Baloe van de roedel van Seoni en Bagheera van de Raadsrots.’

‘Namens wie, vriend?’ Chil had Mowgli nooit eerder gezien, maar hij had natuurlijk wel van hem gehoord.

‘Mowgli de Kikker. Ze noemen me de mensenwelp! Volg mijn spoo-oor!’

Toen hij die laatste woorden gilde, werd hij al door de lucht geslingerd, maar Chil knikte en steeg op tot hij niet groter leek dan een stofje, en daar bleef hij hangen en keek hij met zijn telescoopogen naar de zwaaiende boomkruinen terwijl de escorte van Mowgli voortstoof.

‘Ze komen nooit ver,’ zei hij grinnikend. ‘Ze doen toch nooit wat ze van plan waren. Ze proberen steeds weer iets nieuws te pakken te krijgen, het Bandar-log. Maar als ik het goed begrijp, zijn ze nu flink in de aap gelogeerd, want Baloe is geen uilskuiken en Bagheera doodt niet alleen maar geiten, voor zover ik weet.’

Hierna trok hij zijn poten op en wachtte hij af, wiegend op zijn wieken.

Ondertussen waren Baloe en Bagheera helemaal dol van woede en verdriet. Bagheera klom zoals hij nog nooit had geklommen, maar de dunne takken braken af onder zijn gewicht en hij gleed naar beneden met zijn klauwen vol boomschors.

‘Waarom heb je de mensenwelp niet gewaarschuwd?’ brulde hij tegen de arme Baloe, die met een sukkeldrafje voorthobbelde in de hoop de apen in te halen. ‘Wat had het nou voor zin om hem half dood te slaan als je hem niet gewaarschuwd hebt?’

‘Schiet nou op! O, schiet nou op! We… we kunnen ze nog te pakken krijgen!’ zei Baloe hijgend.

‘Met dit tempo?! Daar wordt een gewonde koe nog niet moe van. Leraar van de Wet… welpenmepper… je barst uit elkaar als je nog een kilometer zo verder blijft hobbelen. Ga zitten en denk eens na! Bedenk een plan. Dit is niet het moment om achter ze aan te rennen. Misschien laten ze hem wel vallen als we te dichtbij komen.’

‘Arroela! Whoe! Misschien hebben ze hem al laten vallen omdat ze er moe van werden om hem te dragen. Wie kan het Bandar-log vertrouwen? Leg dode vleermuizen op mijn kop! Voer me zwarte botten! Rol me door de bijenkorven zodat ik doodgestoken kan worden en begraaf me met de hyena, want ik ben de ellendigste beer die er is! Aroelala! Wahoea! O Mowgli, Mowgli! Waarom heb ik je niet voor het Apenvolk gewaarschuwd, maar je klappen voor je kop gegeven? Nu heb ik de les van vandaag misschien uit zijn hoofd geramd en dan is hij in zijn eentje in de jungle zonder de meesterwoorden.’

Baloe sloeg zijn poten over zijn oren en rolde jammerend heen en weer.

‘Hij heeft alle woorden daarnet in elk geval goed opgezegd,’ zei Bagheera ongeduldig. ‘Baloe, er mankeert iets aan je geheugen en je hebt geen zelfrespect. Wat zou de jungle wel niet denken als ik, de zwarte panter, me zou oprollen als Sahi het Stekelvarken en zo lag te brullen?’

‘Wat kan mij het schelen wat de jungle denkt? Misschien is hij al dood.’

‘Zolang ze hem niet voor de lol uit de boom laten vallen of doden omdat ze te lui zijn om hem te dragen, maak ik me geen zorgen over de mensenwelp. Hij is verstandig en heeft goed opgelet tijdens zijn lessen en bovendien heeft hij de ogen waar het Junglevolk bang voor is. Maar, en dat is verschrikkelijk, hij is in handen van het Bandar-log gevallen en die zijn voor niemand bang omdat ze in de bomen wonen.’ Bagheera likte bedachtzaam aan zijn voorpoot.

‘Wat ben ik toch een stommeling! O, wat ben ik toch een dikke, bruine, wortelgravende stommeling,’ zei Baloe, die met een ruk overeind kwam, ‘het is waar, wat Hathi de Wilde Olifant zegt: “Ieder zijn eigen angst”, en het Bandar-log is bang voor Kaa de Tijgerslang. Hij kan even goed klimmen als zij. ’s Nachts steelt hij jonge apen. Als je zijn naam alleen maar fluistert, verkillen ze al tot in hun weerzinwekkende staart. We gaan op zoek naar Kaa.’

‘En wat zou hij dan voor ons willen doen? Hij hoort niet bij onze stam omdat hij geen poten heeft… en hij heeft kwaadaardige ogen,’ zei Bagheera.

‘Hij is ontzettend oud en heel erg sluw. En bovendien heeft hij altijd honger,’ zei Baloe hoopvol. ‘Je moet hem veel geiten beloven.’