McSex

Myrthe Hilkens

McSex

De pornoficatie van onze samenleving

Uitgeverij L.J. Veen
Amsterdam/Antwerpen

Voor Karina Content-Schaapman

Op verzoek van enkele geïnterviewden, oud, jong, man, vrouw, heb ik hun namen gefingeerd

© 2008 Myrthe Hilkens en Uitgeverij L.J. Veen

© 2008 voorwoord Peter Leusink

Omslagontwerp Marry van Baar

Foto auteur Ilja Meefout

ISBN 9789020477740

D/2008/0108/745

NUR 740

ljveen.nl

Proloog

Can you control your hoe?
(You got a bitch that won’t do what you say)
You can’t control your hoe?
(She hardheaded, she just won’t obey)
Can you control your hoe?
(You’ve got to know what to do, and what to say)
Listen, you got to put that bitch in her place
Even if it’s slapping her in her face
You got to control your hoe
Can you control your hoe?

Snoop Dogg, ‘Can You Control Yo Hoe’, R&G (Rhythm
& Gangsta): The Masterpiece

Wil je hoer niet luisteren? Toont ze geen eerbied voor jou, haar pimp daddy? Say what!? Kan niet, mag niet, zal niet. Rapper Snoop Dogg adviseert: desnoods sla je haar in het gezicht, maar zorg dat ze naar je luistert. Een beetje pooier laat zich niet naaien.

Daar zit ik dan, met een koptelefoon op mijn hoofd en mijn schrijfblok voor mijn neus. Muziekjournalist van OOR, een jeugddroom die uitkomt. Al sinds mijn vroege puberteit ben ik in de ban van hiphop. Een creatieve subcultuur, waarbinnen jongeren wereldwijd dezelfde taal spreken. Een genre dat zichzelf al decennialang weet te vernieuwen en waarbinnen rebellie een groot goed is. Een muziekstroming die meer vertegenwoordigt dan pompende beats. Hiphop symboliseert voor mij denken tegen de stroom in, politiek protest, verzet en anti-establishmentsentimenten. Elke generatie kent een protestgenre, mijn ouders hadden Bob Dylan en Tom Lehrer, ik heb The Coup en KRS One.

Twaalf jaar nadat ik mijn eerste tapes bestudeerde, schrijf ik op freelancebasis recensies voor een van Nederlands meest vooraanstaande muziekbladen. In 2005 is Snoop Dogg aan de beurt. Ik luister aandachtig naar de tekst die mijn oren binnenstroomt.

‘This is what you made me do/ I really didn’t want to put hands on you/ But bitch you playin’ with fire/ I’m so sick and tired/ Of loud mouth bitches like you.’

Al enige tijd domineren in de mainstream hiphopcultuur teksten en beelden waarin rappers, pooiers of pimps de baas zijn en vrouwen, hoeren of hoe’s vooral dienen als onderdanige, wezenloze objecten wier hoogste doel het is de met goud behangen heren met hun sexy lichamen te behagen. Dit uiterst conservatieve man-vrouwbeeld vindt vrij kritiekloos een podium en bijbehorend (jong) publiek. Muziekzenders MTV, TMF en tot voor kort ook The Box tonen zich meer dan bereid hun avondprogrammering vol te plempen met videoclips van regisseurs die vrijwel allemaal gebruikmaken van dezelfde formule. Schaars geklede dames, een bovengemiddeld hoog aantal verbouwde borsten, vliegende dollarbiljetten, sieraden en sterke mannen. Alsof de clipmakers ons willen vertellen dat roem, geld en bewondering wachten op hen die mooi, sexy en gewillig zijn. In sommige clips liggen vrouwen in string op hun buik met hun kont te schudden. Dan is daar de ferme mannenhand die tegen de pronte billen petst om het lijdend voorwerp vervolgens geld toe te werpen in ruil voor bewezen diensten.

Is dit, net als het paaldansen, het hoge aantal borstvergrotingen en cosmetische vaginacorrecties, het bezoeken van stripclubs en halfdronken op tv je borsten laten zien, het resultaat van ferm bevochten seksuele vrijheden? Of juist een terugkeer naar achterhaalde denkbeelden en machtsverhoudingen? In elk geval lijkt het een commerciële hitformule, want ook ‘creatieven’ buiten de hiphopcultuur maken gretig gebruik van de hoeren-en-pooiers-bling-blingformule. ‘Pimp’ is het nieuwe modewoord. Auto’s, studentenkamers, stadsdelen, toiletpotten, internetprofielen en zwervers, alles kan en moet gepimpt. Dat de populaire cultuur tentakels heeft die reiken tot op ogenschijnlijk onmogelijke plaatsen, blijkt als zelfs de Evangelische Omroep probeert het woord ‘pimp’ op een programma te plakken. Uiteindelijk steekt MTV daar een stokje voor, het muziekstation geeft het succesvolle pimprecept niet zomaar uit handen.

Snoop Dogg, het vleesgeworden icoon van de jarennegentig-gangsta rap, tettert zijn dubieuze adviezen nog steeds in mijn oor. In mijn albumrecensie maak ik uiteindelijk geen melding van het zoveelste gevalletje vrouwonvriendelijkheid. Maar het liefst zou ik gezwets over gebruikte samples, funkinvloeden of geslaagde producties overslaan en in tweehonderdvijftig woorden uitleggen waarom ik mijn buik vol heb van Snoop en Snoopachtigen. Van de teksten waarin de vrouw als Untermensch uit de bus komt rollen. Van de teksten en beelden ook die de man voorstellen als een aapachtige, een hersenloze overheerser, een cartooneske figuur, enkel geïnteresseerd in benen, billen en borsten. En van het totale gebrek aan creativiteit en vernieuwingsdrang onder videoclip- en programmamakers. Ik ben officieel pimp-en-hoe-moe.

Maar juist ik, een van de relatief weinige Nederlandse vrouwen die over hiphop schrijft, kan maar beter mijn mond houden. Met moralistisch gezanik over een Amerikaanse superster die rapt dat je onwelwillende hoeren moet slaan, maak je geen vrienden. Popmuziek is kunst, en binnen de kaders van het kunstzinnige bestaat geen goed of slecht. Enkel smaak. Bovendien: vele artiesten gingen Snoop Dogg voor, waarom nu opeens gaan zeuren? Dus schrijf ik over dikke producties, de hoge mate van hitgevoeligheid van enkele nummers op het album en de diepe bassen. Blabla.

Fast forward naar 2008. Het debat over de seksualisering van onze samenleving – waar videoclips een groot aandeel in hebben – is inmiddels volop losgebarsten en wordt op verschillende plekken in het land gevoerd. Op scholen, universiteiten, in vrouwenhuizen, in politiek Den Haag en in de media duikt het thema voortdurend op, en ik neem veelvuldig deel aan het debat. Doorgaans wordt daarbij gesproken van ‘seksualisering’, maar ik noem het in de context van de huidige discussie liever ‘pornoficatie’. Seksualisering problematiseert het fenomeen ‘seks’ en met seks op zichzelf is niks mis. ‘Pornoficatie’ duidt mijns inziens beter hetgeen we hier bedoelen. Namelijk de invloed op het alledaagse leven van een ooit obscure en nu commerciële, lucratieve miljardenindustrie. Op de reclamebranche, de muziekindustrie, de vrouwen- en mannenbladen en andere mainstream media. Op het denken over seks. Op de instandhouding of juist wedergeboorte van stereotiepe sekseverhoudingen. Op een nieuwe generatie jongeren en hun gedigitaliseerde leefwereld. Op het beeld dat diezelfde jongeren, en met name meisjes, zich vormen over hun eigen lichaam en hoe dat eruit zou moeten zien. En we hebben het over seks als consumptieartikel. Seks als afhaalmaaltijd. Een kleffe hap uit restaurants die er allemaal hetzelfde uitzien en die mensen inhuren die er met interieurtrucs voor moeten zorgen dat bezoekers ook zo snel mogelijk weer weggaan. De term ‘McSex’ werd in 1994 geïntroduceerd in een interview voor het magazine Mademoiselle, waarin een man seks als volgt typeerde: ‘Sex is like going to McDonald’s. Most of the people are looking for a good, fast meal at a good price. It’s satisfying, it’s fattening and after, you get out of there quickly.’

Milly Podworny, 95 jaar, Amsterdam

1

‘In mijn tijd kreeg je geen voorlichting. Wij spraken thuis niet over seks, op school trouwens ook niet. Absoluut niet. Ik ben opgegroeid in een klein dorp in Duitsland. Ik had oudere zusters en via hen ving ik wel eens iets op, over menstrueren en dergelijke. Een maand voor mijn zeventiende verjaardag werd ik zelf voor het eerst ongesteld. Dat ik vanaf dat moment ook vruchtbaar was, realiseerde ik me niet. Ik denk dat het woord “vruchtbaar” me überhaupt niks zei. Ik kreeg alleen te horen dat ik op moest passen voor een dikke buik. Maar waarom? Ik begreep er niks van. Ik ging toch niet opeens heel veel eten of zo? Wat bedoelden ze toch? Nee, ons werd niks verteld of uitgelegd.

Mijn eigen dochters heb ik wel voorgelicht. Dat is toch wel mooi aan deze tijd, dat meer zaken bespreekbaar zijn. Ik bedoel: toen ik als kind bij een vriendinnetje thuis een boek vond over bevallingen, was dat schokkend. Haar ouders waren weg en zo konden we stiekem eens gluren. We hebben met zes meiden alleen maar naar de tekeningen staan staren. Nou, nou! Tot dat ogenblik hadden we geen idee. Terwijl het eigenlijk een heel normaal boek was, over een heel normaal onderwerp. Tegenwoordig mogen kinderen bij de bevalling van hun moeder aanwezig zijn. Snap je? En dat is veel beter.

Maar ik vind niet alles beter. Voordat mijn man in 1980 overleed, zei hij: Mil, ze pakken ons alle romantiek af. Daarmee doelde hij op de groeiende openheid rondom seks. Ik vind dat jonge vrouwen de pil moeten slikken en condooms moeten gebruiken, dat ze de middelen die hun ter beschikking staan, moeten benutten. Ik ben niet ouderwets. Toen mijn eigen kinderen ouder werden en gingen daten, vond ik dat ook echt geen probleem. Ze hoefden van mij niet meteen te trouwen. Maar ik vind wel dat we van het ene uiterste naar het andere zijn gegaan. Jongeren weten tegenwoordig al van alles, ze kennen zelfs al seksuele afwijkingen bij naam voordat ze zelf ooit vlinders in hun buik hebben gevoeld. En dat vind ik te ver gaan. We hoeven jongeren niet net als vroeger dom te houden, maar we hoeven ze ook niet te overvoeren. Zij moeten zich in hun eigen tempo kunnen ontwikkelen, zonder druk van ons volwassenen.’

God en zeepsop

2

Niet geïnspireerd door Bijbelse waarden willen mijn grootvader en -moeder in 1956, na een huwelijk van twee jaar, scheiden. Meneer pastoor is er razendsnel bij om daar een stokje voor te steken. Probeer het nog eens, moedigt hij hen aan. ‘Wat God verbonden heeft, mag de mens niet scheiden,’ luidt een veel gehoord adagium uit die tijd. En dus modderen zij op verzoek van Gods dienaar door.

Op 17 augustus 1954 trouwen mijn opa en oma voor de Kerk. Dan al twijfelen ze, maar omdat ze eerder al voor de wet huwden, geven ze elkaar toch het jawoord in Gods bijzijn. Wie a zegt, enzovoort. Het zijn de jaren van de wederopbouw en in Zuid-Limburg heerst woningschaarste. Zoals zovelen in die naoorlogse jaren lukt het hun niet een eigen huis te bemachtigen en derhalve trekken ze tijdelijk in bij de moeder van mijn oma. In december 1955 krijgen ze hun eerste en enige kind, een dochter, mijn moeder. Gevieren leven ze onder één dak, in Hoensbroek, en gaan ze trouw naar de katholieke Kerk.

Die katholieke Kerk heeft in die tijd vastomlijnde ideeën wat seksualiteit betreft, vooral in restrictieve zin. Zo zegt de christelijke moraal dat coïtus in missionarishouding geoorloofd is, enkel tussen man en vrouw die in de echt verbonden zijn en met als doel kinderen te maken.

Godvrezend of niet, de plaatselijke pastoor en diens stichtelijke advies om toch vooral samen te blijven, schiet uiteindelijk geen wortel in het huwelijk van mijn grootouders. In 1963 verlaat opa alsnog het huis.

Het is in die dagen niet eenvoudig om te scheiden. Een simpel ‘wij passen niet bij elkaar’ volstaat niet. In plaats daarvan moet je volgens de dan geldende echtscheidingswet aan een van vier zeer zwaarwichtige voorwaarden voldoen, te weten: overspel. Of het onder curatele staan van een van beide echtelieden. Er moet sprake zijn van ernstige mishandeling. Of een van de twee moet een misdrijf hebben begaan waarop een gevangenisstraf van meer dan vier jaar staat. Wanneer op een echtpaar geen van deze vereisten van toepassing zijn, betekent dat een levenslange veroordeling tot elkaar.

Zoals wel vaker het geval met wetgeving, zoeken mensen ook in dezen naar de mazen. Valt er wellicht iets te ensceneren?

Wie voor de rechter overspel wil faken – dat gebeurt regelmatig en men spreekt in die tijd verwijzend naar deze vorm van bedrog over ‘de grote leugen’ – ziet zich genoodzaakt een waar toneelstuk in elkaar te draaien. Rechters horen nog getuigen, dus de ruziënde koppels moeten een fictieve minnaar of minnares produceren die aan de rechterlijke macht wil verkondigen een affaire met een van de betrokkenen te hebben. Bepaald geen sinecure en ook in sociaal opzicht geen gedroomd scenario. Wat zullen de buren zeggen, de mensen uit het kerkkoor of, erger nog, wat vindt meneer pastoor van vreemdgaan? Mijn grootouders raken verstrikt in een jarenlange, moeizame procedure. Voor de wet blijven ze getrouwd, in werkelijkheid leven zij van tafel en bed gescheiden. Exit opa.

Ook in de jaren na de Tweede Wereldoorlog strijden echtelieden al om voogdijschap over eventuele kinderen, mijn grootouders niet uitgezonderd. Een gedeeld voogdijschap, zoals we dat tegenwoordig kennen, bestaat nog niet. Als gevolg daarvan blijft lange tijd onbekend wie mijn moeder krijgt toegewezen, opa of oma.

En dan raakt mijn grootmoeder, na negen slechte huwelijksjaren en een breuk, opnieuw tot over haar oren verliefd. Op Robert. Een lieve, attente man, zou ze later over hem zeggen. Ze voelt zich voor het eerst in tijden weer ‘gezien’ en ‘bemind’. Als een verliefde puber bedrijft ze met hem de liefde. Zonder condoom, zonder pil en waarschijnlijk in de wetenschap dat wat ze doet ‘zondig’ is en bovendien risicovol. Al snel drijft de roze wolk waarop ze zweeft richting onheil.

Ze blijkt zwanger. En dat terwijl ze officieel nog steeds getrouwd is. Haar moeder, mijn overgrootoma, voelt een blinde paniek opkomen als haar dit nieuws ter oren komt.

‘Nu kan de rechter je overspel aanrekenen,’ waarschuwt ze. ‘Jij zult de schuld van de echtscheiding krijgen en hij de voogdij over je dochter. Het dorp zal schande spreken.’

‘Hij’ is mijn opa, ‘de dochter’ mijn moeder.

‘Laat dat kind weghalen.’

Ook de beste vrienden van mijn oma adviseren haar, als niemand meeluistert, het ongeboren kind te laten aborteren. Wat oma zelf het liefst wil, weet ik niet. Maar uiteindelijk neemt ze de ‘wijze’ raad ter harte.

Mijn overgrootmoeder kent ‘een vrouwtje’ dat kan helpen, iemand uit Geleen. Het vrouwtje is een ‘engeltjesmaakster’, een bijnaam voor iemand die zwangere meisjes op illegale wijze aborteert.

Omdat abortus bij wet nog verboden is, zit er voor mijn grootmoeder niks anders op. In 1964 meldt zij zich bij het huis van dit vrouwtje. Mijn moeder, op dat moment 9 jaar oud, blijft samen met haar oma achter in Hoensbroek. Wat er op die bewuste avond met haar eigen moeder staat te gebeuren, weet ze niet. Ze herinnert zich alleen dat die dag om acht uur ’s avonds de deurbel gaat.

Mijn overgrootoma doet de deur open en buiten klinkt het geluid van een auto met ronkende motor. Er wordt gefluisterd.

‘Daar speelde zich iets af wat ik overduidelijk niet mocht weten,’ vertelt mijn moeder nu.

Voor de deur staat ‘het vrouwtje’. Het gaat niet goed met oma. Ze kon mijn overgrootmoeder niet bellen, omdat ze, net zomin als mijn overgrootoma, een telefoon bezit. Met een taxi rijdt ze van Geleen naar Hoensbroek, een rit van zo’n twintig minuten, om alarm te slaan. In die kostbare tijd ligt mijn grootmoeder in het huis van het vrouwtje, alleen.

Mijn overgrootmoeder sommeert mijn moeder snel in de taxi te stappen. De stilte die tijdens de reis naar Geleen in de auto heerst, is oorverdovend.

‘Mamaatje, mamaatje,’ kermt een volwassen vrouw. Mijn moeder herkent, eenmaal aangekomen bij de plek des onheils, de stem van oma. Mijn overgrootmoeder stormt over de oprit van het huis meteen naar binnen, mijn moeder blijft achter en krijgt te horen dat ze buiten moet blijven. Het vrouwtje probeert haar daar te kalmeren.

‘Dat is je moeder niet die je hoort,’ sust ze. ‘Dat zijn kindjes.’

Ze pakt mama bij de hand en koopt even verderop, bij een frietkot, een ijsje voor haar. Daarna dumpt ze haar bij vreemde mensen en vertelt haar bij hen te wachten. Later, als het buiten allang donker is, haalt een vriend van de familie mijn moeder op. Hij zal vele jaren later haar pleegvader worden.

Oma arriveert tegelijkertijd in het plaatselijke ziekenhuis. Pas daar verliest ze haar vrucht. Waarschijnlijk was ze drie maanden zwanger. Ze ligt enkele dagen op sterven en een priester staat aan haar bed, waar hij de Gebeden der Stervenden voor haar prevelt.

‘Het vrouwtje’ past, deze dag waarop mijn oma’s leven een noodlottige wending neemt, de zeepsopmethode op haar toe, een illegale abortuspraktijk.

Sommige vrouwen die in die tijd ongewenst zwanger raken, proberen de zwangerschap zelf te beëindigen. Ze werpen zich van een trap, of prikken zichzelf met scherpe voorwerpen, breinaalden, knopenhaakjes, hoedenpennen, vleespennen of haaknaalden bijvoorbeeld, die ze via de vagina en de baarmoederhals in de baarmoeder steken in de hoop zo een abortus op te wekken.

De behandeling die mijn grootmoeder krijgt, komt grofweg hierop neer: met een rubberen klysmaspuit injecteert het vrouwtje zeepsop in de baarmoeder van oma, en dat sop moet de ongeboren vrucht afdrijven. Een ingreep met vele risico’s. Door gebruik van onhygiënische instrumenten of door het sop verkeerd te spuiten, krijgen sommige vrouwen een hevige ontsteking van de buikwand. Wat ook voorkomt, zoals bij mijn oma, is dat er bij fout inwendig prikken een luchtbel in de bloedbaan ontstaat. Bij mijn grootmoeder zet zo’n luchtbel zich vast ergens achter in haar hersenen. Ze krijgt iets wat zich het best laat vergelijken met een hersenembolie. Door de bijzondere plek waar de luchtbel zich vastzet, raakt ze niet halfzijdig verlamd, maar kruiselings. Haar rechterarm en linkerbeen zullen nooit meer functioneren.

Uiteindelijk overleeft ze het drama en dan wacht haar na enkele weken ziekenhuis thuis een fase van revalidatie. Daar blijkt al snel dat het niet goed met haar gaat. Ze waggelt elke dag meerdere keren naar de spiegel in de badkamer en ziet steeds vaker verontrustende dingen. Haar haren en wimpers vallen uit. Haar gezicht zit vol littekens. Denkt ze. Niemand anders neemt die verschijnselen waar, maar voor mijn oma zijn ze levensecht. Voortaan trekt ze ’s ochtends witte handschoenen aan, die haar moeten helpen haar gezicht te beschermen.

Op een dag halen een aantal mannen haar op. Enkeltje Venray, het ‘gekkenhuis’ van Limburg. Daar concluderen artsen dat mijn oma psychotisch is. Onbekend blijft of de embolie aan die psychose ten grondslag ligt, of dat oma er een latente aanleg voor heeft die door zeer stressvolle omstandigheden geactiveerd wordt.

Nog maar 36 jaar jong, aan het begin van een nieuw leven met een nieuwe liefde, eindigt mijn grootmoeder door een mislukte abortus voorgoed in de psychiatrie.

Mijn jonge moeder koestert vanaf dat moment noodgedwongen twee levensgrote geheimen. Niemand mag ooit weten van de mislukte abortus en als onderwijzers haar vragen waarom mijn grootmoeder nooit naar schoolvoorstellingen of ouderavonden komt, blijft het woord ‘psychiatrie’ onuitgesproken.

‘Mama zit in een rusthuis,’ vertelt ze hen. Of: ‘Mama heeft de griep.’

Zelf weet ze inmiddels wel beter, want ze bezoekt haar moeder in Venray regelmatig. Die bezoekjes maken een diepe indruk op haar. Psychiatrische inrichtingen lijken dan nog het meest op gevangenissen. Mijn moeder herinnert zich terugblikkend vooral de verlamde arm van mijn oma in een poging naar haar dochter te zwaaien, gevangen tussen de tralies die haar kamer van de bezoekersruimte scheiden.

Ik weet uit mijn eigen jeugd niet beter dan dat we oma opzochten in psychiatrisch centrum Welterhof in Heerlen. Niet achter tralies, gelukkig, maar altijd op een stoel in dezelfde kleurloze, muffe ruimte met een pakje lange Belinda’s binnen handbereik. Moeilijk ter been, niet in staat voor zichzelf te zorgen en met een ziekelijke interesse in kleding.

Zonder God en Bijbel, zonder religieuze waarden betreffende eeuwige trouw en overspel, zonder kerkelijke opvattingen verankerd in de Nederlandse echtscheidingswet van destijds, zonder al die zaken zou oma misschien de gelukkige moeder van twee kinderen zijn geweest, hertrouwd met Robert. Dromerige prietpraat achteraf. Mijn grootmoeder overlijdt in 1995 op 65-jarige leeftijd aan de gevolgen van longemfyseem –met dank aan de eerder genoemde Belinda’s. Terwijl ze langzaam richting de dood glijdt, blijkt ze nog steeds wroeging te voelen over de abortus en het overspel. Ze vreest de grote, vermeende afrekening aan de hemelpoort. De christelijke boodschap van de zonde en het eeuwig branden in de hel zijn in haar genen geslepen.

‘Ik heb de beker geledigd tot de laatste druppel,’ zegt ze vlak voordat ze sterft.

Janine, 53 jaar, Maastricht

3

‘Het boek De schaamte voorbij van Anja Meulenbelt is voor mij heel belangrijk geweest. Een vrouw die eerlijk schreef over relaties, fantastisch! Tot ik haar boek las dacht ik echt dat een goede vrouw gekenmerkt werd door twee eigenschappen: ze moest zuinig zijn en weinig eisen. Meulenbelt maakte me mondiger, ik hield op gedrag na te apen en leerde van mezelf uit te gaan. Daarvoor was ik een volgzaam meisje. De seksuele revolutie trok geruisloos aan mij voorbij. In mijn jeugd had ik vaste verkering en ik neukte in een vast ritme. Op mijn vijftiende ging ik voor het eerst met een jongen naar bed en vier jaar later zou ik met diezelfde jongen trouwen. Ons seksuele leven begon op de wasmachine, verplaatste zich vervolgens naar de auto en eindigde in bed. Ik keek seks af, had zelf geen flauw idee van wat ik wilde. We gingen allebei vreemd. Tijdens een vakantie in Joegoslavië had ik voor het eerst orale seks. Door penetratie kwam ik maar bij twee lovers klaar, wat ik de andere mannen in mijn leven nooit had moeten vertellen want die zagen het vervolgens als hun missie om de volgende te zijn. Heel lang wist ik me geen raad met seks, ik beleefde er weinig plezier aan. Ik was nog niet rijp genoeg om te spelen, denk ik terugblikkend. Was er niet aan toe. Zeker nadat ik kinderen kreeg, vond ik seks heel moeilijk. Ik kon het niet met mijn moederrol combineren. ’s Avonds als ik naar bed ging kon ik alleen maar aan slapen denken. Het voelde alsof mijn natuurlijke taak volbracht was, het hoefde niet meer zo nodig. Pas toen ik ontdekte dat mijn man het met andere vrouwen deed, wilde ik ook weer vrijen. En tegelijkertijd maakte het werk van Meulenbelt me mondiger. Urenlang praatte ik voortaan met vriendinnen over seks, avonden achter elkaar. Heel openhartige gesprekken, waarin we niks mooier voorstelden dan het was. Weet je dat sperma heel erg kan stinken? Ik bedoel, mannen zeggen altijd van alles over de geur van kutten, maar sperma ruikt vaak ook ontzettend vies. Hoe dan ook, in de jaren die volgden beleefde ik mooie seksavonturen. Maar dat echte “ik wil, ik wil”-gevoel, dat moment waarop je je vagina van genot voelt samentrekken, daar verlang ik nu helemaal niet meer naar. Ik ervaar, sinds ik de vijftig gepasseerd ben, vrijwel nooit meer seksuele gevoelens. Op mijn 49e had ik voor het laatst seks, nu dus vier jaar geleden. Ik masturbeer ook niet meer. Raar genoeg mis ik het seksuele verlangen helemaal niet, sterker nog, ik ervaar deze fase in mijn leven als een van absolute vrijheid. Als ik terugkijk zie ik lust in mijn leven als een belemmering. Lust gaat hand in hand met je ego. Deze fase voelt puurder. Leonard Cohen bezingt seks, verlangen en de liefde nu ook anders dan vroeger, vanuit een soort stilte, bijna. Heel mooi. Ik ben in essentie, vanuit mijn oer, tevreden nu. Ook met mijn eigen lichaam. Dit gevoel gun ik alle jonge mensen. Ik betreur ook dat veel pubers nog niet kunnen zien wat ik wel zie. De schoonheid van iemand zonder make-up, de echte kwetsbaarheid van mensen. Toen ik op 26-jarige leeftijd bij de huisarts zat, ik kwam met een griepklacht,