Colofon

Triggerwarning: Dit boek bevat (mogelijk) gevoelige onderwerpen, zoals verlies van een ouder, ziekte (kanker en dementie), sombere gevoelens, angsten en paniekaanvallen, en alcoholgebruik.

Nur 285 / W052401

Bisac YAF058050 / YAF052040 / YAF018000

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar B.V.

© MMXXIV Tekst: Nadine Swagerman

Vormgever omslag: Caren Limpens

© Auteursfoto: Willemijn Wahl

Opmaak binnenwerk: Studio L.E.O.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie

in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

nadineswagerman.nl

Eerder verschenen bij Kluitman van dezelfde auteur

Eén waarheid

Maar ik ben jou niet

Aan de andere kant van geluk

Wat we niet zeggen

Voor Nancy en Meggy

En voor ieder ander die de helft van zichzelf moet missen.

No one said that it was easy

Tryna piece the broken pieces

But that’s the shit I’m working on

The journey is a work of art

Healing – FLETCHER

1.

Soms lijkt het leven niets anders dan een aaneenschakeling van gelijksoortige gebeurtenissen die zich in een vaste volgorde aandienen. Ik word wakker, ga naar school, spreek af met mijn beste vriendinnen, ga naar huis, eet, slaap, om de volgende dag exact hetzelfde te doen. Hoewel ik die voorspelbaarheid meestal wel fijn vind – zo weet ik precies waar ik aan toe ben – is het soms ook alsof ik gevangenzit in een eindeloze loop, die ervoor zorgt dat ik me verdoofd voel. Leeg. Het kan toch niet zo zijn dat dit het is? Dat dit is hoe de rest van mijn leven zal zijn? Kan daar niets aan gedaan worden? Kan er niet iets gebeuren, iets spannends, waardoor…

‘Au.’ Ik grijp naar mijn linkerbovenarm en kijk geïrriteerd opzij naar Noor, mijn beste vriendin. ‘Wat doe je?’

‘Ha, daar is ze…’

Ik draai mijn hoofd naar mevrouw Rens. Door de glazen in haar veelkleurige brilmontuur kijkt ze me aan. De hysterie van haar bril zet zich voort in de rest van haar verschijning. Haar lange jurk bestaat uit tientallen vakjes in verschillende kleuren. Nu ik beter kijk, is het net alsof ze een quilt heeft aangetrokken. Zo een die mijn oma ooit voor mij gemaakt heeft en die nu ergens achter in een kast ligt. Eronder draagt ze rode ballerina’s. Het enige wat niet vrolijk gekleurd is, is haar haar. Dat is namelijk kort en grijs en staat warrig op haar hoofd.

‘Nog half aan het slapen, mevrouw Van Kroonsbergen?’ vraagt ze. Het geamuseerde toontje irriteert me.

‘Ik…’ Ik voel mijn wangen branden als ik mijn klasgenoten hoor lachen. ‘Zoiets,’ zeg ik dan snel, terwijl ik mijn ogen neersla.

‘Goed, zoals ik zei gaan jullie je de komende weken bezighouden met een project genaamd “Nature versus nurture”,’ gaat mevrouw Rens verder. ‘Hierbij onderzoeken jullie of de eigenschappen die jullie bezitten en wie jullie zijn als mens, genetisch is, of een kwestie van opvoeding. Die zoektocht mogen jullie zelfstandig uitvoeren en de resultaten vormen dan de inspiratie voor het kunstwerk dat jullie gaan maken voor ckv. Hoe dat kunstwerk eruitziet, mag je helemaal zelf bedenken.’

Afgezien van een zucht ergens in het lokaal is het stil.

In mijn lichaam komt echter een storm opzetten. Mijn hoofd vult zich met geraas en brokstukken uit het verleden, die van binnen hard tegen mijn schedel beuken. Ik doe mijn best om de neiging te onderdrukken om mijn vingers in mijn oren te stoppen. Niet alleen omdat dat vragen zal oproepen, maar ook omdat het geen zin heeft. Want hoe stop je geluid dat in je hoofd zit?

‘Als u zegt dat we dat kunstwerk zelf mogen bedenken, betekent dat dan dat we alles mogen maken wat we willen?’ vraagt Noor.

Ik probeer me op haar stem te focussen, om hier te blijven, me niet mee te laten voeren naar… Waarom voel ik me zo? Het is lang geleden dat ik…

Mevrouw Rens knikt. ‘Exact.’

Noor glimlacht. ‘Dus als ik, bijvoorbeeld, een film wil maken, dan mag dat?’

‘Zolang je er geen anderhalf uur durende documentaire van maakt, is een film prima. Probeer hem in ieder geval niet langer te laten zijn dan een minuut of vijf.’

Noor knikt en ik kan haar enthousiasme bijna voelen.

‘Ik zal alle informatie die jullie nodig hebben vanmiddag online zetten. Mochten er aan de hand daarvan nog vragen zijn, dan hoor ik het graag. Zijn er op dit moment al vragen?’ Mevrouw Rens kijkt de klas rond.

Ja, zou ik willen zeggen. Ik heb nog wel een vraag. Of eigenlijk drie. Is deze opdracht verplicht? Hoe kan ik eronderuit komen? En hoe kunt u zoiets belachelijks verzinnen? Maar ik zwijg, terwijl mijn hart onrustig klopt.

‘Oké,’ zegt mevrouw Rens. ‘Dan hebben jullie zes weken de tijd om het project af te ronden. Ik ben benieuwd waar jullie mee komen.’

Vlak nadat ze die woorden heeft uitgesproken, kondigt de bel het einde van de les aan. Ik pak mijn tas van de grond en schuif mijn boeken erin. De storm in mijn hoofd is nog steeds niet gaan liggen en mijn maag voelt alsof een deel van de brokstukken zich daar verzameld heeft. Een project waarbij we moeten kijken naar of wie we zijn genetisch is of een kwestie van opvoeding, is niet iets waar ik enthousiast van word. Niet iets wat ik wil doen. Want daarvoor moet ik namelijk terugkijken naar dingen die…

‘Gaat het, Saar?’ Noor kijkt me onderzoekend aan.

Ik knik snel en tover mijn niets-aan-de-handglimlach tevoorschijn. Eentje die ik inmiddels geperfectioneerd heb, die zo overtuigend is dat niemand hem in twijfel trekt. Zelfs Noor en Ayşe niet. Ik sta op, adem diep in en loop achter mijn beste vriendinnen aan de klas uit.

Soms zijn er dagen die al die routine, die dodelijke voorspelbaarheid, overhoopgooien. Vandaag is blijkbaar zo’n dag. Toen ik vroeg of er niets aan die saaie loop gedaan kon worden, was dit niet wat ik in gedachten had. Ik dacht aan iets leuks, iets waar ik enthousiast van zou worden, iets… anders dan dit.

2.

Met drie bekertjes thee in mijn handen loop ik door de drukte naar de zitkuil in de aula, waar Ayşe en Noor aan een tafeltje zitten. De storm in mijn hoofd woedt onverminderd door. Ik probeer me te focussen op mijn omgeving, zodat ik niet meegezogen word. Tafel, stoel, ramen. Thee, deo, zweet. Stemmen, ritsen, zakjes. Waarom gebeurt dit? Ik dacht dat ik ervan af was. Het zal toch niet zo zijn dat ik straks weer… Ik stop die gedachte door me opnieuw te focussen op de dingen die ik zie, ruik en hoor en blijf die herhalen tot ik bij Noor en Ayşe aankom. Ze zijn zo verdiept in iets wat op Noors telefoon te zien is, dat ze mij niet eens opmerken.

‘Kan iemand iets aanpakken?’ vraag ik.

Ze kijken tegelijk op. ‘Ja, tuurlijk,’ zegt Ayşe. Ze neemt een van de bekertjes van me over. Noor het andere. Als ik naast Noor ga zitten, dringt de bloemige geur van haar parfum mijn neus binnen. Die kriebelt in mijn keel. Volgens Noor is het nodig om elke grote pauze opnieuw parfum op te doen, omdat je hem anders niet meer ruikt. En Ayşe en ik kunnen haar honderd keer zeggen dat dat bullshit is, maar dat heeft toch geen zin, dus dat hebben we inmiddels opgegeven.

‘Wil je een gevulde koek of een wafel?’ vraagt Ayşe.

‘Wafel,’ antwoord ik, al heb ik eigenlijk geen honger. ‘Wat waren jullie aan het doen?’ Ik trek de verpakking van de wafel voor de vorm open.

In Noors groene ogen verschijnt de hysterische blik die ze wel vaker heeft. ‘Joshua heeft een nieuwe foto geplaatst.’

Joshua. Natuurlijk. Ik had kunnen weten dat de reden dat ze zo geobsedeerd naar haar telefoon zat te staren iets te maken zou hebben met Joshua, Noors grootste crush ooit. Een totaal onbereikbare crush ook, want Joshua is wat Noor ooit hoopt te zijn: een bekende instagrammer, of hoe je zo iemand ook noemt. En Noor is niet de enige, ook Ayşe begint te blozen zodra zijn naam valt. Het is vreselijk.

‘Moet je die armen zien,’ zegt Noor zwijmelend, terwijl ze haar telefoon voor mijn neus houdt.

Joshua draagt een wit hemd, waardoor zijn gespierde armen duidelijk zichtbaar zijn. ‘O ja,’ zeg ik. ‘Mouwloos.’

Noor kijkt me vol ongeloof aan. ‘Hoe kun je hem nou niet knap vinden?’

‘Weet ik veel. Ik vind hem gewoon niet boeiend.’ Dat ik simpelweg niet voel wat zij voelt als ze naar een lichaam, of een deel daarvan, kijkt, zeg ik er niet bij. Ik heb nooit een willekeurig lijf gezien waarvan ik dacht: o mijn god, dat wil ik aanraken, of zoiets. Wat best zeldzaam is, geloof ik, als ik andere mensen, onder wie Noor, moet geloven.

‘Ik praat niet meer met jou,’ reageert ze verontwaardigd.

‘Lekker rustig,’ zegt Ayşe, terwijl ze haar zwarte haar in een knot draait.

‘Nou, inderdaad,’ grinnik ik.

‘Sorry?’ Noor trekt haar wenkbrauwen op. ‘Haters.’

‘Ik zou jou nooit kunnen haten,’ zeg ik met mijn liefste glimlach. ‘Ik heet geen Lindsey.’

Ayşe grijnst.

‘Ze heeft me gisteravond tien berichtjes gestuurd, nadat ik die nieuwe foto gepost had,’ verzucht Noor. ‘Tien!’

‘Je hebt haar hart gebroken, Noor,’ zeg ik.

‘Ik dat van haar?’ Noor kijkt me met grote ogen aan. ‘Sorry hoor, maar zij was degene die het uitmaakte.’

‘Omdat jij haar niet meer leuk vond.’

‘Oké.’ Noor gooit haar handen in de lucht. ‘Ik ben de eikel.’

‘Absoluut,’ lach ik.

‘Ik zou er maar vast aan wennen, als ik jou was,’ zegt Ayşe tegen Noor. ‘Als je straks echt bekend wordt, zijn er honderden mensen die een hekel aan je hebben.’

‘Nu al zin in,’ zegt Noor.

Ik grinnik. ‘Maar eh, over social media gesproken… Wanneer wil je dat ik nieuwe foto’s van je maak?’

Noor ademt hard door haar neus. ‘Ik had bedacht dat we dat vandaag konden doen, maar toen werd ik wakker met de Mount Everest op mijn gezicht, dus nu zullen we moeten wachten tot die weer verdwenen is.’

Ik speur haar gezicht af op zoek naar het hooggebergte, maar er is niets te zien wat daar ook maar een beetje bij in de buurt komt. ‘Sorry, waar moet ik kijken?’

‘Hier.’ Ze wijst naar een minuscuul pukkeltje naast haar neus.

Samen met Ayşe buig ik me naar voren. ‘Jezus, Noor. Dát noem je de Mount Everest?’

‘Ja,’ zegt ze bloedserieus.

‘Als je het niet aangewezen had, had ik het niet eens gezien.’

‘Zeg je nou dat ik overdrijf?’

‘Nee Noor, jij overdrijft nooit,’ zegt Ayşe grijnzend. ‘Je hebt gelijk. Het is een enorme pukkel en iedereen zal hem direct zien. Je bent getekend voor het leven.’

Noor kijkt haar geschokt aan. ‘Waarom zeg je dat?’

Ayşe haalt haar schouders op. ‘Omdat ik je beste vriendin ben, en die vertellen elkaar de waarheid. Hoe pijnlijk die ook is.’

Noor staart haar met open mond aan. Dan kijkt ze naar mij. ‘Saar, zeg er iets van.’

‘Oké,’ zeg ik. ‘Ayş heeft gelijk. Hij is enorm en zo.’

Ayşe grinnikt en Noor geeft me lachend een duw. ‘Je bent een kreng, Sara van Kroonsbergen.’

‘Alsof je dat nog niet wist.’ Vlak nadat ik die woorden heb uitgesproken gaat de bel, die aankondigt dat onze een-na-laatste les zo begint.

Meteen schuiven tientallen leerlingen hun stoelen achteruit. De aula wordt gevuld met een hels kabaal. Opnieuw zou ik niets liever doen dan mijn oren dichtdrukken, deze keer om de herrie van buitenaf te weren. Misschien moet ik toch eens nadenken over een noisecancellingkoptelefoon.

‘Had je geen honger?’ vraagt Ayşe, als ze ziet dat ik de wafel in mijn tas stop zonder ervan gegeten te hebben.

‘Nee, beetje last van mijn maag,’ zeg ik. ‘Waarschijnlijk door de hoofdpijn,’ verzin ik erachteraan. En doordat ik de focus op mijn lichaam leg, voel ik meteen weer hoe onrustig ik ben. Hoe de storm nog altijd aanhoudt, al heb ik hem de afgelopen minuten enigszins kunnen negeren.

‘Wil je paracetamol?’

‘Heb ik net genomen,’ lieg ik. ‘Maar bedankt.’

‘Wat hebben we eigenlijk?’ vraagt Noor als ik een van de klapdeuren voor haar openhoud.

‘Een blokuur geschiedenis,’ antwoordt Ayşe.

‘Ooo,’ kreunt Noor. Ze drukt op het knopje van de lift en leunt verslagen op haar paarse, met strasstenen versierde wandelstok, die ze Dolly noemt – naar Dolly Parton, een van haar idolen. De glinsterende steentjes hebben we er een paar weken terug opgeplakt met een of andere superlijm. Alleen de plek waar hij in de klem op haar fiets zit, hebben we vrijgelaten. ‘Deze dag… echt. Ik trek het niet.’

Ik schud lachend mijn hoofd en haak mijn arm in haar vrije arm. Ayşe doet hetzelfde bij mij. ‘Wij slepen je er wel doorheen,’ zeg ik.

‘Als ik jullie toch niet had,’ zegt Noor zogenaamd geëmotioneerd.

‘Dan was je totaal verloren,’ reageert Ayşe.

Anders ik wel.

3.

Tegen Noor en Ayşe zei ik dat ik vanwege mijn hoofdpijn naar huis zou gaan, maar in werkelijkheid fiets ik nu door het centrum. Regendruppels slaan ongenadig hard in mijn gezicht. Hoezo was het net nog zonnig en regent het nu ineens zo hard?

Als ik de warme hal van de grote bibliotheek binnenstap, trek ik mijn doorweekte jas uit.

‘Hoi Sara,’ zegt Willeke, mijn favoriete medewerker, met een glimlach.

‘Hoi.’ Ik glimlach terug terwijl ik haar balie passeer. Eenmaal tussen de boekenkasten voel ik me iets rustiger worden. Bij de afdeling Fotografie pak ik een van de boeken van Erwin Olaf. Ik loop door tot achter in de bieb, waar het licht van buiten door een kleurrijk glas-in-loodraam naar binnen schijnt. Daar, in de rechterhoek, verscholen achter de kast gevuld met boeken over muziek, neem ik plaats in een van de twee fauteuils die samen een kleine zithoek vormen. Ik sla het boek open en terwijl mijn ogen de gezichten en poses van de modellen, het licht en de composities in zich opnemen, voel ik dat de storm in mijn hoofd eindelijk gaat liggen. Wat overblijft is een kil briesje.

Mijn blik blijft hangen op een foto van een Oost-Aziatisch meisje met stukjes papier of tape op haar oogleden geplakt. Ik breng het boek dichter naar mijn gezicht, zodat ik hem beter kan bekijken. De foto is prachtig. Het licht. De kleuren. De…

Ineens klinkt er een geluid naast me. Geschrokken kijk ik op.

‘O, sorry, ik wist niet dat hier al iemand…’ Twee lichtbruine, bijna honingkleurige ogen kijken me verontschuldigend aan. Ik zou toch zweren dat…

Het meisje van wie de ogen zijn, kantelt haar hoofd iets. ‘Sara?’

‘Jen?’

‘Hé!’

Lachend sta ik op en voor ik het weet omhelzen we elkaar. ‘Wat doe jij nou hier?’ vraag ik. De laatste keer dat ik haar zag, was jaren geleden, toen ik een dagje bij haar op bezoek ging nadat ze verhuisd was. Ik herinner me nog hoe fijn het voelde om mijn beste vriendin na maanden van alleen berichtjes uitwisselen weer te zien, en hoe erg ik haar gemist had. Die berichtjes stuurden we steeds minder vaak, totdat ze uiteindelijk wegbleven. We waren allebei verdergegaan, al hadden we elkaar nog zo beloofd om voor altijd beste vriendinnen te blijven.

‘We zijn weer terugverhuisd,’ zegt Jen.

‘Dat meen je niet! Wanneer?’

‘Net. Twee dagen geleden. Mijn moeder miste het hier, dus besloten we terug te komen. Ik was van plan om van de week langs je huis te lopen om te kijken of je er nog woonde.’

‘Wat leuk! Ja, ik woon nog steeds in hetzelfde huis. Waar woon jij nu?’

‘Appellaan. Nummer 3.’

‘Dat is vlak bij mij.’

Jen knikt. ‘Hoe is het met je?’

Het klinkt misschien raar, maar het is alsof we elkaar gisteren nog hebben gezien. Alsof ze al die tijd gewoon hier is gebleven. Ze is veranderd. Natuurlijk. Haar wangen zijn niet meer zo bol als vroeger. In haar neus schittert een zilveren ringetje. En haar lange wimpers zijn voorzien van een laag mascara. Haar zwarte haar valt in lange vlechten over haar schouders. Ik kan niet anders dan zeggen dat ze er goed uitziet. Ze is nog knapper dan ze als kind al was. ‘Het gaat goed. Hoe is het met jou?’

‘Ja, ook goed. Echt leuk om je weer te zien.’

‘Vind ik ook.’

‘Het is zo gek om hier weer terug te zijn,’ zegt Jen. ‘Weet je nog hoe vaak we hier vroeger kwamen?’

Ik knik. ‘Elke week. En het liefst op maandag, want dan konden we daarna poffertjes halen op de markt.’

‘O ja!’ roept Jen uit. En even lijkt ze weer op dat meisje van negen dat dolenthousiast werd als ze het woord ‘poffertjes’ hoorde. ‘Die waren zó lekker.’

Ik grinnik. ‘Dat waren ze zeker.’

Zodra ik de voordeur heb opengedaan, ruik ik al dat we vanavond lasagne eten. Het is de geur van de tomatensaus, van de oven die aan het voorverwarmen is. Een geur waar ik onmiddellijk blij van word. Een van de voordelen van een vader die sinds een paar jaar een ochtendshow op de radio presenteert, is dat hij altijd vroeg thuis is. En aangezien koken mijn vaders grootste hobby is, staat er dus haast elke avond iets lekkers op tafel.

‘Hoi pap!’ roep ik als ik binnenstap. Spot, de leukste toller ooit, komt op me afgerend om me te begroeten. Ik kriebel hem tussen zijn oren en glimlach om zijn blije kop. Ik ken geen hond die zo vrolijk is als hij.

Vanuit de keuken klinkt het geluid van een mes dat ritmisch op de snijplank meetikt met de muziek van Miles Davis. De ideale combinatie wat mijn vader betreft: koken en jazz.

‘Hé lieverd,’ begroet mijn vader me. Hij veegt zijn handen af aan de theedoek die over zijn schouder hangt en geeft me een knuffel. ‘Heb je een leuke dag gehad?’

Ik ben blij dat hij een vraag stelt die ik alleen met ja of nee hoef te beantwoorden. ‘Ja,’ zeg ik. Het is niet helemaal eerlijk, maar beter dan het alternatief: zeggen hoe mijn dag écht was. Want dan zal ik hem moeten vertellen over de opdracht voor ckv. En dat ik me het grootste deel van de dag alleen, verdrietig en eenzaam gevoeld heb, omdat ik mijn moeder mis. En dat is niet wat wij doen: over mijn moeder praten. ‘Weet je wie ik vandaag tegenkwam?’

‘Nou?’

‘Jen.’

Mijn vader strijkt met zijn duim over het litteken in zijn linkerwenkbrauw en kijkt me vragend aan. ‘Die van de basisschool?’

‘Ja, ze zijn weer hier komen wonen.’

‘Wat leuk. Zit ze bij jou op school?’

Dat was ik vergeten te vragen. ‘Geen idee. Ze is er pas net een paar dagen.’

‘Wat grappig. Het zou gezellig zijn als jullie elkaar af en toe weer zien.’

Ik knik. Onderweg naar huis had ik hetzelfde gedacht. ‘Hoe was jouw dag?’

‘Ik heb vanmiddag de laatste belangrijke spullen naar het nieuwe huis van opa en oma gebracht en morgen verhuizen ze er officieel naartoe.’

Ik kijk hem niet-begrijpend aan. Ik dacht dat mijn grootouders dit weekend nog in hun oude huis zouden zijn. Dat we ze daar zouden zien als we gaan helpen met de laatste spullen. Mijn moeder had geen broers of zussen, en aangezien mijn vader als een zoon voor hen is en hen zo’n beetje als ouders heeft geadopteerd, regelt hij alles. Misschien vindt hij dat zelf ook wel fijn, omdat zijn eigen ouders jaren terug al zijn overleden. ‘Zijn ze dan niet meer op Texel als wij daarheen gaan?’ vraag ik.

Mijn vader schudt zijn hoofd. ‘Ze zeggen dat ze ons niet in de weg willen lopen, maar eigenlijk denk ik dat het voor oma te lastig is om te zien hoe het huis leeg wordt gehaald. Ik denk dat opa bang is dat ze daar onrustig of angstig van wordt.’

‘Dat snap ik.’ Sinds mijn oma dementerend is, zijn veel dingen te veel voor haar. Te verwarrend. Te confronterend.

‘Ik zat te denken,’ gaat mijn vader verder. ‘Misschien is het handig als we daar blijven slapen, zodat we niet twee keer op en neer hoeven.’

‘Ja?’ Het idee dat ik op een luchtbedje in een halfleeg huis moet liggen, klinkt niet erg aantrekkelijk. ‘Redden we het niet in één dag?’

‘Dat denk ik niet. Maar het is toch leuk om daar een nachtje te blijven? Een soort weekendje weg.’

‘Leuk?’ Ik trek mijn wenkbrauwen op.

Hij lacht. ‘Ja joh, is toch gezellig? We zijn er al zo lang niet meer tussenuit geweest.’

Ergens diep van binnen borrelt iets omhoog wat lijkt op enthousiasme. Misschien heeft hij gelijk. Misschien is het inderdaad wel een goed idee: nog één keer in het huis slapen waar we allebei zo veel tijd hebben doorgebracht, zo veel herinneringen hebben gemaakt. Bovendien is het ruim vijf jaar geleden dat we samen op vakantie zijn geweest, toen ik twaalf was, dus wat dat betreft zou het wel weer eens leuk zijn… ‘Oké,’ zeg ik. ‘Laten we dat doen.’

‘Ja?’

Ik knik.

‘Top!’ Zijn ogen fonkelen en hij grijnst zo breed dat ik er ook blij van word. ‘Zullen we dan morgenmiddag gaan zodra jij uit school komt? Dan hebben we zaterdag de hele dag.’

‘Dat is goed.’

‘Ik heb er nu al zin in.’

Ik eigenlijk ook wel. ‘Hoelang duurt het nog voordat we gaan eten?’

‘Een halfuurtje ongeveer.’

‘Oké, dan ga ik nog even naar boven, huiswerk maken.’

Op mijn kamer laat ik me op mijn bed vallen. Mijn telefoon trilt. Het is een berichtje van een nummer dat ik niet ken.

Het was leuk je weer te zien!

Dit is Jen, trouwens, haha

Ik glimlach. Toen ik haar mijn nummer gaf, had ik niet verwacht dat ze ook echt contact zou opnemen. Waarom weet ik niet. Misschien dacht ik dat ze gewoon aardig deed, zoals je doet als je iemand tegenkomt die je van vroeger kent. Maar aan de andere kant hadden we vanmiddag ruim een half uur zitten kletsen, en ik had het idee dat zij dat minstens zo fijn vond als ik.

Vond ik ook!

Even blijf ik naar het scherm staren, wachtend of Jen nog iets zal zeggen, maar dan zie ik dat ze offline gaat. Mijn gedachten dwalen af naar vanmiddag, naar de reden waarom ik in de bibliotheek was. Meteen voel ik de spanning in mijn lijf toenemen. Ik adem diep in, open de zoekmachine en typ drie woorden in het zoekbalkje: nature versus nurture.

Ik open het eerste zoekresultaat. Het nature-nurture-debat (aanleg-opvoedingsdebat) is een discussie omtrent de oorsprong van de eigenschappen van een individu, lees ik. Deze benadering stamt uit de filosofie en schikt standpunten tussen twee extremen: nature en nurture. Ik begrijp niets van wat ik lees. Ik ga terug naar de zoekresultaten en open een andere website. Daar staat dat ‘nature versus nurture’ gaat over hoe een mens gevormd wordt. De vraag is of mensen gevormd worden door genen of door hun omgeving. Met andere woorden: wat bepaalt wie wij zijn? Is dat onze biologie of de manier waarop we zijn opgegroeid?

Ik slik.

In hoeverre ben ik wie ik ben door de genen van mijn vader en moeder? En in hoeverre ben ik wie ik ben door mijn omgeving? Met die twee vragen ontstaan er meteen tientallen nieuwe in mijn hoofd. Lijk ik op mijn moeder? Of ben ik meer op mijn vader gaan lijken omdat hij degene is die mij de laatste jaren heeft opgevoed? En wie zou ik zijn als mijn moeder wél bij ons was? Zou ik dan zijn wie ik nu ben of een compleet andere versie van mezelf?

4.

Starend naar de tv lig ik in mijn bed. De opdracht die we vandaag op school kregen, heeft iets in me losgemaakt wat ik lange tijd diep heb weggestopt. Ik lijk niet in staat om de gedachten die over elkaar heen tuimelen te stoppen. En zelfs mijn comfortserie The L Word, die al jaren oud is en die ik al minstens drie keer heb gezien, weet daar op dit moment geen verandering in te brengen.

Ik pak de foto die naast mijn wekker op het nachtkastje staat en bestudeer hem. Mijn moeder en ik. Op het strand op Texel. Ze draagt een lichtblauw satijnen sjaaltje in haar haar en drukt een kus op mijn hoofd. Ik lach onbezorgd, me er totaal niet van bewust dat ik op het punt sta haar te verliezen.

Tijdens het eten had ik me heel even afgevraagd of ik mijn vader naar mijn moeder zou vragen. Of ik hem zou vragen of ik op haar lijk en of hij dingen van haar in mij terugziet. Maar het was alsof ik niet in staat was om dat te doen, alsof mijn stem blokkeerde. Het was precies zoals alle andere keren dat ik het onderwerp wilde aansnijden. Alsof er een luik dichtslaat op het moment dat ik over haar probeer te praten.

Ik vraag me af hoe mijn moeder was toen ze zo oud was als ik. Of ze het net als ik lastig vond om te praten over de dingen die haar raakten, die haar zeer deden. Of dat ze toen al zo open was als ik me haar herinner: als iemand die heel duidelijk was over wat ze wilde, wie ze was en wat ze voelde. Iemand die haar emoties niet verborg. Totdat ze ziek werd, want haar angst en verdriet liet ze niet zien. Tenminste… niet aan mij.

De tranen waar ik al de hele avond tegen vecht, vinden nu toch een weg naar buiten. Met zachte tikjes belanden ze op mijn kussen. Ik zucht diep om het nare gevoel in mijn lichaam te verdrijven. Om de leegte die mijn borstkas vult te verminderen. Het helpt niet.

Ik zet mijn tv uit en sla de dekens van me af. Op deze manier kan ik toch niet slapen. Ik raap mijn spijkerbroek en sokken van de grond, trek ze aan en vis daarna mijn lievelingssweater uit de kast. Dan open ik zachtjes mijn slaapkamerdeur en sluip achter Spot aan de trap af.

Nog een voordeel van een vader die een ochtendshow op de radio presenteert: hij ligt altijd al vroeg op bed. Mét oordoppen in. Hierdoor heb ik alle vrijheid om te doen wat ik wil.

Vrijheid waar ik graag gebruik van maak.

Bij de voordeur trek ik mijn schoenen en jas aan. Als ik Spot heb aangelijnd, stap ik de frisse avondlucht in. Het is stil in de wijk en achter de meeste ramen is het donker. Alleen bij buurvrouw Mien brandt nog licht. Die gaat nooit voor één uur naar bed.

Na een paar minuten loop ik het schelpenpad op dat langs het water naar mijn favoriete plek leidt: het bankje bij de vijver. Als ik op het koude, iets vochtige hout zit, richt ik mijn blik naar boven. Het is een heldere avond en dus kan ik ongehinderd naar de sterren staren.

5.

Toen – Sara, 9 jaar

Kauwend op een hap brood met hagelslag luister ik naar mijn ouders. Mijn moeder vertelt iets over iemand die ik niet ken en zegt vervolgens dat ze haar woorden heeft ingeslikt. Terwijl ze de borden met restjes spaghetti van gisteravond in de vaatwasser zet, draaien haar woorden rondjes in mijn hoofd zoals de lange pastaslierten om mijn vork hadden gedaan. Mijn vader zegt dat dat waarschijnlijk ook het beste is, dat ze haar woorden heeft ingeslikt. Voor wat of voor wie, zegt hij er niet bij. Ze praten verder. Ik kan niet volgen waar hun gesprek over gaat, omdat ik het beeld van mijn moeder die haar woorden inslikt niet los kan laten. Ik duw mijn oren dicht om de stemmen van mijn ouders buiten te sluiten, zodat ik me op mijn moeders ingeslikte woorden kan focussen. Waar zijn die gebleven? Dobberen ze rond in haar maag, zoals de lettervermicelli in de groentesoep van oma? Of… Komen ingeslikte woorden misschien naar buiten als lucht? Bijvoorbeeld door een boer te laten, zoals mijn vader wel eens doet. Soms zijn die zó hard dat ik denk dat buurvrouw Mien ze kan horen.

‘Saar!’ Mijn moeder kijkt me aan, haar handen in haar zij. Ik haal mijn vingers uit mijn oren en kijk haar vragend aan. ‘Eet je boterham eens op, je moet zo naar school.’

Op het schoolplein rennen kinderen schreeuwend achter elkaar aan. Ik loop langs een raam waar roodbruine bladeren, egels en pompoenen van papier op zijn geplakt. Tussen de knutselwerkjes door zie ik kinderen achter het glas bewegen. Met elke stap die me dichter naar de ingang van de school brengt, word ik zenuwachtiger.

‘Hoi,’ zegt Jen, als ik tegenover haar aan mijn tafeltje ga zitten. Haar lichtbruine ogen zijn nog klein van het slapen. Haar zwarte krulletjes zijn bij elkaar gebonden in een staart. In haar wangen verschijnen kuiltjes als ze naar me lacht. Jen lijkt sprekend op haar moeder, die kleuterjuf is op onze school.

Net op het moment dat ik ‘hoi’ terugzeg, komt meester Brent het klaslokaal binnen. Hij doet dat zoals elke ochtend met een langgerekt ‘Goooooooeeeeeeedemorgen.’ Met grote stappen loopt hij naar zijn bureau. Achter hem hangt het bord, waarop staat wat we vandaag gaan doen. Als ik mijn naam zie staan met daarvoor het woord ‘spreekbeurt’, word ik nog zenuwachtiger. Ik denk aan de olifanten uit mijn spreekbeurt. Aan de oren van de Aziatische olifant, die kleiner zijn dan die van de Afrikaanse. Zelf vind ik Afrikaanse olifanten mooier. Ik zou ze heel graag in het echt willen zien.

Zoals elke dag beginnen we met een verhaal uit de Bijbel, een liedje en een gebed. Om eerlijk te zijn weet ik niet of God echt bestaat, maar toch luister ik ademloos naar meester Brent, die vertelt over Jezus en tien melaatsen. Jezus stuurt ze naar de priester. Onderweg daarnaartoe zien ze dat de zweren op hun lijf ineens zijn verdwenen. Slechts één van hen gaat terug naar Jezus om hem te bedanken. De anderen niet. Ik vind dat gek. Als iemand je beter maakt, dan bedank je diegene toch?

Zodra de schooldag voorbij is en meester Brent ons een fijne vakantie heeft gewenst, loop ik samen met Jen de klas uit. Snel pakken we onze jassen van de kapstok.

‘Hoi oma!’ roept Jen enthousiast als we buiten komen.

Jens oma – een vrouw met kort grijs kroeshaar en een bril met een zwarte rand – lacht vrolijk terwijl Jen op haar afrent. Ik weet hoe blij ze is dat haar oma uit Suriname een paar weken bij hen op bezoek is. Dat ze haar eindelijk weer kan zien. Zodra Jen haar oma loslaat, kijken ze allebei mijn kant op.

‘Hoi mevrouw Bron,’ zeg ik.

‘Hallo Sara, ga je weer met ons mee?’ vraagt ze. Gistermiddag had ze eksi koekoe voor ons gemaakt – superlekkere cake met discodip – en hebben we de hele middag spelletjes gespeeld.

‘Nee, ik ga naar huis,’ zeg ik. Ik kan niet wachten om mijn moeder te vertellen hoe mijn spreekbeurt is gegaan. ‘Ik kom in de vakantie nog wel langs.’

‘Oké,’ zegt Jen. ‘Doei Saar!’

Jens oma zwaait.

Ik doe hetzelfde en ren dan snel het schoolplein af.

‘Mam,’ roep ik, als ik de voordeur opendoe en de gang in stap. Ik hang mijn jas aan de kapstok en schop mijn schoenen uit. Als ik de keuken in kom, zit mijn moeder aan de keukentafel, alsof ze daar al die tijd gezeten heeft. Achter haar staat mijn vader, die toekijkt hoe het koffieapparaat zijn kopje vult.

‘Hoi lieverd,’ zegt mijn moeder. ‘Hoe ging het?’

‘Ik heb een negen,’ zeg ik trots.

‘Wat goed.’

‘Dan was al dat oefenen niet voor niets,’ zegt mijn vader over zijn schouder.

Mijn moeder schenkt thee in een mok en zet die voor me neer. Ik pak een koekje van het schoteltje dat tussen ons in staat. ‘Ik wil echt héél graag een keer naar Afrika,’ zeg ik. Het idee alleen al bezorgt me het gevoel dat er tientallen vlinders door mijn buik fladderen.

‘Dan mag je wel flink gaan sparen,’ zegt mijn vader.

‘Als ik al mijn zakgeld opspaar tot ik achttien ben, kan ik dan een reis naar Afrika betalen?’ Achttien lijkt me de perfecte leeftijd om daarheen te gaan. En als ik de twee euro zakgeld die ik per week krijg de komende jaren opzijleg, dan zou ik… vast wel genoeg hebben om een vliegticket naar Afrika te kopen. Toch?

De frons tussen mijn moeders wenkbrauwen vertelt me dat ze diep in gedachten is. Waarschijnlijk is ze aan het uitrekenen of ik dan genoeg heb gespaard.

‘Dat denk ik wel,’ zegt mijn vader, terwijl hij naast mijn moeder aan tafel gaat zitten.

‘Dan moeten jullie ook gaan sparen, want ik wil wel dat jullie meegaan.’

‘Natuurlijk.’ Mijn vader glimlacht.

Mijn moeder staart nog steeds in gedachten voor zich uit. Dan pas zie ik dat haar ogen droevig staan en dat haar mondhoeken iets naar beneden wijzen. Het topje van haar neus is rood.

Ik kijk naar mijn vader. Zijn ogen zijn waterig en op zijn wangen en in zijn nek zitten rode vlekken. Waarom was hij eigenlijk al thuis? Hij is nooit zo vroeg thuis.

‘Lieverd,’ zegt hij dan. ‘We willen even met je praten.’

6.

Toen – Sara, 9 jaar

Mijn vader schraapt zijn keel en werpt kort een blik op mijn moeder. Ze kijkt met betraande ogen terug en op dat moment draait mijn maag zich om en bekruipt me een heel naar gevoel. Een gevoel dat ervoor zorgt dat ik het liefst op zou willen staan en weg zou willen lopen, naar boven, naar mijn kamer.

‘Saar,’ begint mijn moeder. ‘Ik… ben ziek.’

‘Wat heb je dan?’ vraag ik. ‘Heb je griep?’ Zelf had ik dat vorige week ook gehad. Ik had twee dagen lang moeten spugen, tot mijn keel er zeer van deed.

Mijn moeder slikt en kijkt naar mijn vader. Uit haar ooghoek ontsnapt een traan. Ze veegt hem snel weg. ‘Nee, helaas geen griep, lieve Saar. Mama heeft…’

‘Mama heeft kanker,’ zegt mijn vader zacht, als mijn moeder niet verder praat.

Het duurt even voordat de betekenis van zijn woorden tot me doordringt. Ze kaatsen tegen de wanden van mijn schedel, waardoor ik ze steeds opnieuw hoor. Mama heeft kanker. Mama heeft kanker. Kanker. Ik heb er wel eens over gehoord. De opa van een klasgenootje is eraan doodgegaan. Ik schrik zo van die gedachte dat er tranen in mijn ogen springen. ‘Ga je dood?’ vraag ik. Door mijn tranen heen kijk ik haar aan. Mijn keel voelt alsof er iets in vastzit.

Mijn moeder schudt haar hoofd. ‘Dat ben ik niet van plan, lieverd.’ Haar glimlach stelt me gerust. ‘Volgens de dokter is het goed te behandelen.’

Gelukkig. Ze gaat niet dood. Het komt goed.

‘Maar mama zal wel een aantal zware behandelingen moeten ondergaan,’ zegt mijn vader dan.

‘Wat voor behandelingen?’ vraag ik.

‘Chemotherapie,’ zegt mijn moeder. ‘En ehm…’ Ze perst haar lippen even op elkaar. ‘Daar kan ik erg ziek van worden.’

Dat begrijp ik niet. ‘Waarom doen ze iets waar je nog zieker van wordt?’

‘Stel je voor dat kanker een grote groep van boze mannetjes is, die door mama’s lichaam lopen en dingen stukmaken,’ zegt mijn vader. Ik zie het voor me. ‘Om die mannetjes te stoppen, wordt er een leger ingezet. Dat leger zal de boze mannetjes aanvallen en uiteindelijk uitroeien. Zo kan mama beter worden. Maar in mama’s lichaam zitten ook goede mannetjes, en het leger kan niet altijd duidelijk zien wie bij de goede mannetjes en wie bij de slechte mannetjes hoort, waardoor het per ongeluk ook goede mannetjes kan aanvallen. En daardoor kan mama ziek worden.’

‘Misschien zal ik veel gaan spugen,’ zegt mijn moeder. ‘Of valt mijn haar uit.’

Vol ongeloof kijk ik haar aan.

‘Dan word ik kaal.’

Ik schuif mijn stoel hard naar achteren en sta op.

‘Saar,’ zegt mijn moeder, maar ik besluit net te doen alsof ik haar niet hoor.

Terwijl ik wegloop, voel ik vanuit mijn tenen een mix van woede en verdriet omhoogkruipen. Die trekt door mijn buik en blijft in mijn borst steken.

Vlak voordat ik de deur naar de gang opendoe, draai ik me om. ‘Ik wil niet dat je ziek bent en kaal wordt.’ Door mijn tranen heen kijk ik naar mijn moeder. ‘Ik wil het niet,’ zeg ik hard. ‘Je mag niet ziek zijn. Dat mag niet!’

Bij die laatste woorden slaat mijn stem over en ik weet niet of ik moet huilen of iets kapot wil maken. Ik open de deur en stap de gang in en doe iets wat ik nooit eerder heb gedaan: ik trek de deur heel hard achter me dicht. Zo hard dat de klap doordreunt in mijn hoofd en zeer doet aan mijn oren. Snel trek ik mijn schoenen en jas aan. Dan stuif ik de voordeur uit, de koude buitenlucht in.

Ik ren de straat uit, naar het park dat erachter ligt. Pas als ik bij het schelpenpad aankom, stop ik met rennen. Het is helemaal niet zo ver, maar toch ben ik buiten adem. Mijn hart bonst tegen mijn ribben en ik heb buikpijn. Ik buk om een kastanje van de grond te pakken en strijk met mijn duim over de gladde bruine buitenkant. Dan loop ik het schelpenpad op. Mijn schoenen veroorzaken een knisperend geluid bij elke stap die ik zet.

In de grote vijver dobberen twee eenden in het koude water. Ik ga op het vochtige bankje zitten en staar voor me uit. In mijn hoofd herhalen zich flarden van het gesprek met mijn ouders. Ik snik en veeg met mijn mouw over mijn wangen. Het heeft weinig zin, want nog voordat ik ze droog heb gemaakt, stromen er alweer nieuwe tranen overheen.

Ik kijk naar de lucht, naar de donkere wolken gevuld met regen en vouw mijn handen in elkaar. ‘God,’ prevel ik zachtjes. ‘Ik weet niet of u me kunt horen, maar… Mijn moeder is ziek en ze móét beter worden. Zou u haar alstublieft kunnen helpen zoals Jezus de melaatsen hielp? Als u dat doet, zal ik nooit meer om iets anders vragen. Echt nooit meer. Ik hoop dat u haar snel beter kunt maken, zodat ze niet kaal hoeft te worden, want ze heeft van die mooie krullen. En… het lijkt me best wel eng als ze kaal is. Dus… nou ja… Ik hoop dat u me hoort. Liefs van mij, van Sara.’

Nadat ik die woorden heb uitgesproken, vraag ik me af of ik God wel om hulp kan vragen als ik niet zeker weet of ik wel in hem geloof.

Ik denk het eigenlijk niet.

Ik loop om het huis heen. In het atelier van mijn moeder, dat achter in de tuin staat, is het donker, waardoor ik in een zwart gat staar. Ineens bekruipt me het idee dat daar iemand zou kunnen zijn, iemand die naar me kijkt. Ik word zo bang dat ik het laatste stukje naar de achterdeur sprint.

Zodra ik binnenstap, komt mijn moeder op me aflopen, haar telefoon aan haar oor. ‘Ze is hier,’ zegt ze, waarbij ze mij met grote ogen aankijkt. ‘Waar was je?’ vraagt ze, als ze haar telefoon in haar zak heeft gestopt. Ze klinkt niet boos, eerder… opgelucht. ‘We hebben je overal gezocht, Saar.’

Dat is niet waar, want dan hadden ze me gevonden. Ik staar haar zwijgend aan. Mijn haren, jas en broek zijn nat van de motregen. Ik ril. ‘Waar is papa?’

‘Die is jou aan het zoeken. Heb je enig idee hoeveel zorgen we ons hebben gemaakt? Wat voor doodenge scenario’s er allemaal door mijn hoofd zijn gegaan?’

Natuurlijk weet ik dat niet. Ik kan niet in haar hoofd kijken. ‘Ik was gewoon bij de vijver,’ zeg ik klappertandend. ‘Daar heb ik de hele tijd gezeten. Op het bankje.’ Totdat ik het zo koud kreeg dat ik niet kon stoppen met bibberen.

‘Je kunt toch niet zomaar zo lang van huis wegblijven zonder te zeggen waar je heen gaat? Ik was doodongerust.’ Ze ritst mijn jas los en trekt hem uit. Mijn trui is ook nat.

‘Sorry,’ zeg ik zacht.

Mijn moeder slaat haar armen om me heen. Ik druk mijn gezicht zo dicht mogelijk tegen haar aan en snuif haar geur op.

‘Beloof je dat je niet doodgaat?’ vraag ik.

Even is het stil… ‘Ja, lieverd,’ zegt ze dan zacht. ‘Dat beloof ik.’

7.

Het geluid van de wekker laat me zo schrikken dat ik bijna mijn telefoon op mijn gezicht laat vallen. Snel druk ik het ouderwetse ding op mijn nachtkastje uit. Vanaf de vloer kijkt Spot verdwaasd op. Hij draait zich op zijn rug, zodat ik hem over zijn buik kan aaien. Ik glimlach. ‘Goeiemorgen, vriend.’

Ik richt mijn blik weer op mijn telefoon, waarop ik de portretfoto die ik laatst van mezelf heb gemaakt aan het bewerken was. Net als ik verder wil gaan, begint mijn toestel te trillen. Zoals elke ochtend is het een berichtje van mijn vader.

Goedemorgen Staart, veel plezier op school vandaag. Ik zie je vanmiddag. Heb er zin in! X

Ik sla het dekbed van me af, slinger mijn benen over de bedrand en duw mijn blote tenen in het zachte, donkergrijze tapijt, terwijl ik me uitrek. Dan sta ik op en loop achter Spot aan mijn slaapkamer uit.

Het eerste wat ik doe zodra ik de woonkamer in kom, is de radio aanzetten. Direct vult mijn vaders warme stem de ruimte. ‘En dan gaan we door naar het nieuws,’ hoor ik hem zeggen, waarna de jingle van zijn show klinkt: ‘Sssssta op met Rob.’

Ik kan er niet over uit hoe suf de titel van het programma is dat hij vijf dagen per week presenteert. Toch vind ik het altijd fijn om naar hem te luisteren. Het is daardoor net alsof hij toch een beetje hier is. Of zoiets.

Ayşe en Noor zitten op het muurtje dat langs de zitkuil van de aula staat. Noor draait een pluk van haar bruine haar om haar vinger en kijkt zo ernstig dat ik me afvraag of het wel goed gaat.

‘Heb je gehoord dat Celeste vreemd is gegaan?’ is het eerste wat ze tegen me zegt als ik me bij hen voeg. Ze kijkt er zo verbolgen bij dat je haast zou denken dat zíj degene is die is bedrogen. Behalve dan dat ze geen vriendinnetje heeft dat Celeste heet. Tenminste, niet dat ik weet.

‘Eh…’ Ik kijk even van haar naar Ayşe, die ook een vragende blik in haar ogen heeft, en dan weer terug. ‘Wie is Celeste?’

Noor trekt haar wenkbrauwen op, schudt verontwaardigd haar hoofd en rolt met haar ogen. ‘De vriendin van Joshua,’ zegt ze op een manier die duidelijk maakt dat ze vindt dat ik dat had moeten weten. Alsof het kennis is die ieder individu op deze planeet zou moeten bezitten.

‘O,’ reageer ik droogjes. ‘Heftig.’

‘Maar echt!’ roept Noor uit. ‘Ik hoop maar dat hij haar dumpt. Hij kan véél beter krijgen.’

‘En met “beter” bedoel je jezelf?’

‘Uiteraard.’

Ik schud lachend mijn hoofd. ‘Ga ervoor, zou ik zeggen.’

Terwijl Noor en Ayşe verder afgeven op Celeste en haar verraad, dwalen mijn gedachten af naar Jen. Ik kan nog steeds niet helemaal geloven dat ze weer terug is. En dat het zo bizar vertrouwd voelde om weer met haar te praten. Zou ze hier op school komen? Met die gedachte scan ik de aula, om tot de conclusie te komen dat ze er niet is. Stom dat ik niet gevraagd heb naar welke school ze gaat.

Als ik mijn aandacht weer op Ayşe en Noor richt, zijn ze Celeste nog steeds verbaal aan het afmaken. Soms vraag ik me af of ik me zorgen moet maken om Noors obsessie. Maar aan de andere kant… Ik was er een aantal jaar terug nog van overtuigd dat ik met Zendaya of Harry Styles zou trouwen, dus wat dat betreft…

‘Hé, Saar,’ zegt Noor. ‘Wanneer ga je eigenlijk precies naar Texel?’

‘Vanmiddag. Mijn vader en ik blijven daar slapen, zodat we morgen de hele dag hebben.’