Speurders met de Kameleon

H. de Roos

Geïllustreerd door Gerard van Straaten

Colofon

NUR 280

Bisac JUV007000

ISBN 9789020642049

© Uitgeverij Kluitman Alkmaar b.v.

Alle rechten voorbehouden, inclusief het recht van reproductie in zijn geheel of in gedeelten, in welke vorm dan ook.

kluitman.nl

‘Wat moet jij, kerel!’ (blz. 117)

Hoofdstuk I
Het bezoek aan de Woudaap deed Hielke klappertanden

Op de weg, die vanaf het grote meer naar het dorp voerde, naderde een paard en wagen.

Het paard liep stapvoets en zette zijn linkerachterbeen telkens zo voorzichtig neer, alsof het bang was zich te zullen bezeren.

De voerman zat lustig een liedje te fluiten, hij onderbrak het af en toe om zijn paard met luider stem tot meer spoed aan te zetten.

Het dier trok zich daar evenwel weinig van aan. Het schudde, als uit protest, met zijn grote kop en bleef rustig in hetzelfde tempo voortsukkelen.

Zo kwam het tweetal bij de smederij van Klinkhamer, waar Gerben, zo heette de voerman, stopte en van de wagen sprong.

Uit de smederij kwamen twee jongens van een jaar of twaalf hem luidruchtig begroeten met een:

‘Ha, die Gerben!’

Het waren Hielke en Sietse, de tweeling van de smid.

‘Zo, zoetwatermatrozen!’ riep Gerben. ‘Is jullie vader er nog?’

Die vraag was evenwel overbodig, want de grote, forse gestalte van de smid verscheen juist in de deuropening.

‘Heb je een mankement, Gerben?’ vroeg Klinkhamer.

‘Janus moet een nieuwe schoen hebben,’ zei Gerben.

‘Moet het een hoge of een lage zijn?’ vroeg Klinkhamer lachend.

‘Trek je paard maar laarzen aan, Gerben,’ riepen de jongens, waarop Gerben antwoordde, dat het niet eens zo gek zou zijn, want het land in de polder was zo drassig, dat je er bijna tot je knieën in wegzakte.

‘Nou, breng hem maar binnen,’ zei Klinkhamer en geholpen door de tweeling spande Gerben het paard uit.

In de werkplaats keek het dier schichtig naar het vuur dat Klinkhamer hoog liet opvlammen.

Maar Gerben hield het paard stevig vast en riep:

‘Kalm, Janus! We zullen je niet braden!’

Klinkhamer haalde het gloeiende hoefijzer uit het vuur en dompelde het in de koelbak naast de smidse. Het water dat luid sissend borrelde, maakte Janus angstig en onverwachts rukte hij zich los.

‘Ho knol!’ riep Gerben geschrokken en vlug greep hij de teugels opnieuw vast.

‘Ha! Een man met muggekracht!’ plaagden Hielke en Sietse.

‘Moet ik jullie eens laten voelen wat muggekracht is?’ vroeg Gerben gebelgd, maar toch maakte hij voor alle zekerheid de teugels aan een bankschroef vast.

Klinkhamer kon het hoefijzer nu rustig bevestigen. Daarna vijlde hij de hoef nog wat vlak en streek er zwarte verf op, zodat alles keurig nieuw leek.

‘'t Is weer prachtig in orde,’ zei Gerben goedkeurend. ‘Zo kon Janus wel voor de gouden koets.’

‘Zal ik de leidsels maar losmaken, Gerben?’ vroeg Sietse.

Dat vond Gerben best en terwijl hij een sigaret rolde, brachten de jongens het grote paard naar buiten, waar ze het handig voor de wagen spanden.

Daarna gingen ze Gerben vertellen dat alles klaar was, maar Gerben had geen haast om te vertrekken. Lui leunend tegen de werkbank rookte hij zijn sigaret.

‘Hebben jullie op de boerderij niets te doen?’ vroeg Klinkhamer.

‘Werk genoeg,’ bromde Gerben. ‘Maar het land is nog veel te drassig. Het wordt hoog tijd dat de Woudaap gaat malen.’

De Woudaap was een grote windmolen, die het polderwater op peil moest houden. Hij stond aan de rand van het grote meer dat vlak bij het dorp lag. Vanuit de smederij kon je de molen prachtig zien. Met zijn vier grote wieken, zijn ruige, rieten mantel en de rondlopende balustrade stond hij majestueus in het groene landschap.

Vooral als de wieken in het zonlicht wentelden was het een prachtig gezicht. De laatste twee weken had de molen evenwel niet kunnen draaien omdat er geen wind was. Toch werd het hoog tijd dat hij het water uit de polder ging malen, want, zoals Gerben al zei, de boeren konden hun land niet bewerken omdat de bodem zo drassig was.

‘Maar waarom zet de molenaar de motorpomp dan niet in werking?’ vroeg Klinkhamer verwonderd.

Gerben haalde zijn schouders op en zei spottend:

‘U weet toch ook wel dat Dijkstra een “rare” is? Als de sloten droog liggen, laat hij de molen draaien tot hij bijna in brand vliegt en als de polder half onder water staat, maalt hij helemaal niet!’

‘Kom Gerben,’ lachte Klinkhamer. ‘Nu overdrijf je. Dijkstra mag een grapjas zijn, maar hij is toch een goed molenaar. De Woudaap ziet er altijd even keurig uit en voor zover ik weet klagen de boeren nooit over hem.’

‘Hm. 't Kan wel zijn,’ bromde Gerben. ‘Maar 't wordt nu toch zoetjes aan tijd dat hij gaat malen.’

‘Daar komt de Woudaap... eh... ik bedoel Dijkstra,’ riep Sietse. ‘Als je 't over de duvel hebt hè?’

Met een groot wiel op een kruiwagen kwam Dijkstra de smederij binnen.

‘Goeiedag allemaal!’ groette hij met een opvallend diepe stem. ‘Daar ben ik. Dat is voor eenmaal, maar nooit weer. Dat lompe wiel werd steeds zwaarder!’

Met een grote zakdoek wiste Dijkstra zich het zweet van het voorhoofd.

‘Maar je hebt onderweg toch zeker wel even gerust?’ vroeg Klinkhamer.

‘Welnee. Ik had me voorgenomen om in één ruk hierheen te rijden en dat heb ik prompt gedaan, want er is haast bij. De motorpomp vertikt het om te draaien. Ik heb al van alles geprobeerd en tenslotte ontdekte ik dat het vliegwiel los zat. Kunt u er dadelijk een nieuwe spie voor maken?’

Klinkhamer bekeek het wiel en zei dat het wel gaan zou.

‘Maar het moet prompt gebeuren,’ zei Dijkstra.

‘Goed,’ beloofde Klinkhamer. ‘Ik zal er meteen aan beginnen. En zodra het klaar is brengen mijn jongens het wel terug.’

‘Afgesproken,’ zei Dijkstra. ‘Dan ga ik prompt terug, want ik heb het druk.’ Hij duwde de kruiwagen naar buiten en zag dan het paard en de wagen van Gerben staan. Meteen kwam hij weer binnen en vroeg:

‘Zeg Gerben, kan ik met je meerijden? Of ga je nog niet?’

‘Ja, ik ga prompt,’ zei Gerben en hij knipoogde tegen Hielke en Sietse, die vrolijk lachten. Dan volgden de jongens Gerben naar buiten waar de molenaar juist achter op de wagen klom.

‘De kruiwagen kan er niet op,’ zei Gerben plagend.

‘Dat is ook niet nodig,’ zei Dijkstra, ‘ik trek hem wel mee. Reik hem mij maar even aan, jongens.’

Hielke plaatste de kruiwagen zo dat Dijkstra hem gemakkelijk mee kon trekken en dan riep Gerben:

‘Vort Janus! Zet 'm op!’

Gerben liet het paard meteen in draf gaan, waardoor Dijkstra de grootste moeite had om de kruiwagen mee te trekken.

De tweeling stond hen lachend na te kijken.

‘Gerben rijdt met opzet zo hard,’ zei Sietse.

‘Natuurlijk jò,’ lachte Hielke, ‘hij heeft altijd van die grapjes.’

Daar wisten de jongens alles van. Ze hadden het dikwijls met Gerben aan de stok gehad, maar toch konden ze goed met hem opschieten. Verleden zomer was Gerben nog met hen gaan kamperen in een oude schuit. Dat was een tocht om nooit te vergeten. Met hun motorboot, de Kameleon, hadden ze toen meegedaan aan een wedstrijd en zowaar een eerste prijs gewonnen.

Ja, Hielke en Sietse hadden een boot. Wanneer je zo dicht bij een groot meer woont, moet je er wel een hebben. En wat voor een boot?

De Kameleon, zo was de naam, had zo'n bont gekleurde romp, dat men met geen mogelijkheid kon zeggen of de boot groen, grijs of geel was. Het was zo'n vreemd lomp model, dat de meeste mensen er spottend om lachten als ze de Kameleon voor het eerst zagen. Maar de boot was oersterk, evenals de motor, die Klinkhamer uit een oude auto had gesloopt en welke de Kameleon een reuzesnelheid kon geven. Dat Hielke en Sietse, door al hun belevenissen met hun boot, zo zoetjes aan bekend stonden als ‘de schippers van de Kameleon’ is dan ook wel te begrijpen! Het waren een paar echte, leuke jongens, die op elkaar leken als twee druppels water. Maar daarvoor was het dan ook een tweeling. Smid Klinkhamer was reuzetrots op zijn flink uit de kluiten gewassen zoons. Ofschoon ze nog op school gingen, hielpen ze vader dikwijls in de smederij. Ze droegen dan ook gewoonlijk overalls, want nette kleren zouden spoedig bedorven zijn door olie of ijzerroest.

Gerben had intussen met zijn paard en wagen het meer bereikt en sloeg nu linksaf, om vervolgens langs de polderdijk naar de Woudaap te gaan. De molenaar zat nog steeds achter op de wagen en hield de kruiwagen goed vast. Hielke en Sietse, die nog stonden te kijken, begrepen nu wel dat er toch niets meer te beleven viel. Ze hadden een stille hoop gehad dat de molenaar de kruiwagen zou loslaten omdat het zo snel ging, maar Dijkstra hield ‘prompt’ vast, zoals Hielke lachend opmerkte en dus gingen ze weer in de smederij om bij vader te kijken.

Klinkhamer had een smalle staaf ijzer in het vuur gelegd, die hij er even later witgloeiend uittrok. Dan legde hij die op een aambeeld en sloeg er met een zware hamer op, zodat de vonken door de werkplaats spatten. Zo werd het ijzer aan één kant dunner gesmeed waardoor het de vorm van een wig kreeg. Klinkhamer paste het vervolgens in een groef midden in de naaf van het wiel en zei:

‘Zo jongens. Nu zal ik het even afvijlen en dan kunnen jullie het wiel naar de molen brengen.’

Hielke en Sietse keken belangstellend toe hoe hun vader de spie zo zuiver pas vijlde, dat ze heel precies in de groef paste. Dit was een nauwkeurig werkje, want anders zou het vliegwiel niet stevig genoeg op de as kunnen worden bevestigd.

Maar eindelijk was vader klaar en haalden de jongens de handkar uit het schuurtje dat naast de smederij stond. Klinkhamer tilde het wiel op de kar en zei dan:

‘En nu onderweg geen grapjes! En denk erom dat jullie de spie niet verliezen!’

‘'t Komt “prompt” in orde, vader,’ beloofden de deugnieten en lachend duwden ze de kar in de richting van het meer. Maar het duurde niet lang of ze hadden ruzie.

‘Jij tilt de wagen veel te hoog,’ zei Sietse. ‘Zo kan ik niet duwen.’

‘Niet waar,’ riep Hielke, ‘jij duwt hem te laag en dan komen de poten op de grond.’

‘Ga jij maar trekken,’ zei Sietse, ‘ik zal wel alleen duwen. Zo gaat het niet langer.’

‘Jij hebt altijd wat,’ mopperde Hielke. ‘Maar goed, je krijgt je zin.’

Hielke nam het touw, dat voor op de kar lag, en ging eraan trekken. Weldra bereikten ze nu het meer waar ze linksaf moesten slaan.

Hielke stak de weg over, maar op hetzelfde moment hoorde hij achter zich iemand roepen en volgde er een ruk aan het touw. Verschrikt keek Hielke om en stond dan oog in oog met veldwachter Zwart, die met zijn fiets tegen het touw was gereden.

‘Zeg, lelijke kwajongen!’ bulderde Zwart kwaad, ‘kan jij je hand niet uitsteken als je wilt afslaan? Ik had me wel een ongeluk kunnen vallen!’

‘Ik dacht dat Sietse de richting aangaf,’ zei Hielke.

‘Ja, dat had jij ook moeten doen, Sietse!’ zei Zwart dreigend, ‘want jij bent de bestuurder!’

‘Maar ik moet de kar met twee handen vasthouden,’ zei Sietse. ‘Dat wiel is zo zwaar.’

‘Jij hebt je smoesje altijd wel klaar, hè?’ bromde Zwart. ‘Eigenlijk moest ik je op de bon zetten. En als het weer gebeurt zal ik het doen ook. En nu ingerukt, mars!’

Vlug duwden de gebroeders hun kar naar de overkant en vervolgden dan hun weg langs een polderdijk. Doordat de dijk niet zo vlak was ging de kar hier veel zwaarder en zwijgend gingen de jongens verder, totdat ze halverwege over een hoge brug moesten.

‘Trekken jò!’ riep Sietse en met zijn neus bijna op de grond, trok Hielke uit alle macht.

Al zwoegend kregen ze de kar boven op de brug en dan ging het met een vaartje naar beneden.

De gebroeders holden wat ze konden en hijgend kwamen ze weldra bij de Woudaap. Een jongen van dezelfde leeftijd als zij stond de Klinkhamertjes op te wachten. Ze kenden hem goed, hij zat bij hen in de klas.

Het was Kees, de zoon van de molenaar. Hij had een oude hoed van zijn vader op het hoofd met een grote kippeveer boven op de bol. Rond zijn middel droeg hij een zelfgemaakte gordel waaraan een houten revolver en een afgedankt roestig broodmes hingen. In zijn rechterhand zwaaide hij een lang touw, dat hij plotseling losliet, zodat het suizend tegen Sietses oor vloog.

‘Au, au!’ riep Sietse kwaad.

‘Weg met de bleekgezichten! De Zwarte Adelaar duldt geen vreemdelingen op zijn grond!’ riep Kees en hij probeerde zijn lasso terug te trekken. Maar dat ging niet omdat Sietse op het touw ging staan. Kees trok nu zijn houten revolver en begon te schieten. Dat wil zeggen, hij richtte zijn wapen en riep luid: ‘Pang! Pang!’

‘Je hebt zeker een gaatje in je hoofd?’

Kees kwam dreigend op Sietse af en riep kwaad:

‘Ga van mijn touw af, of ik zal je een pak ransel geven!’

Dat was bij Sietse olie op het vuur en voordat Kees het goed en wel besefte, lag hij languit op de grond en zat Sietse bovenop hem.

‘Jou lelijke Indiaan!’ riep Sietse woest, ‘ik zal je die malle grappen wel eens afleren!’

En hij begon Kees met zijn eigen lasso vast te binden. Maar daar snelde Dijkstra zijn zoon te hulp!

‘Hé jongens, laat dat!’ riep hij, waarop Sietse de Indiaan losliet, die al scheldend achter de molen verdween. Hielke en Sietse duwden de kar nu naar het stenen gebouwtje waarin de motorpomp stond.

Dijkstra haalde het wiel van de kar en probeerde meteen of het wel op de as paste. Dat bleek best in orde te zijn en met een zware hamer sloeg Dijkstra de spie vast, zodat het wiel niet meer los zou kunnen gaan.

‘Zo,’ zei hij tegen de tweeling, die belangstellend stond te kijken, ‘nu zullen we zien hoe de motor het doet.’

Hij draaide aan een slinger, het sputterde en knalde en toen begon de motor te lopen. Dijkstra knikte goedkeurend en zette vervolgens de pomp in werking. Een grote stroom water kwam nu, kolkend en bruisend, uit de polder in het meer. Hielke en Sietse stonden te kijken hoe enige meeuwen in de stroom doken op jacht naar vis. En dan besloten ze naar huis te gaan. Sietse begon aan de kar te duwen, maar hij kon die niet vooruit krijgen, omdat het ene wiel met een touw was vastgebonden.

‘Dat heeft Kees natuurlijk gedaan,’ bromde Sietse en met zijn zakmes sneed hij het touw stuk.

‘Ha ha!’ klonk het spottend van onder de molen, waar Kees zich verstopt had tussen de stenen pilaren en vloerleggers.

‘We krijgen je nog wel,’ dreigde Hielke.

Toen ze weer boven op de hoge brug waren aangekomen, zei Sietse:

‘Ga jij maar op de kar zitten, Hielke, dan rijd ik je met een vaart naar beneden.’

Dat voorstel leek Hielke niet kwaad en hij klom op de kar.

‘Maar je moet wel voorzichtig zijn,’ waarschuwde hij. ‘Want ik duik liever niet in het haventje.’

Even voorbij de brug was een kleine inham. De jongens noemden dat het haventje, hoewel er nooit een boot kwam omdat het te ondiep was. Wel hadden bijna alle jongens van het dorp daar zwemmen geleerd, maar verder deed het haventje geen dienst.

De polderdijk liep er met een korte bocht omheen en juist voor die bocht had Hielke enige angst. Zou Sietse de kar daar wel in volle vaart langs kunnen sturen? Sietse verzekerde zelfbewust dat er niets kon gebeuren en als Hielke niet durfde, wilde hij wel op de kar gaan zitten.

‘Ik ben niet bang,’ zei Hielke, ‘maar kijk goed uit!’

‘Daar gaat-ie dan,’ riep Sietse en hij begon de kar van de helling af te duwen.

Met steeds grotere snelheid gingen ze naar beneden.

‘Het gaat veel te hard,’ riep Hielke, ‘je moet remmen!’

‘Hou je maar kalm, er gebeurt niets!’ hijgde Sietse en hij liep als een haas.

Daar bereikten ze de bocht. Handig stuurde Sietse erlangs en reeds haalde Hielke weer ruimer adem toen het ene wiel plotseling op een dikke steen stootte en de kar een zwenking naar het water maakte. Sietse gaf gauw een ruk aan het handvat... maar te laat. De kar botste tegen een paaltje en door de schok vloog Hielke met een sierlijke boog kopje onder in het haventje.

Gelukkig kon hij goed zwemmen, en proestend kwam hij weldra weer boven. Een postbode, die juist aan kwam fietsen, stapte af om zo nodig te helpen. Maar Hielke klauterde reeds tegen de wal op.

‘Heb je je bezeerd?’ vroeg Sietse bezorgd.

‘Weet je wat jij bent?’ riep Hielke woedend, terwijl hij zijn natte jasje uittrok, ‘jij bent een grote ezel!’

Sietse keek schuldbewust naar de grond.

‘Maak nu maar geen ruzie,’ kwam de postbode tussenbeide. ‘Het is beter dat Hielke zo gauw mogelijk naar huis gaat om droge kleren aan te trekken, anders word je nog ziek bovendien.’

‘Naar huis?’ schrok Hielke. ‘Ik zal wel wijzer wezen! Dan krijg ik nog een pak slaag ook. Nee hoor, ik ga mijn kleren eerst drogen. Dan kraait er geen haan naar.’

‘Maar jongen, je kunt hier toch niet alles gaan uittrekken? Dat is toch veel te koud?’ waarschuwde de postbode.

‘Koud?’ zei Hielke, en hij deed zijn best om niet te klappertanden, ‘'t Is helemaal niet koud. Het is lekker weer. Kom Sietse, we gaan in de luwte van de brug zitten.’

Ze lieten de kar aan de kant van de weg staan en zochten beschutting tussen het riet dat onder langs de brug groeide.

Hielke kleedde zich meteen uit.

‘Brrr... het is toch wel koud,’ bibberde hij.

‘Hier heb je mijn muts en zakdoek,’ bood Sietse aan. ‘Droog je daar maar mee af.’

De natte kleren draaiden ze samen zo stijf in elkaar tot er geen druppeltje water meer uitkwam. Sietse hing alles te drogen op een lage struik, terwijl Hielke bibberend heen en weer liep.

‘Je moet gaan hardlopen,’ raadde zijn broer hem aan.

Die raad wilde Hielke juist opvolgen, toen hij iemand zag naderen.

‘Oei!’ riep hij. ‘Ik geloof dat vader hierheen komt.’

De postbode, die naar het dorp was gegaan, had Klinkhamer gewaarschuwd dat een van zijn lieve zoontjes in een nat pak rondliep.

De smid was natuurlijk kwaad geworden en had meteen een fiets genomen. Zo hard als hij kon ging hij naar de polderdijk.

Daar zag Hielke hem naderen!

‘Ik ben er gloeiend bij,’ bibberde hij, en wilde zich nog gauw in het riet verschuilen, maar 't was al te laat.

Vader sprong reeds van zijn fiets en bulderde:

‘Wat gebeurt hier? Ben je stapeldol geworden om zó rond te springen, lelijke kwajongen! Moet je kou vatten?’

Klinkhamer greep Hielke bij een arm en schudde hem lang niet zacht door elkaar.

‘Au!’ jammerde Hielke, en dan zei hij stotterend: ‘Ik... ik ben helemaal niet koud.’

‘Ja, dat zie ik,’ zei vader spottend, ‘ik hoor je tanden klapperen en je staat te trillen op je benen. Vooruit, trek aan die kleren! En als de drommel naar huis!’

Geholpen door Sietse probeerde Hielke zijn vochtige kleren aan te trekken. Maar dat ging niet vlot. Het duurde vrij lang voordat hij zijn onderkleren goed en wel weer aan had. Het begon vader danig te vervelen.

‘En nu naar huis!’ commandeerde hij.

‘Maar ik moet mijn bovenkleren nog aan,’ jammerde Hielke.

‘Dat duurt me allemaal veel te lang,’ zei Klinkhamer. ‘En je hebt 't immers toch niet koud? Dus gauw naar huis! En hardlopen zeg ik je!’

Klinkhamer deed de overige kleren in zijn fietstas en Hielke moest, of hij wilde of niet, in zijn ondergoed langs de weg. Vader volgde hem op de voet en zette hem steeds tot meer spoed aan.

Sietse, met de kar, sloot de rij.

Natuurlijk had deze stoet de volle belangstelling van de brugwachter, die vlak bij het meer woonde, en van enige mannen die daar juist met een boot waren aangekomen. Hielke schaamde zich diep. En toen even verder ook veldwachter Zwart spotlachend stond toe te kijken, werd het Hielke te erg en plotseling begon hij te rennen, zo hard als hij kon.

Toen Sietse de kar thuisbracht lag zijn broer al voor straf in bed. Tot grote verwondering van moeder begon Sietse zich ook uit te kleden.

‘Wat betekent dat?’ vroeg moeder argwanend, ‘ga jij ook naar bed?’

‘Natuurlijk,’ zei Sietse, ‘wat moet ik alleen doen als Hielke er niet is?’

Bij zoveel broederliefde werd het moeder warm om het hart en glimlachend zei ze: ‘Nou, vooruit dan maar, laat Hielke weer beneden komen. Maar denk erom: geen natte pakken meer of jullie komen in geen week de deur uit.’

‘Goed moeder. We zullen eraan denken,’ beloofde Sietse en verheugd holde hij naar boven om zijn broer het goede nieuws te vertellen.