Vera van Zelm

Waarschuwing

Deze gids is geen leidraad voor zwangerschap en bevalling, er staan vooral persoonlijke ervaringen in. Voor algemene adviezen kun je beter uitkijken naar een boek dat zich op de feiten richt, zonder al die meningen. Ik weet alleen niet zeker of er zoiets bestaat.

Colofon

NUR 320/W061801

Bisac HEA041000

© Pepper Books

© MMXVIII Tekst: Vera van Zelm

© MMXVI Illustraties: Vera van Zelm & Mare van Gorp

Omslagontwerp: Studio Marlies Visser

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Dit boek is in Nederland gedrukt.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

pepperbooks.nl

veravanzelm.nl

Sommige stukken uit dit boek verschenen eerder op mijn blog Hoeravoorantidepressiva.com, en in de Volkskrant.

Inleiding

Tijdens mijn zwangerschap las ik een leuk bedoeld boek over zwangerschap... en gooide het halverwege in de prullenbak.

Waarom? Dat wist ik toen zelf ook niet zo goed.

Veel dingen waren op dat moment nieuw voor mij: de klassieke vrouwenrol waarin ik geperst werd; mijn zwangere brein, dat anders begon te denken; de bizarre wereld waarin ik belandde. Daarover las ik nooit wat op zwangerschapssites of in zwangerschapsboeken. Sterker nog: ik herkende helemaal niets. Er werd steeds maar beweerd dat zwanger zijn ‘een feestje’ is, maar ik vond het dan wel een bizar feest. Met een verregende clown en een oude worteltaart. Zo’n feestje waar iedereen constant het feestje zelf staat aan te prijzen: ‘O, helemaal te gek.’ Maar niemand heeft het over die verregende clown of zegt: ‘Eh, jongens, niet om het een of ander, hoor, maar zo leuk is dit toch niet? Er staat daar een heel treurige clown, van wie ik me zelfs afvraag of hij nog lééft, en de taart is niet te vreten...’

Hoewel ik blij was dat we een kind kregen, ervoer ik echt niet alleen maar vreugde, en daardoor was het voor mijn vriend ook niet voortdurend leuk. Dat had niets te maken met de baby, of met mijn liefde voor de baby. Ik ben erg tevreden met het resultaat, maar tijdens mijn zwangerschap wist ik nog niet hoe het uit zou pakken.

Om terug te komen op dat boek: ik gooide het weg. Ik had het ook kunnen verkopen, of bij het oud papier kunnen leggen. Maar nee, het moest in de prullenbak. Want ik was zwanger en boos. Niet alleen op het boek, maar ook op alles wat er om me heen en met mijzelf gebeurde. En nu heb ik dus opgeschreven wat ik destijds had willen lezen: eerlijke dingen, de irritante en vreselijke dingen, en de dingen waar ik om moest giechelen. Ik hoop dat jij er ook lol aan beleeft. En anders gooi je het lekker weg, met veel bombarie.

Preconceptie 1

Ter inleiding

Mijn vriend wilde al heel lang een kind.

Ik wilde ook wel een kind, maar ik wilde eerst een hele tijd NOG geen kind.

Ik heb een goede vriend. Een leuke vriend. Hij heeft goede genen, heeft humor en is stabiel. Ook wij samen zijn goed. We zijn een goed stel. Als ik met iemand een kind zou moeten maken, is het met hem.

Maar ik ben ook bang. Dat het moederschap mijn leven niet ten goede gaat veranderen. Dat ik dan minder tijd voor mezelf heb. Dat ik dan geen leuke dingen meer kan maken zonder dat ik er direct geld mee verdien, want ‘Ja Vera, je moet nu ook aan anderen denken, hoor!’

De standaardreactie van mijn vriend is: ‘Dat regelen we wel. Dat regelen we écht wel.’

Natuurlijk: we regelen het waarschijnlijk wel, maar zijn werk is niet flexibel; dat van mij wel en dan weet ik al hoe dat afloopt. Ik wil eigenlijk zwart op wit hebben dat ik mag blijven doen wat ik wil doen, en dat míjn werk ook belangrijk is.

Deze discussie duurt een tijd.

Hij zegt dingen als: ‘Je bent echt niet meteen moeder, je hebt nog negen maanden om eraan te wennen,’ en: ‘Met de opvang komt het wel goed.’

En ik zeg dingen als: ‘Ja, maar ik ben ánders als ik zwanger ben!’ En: ‘Straks ben ik er een jaar uit, en ik heb nog niet eens een carrière.’

Tegelijkertijd realiseer ik me ook dat ik door deze angst voor het moederschap op een nogal beperkte manier tegen het leven aankijk. Hoe realistisch is het dat iemand, begin dertig, de heilige graal van het bestaan kent, de juiste balans heeft, weet wat de zin van het leven is? Dat is vrij arrogant. Weet ik veel of de liefde voor een kind minder boeit dan uitgaan en werken?

En dan springt ineens mijn biologische klok aan. Floep! Op slag zie ik overal baby’s. Ik krijg de neiging om ze mee naar huis te nemen. De hormonen winnen het van mijn angst. Nu moet het maar gaan gebeuren.

Even praten met... de betrokken lichaamsdelen: de balzak

‘Balzak, hai, hoe is het?’

‘Keeping it cool, man.’

‘Ja?’

‘Zeker. Altijd 35º C. Sowieso. High five!’

‘Liever niet.’

Low five!’

‘Eh, nee.’

‘Hee, kom op! Don’t leave me hanging!’

Preconceptie 2

Wat je nog even over mij moet weten

Ooit was ik depressief. En met ‘depressief’ bedoel ik hier de stemmingsstoornis, niet de term die een bepaald soort mensen graag gebruikt: ‘Ja hoor, ik was afgelopen zaterdag echt even heel erg depressief! Maar thank god had ik cookiedough-ijs in huis.’

Ik bedoel dus de versie waar je heel veel ijs tegenaan kan gooien, en dat het geen enkele zin heeft. De variant waarin alles wegvalt. Proeven, eten, slapen, denken. Alleen maar kunnen ‘zijn’ – en dat ‘zijn’ is tergend.

Op een depressiedieptepunt belandde ik een keer bij de crisisdienst. Ik was toen al zo ver heen dat ik het idee had dat anderen ‘in kleur’ waren en ik ‘in zwart-wit’. Toch dacht ik in de wachtkamer dat ik de gezondste persoon in die ruimte was. Naast mij zat een vrouw die constant haar volgefriemelde opschrijfboekje raadpleegde. Ik had ook een tekst meegebracht om op te lezen, omdat ik steeds niet uit mijn woorden kwam. Maar mijn tekst was getypt, dus vond ik dat zij er veel erger aan toe was.

‘Ga jij maar eerst, hoor, ga jij maar eerst,’ liet ze me opeens weten. ‘Nee. Ga jij maar eerst.’

‘Volgens mij gaat dit gewoon op afspraak, mevrouw…’ We zaten tenslotte niet bij de slager.

‘Nee, nee, nee! Ga jij maar eerst.’

Dit bleef ze herhalen op een toon van: Ik red me wel, maar jij… Terwijl ik duidelijk de meest gezonde van het stel was hier!

Daarna kwam er een man binnen die met heel veel tumult nog net zijn sigaret buiten weggooide, en met zijn armen wuifde, zo van: Ik ben een nette jongen, ik weet hoe ik me moet gedragen en ik ben heel erg normaal. Maar toen hij dichterbij kwam zag ik dat hij twee geopende halve liters bier in de zakken van zijn jas had.

Nou, dat was hoopvol.

De wachtruimte zelf was wel heel geruststellend en steriel, maar de mensen erin leken rechtstreeks afkomstig uit een unheimisch sprookjesbos. Om het compleet te maken, liep er drie keer een piepklein vrouwtje langs de glazen deur heen en weer. Is dit een test? dacht ik. Moet je die dwerg juist wel of niet zien? Gaan ze hier zo meteen naar vragen? Is ze haar knapzak kwijt?

Om een lang verhaal kort te maken: gesprek - diagnose (wat een opluchting) – afspraken maken – tranquillizers – starten met pillen – vangnetplan – elke dag komen – en voorwaarts, op weg naar beterschap. Bon!

Ik werd beter, en hield er een grote liefde voor mijn medicijn aan over. Ik ben een ware fan. Als antidepressiva een popster was, had ik een plakboek. Het liefst zou ik antidepressiva backstage opwachten en ermee op de foto gaan.

Het leven ging verder. Toen kwam De Kinderwens. En zo belandden mijn vriend en ik op de POP-poli. Daar krijg je advies van een psychiater, een kinderarts én een gynaecoloog. Het advies voor mij was duidelijk: ik heb 80 procent kans op een depressie tijdens de zwangerschap als ik stop met antidepressiva.

De kans op afwijkingen bij het kind door het slikken van mijn soort antidepressiva tijdens de zwangerschap zijn niet aangetoond, en er zijn wel onderzoeken naar geweest. De gevolgen van een depressieve moeder voor een gezonde hechting van het kind zijn wél bewezen: een depressieve moeder kan slecht tot geen contact maken, en niet zonder meer houden van het kind. Ook hebben kinderen van een depressieve moeder een lager geboortegewicht.

Kortom: de gevolgen van het stoppen met de medicijnen zijn negatiever voor mijn ongeboren kind dan de gevolgen van doorslikken. Dus ik blijf slikken, voorlopig, ook als ik zwanger ben. Dat voelt niet echt als een keuze, meer als het accepteren van een voldongen feit.

Even praten met… de betrokken lichaamsdelen: de vagina

Haihai, ik ben Vasjien! Ik heb geen handen, maar ik doe het even zo…’

‘Ik moet uw lip een hand geven?’

‘Ja, wat anders, hè?’

‘Nou... Geen idee, ik heb dit nog nooit meegemaakt.’

‘Haha, vind je het spannend?’

‘Ehm... Nou, niet lullig bedoeld, maar zo is het wel een beetje, ja.’

‘Ja, helaas hoor ik dat vaker. Mensen schrikken soms een beetje van mijn voorkomen. Zoveel plooien en gedoe. Waar moet je beginnen? En toch is het eigenlijk best simpel, hoor.’

‘O ja?’

‘We hebben nu toch een gesprek?’

‘Oké, dat is wel waar, ja…’

Lijf waarmee het moet gaan gebeuren

Dus. Mijn brein heeft een depressieve aard. Mijn buik is ook een verzamelplek van aandoeningen. Om het even overzichtelijk te houden, volgt hier een schematische tekening.

Zoals je ziet heb ik aardig wat buikgedoe achter de rug: endometriose, klem zittende zenuwen, gedraaide eierstokken. Een heel boek op zich. Maar omdat ik al zoveel te vertellen heb over het zwangere gedeelte laat ik het hier buiten beschouwing. Voor vragen mag je me altijd mailen.

Kick-off

De zwangerschapstest

‘Joepie! Je hebt een positieve zwangerschapstest gedaan. Je bent zwanger!!!’ – ikbenzwanger.com

Volgens overlevering is het moment dat je de positieve zwangerschapstest bekijkt het meest fantastische moment ooit. Het is gelukt om samen een baby te maken, een liefdeskind. Voor de helft van jou en voor de helft van hem. Zo romantisch!

In mijn fantasie ga ik ervan uit dat het een groots moment zal zijn waarbij we elkaar snikkend in de armen vallen terwijl de violen langzaam aanzwellen, alsof er heel toevallig een klein orkestje onder het raam buiten aan het oefenen is.

In de realiteit zijn we al vijf maanden aan het testen of we wel vruchtbaar zijn. Heb ik al tienduizend keer gegoogeld op ‘zwangere symptomen’, of ‘zwanger?’. En bleek het al vier keer niet zo te zijn.

Afgelopen week heb ik elke lichamelijke prikkel afgewogen. Ik wilde bijvoorbeeld ineens ontbijten met tomatensoep in bed. Dat kan een teken zijn, maaaaar: ik heb sowieso vaak behoefte aan iets tomatigs, dus het hoeft niks te betekenen. En ik heb rare puistjes om mijn mond die ik ook had als kind van twee. Is dat misschien mijn reactie op babyhormonen die ik toen ook nog had en nu weer heb omdat ik zwanger ben? Het googelen van ‘babyhormonen die acne veroorzaken’ biedt geen antwoord.

Mijn vriend vindt al dagen dat ik overal iets in wil zien. Volgens hem lijk ik op een amateuristische waarzegster. ‘Wacht nou maar, ik denk niet dat je zwanger bent. Dat voel je echt wel,’ zegt hij.