Sarah Crossan

Colofon

Nur 285 / 302

Bisac YAF011000 / YAF058140 / YAF058270

© MMXIX Nederlandse editie: Uitgeverij Kluitman Alkmaar B.V.

© MMXIX Tekst: Sarah Crossan

First published by Bloomsbury Publishing Plc.

Oorspronkelijke titel: Toffee

Nederlandse vertaling: Sabine Mutsaers

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Voor Aoife

They may forget what you said,

but they will never forget

how you made them feel

Ze mogen dan vergeten wat je hebt gezegd

maar ze zullen nooit vergeten

wat voor gevoel je ze bezorgde

Carl W. Buehner

Ze heet Marla

Ze heet Marla

en voor haar ben ik Toffee,

ook al hebben mijn ouders me Allison genoemd.

Of eigenlijk

heeft mijn moeder die naam gekozen;

mijn vader gaf niks om een brullende baby

en om haar naam

op de dag dat ik kwam.

Hij had belangrijkere dingen aan zijn hoofd.

En nu

ligt Marla te slapen in de kamer naast de mijne

waar de vergeet-mij-nietjes

over het behang klimmen.

Snurkend

ligt ze op haar rug, haar mond

open.

Soms wordt ze ’s nachts

jammerend

wakker,

maaiend met haar armen, smekend

om haar met rust te laten.

Dan haast ik me naar binnen

en streel haar arm met mijn vingertoppen.

Ik ben bij je. Stil maar.

Je hebt gewoon een akelige droom.

Meestal helpt dat:

ze kijkt naar me op

alsof ik de laatste ben die ze had verwacht,

ze doet haar ogen dicht en

zweeft weer weg.

Het matras op mijn bed is zo zacht dat ik erin wegzak.

De katoenen lakens zijn dun als papier

doordat ze te vaak gewassen zijn.

Voor het raam vitrage, geen gordijnen;

het licht van de straatlantaarns schijnt fel naar binnen.

Dit is niet mijn huis.

Dit is niet mijn kamer.

Dit is niet mijn bed.

Ik ben niet wie ik zeg dat ik ben.

Marla is niet wie ze denkt dat ze is.

Ik ben een meisje dat probeert te vergeten.

Marla is een vrouw die dingen probeert te onthouden.

Soms ben ik treurig.

Soms is zij boos.

En toch

ben ik hier in dit huis

veel gelukkiger

dan ik ooit ben geweest.

Bij het busstation

Een man met een baard komt

naast me zitten op het bankje

bij het busstation.

Hij heeft gescheurde, vieze nagels.

In de neuzen van zijn gympen zitten gaten.

Jij ook een Pringle?

Hij haalt een rode bus onder zijn kaki jas tevoorschijn.

Ik deins achteruit

en kijk strak naar de rugzak bij mijn voeten,

volgepropt met kleren en broodjes.

Ik kon niet veel meenemen –

ik had ook niet veel om mee te nemen.

Zo! Wat is er met je gezicht gebeurd?

De man tuurt ernaar, krakend kauwend op de Pringles

en hij schuift dichterbij.

Er zitten kruimels op zijn jas

en in zijn baard.

Zo te zien heeft iemand je goed te pakken gehad.

Ik wend me af

en hoop

dat hij denkt dat ik hem niet verstaan heb,

dat hij me aanziet voor een buitenlandse.

Zo voel ik me vandaag,

een vreemdeling, nu al ver van huis,

in een wereld vol rumoer en rotzooi.

Er stopt een bus. Ik geef de chauffeur mijn kaartje,

een geel papiertje om hier weg te komen,

contactloos betaald met mijn vaders pinpas.

Wegloper.

Leugenaar.

Dief.

Ik ga bijna helemaal achterin zitten

en druk mijn voorhoofd tegen het

koude, zwetende raam.

Ik reis in westelijke richting

naar Kelly-Anne,

die eigenlijk niet weg wilde –

in ieder geval niet zonder mij.

De bus trekt schuddend op.

Ik vertrek.

De ring met robijn

De koffer puilde uit in het midden

alsof hij te veel gegeten had.

Ze moest hem de vorige dag al hebben ingepakt. Gepland.

Het spijt me, Allie, ik moet hier weg.

Het wordt steeds erger met hem.

Kelly-Anne deed de ring met robijn af die ze

van mijn vader had gekregen.

Haar gezicht was opgezwollen en bleek.

Al weken geen lachje meer.

Maar toch.

Niet weggaan.

Ik trok aan haar jas.

Ga dan met me mee.

Haar blik gericht op de klok aan de muur,

haar voeten in laarzen gestoken.

Dan zoeken we een goedkope kamer en

we verzinnen wel wat, oké?

Gooi wat spullen in een tas.

Maar wel snel.

Toe nou. Opschieten!

Ik liet haar los.

Hou je niet van hem?

Het is een schoft, Allie.

Ze had een blauwe plek op haar arm als bewijs.

Hou je dan niet van míj?

Ik kan niet blijven. En ik kan het niet uitleggen.

Ze keek naar de ring.

Jij zou het als geen ander moeten begrijpen.

Dat doe ik ook, maar…

Mijn voorhoofd gloeide.

Mijn knieën zaten op slot.

Hij heeft toch ook zijn goede kanten?

Hij werkt heel hard.

Hij is moe.

Allie…

Samen zouden we hem gelukkiger kunnen maken.

Wij met z’n tweeën.

We kunnen het toch proberen?

Ik kan het niet meer, snauwde ze.

Ze rukte aan mijn pols.

Ze had me nooit eerder

pijn gedaan,

maar nu deed ze dat

des te meer.

Je hoeft hier niet te blijven.

Onbedoeld gebaarde ze naar de spiegel –

naar zichzelf.

Haar spiegelbeeld keek strak terug,

gebroken en

niet overtuigd.

Wat zij niet begreep was dat

ik geen keuze had.

Ik moest wel blijven.

Hij was mijn vader, niet mijn vriend.

Je kunt niet zomaar weglopen van je ouders.

Wie had ik nou, behalve hem?

Wie had hij, behalve mij?

Ik stond te snikken in de gang.

Kelly-Anne haalde een verfrommeld tientje uit haar

tas,

met een muntje van een pond erin gevouwen, als een cadeautje.

Hier, zei ze,

alsof geld het goed zou maken.

Als ik een plek gevonden heb, bel ik je.

Je moet sterk zijn, en maak hem niet kwaad.

Zeg dat je me niet hebt zien weggaan.

Laat hem geloven dat ik nog terugkom,

dan gaat hij me niet zoeken.

En dat was het dan.

Van achter het raam keek ik haar na,

bang voor wat er zou gebeuren als

mijn vader thuiskwam

en zou ontdekken dat zijn verloofde was vertrokken;

de verlovingsring lag op het haltafeltje.

Dezelfde rode robijn die van mijn moeder

was geweest,

in de tijd dat hij nog het meest van háár

hield.

M5

Dit moet wel de langste weg op aarde zijn.

Asfalt, asfalt en nog eens asfalt.

Ik speel wat met mijn telefoon,

volg de grillige blauwe streep naar Bude.

Een paar maanden geleden zou ik onderweg

botte emoji’s naar Jacq gestuurd hebben

en stiekem foto’s hebben gemaakt

van de losers in de bus

die met open mond liggen te slapen.

Nu heb ik niemand om berichten aan te sturen

en niets om naar terug te gaan.

Ik hoop dat Kelly-Anne nog plaats voor me heeft

in haar leven.

Asfalt, asfalt en nog eens asfalt.

De langste weg op aarde.

Bude

Emmertjes en schepjes

hangen aan een luifel.

In de lucht schreeuwen witte reuzenmeeuwen.

Een stel snaterende meisjes slurpt ijs uit hoorntjes

ondanks de motregen.

Eén meisje blijft achter

en huppelt dan achter de anderen aan.

Wacht op mij!

Ik sleep mijn tas met me mee

het trapje

van de bus af,

het trottoir op,

en ik snuif de zoute lucht op.

Ik heb een adres op een strookje papier,

en een kaart op mijn telefoon.

Het is drie kilometer naar Kelly-Annes huis.

Voorgoed

Een man in een geblokt voetbalshirt

doet de deur open. Ja?

Hij staart schaamteloos naar mijn wang.

Is Kelly-Anne thuis?

Mijn schouders branden.

Ik zet de rugzak neer.

Kel? Nee.

Die zien we vast nooit meer.

Ze is ervandoor, hè?

Hij raapt reclamefolders van de mat,

bladert erdoorheen,

loopt naar buiten

en gooit ze in een vuilcontainer.

Ze zit in Aberdeen.

Een baan als verkoopster. Ik krijg nog huur van haar.

Hij peutert in zijn oor en kijkt naar zijn vinger

alsof hij hoopt op een fascinerende ontdekking.

Bel haar anders even. Niet dat ze opneemt.

Zal ik doen.

Ik zeg maar niet

dat ze niet meer op mijn berichten reageert,

of dat het weinig zin heeft

als zij in Aberdeen zit en

ik net naar Cornwall ben gekomen.

Een heel land van elkaar verwijderd.

Gaat het een beetje?

De man kijkt aandachtig naar mijn rugzak.

Ik ga maar weer eens, zeg ik.

Kun je wel ergens terecht?

Zijn blik is vriendelijker nu.

Een kat geeft kopjes tegen zijn gympen.

Ik weet het niet.

Thuis niet,

Dat weet ik wel.

De plek

Ik tik

tegen mijn wang

met mijn

vingertoppen.

Hij gloeit nog steeds.

Schuur

De hemel wordt gekneusd door het geknal van vuurwerk

en de schemer ruikt vaag naar kruit,

ook al is Guy Fawkes-avond pas over een paar weken.

Recht voor me

scheidt een grindpad

twee rijen tuinen,

en ook al zegt Google Maps

dat ik rechtsaf moet,

ik neem het pad terug naar de stad,

in de richting van de zee.

In de ene tuin

een kas met beschimmelde ramen.

In een andere

een berg speelgoed in de vorm van een piramide.

In de volgende

een stapel ligstoelen en klaptafeltjes.

Maar tegen het einde van het grindpad

staat een bouwvallige schuur,

met de deur op een kier,

in de schaduw van een verlaten huis –

geen licht daarbinnen,

klimop als kant voor de ramen.

Ik glip door een gat in het hek,

duw de schuurdeur open

en sluip naar binnen.

De vloer is bezaaid met roestige verfblikken,

een gescheurde zak cement.

Zwaar gereedschap hangt aan haken;

het enige raampje kijkt uit op het pad

en heeft een kapot vest als gordijn.

Ik kan mijn trui als kussen gebruiken.

Ik kan met mijn voeten tegen de deur gaan liggen.

Er zijn slechtere schuilplaatsen.

Niets

Ik kijk op mijn telefoon

ook al staat het geluid niet uit,

en al zou ik een ping heus wel gehoord hebben.

Maar er is nog niks van Kelly-Anne.

En ook niet van mijn vader.

Ik probeer hoe het ligt,

stel me de zon van morgen voor

en smeek dat de slaap me zal opslokken

voordat de nacht in alle hevigheid toeslaat

en de angst wordt ingeschakeld –

niet voor ratten of muizen

die misschien, in de nacht

aan mijn gloeiende wang knagen

alsof het een stuk vlees van de barbecue is,

mals en beschikbaar,

maar voor mensen

en wat zij kunnen aanrichten

bij een toch al beschadigd meisje

dat helemaal

alleen

in het donker ligt.

Ik pak een roestige moersleutel op

en voel even hoe zwaar die is.

Dan

haal ik er met al mijn kracht mee uit

naar een onzichtbare vreemde

en het gevaar dat op de loer ligt.

Mijn gezicht schrijnt.

Ik leg de moersleutel weg en sluit mijn ogen.

Mijn telefoon blijft zwijgen.

Gedurende de nacht

Geschuifel en geritsel buiten bij de schuur

als het geluid van laarzen op grind.

Ik ga rechtop zitten, verbaasd dat ik heb geslapen.

De deur gaat open op een kier,

ik slaak een gilletje.

Dan verschijnt in de schuur

soepel als zijde

een grijze kat

met lichtgevende mini-maanogen.

Psss-psss-psss-psss-psss, sis ik,

ik steek een lege hand uit

en wrijf mijn vingers over elkaar.

De kat snuffelt in de lucht,

en draait zich dan om,

staart omhoog,

kont ontbloot,

weggedraaid van mijn genegenheid.

Popcorn

Hij stelde

een filmavondje voor,

zei dat ik mocht kiezen wat ik wilde zien

en dat hij eerst

nog even ging douchen.

Hij was gek op

The Full Monty,

daar moest hij hard om lachen,

dus die film koos ik uit

om samen met hem te kijken,

en ik zette de tv al klaar en alles.

Hij hield ook van zoute popcorn,

verse,

dus die maakte ik

in een pan op het fornuis.

De mais

pop

pop

popte tot wolkjes.

Maar ik maakte zo veel

dat de olie te heet werd

en de keuken vol rook kwam te staan.

De rookmelder loeide

en vulde het huis met

lawaai.

Mijn vader kwam de keuken in gerend, met nat haar.

Jezus, godver! riep hij

en voordat ik kon vertellen over zijn

popcorn-verrassing,

pakte hij mijn pols

en draaide die om,

draaide, draaide,

en hij duwde me hardhandig de tuin in

waar ik van hem moest blijven

zitten,

urenlang

in de kou,

om eens goed

over mijn gedrag na te denken.

Met lelijke plekken

Ik kan niet meer slapen,

dus pak ik een banaan uit mijn tas

en pel die.

Bruine plekken

over de hele lengte.

Ik gooi de banaan weg.

Ik heb nooit

fruit kunnen eten

met lelijke plekken.

Toegedekt

Ik kon bijna alles verbergen

met mijn mouwen of een maillot

en ik vervalste een briefje van thuis:

Allison kan vandaag niet meedoen met gym

omdat ze bla, bla, bla.

De leraren rolden met hun ogen

(geen medelijden met menstruatiepijn)

en lieten me vanaf de zijlijn toekijken.

Mijn klasgenoten op de trampoline, in korte broek en T-shirt

lieten zich plat op hun buik vallen,

maakten salto’s

en vlogen

tot aan het dak van de zaal,

brullend van plezier,

genietend van het vrije gevoel,

terwijl ik de tijd had om te plannen

hoe ik die dag bij mijn vader

uit de buurt kon blijven

en de blauwe plekken de kans kon geven

om langzaam geel te kleuren.

Ontbijt op het strand

Golven walsen het zand plat

terwijl peuters er handenvol van eten.

Ik koop een zak friet

van mijn laatste beetje geld;

mijn vaders pas wordt al geweigerd.

Ik doop de frieten in de azijn,

en eet als toetje een roze lolly

alsof ik een kind van acht ben.

Dan barst de hemel open

en vallen er donkere spikkels in het zand.

Ik kan nergens heen, behalve naar de schuur.

Dus daar ga ik naartoe.

Het leegstaande huis

De grote ramen zitten potdicht

maar van dichtbij zijn ze veel schoner dan je vanaf het

einde

van de tuin zou denken.

Met mijn handen om mijn ogen gevouwen tegen de achterdeur

tuur ik de keuken in:

door de bruine kastjes en de tinnen afdruipplaat

lijkt het een huis van vóór mijn geboorte.

Op het fornuis een fluitketel.

Het water kookt

en de ketel fluit tot er iemand komt,

gauw, gauw, gauw,

om de gillende stoom het zwijgen op te leggen.

Dan zie ik haar,

ze komt achter de koelkastdeur tevoorschijn,

haar gezicht fragiel en

vervuld van angst

als ze me ziet.

We staren allebei.

En verroeren ons niet.

Een uitnodiging

Ik schiet terug

de tuin in,

en weer naar de schuur.

Pak mijn tas

en

weg

weg

weg.

Ik haast me om te vertrekken

want ik kan hier niet blijven.

Maar.

Toffee?

Een stem zo zacht als potlood op papier.

Het hek laat me niet vertrekken,

hoe hard ik ook duw,

trek,

en dan

weer die stem –

harder, Iers, denk ik.

Verdorie, kom nou terug!

Toffee!

De vrouw steekt een vinger op

als een kind in een klaslokaal.

Toffee? zegt ze voor de derde keer.

Een uitnodiging misschien

om binnen te komen en iets zoets te eten.

In haar toon klinkt wanhoop door.

En ik ken dat gevoel –

dat je iemand smeekt om er niet vandoor te gaan.

Dus.

Overstroming

In de keuken ruikt het naar geroosterde krentenbollen.

Er staat een leeg bordje met aangebrande kruimels

op het aanrecht.

Ik snak naar een krentenbol met dik boter.

Ik krijg de kraan niet dicht.

De vrouw

wijst met haar hele hand,

de kromme vingers naar binnen gekruld.

Ik kan er niet aan draaien, legt ze uit.

Je zou denken dat ze het makkelijker maken.

Niet iedereen is sterk en gespierd.

Maar ik zou geen nee zeggen

tegen een sterke man die de kraan dicht kwam doen.

En nog wel meer ook, laten we eerlijk zijn.

Ze knipoogt en grinnikt,

gaat me voor door de keuken

naar de gang

en dan naar een badkamer

waar een ligbad staat

dat dreigt te overstromen op de tapijttegels.

Ik trek de stop eruit en draai de kraan dicht.

Het water borrelt en klokt.

Een peertje knippert.

Ik wilde de vitrages wassen.

Maar ach, ik gooi ze wel weg.

Liever weggooien dan wassen.

Wat moet een mens met vitrage?

Niet-helemaal-witte vitrages liggen, tot een bal gedraaid,

hoog opgestapeld in de wasbak.

Ik moet gaan.

Ik doe een stapje terug

en gluur naar de voordeur.

De vrouw houdt haar hoofd schuin.

Kun je niet blijven? vraagt ze.

Dan laat ik mammie nog een bordje bijzetten.

Bij jou thuis is vast niet veel te eten.

Hè? Nee, ik heb andere plannen, probeer ik,

maar ik verroer me niet.

Mijn lijf weet meer dan mijn hersenen:

ik heb geen geld en kan nergens naartoe

en als ik nu wegga, moet ik de regen in.

De vrouw glimlacht,

ze heeft gele, vooruitstekende tandjes.

Ze bekijkt mijn gezicht aandachtig.

Doet het pijn? vraagt ze.

Ik raak de gloeiende plek aan.

Ja, geef ik toe. Een beetje.

Het lijkt haar niet te raken, maar ze zegt:

Ik heb nog zalf… even zoeken…

en ze schuifelt terug naar de keuken,

waar ze in een kastje rommelt

en me dan een fles zonnecrème geeft, factor 30.

Zocht je dat? vraagt ze.

Ik draai de fles om en begin te lachen.

Eh… daar is het niet echt weer voor, hè?

Plotseling ziet ze er geïrriteerd uit,

alsof het mijn schuld is.

Ik heb steken in mijn maag van de honger.

Mag ik een krentenbol? vraag ik.

Ja hoor,

typisch iets voor jou

om langs te komen als je honger hebt.

Ze pakt een stoel.

Ga zitten.

Toe maar, ga hier maar zitten.

Warme krentenbollen

Het knapperige brood, de sappige rozijnen

en de gesmolten boter vermengen zich

in één keer in mijn mond. Ik heb nog nooit

zoiets lekkers geproefd.

Ik ben Marla

Hoe heet u? vraag ik.

Ze zwaait beschuldigend met haar vinger,

en haar gezicht betrekt

als ze over de vraag nadenkt.

Ik ben Marla.

Ja.

Ik ben Marla.

Zeg…

heb je nog iets van Connor gehoord

over de wedstrijd van zaterdag?

Gaan we er nou heen of niet?

Hij solt met ons, onuitstaanbaar is dat.

Elke week hetzelfde gezeik, verdomme.

Maar het is ook een zeikerd. Ja. Toch?

Een stilte. Een blik op het raam.

Het weer is omgeslagen, hè?

Gisteren leek het wel zomer.

Ik wilde munt gaan planten.

Ruik jij ook iets aangebrands

of ligt dat aan mij?

Hagelstenen als glazen kraaltjes

tikken tegen de ramen.

Marla geeft me lippenbalsem – met kersensmaak

en wijst naar mijn wang.

Probeer dit maar.

Mag ik nog een krentenbol? vraag ik.

Ik ben Toffee

Ik zeg tegen Marla hoe ik echt heet.

Twee keer:

Allison. Allison.

En ze gebruikt mijn naam een poosje

zonder naar me te kijken,

maar gaat dan weer over op Toffee.

Ze denkt dat ik Toffee ben,

dus verbeter ik haar niet meer.

Bovendien

zou ik dat wel willen zijn,

zoet en taai,

een meisje met een naam

waar mensen op kunnen kauwen.

Een meisje waar ze hun tanden op breken.

Spek

Ik staar in de spiegel in Marla’s badkamer

naar mijn gloeiende, gehavende wang.

Ik had gedacht dat het rood zou wegtrekken,

dat de plek langzaam zou verdwijnen,

maar hij zit er nog steeds,

vuurrood,

minder alsof ik me gebrand heb

en meer als een brandmerk,

met de kleur en de vorm van een reep spek

die tegen mijn gezicht is geslagen.

Achter me in de spiegel staat Marla

te kijken,

haar vrijwel onzichtbare wenkbrauwen gefronst.

Het ziet er akelig uit. Laat me je helpen.

Nee, snauw ik,

niet wetende wat ik met haar bezorgdheid aan moet.

Ik draai me weg zodat ze niet langer

mijn vertrokken gezicht kan zien in de spiegel.

Ik hoef geen medelijden van deze vreemde.

De pijn is trouwens voor de helft aan mezelf te wijten.

Stomkop.

Met mijn stomme grote mond.

Stomme eigen schuld.

Het trekt wel weg.

Er klinkt woede door in haar stem.

In mijn herinnering was het minder erg.