Redders met de Kameleon

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642032

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

Het publiek was verbaasd. Zo iets hadden ze nog nooit beleefd. (blz. 106)

Hoofdstuk I
De tweeling zorgt voor verrassingen

Het was nog heel vroeg in de morgen, toen de tweeling Hielke en Sietse Klinkhamer zo stil mogelijk opstond en bijna onhoorbaar langs de trapleuning naar beneden gleed. Onder aan de trap bleven ze een ogenblikje luisteren, doch boven bleef alles rustig en dus hadden hun ouders niets gehoord. Hierdoor gerustgesteld gingen ze verder naar de keuken en dan over het binnenplaatsje naar de smederij van hun vader.

Het was vandaag precies vijfentwintig jaar geleden, dat Klinkhamer de smederij geopend had en Hielke en Sietse vonden dat zo iets niet onopgemerkt voorbij mocht gaan. En dus waren ze extra vroeg opgestaan om vader een verrassing te bezorgen, die klonk als een klok.

‘Het beste zal zijn, dat we alles versieren met bloemen,’ zei Sietse, toen ze in de werkplaats stonden te overleggen.

‘Dat is goed,’ vond Hielke. ‘Maar waar halen we bloemen vandaan?’

‘Wel! Hierachter!’

Sietse knikte met zijn blonde kuif in de richting van moeders tuintje en wilde meteen de achterdeur uitgaan, maar Hielke hield hem tegen.

‘Ben je mal, jô? Als je aan moeders bloemen komt, zwaait er wat. Dan is het helemaal feest.’

‘Tja, je hebt gelijk.’

Sietse dacht even na en stelde toen voor om naar de tuin van hun buurman te gaan. Daar stonden er immers genoeg?

‘Dat zou nog meer ruzie geven,’ lachte Hielke. ‘Nee jò. Ik weet wat beters. We plukken ze uit het veld.’

‘Hm,’ bromde Sietse. ‘Dan kun je net zo goed gras gaan maaien.’

Maar Hielke luisterde al niet meer en ging naar het weiland tegenover de smederij, waar hij ijverig boterbloemen, madeliefjes en paardebloemen begon te plukken.

Sietse stond er eerst wel even spottend naar te kijken, maar dan stak ook hij zijn handen uit de mouwen en plukte langs de slootkant grote bossen fluitekruid. Als het dan geen mooie bloemen behoefden te zijn, kon je alles wat bloeide wel gebruiken, vond hij.

Gerben, de boerenknecht, die even verder de koeien zat te melken, keek vol verbazing toe.

Nee maar! Waren die twee belhamels van Klinkhamer nu plotseling zulke zoete jongetjes geworden, dat ze nog bloempjes gingen plukken? Gerben begon vlugger te melken, hij wilde gauw klaar zijn om te zien wat die rakkers nu weer voor moois bedacht hadden.

Dat het natuurlijk niet veel goeds zou zijn... daarvan was hij al bij voorbaat overtuigd!

Het duurde niet lang of de jongens gingen met armen vol bloemen naar de smederij. Bij de bankschroef waar vader steeds stond te werken, zetten ze een emmer neer met een groot boeket erin. Aan de vier hoeken van de rookkap boven de smidse bond Sietse een bos fluitekruid en op de beide aambeelden legde Hielke een ruiker van boterbloemen en madeliefjes. Aan het grote wiel van de boormachine en tussen het gereedschap langs de wand, aan de lampen en op de slijpsteen in de hoek, kortom overal werden bloemen neergezet. Tenslotte leek het héél feestelijk in de zwart berookte werkplaats. De jongens stonden er dan ook met voldoening naar te kijken.

‘Vader zal ervan opkijken,’ zei Hielke en hij verheugde zich al bij voorbaat.

‘Nou, reken maar,’ gnuifde Sietse. ‘We zullen de grote deuren wijd openzetten, dan kunnen de voorbijgangers het ook zien. En de vlag moet ook nog uitgestoken worden.’

‘Natuurlijk,’ vond Hielke. ‘Maar de vlag ligt op zolder. Durf jij die te halen?’

‘Laat dat maar aan mij over,’ pochte Sietse en op zijn sokken sloop hij de woning binnen.

Hielke zette onderwijl de deuren open, die zo groot waren, dat er gemakkelijk een maaimachine door kon. De zon, die reeds een flink stuk boven de horizon stond, scheen er juist door naar binnen en maakte alles nog feestelijker. Hielke vulde het emmertje dat bij de regenput achter het huis stond, met water en deed er de laatste grote tuil bloemen in. Dit mooie boeket hing hij midden in de deuropening. Nu kon iedereen duidelijk zien dat er feest was in de smederij! Sietse kwam terug met de vlag, die ze aan een staaf ijzer bonden en dan vóór de smederij in de grond plantten. Zo! nu was het mooi genoeg.

De jongens gingen op de weg staan en keken vol trots naar hun werk.

‘Dat hebben we toch maar handig gedaan,’ vond Sietse.

‘Het kan niet beter,’ lachte Hielke. ‘Kom, nu moeten we ons cadeau nog een plaatsje geven.’

Dit cadeau was een sierlijk trommeltje met een pakje tabak erin. Klinkhamer stopte graag een pijp en dus zou deze verrassing hem wel héél welkom zijn, dachten de jongens.

Hielke plaatste het trommeltje zo op de werkbank, dat vader het wel spoedig zou ontdekken.

‘Moeten we er ook nog iets bij schrijven?’ vroeg Sietse. ‘Welkom of zo?’

Dat vond Hielke best, maar dan moest het een gedichtje zijn, meende hij. Dat hoorde zo bij een feest.

Ze begonnen allerlei rijmpjes te bedenken, totdat ze het eens werden over het volgende schone gedicht:

O wat zijn we heden blij

Lang leve vader en de smederij.

Hielke schreef het met krijt op een stuk blik en plaatste dat naast het trommeltje. Toen wees Sietse met schrik op de klok en riep: ‘Ai jò! Vader komt direct. Kom! We gaan hem opwachten met ketelmuziek.’

Vlug nam hij een lege bus die dienst moest doen als trommel, terwijl Hielke twee potdeksels meenam. Hiermee gewapend stelden ze zich op bij de trap.

In de slaapkamer van hun ouders klonk gestommel.

Vader was in aantocht. Twee minuten later verscheen de forse gestalte van Klinkhamer boven aan de trap. Maar nauwelijks had hij een voet op de bovenste tree gezet of daar klonk van beneden een oorverdovend lawaai.

Boemberdeboem - tsing - tsing...

Vol ijver sloeg het ‘jeugdige feestcomité’ op de trommels. Daarbij dansten en sprongen ze zo wild in het rond, dat Klinkhamer een moment dacht, dat ze stapeldol waren geworden. Ook moeder kwam verschrikt kijken wat er toch in 's hemelsnaam aan de hand was.

Maar dan stormde Klinkhamer bij twee treden tegelijk de trap af en greep de beide tamboers in hun kraag.

‘Wat heeft dat kabaal te betekenen?’ bulderde hij bars. ‘Is me dat een mens laten schrikken! Jullie lijken wel dol om zo'n spektakel te maken in de vroege morgen.’

Klinkhamer schudde zijn zoons zó duchtig door elkaar, dat ze luidkeels beloofden het nooit weer te zullen doen.

‘Nou. En dat is jullie geraden ook!’ zei de smid en liet hen dan eindelijk los. ‘Maar, vertel me eens, wat had deze vreemde grap nu eigenlijk te betekenen, hè?’

‘Het was voor het vijfentwintig-jarig bestaan,’ zei Sietse met verdacht trillende stem.

En Hielke zei snikkend: ‘U heeft het zelf verteld.’

‘Zelf verteld? Vijfentwintig-jarig bestaan?’ herhaalde Klinkhamer verwonderd. ‘O maar, wacht eens. Nu gaat me een licht op. Jullie bedoelen natuurlijk het bestaan van de smederij.’

‘Ja en we hebben alles versierd,’ zei Sietse.

‘Als je me nou?’ riep Klinkhamer verrast. ‘Maar dat moet ik direct gaan zien! Vooruit! Sla de trommel!’

Dat lieten de jongens zich geen tweemaal zeggen en ze gingen - Sietse voorop - onder luid geroffel naar de smederij. Klinkhamer liep er zingend achteraan en stampte daarbij zo op de vloer, dat het door het hele huis dreunde.

Moeder keek hen hoofdschuddend na.

Bij de werkplaats bleef vader verrast in de deuropening staan. Goedkeurend keek hij naar al de bloemen, terwijl Hielke en Sietse hem vol verwachting stonden aan te kijken.

‘Nou jongens,’ zei vader, en zijn stem klonk verwonderlijk zacht: ‘Dat hebben jullie heel mooi gedaan. Werkelijk. Heel mooi. Ik heb nooit geweten dat ik zo'n prachtige werkplaats had.’

‘En vader,’ zei Sietse, popelend van ongeduld: ‘Kijkt u eens wat daar de werkbank staat?’

‘Wel, wel,’ lachte Klinkhamer, toen hij het mooie trommeltje ontdekte. ‘En wat zie ik? Een mooi gedicht erbij?’

Lachend las hij:

O wat zijn we heden blij

Lang leve vader en de smederij.

‘Het is geweldig, jongens,’ prees vader. ‘En nu zullen we eens kijken wat er in het trommeltje zit.’

Klinkhamer draaide het deksel open... en zag dat het totaal leeg was.

De jongens keken stomverbaasd toe. Ze konden hun ogen niet geloven. Sietse schudde het trommeltje heen en weer, alsof hij dacht dat het pakje tabak in een verborgen hoekje zat. En dan riep hij verontwaardigd:

‘Hoe kan dat nou? Er zat een half pond tabak in!’

‘Ja!’ riep Hielke. ‘We hebben het zelf gekocht. We wilden ook nog een nieuwe pijp geven, maar we hadden geen geld genoeg. Maar vijf minuten geleden zat de tabak er nog in. Ik heb het zelf gezien.’

‘Tja,’ zei Klinkhamer, ‘dat is vreemd. Is het misschien ook op de grond gevallen?’

De jongens bukten zich reeds om onder de werkbank te kijken, toen er van buiten een daverend gelach klonk.

Het was Gerben, die met een glunderend gezicht door de ruiten gluurde en het pakje tabak omhoog hield.

‘Klinkhamer!’ riep hij vrolijk, ‘hier heb ik ook een cadeau voor uw verjaardag. 't Is prima tabak.’

De jongens zagen meteen dat het hun pakje tabak was en Sietse kwaad:

‘Het is van ons! Je hebt het stiekem uit het trommeltje gehaald! Vooruit. Geef het terug!’

Lachend ging Gerben naar de openstaande deuren en met het pakje voor zich uit gestoken, kwam hij binnen:

‘Goedemorgen, mijnheer Klinkhamer. Goedemorgen brave jongens. Ik kom... wel verdraaid...’

Gerben struikelde over de ketting van het putemmertje met bloemen dat in de deuropening hing. Door de ruk aan de ketting viel het emmertje naar beneden en kreeg Gerben de inhoud van bloemen en water over zich heen. Daar stond hij nu, kletsnat. Een tuiltje druipende boterbloemen lag op z'n pet.

De jongens proestten het uit van 't lachen en Klinkhamer vroeg: ‘Zo, Gerben, kom je de versiering afbreken?’

‘Versiering?’ mopperde Gerben. ‘'t Is me wat moois. Wie hangt er nu een emmer water in een deuropening? Die kwajongens kunnen nu ook nooit iets goed doen!’

‘Kom Gerben,’ lachte Klinkhamer, ‘dat meen je niet.’

‘O nee,’ riep Gerben. ‘Kijkt u dan maar eens naar buiten. Ze weten nog niet eens hoe ze een vlag moeten ophangen. Ze hebben het rood onder en het blauw boven. Zulke sufferds!’

Met een nijdig gebaar wierp Gerben het pakje tabak op de werkbank en in plaats van Klinkhamer te feliciteren liep hij kwaad weg.

De smid keek hem hoofdschuddend na.

Sietse raapte de tabak op en riep: ‘Het is helemaal nat. Die vervelende Gerben had er toch wel af kunnen blijven?’

‘Nou ja,’ zei vader. ‘Hij heeft het natuurlijk zo niet bedoeld.’

‘Nee, dat geloof ik ook niet,’ lachte Hielke. ‘Hij schrok tenminste alsof de hele smederij in elkaar zakte.’

Klinkhamer deed de tabak uit het natte papier en vulde dan het trommeltje.

‘Zo jongens, dat lijkt beter, hè. En het is reuze beste tabak. Jullie worden heel vriendelijk bedankt.’

Moeder kwam ook kijken. Ze knikte goedkeurend toen ze al die mooie bloemen zag. Hielke bood haar ook een groot boeket aan en al waren het dan maar gewone veldbloemen, moeder nam ze toch dankbaar aan.

‘Ja moeder,’ zei Klinkhamer. ‘Daar sta je van te kijken, hè? lk heb nooit geweten dat we zulke brave jongens hadden.’

‘Het is geweldig,’ prees moeder.

‘Dat vond Gerben niet,’ lachte Hielke en vertelde moeder wat er zojuist was voorgevallen.

‘'t Is fraai,’ lachte moeder. ‘Komen jullie een boterham eten?’

‘Graag moeder.’ De smid en de jongens volgden haar naar de woonkamer, waar de tafel reeds gedekt was.

Een flinke stapel boterhammen stond te wachten. Hielke en Sietse konden er héél wat van op. Het waren dan ook gezonde knapen, die stevig uit de kluiten waren gewassen.

Ze leken op elkaar als twee druppels water en het was dan ook dikwijls heel moeilijk om te zeggen wie nu Hielke of wie Sietse was. Toch waren ze geheel verschillend van aard. Sietse was opvliegend en kort aangebonden, terwijl zijn broer daarentegen veel goediger van natuur was. Hoewel ze dikwijls ondeugend waren, hadden ze een hart van goud en waren ze steeds direct bereid om vader te helpen of voor moeder een boodschap te doen.

Toen ten slotte alle boterhammen verdwenen waren, stonden de jongens op om naar school te gaan. Maar voordat ze gingen liet Sietse eerst de vlag zakken, om haar vervolgens weer opnieuw te bevestigen, maar nu met het rood boven, zoals het hoorde.

Want als je feest wilt vieren, moet je het goed doen!

Hoofdstuk II
Waarom Gerben zo kwaad was

De smederij van Klinkhamer met het woonhuis ernaast stond aan de weg, die vanaf het dorp naar een groot meer liep. Achter de smederij was een grasveldje, en dan kwam de vaart. Deze vaart liep evenwijdig aan de weg, achter de huizen langs, zodat rijke mensen, zoals de dokter of de notaris, vóór het huis in hun auto en achter het huis in een zeil- of motorboot konden stappen.

KIinkhamer had geen auto, dat kon de smid niet betalen, maar een boot had hij wel. Dat wil zeggen, Hielke en Sietse hadden er een van hem gekregen. En wat voor een boot! Het was een lompe ijzeren hak, waarvan de voor- en achtersteven al even stomp waren, terwijl het geheel zo bont geschilderd was, dat het moeilijk te raden viel wat voor kleur de boot had. Daarom noemden de jongens hem de ‘Kameleon’, want dat is een hagedis die steeds een andere kleur aanneemt.

De meeste mensen lachten om dat lompe bootje, maar Hielke en Sietse waren er reuze trots op, want de Kameleon had een sterke motor en kon reuze snel varen.

Over de motor had Klinkhamer een beschermingskap gebouwd en voorts was alles precies als bij een auto. Het stuur, de versnellingen, de starter en zelfs de claxon ontbrak niet.

De jongens hadden achter in het veldje een haventje gegraven en er vervolgens een boothuis overheen getimmerd. Daarin lag de Kameleon veilig geborgen.

Zodra Hielke en Sietse ook maar even tijd hadden, zaten ze in hun boot. Dan poetsten ze de motor extra schoon of gingen uit varen over het meer. En nu zou vandaag de grote vakantie beginnen. Stel je voor, dan konden ze alle dagen er met de Kameleon op uit. Toen dan ook die morgen de zware klok in de hoge kerktoren twaalf slagen over het dorp liet galmen, waren het Hielke en Sietse die als eersten de school uitstormden en zo vlug mogelijk naar huis holden.

‘Hoera! Leve de vakantie!’ riepen ze uitbundig van vreugde, toen ze de smederij binnenstoven.

‘Tjonge, is het weer zover?’ vroeg Klinkhamer. ‘En hoe lang duurt die vakantie?’

‘Maar drie weekjes, vader.’

‘Drie weken? Hoe krijgen jullie ze om? Ik zou me er geen raad mee weten,’ plaagde vader.

‘Nou wij wel. We gaan fijn varen en zwemmen en vissen.’

‘En als het kan, willen jullie mij dan ook wel eens helpen?’ vroeg vader.

‘Maar natuurlijk wel. Zegt u maar wat we doen moeten.’

‘Prachtig jongens. Nou ik geloof niet dat ik jullie hulp zo erg veel nodig heb, maar vanmiddag konden jullie me toch wel een groot plezier doen om even een kar met buizen naar de boterfabriek te brengen.’

‘Dat komt best in orde, vader,’ beloofden de jongens en gingen dan eerst eten.

Ter ere van de feestdag had moeder een heerlijke pudding klaargemaakt. Nu, Hielke en Sietse zorgden wel dat daar niets van overbleef.

‘Zo,’ zei vader toen Sietse het laatste stuk pudding verorberd had. ‘Nu zijn jullie zeker weer extra sterk geworden. Zullen we dan eerst de kar met buizen wegbrengen?’

Dat vonden de jongens best en vlijtig hielpen ze vader bij het laden van de kar. Vervolgens bond Klinkhamer er een lang touw aan. Daaraan moesten de jongens trekken. Met enige moeite kregen ze de zwaar beladen kar aan het rollen en dan ging het langs de dorpsstraat naar de boterfabriek. De buizen rammelden luid tegen elkaar en vele nieuwsgierige mensen kwamen voor de ramen kijken naar wat daar zo'n lawaai maakte. Dat vonden de jongens grappig en daarom probeerden ze de kar zoveel mogelijk door de diepste kuilen in de weg te trekken. Vader Klinkhamer was echter veel sterker en hij stuurde netjes langs het midden van de straat. Veldwachter Zwart, die op het pleintje voor het gemeentehuis stond, hoorde het lawaai ook en vanonder zijn uniformpet met glimmende klep gluurde hij naar de naderende kar.

‘Kijk Zwart weer eens zwart kijken,’ merkte Hielke lachend op.

‘Hij vindt zeker dat we te veel lawaai maken,’ zei Sietse.

Weldra hadden ze de veldwachter bereikt en de jongens groetten vriendelijk met: ‘Goedemiddag, Zwart.’

In plaats van terug te groeten, deed de veldwachter een stap naar voren en riep met barse stem:

‘Halt, Klinkhamer!’

‘Stop, jongens!’ riep de smid op zijn beurt.

‘Doorlopen!’ fluisterde Sietse en alsof ze niets hadden gehoord, bleven de belhamels, zo hard ze maar konden, trekken.

‘Halt, zeg ik!’ riep Zwart kwaad en hij greep een buis.

‘Kalm aan,’ zei Klinkhamer gemoedelijk en dan riep hij:

‘Zeg, apen! Nu is het toch zeker mooi genoeg, hè?’

Samen met Zwart wist hij de kar tegen te houden en dan brak plotseling het touw, waardoor de tweeling hals over kop op de straat tuimelde.

‘Au!’ riep Hielke, want zijn broer viel boven op hem. Vlug krabbelden ze op de been en vroegen quasi verbaasd: ‘Waarom stopt u, vader? We hadden zo'n mooi gangetje.’

‘Tja Zwart. Waarom moesten we stoppen?’ vroeg Klinkhamer.

‘Die buizen zijn te lang,’ sprak Zwart bars alsof de smid een zwaar misdrijf had begaan.

‘Moet ik ze dan doormidden zagen?’ vroeg Klinkhamer.

Hielke en Sietse begonnen te lachen.

‘Stilte!’ gebood Zwart en hij keek de jongens heel streng aan. En dan vervolgde hij op gewichtige toon: ‘Bij het vervoer langs de openbare weg behoort er aan de uiteinden van zulke lange buizen een rode vlag te hangen. En ik constateer dat u dat heeft nagelaten. U is dus strafbaar!’

‘Is dat alles?’ vroeg Klinkhamer droogjes. ‘Wel, dat breng ik zo in orde.’ Hij haalde een rode zakdoek te voorschijn en bond die aan een der buizen. ‘Zo is het toch wel goed, nietwaar?’ vroeg hij dan.

‘Hm,’ bromde Zwart. ‘Ik zal het verder maar door de vingers zien.’

‘Oké. Dan gaan we maar weer. Vooruit jongens! Trekken!’ Klinkhamer.

Die Zwart was me er toch eentje, vonden de jongens.

Hielke en Sietse namen het touw weer op en dan rolde de zware kar weer verder. De jongens trokken uit alle macht en af en toe riep vader:

‘Een beetje kalmer kan ook wel! We hoeven vandaag niet naar het andere eind van de wereld!’

Maar hoe sneller het ging, hoe mooier vonden de deugnieten het en met een flinke gang reden ze door 't grote hek bij de boterfabriek. Klinkhamer kon ternauwernood zo vlug de bocht om sturen en kwaad riep hij: ‘Hé, zijn jullie dol geworden?’

De tweeling lachte en hield halt bij de ingang der fabriek.

‘Zo vader, dat hebben we vlug gedaan, hè?’ zei Hielke.

‘Ja, ja. Bij jullie moet alles altijd met stoom gaan,’ mopperde vader. ‘Maar als ik tegen het hek was gereden, hadden jullie een ferm pak voor je broek gekregen.’

De machinist van de fabriek kwam een handje helpen.

Spoedig was de kar gelost en terwijl vader en de machinist de buizen verder de fabriek indroegen, gingen Hielke en Sietse op het terrein rondneuzen.

Achter de fabriek troffen ze Gerben, die druk bezig was sintels in een praam te kruien.

‘Ha, die Klinkhamertjes!’ riep hij. ‘Komen jullie me helpen!’

‘Nou, dat weet ik nog niet,’ zei Sietse. ‘Je hebt vaders tabak ook al bedorven.’

‘Och wat geeft dat?’ lachte Gerben. ‘Ik was ook nat en die tabak wordt wel weer droog. Kijk, hier zijn twee schoppen. Helpen jullie even een kruiwagentje laden?’

‘Nou vooruit dan maar,’ zei Hielke en hij nam een schop welk voorbeeld Sietse weldra volgde. Dapper hielpen ze mee bij het laden van de kruiwagen.

Gerben zag met genoegen hoe de praam nu veel vlugger geladen werd en prijzend zei hij: ‘Ga zo door m'n jongens en jullie worden een paar flinke boerenknechten.’

Dan legde hij zijn schop neer en ging even naar de fabriek om iets te drinken.

Hielke en Sietse kruiden nu om beurten een wagen naar de praam en het zou niet lang meer duren of er kon niets meer bij. Het vaartuig lag al flink diep.

Hielke wiste zich het zweet van z'n voorhoofd en vroeg:

‘Waar blijft Gerben toch? Hij laat ons maar werken en gaat zelf een beetje luieren, geloof ik.’

‘Dat geloof ik ook,’ zei Sietse. ‘Hij denkt zeker dat we onnozel zijn, maar ik verpof het langer.’

En driftig wierp hij zijn schop op de sintelhoop.

‘Gerben is liever lui dan moe,’ zei Hielke en hij zette zijn schop tegen de kruiwagen. Zijn oog viel op een oud ijzeren wiel, dat zeker door de machinist was afgedankt want er ontbrak een spaak en het zat onder de roest. Maar Hielke kon het nog best gebruiken want hij kreeg een pracht idee.

‘Kijk,’ riep hij uit. ‘Als we dat wiel eens voor aan de praam binden?’