Colofon

Wil je op de hoogte blijven van de boeken die in de novellelijn verschijnen?

Volg dan @kluitman_novelles op Instagram.

Nur 284 / W062301

Bisac YAF062000

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar B.V.

© MMXXIII Tekst: Maurits van Huijstee

Vormgever omslag: Sanneke Vlam, sproud.nl

Omslagbeeld: © Magdalena Russocka / Trevillion Images

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

mauritsvanhuijstee.com

1

Ze zeggen dat de verdrinkingsdood de mooiste dood is. Je gaat allemaal kleuren zien en je wordt heel rustig.

Ik zie geen kleuren. En ik ben niet rustig.

Boven me, vanaf de duikplank, kijkt hij toe hoe ik verdrink.

Mijn longen staan in brand. Mijn kop spat bijna uit elkaar.

Ik moet naar boven. Ik moet mezelf redden.

Maar dat doe ik niet. Want ik kan niet zwemmen.

2

Eén week eerder

Ik zwem naar de bodem van de zee. Het water is helder. Ik ga steeds dieper. Een school vissen schiet voor me weg. Daar! Op de bodem ligt een grote schelp. Ik pak hem in mijn hand en schiet weer omhoog. Schuin boven me staat Kim lachend op me te wachten. Ik kan niet wachten om haar mijn schelp te geven.

Ineens wordt het donker om me heen. Waar ben ik? Ik heb geen adem meer. Hoelang nog?

Als ik bovenkom, is het nacht. Huizenhoge golven rondom me: woest, zwart water dat als een muur op me afkomt. Dan valt het over me heen, met een harde dreun.

Met een schok word ik wakker. Mijn hart bonkt in mijn keel.

Ik kijk op mijn telefoon. Vijf uur in de ochtend.

Hoe vaak heb ik deze nachtmerrie wel niet gehad?

Ik hoor een zacht geluid. Iemand praat. Het komt uit de kamer van mijn vader.

Stilletjes loop ik de gang op. Hij zit achter zijn bureau en staart naar zijn laptop. Ik zie zijn gezicht in het licht van het scherm. Hij praat in het Arabisch. Ik versta er niks van, want ik spreek geen Arabisch. Hij heeft tranen in zijn ogen. Zijn zwarte baard glimt van de tranen. Terwijl hij praat, trekt hij een USB-stick uit zijn laptop en toont deze aan de camera.

Het is een bijzondere USB-stick. De buitenkant is van goud, in de vorm van een hartje. Hij zit vast aan een zilveren ketting. Maar het meest bijzondere aan de USB-stick is dat mijn vader de ketting altijd veilig in zijn kluis bewaart. Behalve als hij midden in de nacht op zijn laptop naar de inhoud kijkt, zoals nu.

‘Baba...’

‘Yousef!’

Mijn vader schrikt. Hij klapt zijn laptop dicht, doet het gouden dopje op de USB-stick en stopt het in zijn kluis onder het bureau. Hij toetst zijn code in, zes piepjes. Dan kijkt hij naar mij, met een achterdochtige blik.

‘Jij niets gezien, toch, Yousef?’

Lang geleden, toen ik acht of negen was, heb ik per ongeluk een keertje iets gezien. Een foto van het hoofd van een man. Hij keek een beetje raar. Hij had een sticker op zijn voorhoofd met allemaal Arabische tekens erop. Ik kon het niet lezen, want ik lees ook geen Arabisch.

‘Nee, baba.’

‘Goeie jonge. Geef baba knuffel.’

Hij slaat zijn armen om me heen en pakt me stevig vast.

Ik weet niet waar ik mijn handen moet laten, want ik durf zijn rug niet aan te raken. Dus ik hou ze langs mijn lichaam, als een robot.

Mijn vader laat me los en geeft me een kus op mijn voorhoofd. ‘Ga slapen, Yousef.’

‘Ik kan niet meer slapen.’

‘Probeer, Yousef.’

Mijn vader loopt naar de gootsteen en gooit koud water in zijn gezicht. Daarna trekt hij een trui aan.

‘Ga jij niet meer naar bed?’ vraag ik. Maar ik weet het antwoord al.

Hij gaat wandelen. Dwars door ons dorp Graalkamp, naar de hei en door het Graalbos, in het pikkedonker. Zomer of winter, weer of geen weer: hij gaat altijd. Anderhalf uur lang.

Ik loop terug naar mijn kamer, doe mijn gordijn open en kijk uit het raam. Ik kijk naar mijn vader, hoe hij onder het licht van de lantaarnpaal de straat uit sloft, totdat hij door het donker is opgeslokt.

Vroeger vond ik het stoer dat mijn vader zo vroeg in het donker gaat wandelen. Nu vind ik het vreemd.

Aan de overkant van de straat ligt onze snackbar de Tuffelhook. Tuffel betekent aardappel en hook betekent hoek. Zo praten de mensen hier. Ze hebben zo hun eigen woorden en slikken de helft van wat ze zeggen in. Praten is proat’n en kijken is kiek’n. Ik weet dat soort dingen, want ik praat ook zo. Tenminste, als ik achter de toonbank van de Tuffelhook sta. Om twaalf uur gaan we weer open.

Ik doe mijn gordijnen dicht en stap weer in bed. Mijn lichaam is moe maar mijn ogen gaan niet dicht. Ik staar naar het plafond. Ik denk aan het schoolproject waar ik nog een week voor heb en ik voel een knoop in mijn buik.

Na een half uur val ik in slaap.

Om elf uur word ik weer wakker. Het is maandag vandaag, maar ik heb meivakantie. Ik open mijn raam en kijk naar buiten. Alleen maar zon en blauwe lucht. Rechts, aan het einde van onze straat, ligt een weiland. Achter het weiland begint het Graalbos. Boven op een heuvel in het bos ligt hotel de Bosloper. Vroeger was de vader van mijn beste vriend Ties directeur van de Bosloper. Maar het hotel moest dicht, want het is een oud gebouw en er was geen geld om het te verbouwen. Nu staat het al een tijdje leeg en werkt Ties’ vader voor een ander hotel.

Ik loop naar de woonkamer en ga zitten aan de ontbijttafel, die mijn vader zoals altijd gedekt heeft met platbrood, olijven, hummus, dadels en honing.

‘Goedemorgen, baba.’

Ik zeg het zo normaal mogelijk. Alsof er niets is gebeurd vannacht. Zo doen wij dat thuis: we praten er gewoon niet over.

Mijn vader reageert niet. Hij kijkt naar het scherm van zijn laptop.

‘Yousef? Ik kreeg dit mailtje van jouw docent, mevrouw Van Heek. Dat jij drie maanden laat bent met werkstuk.’

Er valt een pijnlijke stilte. Ik ben boos omdat Van Heek mijn vader heeft gemaild. Maar ik schaam me nog meer dat hij er zo achter moet komen dat ik drie maanden te laat ben. En nu moet ik hem wel vertellen waar het over gaat.

‘Yousef?’

‘Ja, ik, eh... Ik moet nog iets afmaken. En daar heb ik jou voor nodig.’

Geïnteresseerd kijkt mijn vader op. Het is lang geleden dat hij mij geholpen heeft met school. Het enige waar hij goed in is, is wiskunde. Voor talen heeft hij geen talent.

‘Heb jij wiskundetoets, Yousef?’

‘Eh... Nee. Maatschappijleer. Iedereen moet een werkstuk maken over zijn stamboom.’

‘Stamboom?’

‘Ja, wie je opa en oma zijn en zo, waar je familie vandaan komt. En daarvoor moet ik een familielid interviewen.’

Ik heb maar één familielid, en dat is mijn vader. Zijn ouders zijn dood en hij heeft geen broers of zussen. Mijn moeder is gestorven toen ze mij kreeg.

Mijn vader staart me aan. Maar het is net of hij me niet ziet. Met een blik vol pijn kijkt hij naar binnen, naar beelden uit het verleden die niemand ziet behalve hij.

De bel gaat. Ties staat voor de deur.

Ik pak de sleutels van de Tuffelhook, doe mijn schort om en ren de trap af.

3

Zes jaar geleden vroeg ik mijn vader voor het eerst iets over vroeger.

Het was Koningsdag. We waren aan het einde van de dag op ons dakterrasje. We zaten samen op onze tweepersoonsbank waar je op de een of andere manier altijd naar het midden glijdt. Het werd al een beetje koud, maar ik had een dekentje en mijn vader had zijn badjas aan over zijn werkkleding. Hij had zijn arm om me heen, ik leunde met mijn hoofd op zijn borst en samen keken we hoe de zon onderging achter het Graalbos. Mijn vader was moe maar tevreden, want hij had veel friet verkocht. Hij had een tevreden glimlach op zijn gezicht. En dat gebeurde niet vaak.

Eigenlijk was alles perfect die avond – behalve zijn shirt. Het stonk naar zweet, frituurvet en bier dat iemand per ongeluk over hem heen had gegooid. Ik ben erg gevoelig voor geur. Maar ik zei niks, want ik wilde het moment niet verpesten.

‘Baba... Waar komen we eigenlijk vandaan?’

‘Uit Syrië. Wij zijn gevlucht uit Syrië. Weet jij toch wel?’

Het enige dat ik nog wist, was de boottocht over zee, midden in de nacht. De huizenhoge golven die ik zo vaak in mijn nachtmerries zag. Verder wist ik niks meer. Alsof mijn geheugen ergens achter die golven lag, op een plek waar ik er nooit meer bij kon komen.

‘Ja, baba. Maar waar in Syrië?’

‘Waar? Ras al Basit. Is dorpje aan Middellands’ Zee. Water daar is blauw azuur. Jij dook daar schelpen van bodem, urenlang. En jij was pas vijf!’

Met een trotse blik keek hij me aan. Ik kon me er niks van herinneren.

‘Maar... Ik kan helemaal niet zwemmen,’ zei ik. ‘En ik ben bang voor water.’

‘Onzin, Yousef. Jij goed’ zwemmer. Geen zwemles nodig!’

Ik was de enige in de klas die geen A-diploma had. Maar ik ging er niet over door, want ik voelde dat hij het niet wilde horen. En ik wilde niet dat hij zou stoppen met praten. Want ik wilde meer vragen, over mijn moeder en mijn opa en oma, en waarom we nou eigenlijk gevlucht waren. Ik weet nog dat ik mijn mond opendeed, maar dat ik ineens moest kokhalzen vanwege de geur.

‘Wat is er, Yousef?’

‘Je shirt stinkt.’

Hij keek me even aan. ‘Je hebt de neus van je moeder. Net zo gevoelig.’

Ik weet niet zeker of het een compliment was.

‘Ik doe het uit,’ zei hij, ‘maar dan moet jij even ogen dichtdoen.’

Maar ik was tien jaar oud en een jongen van tien jaar oud moet je niet vragen om zijn ogen dicht te doen. Ik keek tussen mijn wimpers door. En vlak voordat hij de badjas weer over zijn schouders deed, zag ik voor de eerste keer mijn vader in zijn blote bast. En toen begreep ik waarom hij altijd een shirt aanhad, zelfs als hij ging zwemmen. Zijn rug zat onder de littekens. Als witte kabels liepen ze over zijn huid.

‘Hoe kom je daaraan?’ vroeg ik. ‘Heeft iemand je vroeger pijn gedaan?’

Ik weet nog dat hij mij woedend aankeek. ‘Niet kijken, zei ik!’ brulde hij. Toen ging hij en liet me alleen achter op het dakterras.

Zes jaar geleden heb ik mijn vader voor het laatst iets gevraagd over vroeger.

‘Oké, nog één keer,’ zegt Ties. ‘Klaar?’

Ik knik. We zitten inmiddels aan de vierde opname. De Tuffelhook is onze opnamestudio. Maar over tien minuten komt mijn vader en moeten we echt open.

Ties checkt nog een keer of onze telefoons nog altijd in de juiste cameraposities zitten. Zijn telefoon heeft hij met tape aan het raam gehangen. De mijne leunt op een stapel servetjes op de grond, speciaal voor het eindshot.

‘En... actie!’