Colofon

Nur 284/W101901

Bisac YAF024100/YAF067000

© MMXIX Nederlandse editie: Uitgeverij Kluitman Alkmaar B.V.

© MMXIX Tekst: Alan Gratz. All rights reserved.

© MMXIX Kaarten: Jim McMahon

Published by arrangement with Scholastic Inc., 557 Broadway, New York, USA.

Oorspronkelijke titel: Allies

Nederlandse vertaling: Carla Hazewindus

Omslagontwerp: Stephanie Yang

Belettering omslag: Mariska Cock

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie
in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Voor mijn oude bondgenoot
Paul Harrill

Mannen van de landmacht, marine en luchtmacht van het geallieerde expeditieleger!

U staat op het punt deel te gaan nemen aan een grote kruistocht, waarop wij ons gedurende vele maanden hebben voorbereid. De ogen van de wereld zijn op u gericht. De hoop en de gebeden van vrijheidlievende mensen van overal zullen u vergezellen. Samen met onze moedige bondgenoten en wapenbroeders op andere fronten zult u de Duitse oorlogsmachine vernietigen, een einde maken aan de nazitirannie over de onderdrukte Europese volkeren en onze veiligheid in een vrije wereld bewerkstelligen.

Generaal Dwight D. Eisenhower, Order of the Day 6 juni 1944

Operatie Neptunus

6 juni 1944

Vlak voor zonsopgang

In het Kanaal

We gaan op jacht

Dee Carpenters voet gleed van de natte ladder; zijn maag schoot zo ongeveer naar zijn keel. Hij zocht houvast, maar het gewicht van zijn bepakking plus het geweer trok hem naar beneden. Een gapende leegte opende zich tussen het enorme transportschip dat hij verliet en de kleine motorboot waar hij in moest klimmen. Dee dreigde als een baksteen in het koude zwarte water van het Kanaal te vallen.

Een hand schoot uit, greep zijn rugzak en met een doffe bons slingerde Dee tegen de zijkant van het schip.

‘Hou je vast!’ riep zijn vriend Sid Jacobstein.

Met trillende, bijna bevroren handen graaide Dee om zich heen totdat hij de zijkant van de ladder te pakken had.

‘Trek je knieën op!’ zei Sid. Dee trok net op tijd zijn voeten op, anders waren ze verpletterd door de motorboot, die met veel kabaal tegen het transportschip ramde.

Dee haalde even diep adem en sloot opgelucht zijn ogen.

‘Jemig, Dee. Je had jezelf bijna om zeep geholpen. Dan hadden de Duitsers het niet hoeven doen,’ zei Sid.

Sid had onder Dee aan de ladder gestaan, maar nu waren ze op ooghoogte. Met zijn vrije hand pakte Dee Sid bij de schouder.

‘Bedankt, Sid,’ zei hij, nog nahijgend. ‘Ik sta bij je in het krijt.’

‘Soldaat Carpenter! Soldaat Jacobstein! Stelletje uilskuikens, zijn jullie uitgespeeld? We moeten die boot in!’ riep sergeant Taylor van boven.

Dee en Sid hielpen elkaar in de boot te komen. Ze gingen halverwege de achtersteven zitten, tussen een rijtje andere soldaten met olijfgroene jacks en groene ijzeren helmen.

Dee en Sid droegen hetzelfde uniform, maar verder leken ze van geen kant op elkaar. Dee was zestien, en hij leek nog jonger. Hij had stakerige armen en benen en hij was bang dat hij er in zijn grote groene legerbroek uitzag als een kind dat soldaatje speelde. Sid was slechts een jaar ouder, maar hij was een meter vijfennegentig lang en had de lichaamsbouw van Hank Greenberg, de grote linksvelder van de Detroit Tigers. Hij had Dee in de vorm van een pretzel kunnen buigen, als hij had gewild. Sid had een langwerpig gezicht, krullend bruin haar, een gebruinde huid en baardstoppeltjes op zijn wangen. Dee had blond haar, een bleke huid en zou nog geen snorretje kunnen laten staan als zijn leven ervan afhing.

Sid en Dee waren meteen vrienden geworden omdat ze allebei een hekel hadden aan de New York Yankees. Sid was een fan van de Dodgers, en Dee was een trouwe aanhanger van de Philadelphia Athletics, het honkbalteam uit zijn woonplaats.

‘Zodra de oorlog voorbij is, zitten de Dodgers weer bij de World Series. Let maar op,’ zei Sid. Hier hadden ze het al over gehad toen ze nog op het troepentransportschip zaten, en Sid ging er gewoon op door. ‘Vorig jaar hadden ze gewoon een slecht seizoen. De helft van het team heeft zich aangemeld bij het leger.’

Een soldaat in de buurt ving het laatste deel van het gesprek op. ‘Wat klets je nou,’ zei hij. ‘De Yankees moeten net zo veel spelers missen – inclusief Joe DiMaggio – en die zijn kampioen geworden én ze hebben de World Series gewonnen!’

Dee snapte niet dat Sid en andere soldaten nu aan honkbal konden denken. Dat ze überhaupt aan iets anders konden denken dan aan de doem die hun te wachten stond. Bijna verloor hij zijn evenwicht op het ijzeren dek van de wild schommelende boot. Sid pakte hem vast om te voorkomen dat hij viel.

Dit was dus een van de befaamde Higginsboten waar Dee al over had gehoord, maar het vaartuig zag er totaal niet indrukwekkend uit. Eigenlijk was het een soort ijzeren badkuip met aan de achterkant een motor en aan de voorkant een grote laadklep. Maar Dee wist dat de platte bodem de boot zo bijzonder maakte. Deze boot kon helemaal tot op het strand komen. Nadat de laadklep was gezakt, gingen de veertig opvarenden aan land en voer de boot direct terug om een nieuwe lading soldaten op te halen.

Deze Higginsboot bracht Dee en Sid en de overige leden van hun peloton naar Omaha Beach in Normandië, Frankrijk.

De invasie van de geallieerden in Europa stond op het punt te beginnen.

Toen de oorlog vijf jaar geleden uitbrak, was nazi-Duitsland als een wals over Europa gegaan. Eerst waren de Duitsers Polen binnengevallen, en daarna Nederland, België en Frankrijk. De landkaart die in het geschiedenislokaal van Dees middelbare school in Philadelphia hing, klopte voor geen meter meer. In plaats van landen met allemaal verschillende kleuren was er nu nog maar één grote rode vlek – Duitsland – die alles bedekte. En als de gestoorde Duitse leider Adolf Hitler en zijn leger hun zin kregen, zou die rode vlek alleen nog maar groter worden, net zo lang tot de hele wereld rood zag.

Tenzij Dee en zijn maten dat tegen wisten te houden.

Dee kon niet over de hoge zijkant van de boot kijken, maar hij wist dat hier heel veel schepen lagen. Afgelopen nacht had hij gezien dat ze zich verzamelden op een plek die de Britse soldaten op zijn transportschip ‘Piccadilly Circus’ hadden gedoopt, naar een beroemd verkeersplein in Londen. Honderden schepen. Duizenden. Transportschepen. Torpedojagers. Oorlogsschepen zo hoog als wolkenkrabbers. Mijnenvegers zochten de zee af naar Duitse mijnen. En nog veel meer schepen waarvan Dee niet precies kon zien wat voor functie ze hadden, kwamen langszij. Hun lichtjes hadden geschitterd als sterren aan de hemel.

Terwijl de schepen zich op Piccadilly Circus verzamelden, stonden Dee en Sid op het bovendek toen plotseling een Schotse soldaat aan boord van een Brits schip ‘The Road to the Isles’ op zijn doedelzak begon te spelen. De doedelzakspeler kreeg applaus en er werd gelachen door alle andere soldaten die op transport wachtten. Op Dees schip kwamen soldaten van benedendeks naar boven om te luisteren. De bemanning van een Amerikaans oorlogsschip liet dit niet op zich zitten, en even later klonk bij hen ‘God Bless America’ uit de luidsprekers. Dee, Sid en de jongens om hen heen begonnen te joelen. Op een Frans schip werd de ‘Marseillaise’ gespeeld, het volkslied van hun door de Duitsers bezette land dat ze nu gingen bevrijden. Dee kreeg er kippenvel van. Matrozen van een Canadees schip deden mee met ‘O Canada’, en een aantal Australische soldaten zong ‘Waltzing Matilda’. Er werden nog veel meer liederen gezongen, ook door Polen, Noren en Nederlanders. Zo veel dat Dee ze niet allemaal kon onderscheiden.

Een Engels schip eindigde met een opname van het kinderliedje ‘A-Hunting We Will Go’ – We gaan op jacht – en kreeg de grootste bijval van iedereen.

Maar nu juichte niemand, en niemand zong. Sid had het zelfs niet meer over honkbal. Niemand zei een woord terwijl de laatste soldaten van hun peloton vanaf het transportschip in de Higginsboot stapten. Het was nog donker en ze konden Frankrijk niet zien liggen; ze wisten ook niet hoe ver ze nog van het strand verwijderd waren. Plotseling was iedereen doordrongen van het kille, harde feit dat het nu eindelijk zou gebeuren. Na maanden van training, maandenlang plannen en maandenlang wachten zouden Dee en Sid en alle anderen – meer dan honderdvijftigduizend soldaten – overgeleverd worden aan de kaken van de dood.

Het was D-day. De belangrijkste dag van de Tweede Wereldoorlog. Misschien wel de belangrijkste dag in de geschiedenis van de mensheid. De rillingen liepen over Dees rug als hij daaraan dacht. Alles hing van deze dag af.

Als ze dit niet tot een goed einde brachten, zou de wereld nooit meer dezelfde zijn.

Dit besef drukte zwaar op de schouders van Dee en de andere soldaten. Het doffe gebonk van de kleine boot tegen de romp van het transportschip klonk als een kerkklok die hun dood aankondigde.

‘Er wordt gefluisterd dat een kwart of misschien wel de helft van ons niet levend van dat strand af zal komen,’ zei Sid.

Dee kreeg een knoop in zijn maag. Dit soort dingen hadden ze allemaal gehoord. Ze wisten dat wanneer ze op het strand landden, ze door het Duitse leger zouden worden opgewacht met machinegeweren, mortieren en mijnen. Dee keek om zich heen. Zelfs de veteranen onder hen – jonge mannen van in de twintig die in Algerije, Italië en op andere plekken hadden gevochten – waren stil en verdiept in het soort eenzame gedachten die door iemand heen gaan als hij de dood in de ogen kijkt.

Een man achter Sid gaf hem een zetje. ‘Nu ben je niet meer zo’n stoere kerel, hè Jid?’ zei hij schamper.

Dee voelde dat Sid naast hem verstrakte. Jid was een scheldwoord voor Jood en Sid was de enige Jood in het peloton. En omdat Jid ook nog rijmde op Sid, was dit al vanaf het trainingskamp zijn bijnaam.

‘Je zou toch verwachten dat hij wel blij zou zijn,’ zei een andere soldaat. ‘Hij heeft het er altijd over dat hij de moffen te grazen wil nemen.’ Veel soldaten hadden het over ‘moffen’ als ze Duitsers bedoelden. ‘Maar Sid de Jid is net zo bang als wij allemaal.’

Vanaf het moment dat Sid in het trainingskamp aankwam, had hij het alleen maar over de Dodgers en over het vermoorden van Duitsers. Heel veel soldaten in het kamp waren daar omdat ze in dienst moesten; de vrijwilligers hadden zich aangemeld uit vaderlandsliefde, voor de eer of vanwege hun behoefte aan een vaste baan. Maar Dee wist dat de oorlog voor Sid nog een andere betekenis had. De nazi’s waren nu al jarenlang bezig om de Joden in Europa bij elkaar te drijven. Ze namen al hun bezittingen af en ze behandelden hen als beesten.

Sid wilde wraak nemen.

Dee draaide zich om naar de soldaten die Sid zaten te treiteren. ‘Laat hem met rust,’ zei hij.

De ene soldaat lachte. ‘Die Jid kan niet eens voor zichzelf opkomen!’

Dee zag dat Sid zijn vuisten balde. Hij was een halve kop groter dan de beide soldaten en ook vijfentwintig kilo zwaarder, maar hij hield zich in. Sid en Dee wisten allebei wat er gebeurde wanneer een Joodse jongen iemand op zijn bek sloeg omdat hij hem had beledigd. Ze hadden dat al zo vaak meegemaakt tijdens de basistraining. Een Jood kreeg altijd de schuld.

‘Dat bewaar ik voor de moffen, eikel,’ zei Sid. ‘De eerste de beste Duitser die ik zie, gaat eraan en daarna neem ik elke mof van Normandië tot Berlijn te grazen.’

De twee soldaten schudden hun hoofd en keken weg. Sid knikte naar Dee om hem te bedanken dat hij voor hem in de bres was gesprongen, maar Dee voelde zich hier niet beter door. Integendeel, hij voelde zich alleen maar ellendiger.

Sid was Dees beste vriend in het leger. Zijn enige vriend. Ze wisten bijna alles van elkaar, behalve dat ene, gigantische ding dat Dee voor Sid en de andere jongens in het peloton verborgen had gehouden.

Iedereen noemde hem Dee omdat dit de eerste letter was van zijn naam op zijn naamplaatje: D. Carpenter. Douglas Carpenter. Maar wat Sid en alle anderen niet wisten, was dat Douglas Carpenter niet Dees echte naam was.

Zijn echte naam was Dietrich Zimmermann, en hij was Duits.

Nacht en nevel

De laatste soldaten waren in de Higginsboot geklommen en de motor werd gestart.

‘Ziezo, onderknuppels!’ schreeuwde sergeant Taylor die voor in de boot zat. Hij moest moeite doen om boven het lawaai van de motor uit te komen. ‘Daar gaan we!’

Dee deed zijn ogen dicht toen de boot van het transportschip wegvoer, en hij dacht terug aan de dag die het begin vormde van de reis naar dit moment.

Het was de zomer van 1943. De Philadelphia Athletics stonden zesentwintig wedstrijden achter op de Yankees. De Japanners hadden ongeveer twee jaar daarvoor Pearl Harbor gebombardeerd en niet lang daarna verklaarde Duitsland de Verenigde Staten de oorlog. De Amerikanen bereidden zich voor op de strijd. Op de scheepswerf van Philadelphia werden oorlogsschepen gebouwd, Groucho Marx riep via de radio iedereen op om oorlogsaandelen te kopen, en Dietrich Zimmermann stond op het punt Douglas Carpenter te worden.

Dee zat in een gammele stoel in het kantoor van een rekruteringsofficier in Philadelphia. Hij was zo zenuwachtig dat hij bijna moest overgeven. Buiten was het meer dan 32 graden en de rammelende ventilator blies alleen nog maar warme lucht door het vertrek. Het zweet liep over Dees rug. Aan de muur hing een poster met een afbeelding van Uncle Sam die zijn mouwen opstroopte, en daaronder de tekst: verdedig je land! meld je nu aan bij het amerikaanse leger!

Dee wilde niets liever, maar hij was bang dat ze hem zouden weigeren. Hij was in Duitsland geboren, dat hoefde hij niet te verbergen. Dat stond gewoon op zijn geboortebewijs. Hij was een ‘vijandelijke vreemdeling’. Maar er zaten heel veel mensen met een buitenlandse nationaliteit in het Amerikaanse leger. Het echte probleem was dat hij nog maar zestien was.

Vanaf je achttiende kon je je zelfstandig aanmelden voor het leger, en met toestemming van je ouders al op je zeventiende. Als je nog maar zestien was en in het leger wilde, moest je rommelen met je geboortebewijs en hopen dat degene bij wie je je aanmeldde een oogje dichtkneep. Anders kon je in de gevangenis belanden omdat je had gelogen op je aanmeldingsformulieren. Maar in het Amerikaanse leger hadden ze iedere geschikte man nodig die ze konden krijgen en Dee wist dat twee andere jongens uit zijn klas waren toegelaten. Hij hoopte dat het hem ook zou lukken.

De rekruteringsofficier was een kleine man met brede schouders en een plat gezicht. Op het naambordje op zijn bureau stond: kapitein graham. Dee moest even slikken en ging rechtop zitten om iets groter te lijken. Kapitein Graham keek Dee even aan en zette toen twee keer een stempel op de formulieren. Dee was nu officieel 1-A: beschikbaar en geschikt voor militaire dienst.

Dee liet zijn adem ontsnappen. Hij was in het leger!

‘Je ouders staan geregistreerd als politieke vluchtelingen, en dat betekent dat je in Duitsland waarschijnlijk op een lijst staat van mensen die gezocht worden,’ zei kapitein Graham. ‘Ik stuur je naar de Stille Oceaan om tegen Japan te vechten, want dan loop je niet het gevaar om door Duitsers te worden opgepakt.’

‘Nee!’ zei Dee iets luider en heftiger dan zijn bedoeling was. Hij deed zijn best iets rustiger te klinken. ‘Nee, alstublieft. Ik wil graag naar Duitsland, sir. Ik wil Hitler verslaan.’

Kapitein Graham knikte. ‘Ik snap het, jongen. Ik kan je indelen bij een divisie die waarschijnlijk in Frankrijk strijd zal moeten leveren. Maar misschien wil je daar niet heen onder de naam Dietrich Zimmermann.’

Dee begreep het niet.

‘We krijgen heel veel rekruten aan wie de Duitsers een hekel hebben,’ zei Graham. ‘Polen, Tsjechen, Oostenrijkers, Fransen, Italianen. De meesten van hen zijn Joods, maar een aantal van hen zijn politieke vijanden van Duitsland, zoals jouw ouders. In sommige gevallen veranderen we hun naam op hun papieren en hun naamplaatje zodat de Duitsers niet weten wie ze zijn als ze hen te pakken krijgen. Dietrich wordt dan... Douglas bijvoorbeeld. En je achternaam, Zimmermann, veranderen we in...’

‘Carpenter,’ zei Dee. ‘Zimmermann betekent timmerman, net als Carpenter.’

En dat was dus de geboorte van Douglas Carpenter.

De Amerikaanse overheid kende Dees echte naam en wist ook van waar hij was geboren, maar verder was niemand daarvan op de hoogte. Zelfs Dees commandant niet. En zeker Sid niet.

In de Higginsboot hoorde Dee achter zich een soldaat overgeven, waardoor hij ruw uit zijn gedachten werd weggerukt. Ook voor hem zat een soldaat te kotsen in het laagje zeewater dat zich op de bodem van de boot had gevormd. De boot werd door de golven heen en weer geslingerd en Dee had het gevoel dat hijzelf ook groen zag van zeeziekte. Hij had meteen spijt dat hij cornedbeef bij het ontbijt had gegeten. Sid lachte bemoedigend naar hem en Dee deed moeite om alles binnen te houden.

Hoog boven hen klonk het geronk van vliegtuigen. Tientallen. Dee keek omhoog, maar door de bewolking zag hij niets.

‘Bommenwerpers?’ vroeg hij aan Sid.

Sid schudde zijn hoofd. ‘Luchtlandingstroepen.’

Een van de veteranen in hun rij knikte. ‘Wij doen mee aan Operatie Neptunus. De bestorming van de stranden in Normandië!’ schreeuwde hij. ‘Dat is maar een klein onderdeel van de grote Operatie Overlord. Op dit moment gebeurt er van alles en nog wat. Allerlei andere operaties en missies. Zweefvliegtuigen leveren wapens en soldaten af. Parachutisten veroveren bruggen en wegen. Mensen van het Franse verzet maken de communicatieverbindingen onklaar zodat de Duitsers geen versterking kunnen oproepen nadat we zijn geland. Als een van deze operaties mislukt maakt het niet meer uit wie van ons overleeft of omkomt op die stranden.’

Dee moest even slikken. Ze gingen nog niet aan land, hield hij zichzelf voor. Ze moesten wachten op de honderden andere Higginsboten die nu vol met soldaten werden geladen. Dan zouden ze bij het aanbreken van de dag allemaal tegelijk in de richting van het strand varen.

Boven hem werd de maan door wolken aan het zicht onttrokken. Er kwam een dikke mist op. Nacht en nevel. Met een rilling dacht Dee terug aan iets van vroeger, toen hij nog klein was en in Duitsland woonde.

Dee was vijf jaar oud toen op precies zo’n nacht als deze zijn oom Otto uit zijn huis verdween. Sindsdien had niemand hem ooit nog gezien of iets van hem gehoord. Otto was een vakbondsleider; hij spoorde fabrieksarbeiders aan om lid te worden van een vakbond zodat ze betere werkomstandigheden en hogere lonen konden eisen. Maar de nazi’s hielden niet van vakbonden en nog minder van vakbondsleiders. Dus hadden de nazi’s oom Otto ’s nachts opgepakt. Uit zijn huis was niets meegenomen, er was niets vernield, en geen enkele instantie kon vertellen waar hij was. Bij niemand kon een klacht of verzoekschrift worden ingediend. En ook nu nog hadden Dees ouders geen idee waar oom Otto kon zijn. Of hij in de gevangenis zat of in een concentratiekamp, ze wisten zelfs niet of hij nog leefde of dood was. Het was alsof oom Otto niet meer bestond. Dat deden de nazi’s namelijk: ze wisten gewoon je bestaan. De Duitsers hadden een uitdrukking voor het zoekraken van mensen die ’s nachts spoorloos verdwenen in de mist van het politieke apparaat van de nazi’s: Nacht und Nebel. Nacht en nevel.

Voor Dees ouders was de verdwijning van oom Otto de druppel die de emmer deed overlopen. Ze maakten zich al heel veel zorgen om de steeds groter wordende macht van de nazi’s in het land, en waren verbijsterd dat zo veel mensen op de nazipartij stemden en meededen aan hun overvallen. Op kantoorgebouwen, winkels en huizen wapperde de nazivlag al een hele tijd, maar nu werd het zelfs gevaarlijk om géén vlag te hebben. Je werd als een vijand van het vaderland beschouwd als je het niet met de nazi’s eens was. Inmiddels was het een misdaad als je niet voor de Führer salueerde.

Het ergste was nog dat de Duitsers niet van het ene op het andere moment racistische en slechte mensen waren geworden. Onder de oppervlakte gistte en rotte het al heel lang. Hitler had er met zijn van haat doordrenkte toespraken voor gezorgd dat het zaad van de Duitse hypocrisie als onkruid was opgeschoten en alles had verstikt wat tot bloei kon komen. Dee en zijn ouders hadden steeds in hun eigen kleine wereldje geleefd en niets gemerkt.

Maar toen oom Otto in de Nacht en Nevel verdween werd het hun opeens duidelijk. Ze ontvluchtten Duitsland nu het nog kon, voordat de oorlog uitbrak. Ze kwamen als vluchteling in Amerika aan. Dees leven in Philadelphia begon toen hij vijf oud was.

Er sloeg een enorme golf ijskoud water over de Higginsboot en Dee hapte naar adem. Over de zijkant van de boot gutste nog meer zeewater. Dit kon de boot niet aan. Sergeant Taylor gaf het bevel dat iedereen moest hozen. Dee keek of hij een emmer zag, maar er was er geen een in zijn buurt. Naast hem zette Sid zijn helm af. Hij grijnsde naar Dee en schepte het met braaksel vermengde water onder in de boot op. Dee volgde zijn voorbeeld en leegde een helm met dunne kots over de zijkant.

Zou het Sid iets kunnen schelen dat Dees ouders het niet eens waren met Hitler? Zou het Sid iets kunnen schelen dat ze naar Amerika waren gevlucht zodat Dee geen lid hoefde te worden van de Hitlerjugend en zou worden gehersenspoeld zodat hij iedereen leerde haten die niet ‘zuiver’ Duits was? Zou het Sid iets kunnen schelen dat Dee bijna zijn hele leven in Amerika had gewoond en dat hij niet eens meer met een Duits accent sprak?

Of zou Sid Dees ouders de schuld geven van wat er in Duitsland was gebeurd? Dees ouders hadden nooit Joden of andere minderheden vervolgd, maar ze hadden ook niets gedaan om de nazi’s tegen te houden. Ze hadden nooit geprotesteerd toen dat nog kon, en toen het daar te laat voor was, waren ze gevlucht.

Aan de horizon kwam de zon heel voorzichtig op door de mist. De motor van de boot werd gestart en Dee voelde het gebrom tot diep in zijn buik. Hij besefte dat ze in de richting van het strand voeren.

Eindelijk zouden ze op Omaha Beach landen.

Dee-day

KABOEM!

Dee schrok en dook weg. Een van de grote Amerikaanse torpedojagers achter de Higginsboot vuurde zijn kanonnen tegelijk af, in de richting van de Duitse verdedigingslinie op het strand. De enorme granaten gaven het idee dat er een goederentrein langsraasde. Over de hele linie vuurden oorlogsschepen onafgebroken; de vuurmonden lichtten feloranje op in het duister.

De Higginsboot ploegde door de golven en Dee had het koud, ook al was het zomer. Door het opspattende water en het laagje onder in de boot was hij tot op zijn botten verkleumd. Hij sloeg zijn armen om zich heen en in elkaar gedoken keek hij naar de groene ijzeren helmen van de soldaten voor hem.

Niemand zei iets. Dat ging ook niet. Je moest echt schreeuwen om boven het kabaal van de motor, de zee, de oorlogsschepen en de ronkende vliegtuigen uit te komen. Iedereen werd trouwens door zijn eigen gedachten in beslag genomen.

Dee dacht aan zijn ouders. Zijn moeder, een slanke vrouw met lang, blond haar, werkte als illustrator voor een bedrijf dat patronen voor stoffen ontwierp. Zijn vader, een kleine, kalende man, was chef van een levensmiddelenwinkel. Zijn ouders hadden alles en iedereen van wie ze hielden achtergelaten toen ze uit nazi-Duitsland vertrokken. Ze hadden een nieuwe taal geleerd, ze waren een nieuw leven begonnen, en hadden een nieuw huis betrokken. Dat hadden ze allemaal voor hun zoon gedaan. Zou hij hen ooit nog zien?

Dee voelde een traan over zijn wang glijden. Hij streek met zijn mouw over zijn gezicht en deed alsof hij de spatjes zeewater wegveegde.

‘Hé!’ Sid schreeuwde in Dees oor om zich verstaanbaar te kunnen maken. ‘Het is D-day. Snap je? Dee-day. Dit is jouw dag, Dee. Dus dat betekent dat je heelhuids de dag moet zien door te komen.’

Dee was kotsmisselijk, maar toch moest hij lachen. Elke keer dat in het Amerikaanse leger een missie van start ging, werd de eerste dag D-day genoemd. De D betekende ‘Dag-Dag’, oftewel begindag. Er waren al heel veel D-days geweest. Maar dit was de belangrijkste, en alle soldaten wisten dat dit de echte D-day was.

Dee vond het wel fijn dat dit dus ‘Dee-day’ was. Zijn dag. Dat klopte ook wel. Het was Dees dag om iets goed te maken. De dag dat hij terugging naar Europa om ongedaan te maken wat zijn ouders elf jaar geleden hadden laten gebeuren. Vandaag kwam alles samen wat in werking was gezet in de nacht dat oom Otto verdween.

Boven hem hoorde Dee een soort gegil dat leek op het gepiep van een radio. Er schoot een zwerm raketten langs; vuur en rook trokken oranje en grijze strepen in de lucht. Er kwamen steeds meer raketten. Honderden. Duizenden. Dee en zijn maten van het peloton keken elkaar verbijsterd aan – dit was helemaal nieuw voor hen.

Boem. Boem-boem-boem-boem. Dee hoorde de raketten verderop exploderen, achter de twee meter hoge laadklep aan de voorkant van de boot. Sid lachte naar hem alsof hij wilde zeggen: Er blijft voor ons straks niks over om tegen te vechten. Maar toen Dee de grimmige uitdrukking op de gezichten van de veteranen zag, werd hij iets minder optimistisch.

Voor in de boot begon sergeant Taylor weer te schreeuwen.

‘Zo, stelletje pummels. We zijn er!’ riep hij. ‘Dit is niet zomaar een invasie van Frankrijk. Dit is een opstapje naar Europa. De eerste stap om de moffen terug naar Berlijn te drijven. Wij zijn de voet tussen de deur. Het zand in de motor. De trap in Hitlers ballen.’

Dee luisterde aandachtig en ging rechtop zitten.

‘Ik hoef jullie niet te vertellen hoe belangrijk dit is!’ ging de sergeant verder. ‘Jullie hebben dat allemaal gezien. Al die jaren van voorbereiding door de hoge pieten in Washington en Londen. Al die schepen, vliegtuigen en tanks. Al de piloten en spionnen, de mannen van de luchtlandingstroepen, de artillerie, de marine, de verpleegkundigen; iedereen die hier zijn aandeel in heeft gehad waardoor wij nu zijn waar we zijn, hier, nu, terwijl we in onze eigen kots staan en Normandië en heel Europa zich achter deze laadklep bevinden. Alles komt hier samen, alles hangt van ons af. Dus verkloot het niet.’

Geweldige peptalk, sergeant, dacht Dee in de schuddende, stampende boot. De motor ging langzamer draaien.

Sid kwam met zijn helm tegen die van Dee en brulde met zijn luide, lage stem: ‘Maak je geen zorgen, maatje – samen redden we het wel!’

Toen bereikte de boot het strand en ging de laadklep naar beneden. De rest is geschiedenis.

Operatie Schildpad

6 juni 1944

Zes uur voor de invasie op het strand

In de buurt van Villers-Bocage, Frankrijk

De dobbelstenen liggen op het tapijt

In het slaperige Franse dorpje sloeg een deur dicht. De elfjarige Samira Zidane schrok zich rot. Ze pakte haar moeders hand steviger vast terwijl ze over de weg het dorp uit renden. Haar moeder gaf een kneepje terug. Ik ben ook bang, zei dat kneepje, maar samen redden we het wel.

Samira’s moeder, Kenza Zidane, droeg een bruine regenjas en een blauwe hoofddoek om haar zwarte haar en lichtbruine huid te verbergen. Samira en haar moeder waren Frans-Algerijns, en de nazi’s moesten niets hebben van mensen die niet voldeden aan hun ideaal van blonde haren en een blanke huid. Samira wilde dat ze ook een hoofddoek had om haar haren en gezicht te verbergen. Maar ze had zich heel snel moeten aankleden, en daardoor droeg ze alleen een groen jurkje en een bruine trui.

Samira keek of ze de volle maan aan de hemel zag, maar de hemel was bewolkt; het was pikkedonker op de weg uit het dorp. Maar het was niet stil. In dit deel van Noord-Frankrijk was het sinds de Duitse bezetting ’s nachts nooit meer stil. ’s Nachts kwamen de Amerikaanse en Engelse vliegtuigen ronkend over en bombardeerden de grotere steden in Normandië. Samira had gehoord dat Caen, Vire en Lisieux meer uit puinhopen dan uit huizen bestonden. De Duitsers lieten al dit geweld natuurlijk niet over hun kant gaan en beantwoordden de bombardementen met luchtafweergeschut dat felle witte strepen tegen de hemel trok, net vuurwerk.

Samira en haar moeder maakten gebruik van het donker en het lawaai. De avondklok was al lang ingegaan en met uitzondering van de soldaten mocht niemand op straat zijn. Als je na de avondklok nog buiten was, werd je meteen gearresteerd en in de gevangenis gegooid. Tenminste, als je geluk had. Samira had de Duitsers mensen zien doodschieten alsof het spionnen waren, alleen maar omdat ze na de avondklok op straat liepen.

En dat was nou net wat Samira’s moeder was: een spion voor het Franse verzet.

Samira was zelf geen spion, maar ze kon wel goed van pas komen. Als ze werden betrapt, hadden ze de smoes bij de hand dat Samira ziek was en dat Kenza met haar naar de dokter ging. Ze konden niet tot de volgende ochtend wachten, en daarom waren ze zo laat nog buiten. De Duitsers hadden natuurlijk geen medelijden met ze, maar het was in ieder geval een geloofwaardig excuus. Een vrouw met een meisje van elf bij zich liep minder kans te worden verdacht van spionage.

Samira’s moeder trok haar aan de hand mee en liet intussen haar blik gaan over elk stukje van de weg en de akkers. Ze waren wel eerder na de avondklok buiten geweest, en dat was altijd gevaarlijk. Maar vanavond was het meer dan ooit het risico waard.

Samira en haar moeder hadden net via de avonduitzending van de BBC-radio uit Engeland het bericht ontvangen waar heel Frankrijk op had gewacht: Les dés sont sur le tapis. Il fait chaud à Suez – De dobbelstenen liggen op het tapijt. Het is warm in Suez – dat waren codes. Voor de Duitsers betekende dit niets, maar voor het Franse verzet betekende dit alles. Het Franse verzet bestond uit groepjes gewapende burgers die zich schuilhielden in bossen, bergen en dorpen en een guerrillaoorlog voerden tegen de bezetting van de Duitsers. Dit gecodeerde bericht betekende dat de geallieerde strijdkrachten eindelijk Frankrijk binnenvielen.

En het was de taak van Samira en haar moeder om dit bericht over te brengen aan de verzetsstrijders ten zuiden van Villers-Bocage, het dorp waar ze woonden.

Terwijl ze snel in de richting van het bos liepen, waar hun contactpersonen bij het verzet zich schuilhielden, dacht Samira terug aan een andere spannende nachtelijke tocht, vier jaar geleden, toen ze met haar moeder uit Parijs was gevlucht. Een aantal dagen voordat de Duitsers kwamen, hadden miljoenen Parijzenaars de stad verlaten, maar Samira’s ouders waren gebleven. Haar vader en moeder kwamen allebei uit Algerije en studeerden aan de Universiteit van Parijs. Ze konden nergens anders heen. Vol afgrijzen had Samira gezien hoe de Duitse soldaten in ganzenpas marcheerden over de Champs-Élysées, de beroemde Parijse avenue met allemaal winkels, theaters en cafés. De Duitsers hadden hun hakenkruisvlag aan de Arc de Triomphe gehesen en bezit genomen van de Parijse cafés alsof het een feestdag was.

Samira’s ouders wilden graag dat Algerije onafhankelijk van Frankrijk zou worden, maar nu de Duitsers het voor het zeggen hadden, leek het hoogst onzeker dat deze droom ooit uit zou komen. Daarom had Samira’s vader in 1940 deelgenomen aan een studentendemonstratie tegen de Duitse bezetting. Maar de Duitsers reageerden niet zachtzinnig op protestdemonstraties. Er volgde een ware slachtpartij en Samira’s vader werd door de nazi’s vermoord. Samira was toen net zeven. Omdat Samira’s moeder bang was dat hun leven gevaar liep, was ze met Samira uit Parijs naar het platteland gevlucht. Hierbij hadden ze hulp gekregen van een afdeling van het verzet die bestond uit voormalige studenten die in opstand waren gekomen. En hier, tussen de boerderijen en eindeloze heggen van Normandië, hadden Samira en haar moeder met valse papieren om hun identiteit te verbergen alles overleefd.

Sindsdien waren ze koeriers voor het verzet.

Samira en haar moeder waren vlak bij het bos toen ze verderop mensen hoorden schreeuwen en roepen. Samira’s hart ging sneller slaan. Problemen? Midden tussen de akkers? En zo laat?

Ze doken weg achter de bessenstruiken langs de kant van de weg, en slopen verder tot ze een aantal boerderijen zagen waar Franse gezinnen uit hun huis werden gehaald en in vrachtwagens werden geladen terwijl ze door soldaten onder schot werden gehouden.

Duitse soldaten.

Samira keek vanuit de schaduwen toe; haar hart klopte in haar keel.

‘Wanneer leren jullie het nou eens?’ zei een Duitse officier met een zwaar Duits accent tegen de Franse boeren. ‘Voor iedere Duitser die jullie vermoorden, gaan honderd van jullie eraan.’

‘Dit is vast een vergeldingsactie voor de moord op majoor Vogel,’ fluisterde Samira’s moeder. Majoor Vogel was een hoge nazi die een dag geleden door het Franse verzet was vermoord. ‘Ik heb ze gezegd dat ze dat niet moesten doen. De Duitsers sturen gewoon de volgende hoge pief en wij moeten er altijd zwaar voor boeten.’

‘Maar we hebben niks gedaan!’ riep een van de oude mannen die uit zijn huis werd gesleept. ‘Wij waren daar niet verantwoordelijk voor!’

Samira wist dat dit niets uitmaakte. Voor de Duitsers was dit een standaardprocedure. Als een van hen werd vermoord, namen ze wraak door een stuk of honderd Franse burgers te verzamelen en hen publiekelijk te executeren. Ze had heel erg medelijden met deze Franse boeren. Het was niet hun schuld, maar ze werden wel gestraft.

Plotseling zag Samira iets bewegen achter een van de boerderijen.

‘Kijk,’ fluisterde ze tegen haar moeder, en ze wees. Een vrouw was bezig haar kleine kinderen uit een raam op de begane grond te tillen, in een poging aan de Duitsers te ontsnappen.

‘We moeten haar helpen,’ fluisterde Samira’s moeder terug. Ze stond al op om naar de vrouw toe te gaan.

‘Maar dat radiobericht dan?’ zei Samira. ‘Stel je voor dat we worden gepakt?’

‘We zitten bij het verzet, Samira,’ zei haar moeder. ‘Daarom verzetten we ons.’

In het hondenhok

Toen Samira en haar moeder zich naar de vrouw en haar kinderen haastten om te helpen, begon in de tuin een wit hondje dat aan een touw vastzat opgewonden te keffen.

‘Samira,’ fluisterde haar moeder. ‘Zorg ervoor dat die hond ophoudt met blaffen.’

Samira rende in gebogen houding naar de hond toe. Het hondje sprong blij en met een kwispelende staart tegen haar op en gaf haar een lik in haar gezicht.

‘Ja, ja. Hallo, hondje,’ zei Samira. ‘Maar nu moet je stil zijn, anders pakken de Duitsers ons.’

Te laat. Om de hoek van het huis verschenen Duitse soldaten met het geweer in de hand. Net op het moment dat de Franse vrouw en Samira’s moeder de laatste van de vier kinderen door het raam naar buiten tilden.

Samira’s adem stokte in haar keel. En haar hart stond stil. Maman! Nee!

De soldaten riepen bevelen in het Duits en de Franse vrouw smeekte hun haar kinderen niet te doden. Kenza Zidane wierp haar dochter een angstige blik toe, waarop Samira de snuit van het hondje vastpakte en samen met het beest in het hondenhok kroop. Terwijl de tranen over haar wangen liepen zag ze dat een soldaat de mooie blauwe hoofddoek van haar moeders hoofd rukte, op de grond gooide en haar moeder samen met de Franse familie wegvoerde.